CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÍ LUẬN VÀ THỰC TIEN CUA MOT SỐ BIEN PHAP DAY HQC PHAN HÓA ĐỐI TƯỢNG HỌC SINH LỚP 3 THEO TRÌNH ĐỘ NHAN THUC THONG QUA NOI DUNG CAC YEU T6 HiINH HOC 1. Cơ sở lí luận của một số biện pháp đạy học phân hóa đối tượng học sinh lớp 3 theo trình độ nhận thức thông qua nội dung cac yếu tố hình học 1. Một số khái niệm liên quan 1.1, Biện pháp Biện pháp là cách làm, cách giải quyết một vấn đề cụ thể hoặc là cách thức tổ chức khắc phục những hiện tượng tiêu cực hoặc theo chiều hướng tiêu cực [12].2, Phân hóa Phân hóa là chia ra thành nhiều bộ phận khác nhau [12]. Có nhiều tiêu chí để chia 1a: chia theo lứa tuổi, chia theo giới tính, chia theo dân tộc, chia theo địa bàn cư trú,.
Ở đây, chúng tôi chỉ giới hạn chia theo trình độ nhận thức của học sinh dựa vào3 tiêu chí sau: - Kết quả học tập: Kết quả học tập của học sinh trong các môn học ở các giai đoạn học tập được gọi là thành tích học tập. Thành tích học tập của học sinh thể hiện trình độ nhận thức, tính sáng tạo, sự cố gắng vươn lên của học sinh. Dựa vào thang điểm của các môn học, giáo viên dễ dàng xác định được trình độ nhận thức và kĩ năng thực hành của học sinh. - Tính tích cực độc lập nhận thức: Tính tích cực độc lập nhận thức theo nghĩa rộng là khả năng tự học bao gồm năng lực, động cơ và thái độ học tập.
Tính độc lập của học sinh được hình thành trong quá trình học tập. - Hứng thú học tập: là sự say mê học tập, sự ham thích môn học, có ý thức và nhu cầu muốn chiếm lĩnh trỉ thức, kĩ năng, kĩ xảo. Có nhiều mức độ thể hiện hứng thú học tập. Tuy nhiên bằng quan sát học sinh trong các giờ lên lớp, trong khi tự học, trong các hoạt động ngoại khóa, bằng cách điều tra, phỏng vấn học sinh,.
ta có thể xác định được tính chất va mức độ của nó. Dạy học phân hóa Hiện nay, việc dạy học trong nhà trường hướng tới các đối tượng học sinh rất đa dạng với sự khác nhau về năng lực, sở thích, nguyện vọng, điều kiện học tập,.Do vậy đạy học theo một chương trình giống nhau với cách thức tổ chức dạy học như nhau cho mọi đối tượng học sinh là không phù hợp với yêu cầu phát triển của từng người học. Trong dạy học cần phải xuất phát từ tình hình thực tế học sinh, dựa vào đặc điểm phát triển tâm lí, dựa vào vốn hiểu biết của các em, dựa vào mặt mạnh, mặt yếu của các em mà tìm cách dạy thích hợp. Từ đó, dạy học phân hóa phải tính đến trình độ phát triển khác nhau, đến đặc điểm tâm lí khác nhau của mỗi học sinh, làm cho mọợi học sinh có thể phát triển tối đa và tối tưu khả năng của mình cũng như đảm bảo mục tiêu day hoc.
Nói về dạy học phân hóa thì có một số quan điểm sau: Theo GS.TSKH Nguyễn Bá Kim: Dạy học phân hóa xuất phát từ sự biện chứng thống nhất và phân hóa, từ yêu cầu đảm bảo thực hii tốt tất cả mục đích dạy học, đồng thời khuyến khích phát triển tối đa và tối ưu những khả năng của từng cá nhân [7, tr. Day học phân hóa là cách thức dạy học đời hỏi phải tổ chức, tiến hành các hoạt động đạy học dựa trên những khác biệt của người học về năng lực, nhu cầu nhận thức, các điều kiện học tập nhằm tạo ra những kết quả học tập và sự phát triển tốt nhất cho từng người học, đảm bảo công bằng trong giáo dục, tức là đảm bào quyền bình đẳng về cơ hội học tập cho người học [8]. Trong phạm vi nghiên cứu của đề tài, theo chúng tối, dạy học phân hóa đối tượng học sinh theo trình độ nhận thức là một quan điểm đạy học, trong đó giáo viên tổ chức đạy học dựa trên sự khác nhau về trình độ nhận thức giữa các học sinh nhằm tạo điều kiện phát triển tốt nhất cho người học cũng như đảm bảo đạt được mục tiêu dạy học đặt ra. M6t sé van dé lién quan dén day hoc phan héa 1.1, Tư tưởng chủ đạo trong đạy học phân hóa Theo GS.TSKH Nguyễn Bá Kim, tư tưởng chủ đạo trong dạy học phân hóa là: Việc kết hợp giữa giáo dục điện “đại trà” với giáo dục điện “mũi nhọn”, giữa phổ cập với nâng cao trong đạy học Toán ở các trường phổ thông cần được tiến hành theo các tư tưởng chủ đạo sau: 1.1,1, Lấy trình độ phát triển chung của học sinh trong lớp làm nên tảng Trong việc dạy học Toán phải biết lấy trình độ phát triển chung và điều kiện chung của lớp làm nền tảng, phải hướng vào những yêu cầu thật cơ bản.
Người giáo viên phải biết lựa chọn nội dung và phương pháp đạy học phù hợp với trình độ và điều kiện chung của cả lớp. Mỗi học sinh bình thường điều có khả năng học được, nắm được chương trình phổ thông. Nhưng giữa học sinh này với học sinh khác lại có sự khác biệt về đặc điểm tâm lí cá nhân, khiến cho học sinh này có khả năng, sở trường, hứng thú nhiều hơn về ột mặt nào đó và học sinh lại có khả năng, sở trường, hứng thú nhiều hơn về mặt khác trong quá trình học tập. Do đó, ngoài việc làm cho mọi học sinh đều đạt được yêu cầu của chương trình và phát triển toàn điện, mặt khác cần phát huy khả năng, sở trường, hứng thú, năng khiếu của từng em.
Tuy nhiên việc phát huy năng khiếu, việc “nâng cao” phải dựa trên cơ sở làm tốt việc chung, việc “phổ cập” và việc phát triển toàn diện của bản thôn em có năng khiếu. Như vậy, trước hết người giáo viên phải biết lựa chọn nội dung và phương pháp đạy học phù hợp với trình độ và điều kiện chung của cả lớp. Trên cơ sở đó xây dựng các nội dung và phương pháp có sự phân hóa cho các đối tượng học sinh khác nhau. Sử dụng những biện pháp phân hóa đưa diện học ainh yếu kêm lên trình độ trên trung bình Giáo viên cần có những biện pháp làm sao đưa những học sinh yếu kém đạt được những tiền đề cần thiết để có thể hòa nhập vào học tập đồng loạt theo trình độ chung của cả lớp.
Đối tượng học sinh yếu kém trong một lớp học thống nhất là đối tượng chưa thực sự nắm và hiểu được những kiến thức cơ bản của chương trình, có kết quả học của bộ môn thường xuyên dưới trung bình. Giáo viên phải phát hiện ra những học sinh yếu kém để trong quá trình giảng đạy có biện pháp phù hợp, cố gắng để đưa những học sinh đó đạt được những tiền đề cần thiết để có thể hòa vào học tập đồng loạt theo trình độ chung.1: Bài tập dành cho nhóm học sinh yếu kém là những bài tập mang tính trực quan, ít đòi hỏi tư duy cùng với những câu hỏi gợi ý và có sự hỗ trợ, dẫn dắt của giáo viên. Can có những nội dung bỗ sung và biện pháp phân hóa giúp học sinh khá, giỏi đạt được những yêu câu nâng cao trên cơ sở đã đạt được những yêu câu cơ bản Trong cùng một giờ dạy giáo viên có thể bổ sung những kiến thức nâng cao cho điện học sinh khá, giỏi sau khi đã hoàn thành xong những yêu cẩu cơ bản của giờ học. Phân hóa nội tại hay còn gọi là phân hóa trong: tức là dùng những biện pháp phân hóa thích hợp trong một lớp học thống nhất cùng với một kế hoạch học tập, chương trình và sách giáo khoa.
Ở đây, chúng tôi thực hiện đề tài theo hướng phân hóa này. Phân hóa tổ chức hay còn gọi là phân hóa ngoài: tức là hình thành những, nhóm ngoại khóa, giáo trình tự chọn.256 - 257] Như vậy, tư tưởng chủ đạo của đạy học phân hóa không phải là sự phân biệt đối xử trong dạy học một cách thuần túy mà là sự phân biệt đi sâu vào cá thể hóa, đối tượng hóa, coi trọng năng lực của học sinh để tổ chức các hoạt động, thiết kế nội dung dạy học phù hợp với từng đối tượng học sinh trên cơ sở đạt được yêu cầu về trình độ chung và trình độ riêng. Vai trò của dạy học phân hóa 'Việc dạy học phân hóa sẽ giúp cho tất cả học sinh tích cực, chủ động, sáng tạo trong học tập. Từ đó đạt được chuẩn kiến thức, kĩ năng, thái độ cần thiết đồng 10 thời phát triển năng lực, sở trường của từng học sinh, tạo cho học sinh có niềm tin và niềm vui trong học tập.
Bên cạnh đó, đạy học phân hóa còn phù hợp với quy luật phát triển nhận thức và hình thành các đặc điểm tâm lý của học sinh. Cũng như sẽ giúp khai thác tối đa năng lực của học sinh khá, giỏi và phụ đạo cho học sinh yếu, kém tiến bộ trong học tập [9]. Những cấp độ và hình thức dạy học phân hóa Dạy học phân hóa thực hiện ở hai cáp độ: cáp độ vi mô và cấp độ vĩ mô. Dạy học phân hóa ở cấp độ vi mô Day học phân hóa ở cấp vi mô được thể hiện thông qua tìm hiểu và thực hiện các phương pháp, kĩ thuật dạy học khác nhau sao cho mỗi học sinh hoặc một nhóm học sinh thu được các kết quả học tập tốt nhất [9].
Dạy học phân hóa ở cấp độ vi mô bao gồm dạy học phân hóa nội tại và dạy học phân hóa về tổ chức [7, tr. - Dạy học phân hóa nội tại: là sự tổ chức quá trình đạy học trong một tiết học, một lớp học có tính đến các đặc điểm cá nhân của học sinh, là việc sử dung những biện pháp phân hóa thích hợp trong một lớp học thống nhất với cùng một kế hoạch học tập, cùng một chương trình và sách giáo khoa. Đây chính là sự cá nhân hóa trong quá trình đạy học. Trong phạm vỉ nghiên cứu của đề tài, chúng tôi chỉ tập trung nghiên cứu những biện pháp dạy học phân hóa đối tượng học sinh theo trình độ nhận thức theo hình thức dạy học này.
- Dạy học phân hóa về tổ chức: Là hình thành những nhóm học ngoại khóa, bởi đưỡng học sinh giỏi, giúp đỡ học sinh yếu kém.