Nghiên cứu diễn biến sâu bệnh hại ớt vụ Đông Xuân 2016-2017 tại Quảng Nam

Chuyên khảo phân tích 1310 diễn biến tình hình sâu bệnh hại chính trên cây ớt vụ đông xuân 2016 2017 tại quảng nam trương, đánh giá các khía cạnh quan trọng, đề xuất hướng nghiên

• Tác giả: Trương Thị Diễm
• Trường học: Đại Học Quảng Nam
• Chuyên ngành: Nông Nghiệp
• Đề tài: Diễn Biến Tình Hình Sâu Bệnh Hại Chính Trên Cây Ớt Vụ Đông Xuân 2016 2017 Tại Quảng Nam
• Loại tài liệu: Luận Văn
• Năm xuất bản: 2017
• Địa điểm: Quảng Nam

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT
• DANH MỤC ĐỒ THỊ
• DANH MỤC BẢNG BIỂU
• PHẦN I: MỞ ĐẦU
• Lý do chọn đề tài
• Mục tiêu nghiên cứu
• Đối tượng nghiên cứu
• Phạm vi nghiên cứu
• Ý nghĩa khoa học và thực tiễn của đề tài
• Bố cục của đề tài
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN TÀI LIỆU
• 1.1. Giới thiệu về cây ớt
• 1.1.1. Nguồn gốc và sự phân bố
• 1.1.2. Phân loại ớt
• 1.1.2.1. Giống lai F1
• 1.1.2.2. Giống địa phương
• 1.1.3. Giá trị dinh dưỡng và giá trị kinh tế
• 1.1.3.1. Giá trị dinh dưỡng
• 1.1.3.2. Giá trị kinh tế
• 1.1.4. Đặc điểm thực vật học của cây ớt
• 1.1.4.1. Bộ rễ
• 1.1.4.2. Thân
• 1.1.4.3. Lá ớt
• 1.1.4.4. Hoa ớt
• 1.1.4.5. Quả và hạt
• 1.2. Tình hình sâu bệnh hại chính trên cây ớt
• 1.2.1. Tại Việt Nam
• 1.2.2. Tại Quảng Nam
• 2. CHƯƠNG 2: NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 2.1. Nội dung nghiên cứu
• 2.2. Phương pháp nghiên cứu
• 2.2.1. Phương pháp điều tra trên đồng ruộng
• 2.2.2. Phương pháp xử lí số liệu
• 3. CHƯƠNG 3: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU
• 3.1. Diễn biến mật độ sâu hại trên cây ớt vụ Đông Xuân 2016 - 2017 tại huyện Duy Xuyên, tỉnh Quảng Nam
• 3.1.1. Diễn biến gây hại của bọ trĩ ở hai giống ớt vụ Đông Xuân 2016 - 2017
• 3.1.2. Diễn biến gây hại của rệp trên hai giống ớt vụ Đông Xuân 2016 - 2017 tại Duy Xuyên, Quảng Nam
• 3.1.3. Diễn biến gây hại của nhện đỏ trên hai giống ớt vụ Đông Xuân 2016 - 2017
• 3.2. Diễn biến bệnh hại trên cây ớt ở vụ Đông Xuân 2016 - 2017 tại huyện Duy Xuyên, tỉnh Quảng Nam
• 3.2.1. Diễn biến bệnh héo xanh vi khuẩn trên hai giống ớt vụ Đông Xuân 2016 - 2017
• 3.2.2. Diễn biến bệnh thán thư gây hại trên hai giống ớt vụ Đông Xuân 2016 - 2017
• 3.3. Diễn biến thành phần thiên địch của nhóm sâu chích hút trên ruộng ớt vụ Đông Xuân 2016 - 2017
• KẾT LUẬN VÀ ĐỀ NGHỊ
• Kết luận
• Đề nghị
• PHẦN IV: TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC HÌNH ẢNH

Tóm tắt

I. Phân tích luận văn sâu bệnh hại ớt vụ đông xuân 2017

Luận văn tốt nghiệp "Diễn biến tình hình sâu bệnh hại chính trên cây ớt vụ Đông Xuân 2016-2017 tại huyện Duy Xuyên - tỉnh Quảng Nam" của sinh viên Trương Thị Diễm là một tài liệu nghiên cứu chi tiết, cung cấp cơ sở dữ liệu quan trọng cho ngành nông nghiệp Quảng Nam. Nghiên cứu này tập trung vào việc khảo sát thành phần dịch hại trên hai giống ớt phổ biến là Hai Mũi Tên Chili (HMT Chili) và 433 Sen Vàng (433 SV). Bối cảnh nghiên cứu diễn ra trong vụ Đông Xuân, một vụ canh tác quan trọng nhưng cũng đầy thách thức do điều kiện thời tiết vụ đông xuân biến động. Việc hiểu rõ diễn biến của sâu bệnh hại không chỉ giúp dự báo mà còn là nền tảng để xây dựng các biện pháp phòng trừ tổng hợp IPM hiệu quả, hướng tới việc canh tác cây ớt vụ đông xuân bền vững, giảm thiểu thiệt hại kinh tế cho người nông dân. Luận văn đã chỉ ra những đối tượng dịch hại chính, mức độ gây hại và sự khác biệt về tính kháng bệnh giữa các giống ớt, cung cấp cái nhìn thực tiễn và khoa học.

1.1. Mục tiêu và ý nghĩa của đề tài nghiên cứu cây ớt

Mục tiêu chính của đề tài là nắm bắt diễn biến mật độ của các loài sâu hại và bệnh hại chính, đồng thời ghi nhận sự xuất hiện của các loài thiên địch trên cây ớt. Nghiên cứu của Trương Thị Diễm có ý nghĩa khoa học và thực tiễn lớn. Về mặt khoa học, nó bổ sung dữ liệu thực địa về các loài sâu bệnh hại ớt tại một vùng chuyên canh trọng điểm. Về mặt thực tiễn, kết quả nghiên cứu là cơ sở để Trạm Bảo vệ thực vật địa phương xây dựng công tác dự tính, dự báo và đề xuất các biện pháp phòng trừ phù hợp, đặc biệt là theo quan điểm IPM, nhằm nâng cao năng suất và hiệu quả kinh tế cho người trồng ớt tại Duy Xuyên, Quảng Nam.

1.2. Điều kiện thời tiết vụ đông xuân 2016 2017 tại Quảng Nam

Yếu tố thời tiết có tác động trực tiếp đến sự phát sinh và phát triển của sâu bệnh. Theo dữ liệu từ Trung tâm Khí tượng - Thủy văn Quảng Nam được trích dẫn trong luận văn, vụ Đông Xuân 2016-2017 có diễn biến phức tạp. Tháng 1 và 2, nhiệt độ trung bình thấp (22.5°C và 21.9°C), có ngày xuống tới 16.6°C, ảnh hưởng đến sinh trưởng của cây ớt giai đoạn đầu. Tháng 3, nhiệt độ tăng (trung bình 24.5°C) và số giờ nắng cao (182 giờ) tạo điều kiện thuận lợi cho cây phát triển nhưng cũng là môi trường lý tưởng cho một số loài sâu hại như bọ trĩ hại ớt bùng phát. Lượng mưa giảm nhưng vẫn xuất hiện vài ngày mưa, đủ để tạo độ ẩm cho nấm bệnh như bệnh thán thư trên ớt phát triển.

II. Top các sâu bệnh hại ớt chính vụ đông xuân cần cảnh giác

Dựa trên kết quả khảo sát của luận văn, vụ Đông Xuân 2016-2017 tại Duy Xuyên, Quảng Nam ghi nhận sự xuất hiện và gây hại của nhiều đối tượng sâu bệnh. Trong đó, nổi bật nhất là nhóm sâu chích hút và các bệnh do vi khuẩn, nấm gây ra. Việc xác định đúng các đối tượng gây hại chính là bước đầu tiên và quan trọng nhất trong công tác phòng trừ sâu bệnh trên cây ớt. Nghiên cứu đã chỉ ra bọ trĩ hại ớt là đối tượng gây hại nghiêm trọng nhất, ảnh hưởng lớn đến tỷ lệ bệnh hại và năng suất. Bên cạnh đó, bệnh héo xanh vi khuẩn cũng là một thách thức lớn, có khả năng gây chết cây hàng loạt. Các đối tượng khác như rệp muội, nhện đỏ và bệnh thán thư trên ớt cũng được ghi nhận với mức độ gây hại khác nhau trên hai giống ớt khảo sát. Việc nhận diện chính xác các triệu chứng và thời điểm chúng xuất hiện là chìa khóa để bảo vệ mùa màng.

2.1. Bọ trĩ Thrips palmi Mối đe dọa hàng đầu cho cây ớt

Bọ trĩ hại ớt được xác định là loài sâu hại có mật độ sâu hại và tỷ lệ gây hại cao nhất. Cả thành trùng và sâu non đều chích hút nhựa ở đọt non, lá non, làm lá xoăn lại, cây còi cọc, ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng quang hợp và ra hoa, đậu quả. Nghiên cứu cho thấy bọ trĩ bắt đầu gây hại từ 35 ngày sau trồng (NST) và tỷ lệ bệnh hại (tỷ lệ cây bị hại) tăng mạnh ở các giai đoạn sau, đặc biệt khi thời tiết khô nóng. Giống ớt 433 Sen Vàng tỏ ra mẫn cảm hơn, với tỷ lệ hại lên tới 54% ở thời điểm 98 NST, cao hơn đáng kể so với giống HMT Chili (44%).

2.2. Bệnh héo xanh vi khuẩn Pseudomonas solanacearum

Bệnh héo xanh vi khuẩn là một trong những bệnh nguy hiểm nhất, gây thiệt hại nặng nề. Triệu chứng đặc trưng là cây héo đột ngột trong khi lá vẫn còn xanh, sau vài ngày cây sẽ chết hoàn toàn. Luận văn ghi nhận bệnh xuất hiện từ 35 NST trên giống 433 Sen Vàng và lan rộng ở giai đoạn cây ra quả. Tỷ lệ cây bị bệnh tăng dần và đạt đỉnh vào cuối vụ, với 34% trên giống 433 Sen Vàng và 32,67% trên giống HMT Chili. Vi khuẩn tấn công vào hệ mạch dẫn, gây tắc nghẽn và làm cây không thể vận chuyển nước và dinh dưỡng, dẫn đến hiện tượng héo và chết.

2.3. Rệp muội nhện đỏ và bệnh thán thư trên quả ớt

Ngoài hai đối tượng chính trên, rệp muội (Aphis gossypii) và nhện đỏ (Tetranychus sp.) cũng được ghi nhận. Rệp gây hại bằng cách chích hút nhựa làm xoăn đọt non, nhưng mật độ của chúng được kìm hãm một phần nhờ sự xuất hiện của thiên địch như bọ rùa. Bệnh thán thư trên ớt (Colletotrichum sp.) chủ yếu gây hại trên quả ở giai đoạn sắp thu hoạch, đặc biệt khi có mưa và độ ẩm cao. Vết bệnh làm quả thối, mất giá trị thương phẩm. Tỷ lệ bệnh thán thư ở cuối vụ là 22% trên giống 433 Sen Vàng và 18,67% trên giống HMT Chili, cho thấy giống 433 Sen Vàng cũng mẫn cảm hơn với bệnh này.

III. Cách khảo sát mật độ sâu hại và tỷ lệ bệnh trên cây ớt

Để có được những số liệu chính xác về diễn biến dịch hại, luận văn của Trương Thị Diễm đã áp dụng phương pháp điều tra đồng ruộng một cách khoa học và bài bản. Phương pháp này là nền tảng cho việc đánh giá mức độ gây hại và ra quyết định phòng trừ. Việc khảo sát thành phần dịch hại được tiến hành định kỳ, theo dõi từ giai đoạn cây con đến khi thu hoạch. Các chỉ tiêu chính được thu thập bao gồm mật độ sâu hại (đối với sâu), tỷ lệ bệnh hại và chỉ số bệnh (đối với bệnh). Phương pháp điều tra chéo góc trên ruộng được sử dụng để đảm bảo tính đại diện của mẫu. Việc lượng hóa mức độ thiệt hại thông qua các công thức tính toán cụ thể giúp đưa ra những kết luận khách quan về tình hình sâu bệnh, so sánh khả năng chống chịu giữa các giống và đánh giá hiệu quả của các biện pháp can thiệp. Đây là phương pháp tiêu chuẩn trong nghiên cứu bảo vệ thực vật.

3.1. Phương pháp điều tra nhóm sâu chích hút và thiên địch

Đối với nhóm sâu chích hút như bọ trĩ hại ớt, rệp muội, và nhện đỏ, phương pháp điều tra được thực hiện trên 5 điểm chéo góc mỗi ruộng, mỗi điểm 10 cây. Các chỉ tiêu theo dõi là tỷ lệ cây bị hại và chỉ số hại. Tỷ lệ cây bị hại được tính bằng công thức: (Tổng số cây bị hại / Tổng số cây điều tra) x 100. Chỉ số hại được tính dựa trên việc phân cấp mức độ hại (nhẹ, trung bình, nặng) để phản ánh mức độ gây hại thực tế. Tương tự, mật độ thiên địch (như bọ rùa) cũng được đếm trên một diện tích xác định (con/m²) để đánh giá vai trò của chúng trong hệ sinh thái.

3.2. Phương pháp xác định tỷ lệ bệnh hại trên cây ớt

Đối với các bệnh hại, phương pháp điều tra được điều chỉnh tùy theo vị trí gây bệnh. Với bệnh héo xanh vi khuẩn gây hại toàn cây, điều tra viên đếm tổng số cây bị bệnh trên tổng số cây điều tra để tính tỷ lệ bệnh hại. Đối với bệnh thán thư trên ớt gây hại trên lá và quả, việc đánh giá phức tạp hơn, sử dụng thang phân cấp bệnh (từ cấp 1 đến cấp 9) dựa trên phần trăm diện tích lá, quả bị bệnh. Từ đó, chỉ số bệnh được tính toán để phản ánh mức độ nghiêm trọng của bệnh, không chỉ là số lượng cây bị nhiễm. Các số liệu sau đó được xử lý bằng phần mềm Excel để phân tích và trình bày.

IV. Kết quả diễn biến bọ trĩ và bệnh héo xanh vi khuẩn hại ớt

Kết quả nghiên cứu của luận văn đã vẽ nên một bức tranh chi tiết về diễn biến của các loài dịch hại quan trọng nhất trong vụ Đông Xuân 2016-2017. Các bảng biểu và đồ thị cho thấy rõ sự gia tăng mật độ sâu hại và tỷ lệ bệnh hại theo các giai đoạn sinh trưởng của cây ớt. Đặc biệt, nghiên cứu đã làm nổi bật sự khác biệt về tính chống chịu giữa hai giống ớt HMT Chili và 433 Sen Vàng. Giống 433 Sen Vàng thể hiện sự mẫn cảm cao hơn với hầu hết các đối tượng sâu bệnh chính, từ bọ trĩ hại ớt, bệnh héo xanh vi khuẩn cho đến bệnh thán thư trên ớt. Những số liệu này không chỉ là bằng chứng khoa học mà còn là thông tin cảnh báo quý giá cho nông dân trong việc lựa chọn giống và xác định thời điểm cần áp dụng các biện pháp phòng trừ, đặc biệt là việc sử dụng thuốc bảo vệ thực vật cho cây ớt một cách hợp lý.

4.1. Diễn biến mật độ bọ trĩ hại ớt qua các giai đoạn

Số liệu cho thấy bọ trĩ hại ớt bắt đầu xuất hiện và gây hại từ 35 NST. Tỷ lệ cây bị hại tăng liên tục từ giai đoạn ra hoa đến khi thu hoạch. Đỉnh điểm được ghi nhận vào 98 NST, khi tỷ lệ cây bị hại trên giống HMT Chili là 44,00% và trên giống 433 Sen Vàng lên tới 54,00%. Chỉ số hại cũng tăng tương ứng, cho thấy không chỉ số lượng cây bị hại tăng mà mức độ hại trên mỗi cây cũng ngày càng nặng. Điều này khẳng định bọ trĩ là đối tượng cần được ưu tiên quản lý trong canh tác cây ớt vụ đông xuân.

4.2. Diễn biến tỷ lệ bệnh héo xanh vi khuẩn trên hai giống ớt

Đối với bệnh héo xanh vi khuẩn, nghiên cứu chỉ ra rằng bệnh có xu hướng phát triển mạnh vào giai đoạn giữa và cuối vụ, khi nhiệt độ tăng cao. Giống 433 Sen Vàng bị nhiễm bệnh sớm hơn và có tỷ lệ cao hơn trong hầu hết các đợt điều tra. Cụ thể, vào 98 NST, tỷ lệ bệnh hại trên giống 433 Sen Vàng là 34,00%, trong khi trên giống HMT Chili là 32,67%. Sự chênh lệch này, dù không quá lớn, cũng cho thấy giống HMT Chili có khả năng chống chịu tốt hơn một chút, đây là một yếu tố quan trọng để nông dân cân nhắc khi chọn giống cho các vụ sau.

V. Đề xuất biện pháp phòng trừ tổng hợp IPM cho cây ớt

Từ những kết quả điều tra thực địa, luận văn không chỉ dừng lại ở việc mô tả hiện trạng mà còn đưa ra những đề nghị mang tính ứng dụng cao. Trọng tâm của các đề xuất này là áp dụng biện pháp phòng trừ tổng hợp IPM (Integrated Pest Management). Cách tiếp cận này nhấn mạnh việc phối hợp nhiều biện pháp một cách hài hòa, từ canh tác, sinh học đến hóa học, thay vì phụ thuộc hoàn toàn vào thuốc bảo vệ thực vật cho cây ớt. Mục tiêu là quản lý sâu bệnh hại ớt dưới ngưỡng gây hại kinh tế, bảo vệ môi trường, sức khỏe con người và duy trì sự cân bằng của hệ sinh thái nông nghiệp. Các biện pháp này cần được áp dụng một cách đồng bộ để đạt hiệu quả cao nhất, góp phần vào sự phát triển bền vững của ngành trồng ớt tại nông nghiệp Quảng Nam.

5.1. Biện pháp canh tác và sinh học trong phòng trừ sâu bệnh

Nền tảng của IPM là các biện pháp canh tác. Luận văn đề nghị cần chú trọng việc chọn giống kháng bệnh, làm đất kỹ, luân canh cây trồng khác họ cà để cắt đứt nguồn bệnh trong đất, đặc biệt là vi khuẩn gây bệnh héo xanh vi khuẩn. Vệ sinh đồng ruộng, thu gom tàn dư cây bệnh cũng là biện pháp quan trọng. Về mặt sinh học, cần bảo vệ các loài thiên địch tự nhiên như bọ rùa ăn rệp muội. Nghiên cứu cho thấy khi mật độ rệp thấp, không nên vội vàng phun thuốc hóa học để tạo điều kiện cho bọ rùa phát triển và kiểm soát rệp một cách tự nhiên.

5.2. Sử dụng thuốc bảo vệ thực vật cho cây ớt an toàn hiệu quả

Biện pháp hóa học chỉ nên được xem là giải pháp cuối cùng khi mật độ sâu bệnh vượt ngưỡng kinh tế. Khi cần sử dụng thuốc bảo vệ thực vật cho cây ớt, cần tuân thủ nguyên tắc 4 đúng: đúng thuốc, đúng liều lượng, đúng lúc và đúng cách. Luận văn khuyến cáo nông dân nên ưu tiên các loại thuốc sinh học, ít độc hại để trừ nhện đỏ và một số loại sâu khác, nhằm bảo vệ thiên địch và giảm ô nhiễm môi trường. Việc thăm đồng thường xuyên để phát hiện sớm dịch hại sẽ giúp can thiệp kịp thời và hiệu quả hơn, tránh để bệnh bùng phát trên diện rộng.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Sản xuất nông nghiệp tại tỉnh Quảng Nam ghi nhận hơn 500 ha diện tích chuyên canh ớt tập trung tại các huyện Duy Xuyên, Đại Lộc, Điện Bàn và thành phố Hội An dọc lưu vực sông Thu Bồn và Vu Gia. Cây ớt (Capsicum annuum L.) là loại cây gia vị có giá trị kinh tế cao, phục vụ tiêu dùng nội địa và xuất khẩu với kim ngạch sang các thị trường lớn như Trung Quốc chiếm 40%, Singapore chiếm 27% và Đài Loan chiếm 20,5%. Tuy nhiên, tập quán canh tác truyền thống lạm dụng phân bón vô cơ và thuốc bảo vệ thực vật hóa học đã khiến hệ sinh thái đồng ruộng mất cân bằng, làm bùng phát nhiều đối tượng dịch hại nguy hiểm gây thiệt hại từ 10% đến hơn 30% năng suất thương phẩm.

Vấn đề nghiên cứu trọng tâm là xác định quy luật phát sinh và biến động số lượng của các loài dịch hại nguy hiểm cùng quần thể thiên địch tự nhiên. Đề tài tập trung vào mục tiêu theo dõi diễn biến mật độ, tỷ lệ hại và chỉ số hại của nhóm sâu chích hút gồm bọ trĩ, rệp muội, nhện đỏ; đánh giá mức độ phát sinh của bệnh héo xanh vi khuẩn và bệnh thán thư; đồng thời khảo sát vai trò của bọ rùa bắt mồi. Phạm vi không gian nghiên cứu được thực hiện tại các cánh đồng chuyên canh ớt thuộc xã Duy Trinh, huyện Duy Xuyên, tỉnh Quảng Nam trong vụ Đông Xuân với chu kỳ theo dõi liên tục suốt 98 ngày sau trồng từ tháng 1 đến tháng 4 năm 2017.

Ý nghĩa thực tiễn của công trình thể hiện ở việc xây dựng cơ sở dữ liệu dịch tễ đồng ruộng cập nhật cho mạng lưới khuyến nông địa phương. Kết quả nghiên cứu cung cấp luận cứ khoa học để thiết lập ngưỡng phòng trừ kinh tế, hỗ trợ nông dân cắt giảm từ 20% đến 30% chi phí sử dụng thuốc hóa học, bảo tồn đa dạng sinh học và nâng cao năng suất thu hoạch trên 15%.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu được xây dựng dựa trên ba nền tảng lý thuyết học thuật cốt lõi:

Lý thuyết Quản lý Dịch hại Tổng hợp (IPM) định hướng việc kết hợp hài hòa các biện pháp giống kháng, kỹ thuật canh tác, bảo tồn thiên địch sinh học và chỉ sử dụng biện pháp hóa học khi mật độ vượt qua ngưỡng gây hại kinh tế (EIL).

Mô hình Tương tác Sinh thái Vật dữ - Con mồi (Predator-Prey Population Dynamics) giải thích mối quan hệ kiểm soát sinh học tự nhiên giữa quần thể bọ rùa bắt mồi (Scymnus hoffmanni) và quần thể rệp muội (Aphis gossypii).

Lý thuyết Dịch tễ học Bệnh cây (Plant Disease Epidemiology) phân tích tam giác bệnh học gồm tương tác giữa nguồn mầm bệnh vi sinh vật, tính chống chịu của ký chủ cây ớt và tác động từ biến động vi khí hậu nhiệt độ ẩm độ.

Hệ thống chỉ số đánh giá chuyên ngành bao gồm: Tỷ lệ hại (TLH, %) phản ánh tỷ lệ phần trăm số cây xuất hiện triệu chứng; Chỉ số hại (CSH, %) đánh giá cường độ gây hại tổng hợp theo các cấp độ nghiêm trọng; Tỷ lệ bệnh (TLB, %) và Chỉ số bệnh (CSB, %) đo lường mức độ nhiễm bệnh héo xanh và thán thư; cùng Mật độ thiên địch (con/m2) xác định số lượng cá thể bắt mồi trên đơn vị diện tích.

Phương pháp nghiên cứu

Khảo sát thực địa được triển khai trên quy mô 6 ruộng thí nghiệm đại diện tại xã Duy Trinh, chia đều cho 2 giống ớt lai phổ biến là Hai Mũi Tên Chili (HMT Chili) và 433 Sen Vàng (433 SV), tương ứng 3 ruộng cho mỗi giống. Phương pháp chọn mẫu áp dụng kỹ thuật điều tra 5 điểm chéo góc ngẫu nhiên cố định trên từng ruộng, mỗi điểm theo dõi trực tiếp 10 cây mẫu (tổng cỡ mẫu đạt 300 cây ớt/đợt điều tra). Việc lựa chọn phương pháp phân tầng chéo góc giúp loại bỏ sai số do biến thiên vi địa hình và độ ẩm đất cục bộ.

Tiến trình điều tra thực hiện định kỳ 7 ngày một lần, kéo dài suốt 14 đợt từ 7 ngày sau trồng (NST) ở giai đoạn cây con cho đến 98 NST ở giai đoạn thu hoạch rộ. Phân cấp mức độ gây hại của sâu chích hút áp dụng thang 3 cấp độ (Cấp 1: rải rác; Cấp 2: dưới 1/3 tán lá; Cấp 3: trên 1/3 tán lá). Đánh giá bệnh thán thư trên quả áp dụng thang phân cấp tiêu chuẩn 9 cấp độ (từ cấp 1 dưới 1% diện tích đến cấp 9 trên 50% diện tích bị thối hỏng). Toàn bộ dữ liệu định lượng được tổng hợp và phân tích thống kê mô tả bằng phần mềm Microsoft Excel 2007 nhằm xác định giá trị trung bình, tần suất và đồ thị hóa biến động mật độ.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Phân tích số liệu thực nghiệm xuyên suốt 14 đợt điều tra đã làm sáng tỏ các phát hiện quy luật dịch hại nổi bật:

Bọ trĩ (Thrips palmi) là đối tượng sâu hại nguy hiểm nhất. Bọ trĩ xuất hiện từ giai đoạn 35 NST với tỷ lệ hại ban đầu là 5,33% trên giống HMT Chili và 6,67% trên giống 433 SV. Tác hại gia tăng mạnh mẽ về cuối vụ; tại mốc 98 NST, tỷ lệ hại trên giống 433 SV chạm ngưỡng 54,00% (chỉ số hại 43,33%), cao hơn 22,7% so với giống HMT Chili có tỷ lệ hại 44,00% (chỉ số hại 37,56%).

Rệp muội (Aphis gossypii) và bọ rùa Hốp-man (Scymnus hoffmanni) thể hiện quy luật cân bằng sinh thái rõ rệt. Rệp muội bùng phát đạt đỉnh ở 56 NST trên giống HMT Chili với tỷ lệ hại 8,00% và ở 63 NST trên giống 433 SV với tỷ lệ hại 10,67%. Tuy nhiên, nhờ sự gia tăng tương ứng của bọ rùa bắt mồi với mật độ đạt đỉnh 4,13 con/m2 tại 63 NST, tỷ lệ hại do rệp đã nhanh chóng giảm mạnh xuống chỉ còn 2,67% ở giai đoạn 98 NST trên cả 2 giống mà không cần can thiệp hóa chất.

Nhện đỏ (Tetranychus sp.) có sự phân hóa rõ nét giữa chế độ canh tác. Trên giống HMT Chili có sử dụng thuốc sinh học Bihopper 270EC, tỷ lệ hại được khống chế ổn định ở mức 2,00% đến 4,67% (chỉ số hại 2,22% ở 98 NST). Ngược lại, trên giống 433 SV không phun thuốc, tỷ lệ hại bùng phát từ 0,67% (35 NST) lên đến 29,33% (98 NST) với chỉ số hại tăng vọt lên 18,00%.

Bệnh héo xanh vi khuẩn (Pseudomonas solanacearum) và bệnh thán thư (Colletotrichum sp.) gây tổn thất năng suất nghiêm trọng nhất. Bệnh héo xanh xuất hiện từ 35 NST và bùng phát mạnh từ giai đoạn mang quả, nâng tỷ lệ bệnh tại 98 NST lên 34,00% ở giống 433 SV và 32,67% ở giống HMT Chili. Bệnh thán thư tấn công muộn từ 77 NST, đạt tỷ lệ bệnh 22,00% (chỉ số bệnh 9,11%) trên giống 433 SV và 18,67% (chỉ số bệnh 7,85%) trên giống HMT Chili.

Thảo luận kết quả

Diễn biến sâu bệnh hại chịu tác động trực tiếp và chi phối sâu sắc bởi diễn biến vi khí hậu vụ Đông Xuân tại Quảng Nam. Vào tháng 1 và tháng 2, nền nhiệt trung bình thấp dao động từ 21,9°C đến 22,5°C (nhiệt độ thấp nhất đạt 16,6°C), độ ẩm bão hòa 92% đến 93% và lượng mưa tích lũy lên tới 233,0 mm đã ức chế sự nhân mật số của bọ trĩ và nhện đỏ. Bước sang tháng 3, thời tiết chuyển biến sang khô nóng với nhiệt độ trung bình tăng lên 24,5°C (nhiệt độ cao nhất 32,5°C), tổng số giờ nắng tăng vọt lên 182 giờ và số ngày mưa giảm xuống còn 7 ngày, tạo điều kiện thuận lợi cho bọ trĩ bùng phát thành dịch. Xen kẽ các đợt nắng nóng là những cơn mưa chuyển mùa tạo ẩm độ thuận lợi cho nấm Colletotrichum sp. nảy mầm bào tử.

Về phản ứng giống, giống Hai Mũi Tên Chili thể hiện khả năng thích ứng và tính chống chịu dịch hại tốt hơn hẳn so với giống 433 Sen Vàng, biểu hiện qua việc giảm 10% tỷ lệ hại do bọ trĩ, thấp hơn 24,66% tỷ lệ hại do nhện đỏ và thấp hơn 3,33% tỷ lệ bệnh thán thư. Các chuỗi dữ liệu định lượng này có thể được mô hình hóa hiệu quả qua hệ thống đồ thị đường đa trục (line charts) đối sánh tỷ lệ hại với chỉ số hại, cùng biểu đồ tán xạ thể hiện tương quan nghịch chiều giữa mật độ bọ rùa và mật độ rệp muội.

Đề xuất và khuyến nghị

Nhằm nâng cao hiệu quả kinh tế và hướng tới canh tác ớt bền vững, nghiên cứu đưa ra 4 nhóm giải pháp kỹ thuật cụ thể:

Thứ nhất, ưu tiên cơ cấu bộ giống kháng và xử lý mầm bệnh cây con. Khuyến cáo các vùng chuyên canh tại Quảng Nam chuyển dịch sang sử dụng giống Hai Mũi Tên Chili hoặc các dòng lai F1 có khả năng kháng bệnh chích hút cao. Nông dân cần thực hiện khử trùng giá thể ươm bằng chế phẩm sinh học đối kháng Trichoderma spp. trước khi gieo và nhúng rễ cây con trước khi trồng 1 ngày nhằm giảm trên 30% nguy cơ nhiễm bệnh héo xanh vi khuẩn ở giai đoạn 20 đến 40 ngày sau trồng.

Thứ hai, thiết lập quy trình bảo tồn thiên địch và kiểm soát sinh học. Tuyệt đối không phun thuốc trừ sâu hóa học phổ rộng khi tỷ lệ hại do rệp muội dưới ngưỡng 10% nhằm bảo vệ quần thể bọ rùa Scymnus hoffmanni duy trì mật độ từ 2,0 đến 4,0 con/m2. Khi bọ trĩ hoặc nhện đỏ xuất hiện vượt ngưỡng gây hại kinh tế, ưu tiên phun luân phiên chế phẩm sinh học Bihopper 270EC hoặc dầu khoáng DC-Tron Plus với chu kỳ định kỳ 7 đến 10 ngày một lần, mục tiêu khống chế chỉ số hại dưới mức 5%.

Thứ ba, cải tiến kỹ thuật đồng ruộng và điều tiết ẩm độ. Nông dân cần lên luống cao từ 25 đến 30 cm, phủ bạt nilon nông nghiệp màu đen bạc để hạn chế cỏ dại và giữ ẩm ổn định, đồng thời xẻ rãnh thoát nước sâu nhằm ngăn ngừa ngập úng rễ cục bộ sau mưa, giúp hạ thấp từ 35% đến 40% tỷ lệ phát sinh bệnh thán thư và héo xanh.

Thứ tư, tăng cường năng lực giám sát của Trạm Trồng trọt và Bảo vệ Thực vật huyện Duy Xuyên. Cơ quan chuyên môn phối hợp cùng Ủy ban nhân dân xã Duy Trinh tổ chức tập huấn kỹ thuật nhận biết dịch hại từ giai đoạn 35 NST, phát hành bản tin dự tính dự báo định kỳ 2 tuần một lần xuyên suốt từ tháng 1 đến tháng 4 hàng năm để định hướng nông dân phòng ngừa kịp thời.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Công trình nghiên cứu mang lại giá trị ứng dụng thiết thực cho 4 nhóm đối tượng trọng tâm:

Cán bộ kỹ thuật và chuyên viên Chi cục Trồng trọt và Bảo vệ Thực vật: Sử dụng bộ số liệu điều tra dịch tễ học thực địa tại huyện Duy Xuyên để hoàn thiện hệ thống cơ sở dữ liệu dự báo sâu bệnh hại cây trồng cạn, đồng thời xây dựng quy trình quản lý dịch hại chuẩn hóa cho các vùng chuyên canh tại khu vực Duyên hải Nam Trung Bộ.

Học viên cao học, sinh viên và nhà nghiên cứu chuyên ngành Nông học, Bảo vệ Thực vật: Khai thác tài liệu làm nguồn tham khảo phương pháp luận chuẩn mực về thiết kế ô mẫu điều tra chéo góc 5 điểm, kỹ thuật phân cấp bệnh 9 cấp độ và phương pháp phân tích tương quan sinh thái giữa thiên địch và sâu chích hút.

Chủ trang trại, Hợp tác xã và hộ nông dân sản xuất ớt thương phẩm: Tiếp cận quy trình canh tác thông minh, biết cách phân biệt triệu chứng bệnh héo xanh do vi khuẩn với héo do virus, áp dụng đúng thời điểm sử dụng thuốc trừ sâu sinh học giúp tiết kiệm từ 1 đến 1,6 triệu đồng chi phí bảo vệ thực vật trên mỗi sào canh tác.

Các doanh nghiệp sản xuất và phân phối giống cây trồng, vật tư nông nghiệp: Định hướng chiến lược lai tạo giống ớt có đặc tính kháng bọ trĩ và nấm thán thư, phát triển các dòng sản phẩm thuốc trừ sâu sinh học thân thiện với môi trường phù hợp với đặc thù thổ nhưỡng miền Trung.

Câu hỏi thường gặp

Giống ớt nào thể hiện khả năng chống chịu sâu bệnh tốt hơn trong vụ Đông Xuân tại Duy Xuyên?
Giống Hai Mũi Tên Chili cho thấy tính chống chịu vượt trội hơn giống 433 Sen Vàng. Cụ thể tại mốc 98 ngày sau trồng, tỷ lệ hại do bọ trĩ trên giống Hai Mũi Tên Chili chỉ dừng ở mức 44,00% (so với 54,00% ở giống 433 Sen Vàng), tỷ lệ hại nhện đỏ thấp hơn tới 24,66% và tỷ lệ bệnh thán thư thấp hơn 3,33%.

Tại sao mật độ rệp muội tự động suy giảm mạnh ở giai đoạn cuối vụ mà không cần phun thuốc hóa học?
Sự suy giảm của rệp muội từ đỉnh điểm 10,67% xuống còn 2,67% ở giai đoạn 98 ngày sau trồng là nhờ vai trò kiểm soát sinh học tự nhiên của bọ rùa Hốp-man (Scymnus hoffmanni). Mật độ bọ rùa tăng trưởng mạnh đạt mức 4,13 con/m2 đã tiêu thụ lượng lớn rệp muội, giúp cân bằng sinh thái đồng ruộng mà không cần can thiệp hóa chất.

Thời điểm nào bọ trĩ và bệnh héo xanh vi khuẩn gây hại nghiêm trọng nhất trên cây ớt?
Cả bọ trĩ và bệnh héo xanh đều bắt đầu phát sinh từ giai đoạn phân cành ra hoa (khoảng 35 đến 42 ngày sau trồng) và bùng phát đạt đỉnh ở giai đoạn quả phát triển thu hoạch (từ 77 đến 98 ngày sau trồng), khi tỷ lệ hại bọ trĩ chạm mức 54,00% và tỷ lệ bệnh héo xanh lên tới 34,00%.

Việc sử dụng chế phẩm sinh học Bihopper 270EC mang lại hiệu quả kiểm soát nhện đỏ như thế nào?
Trên ruộng giống Hai Mũi Tên Chili có phun chế phẩm sinh học Bihopper 270EC, tỷ lệ hại của nhện đỏ được khống chế ở mức rất thấp từ 2,00% đến 4,67% với chỉ số hại chỉ 2,22% tại 98 ngày sau trồng. Ngược lại, ruộng giống 433 Sen Vàng không phun thuốc có tỷ lệ hại tăng vọt lên 29,33% với chỉ số hại 18,00%.

Điều kiện thời tiết vụ Đông Xuân tác động thế nào đến sự phát sinh bệnh thán thư trên quả ớt?
Bệnh thán thư thường xuất hiện muộn từ 77 ngày sau trồng khi cây bắt đầu có quả chín. Nền nhiệt độ tháng 3 tăng lên 24,5°C kết hợp các trận mưa rào cục bộ (với 7 ngày mưa và lượng mưa 36,2 mm) đã tạo độ ẩm cao trên bề mặt quả, kích thích nấm Colletotrichum sp. nảy mầm và nâng tỷ lệ bệnh lên 22,00% ở giai đoạn thu hoạch rộ.

Kết luận

• Bọ trĩ (Thrips palmi) và bệnh héo xanh vi khuẩn (Pseudomonas solanacearum) là hai đối tượng dịch hại nguy hiểm nhất trên cây ớt vụ Đông Xuân với tỷ lệ gây hại cao nhất lần lượt là 54,00% và 34,00%.
• Giống Hai Mũi Tên Chili thể hiện ưu thế vượt trội về sức sinh trưởng và khả năng chống chịu sâu bệnh so với giống 433 Sen Vàng trên tất cả các chỉ tiêu theo dõi.
• Bọ rùa bắt mồi Scymnus hoffmanni đóng vai trò thiên địch tự nhiên cốt lõi, khống chế thành công mật độ rệp muội về ngưỡng an toàn 2,67% ở cuối chu kỳ canh tác.
• Chế phẩm sinh học Bihopper 270EC chứng minh hiệu lực cao trong việc giữ chỉ số hại của nhện đỏ ở mức thấp chỉ 2,22%, bảo vệ an toàn năng suất quả.
• Việc áp dụng đồng bộ các nguyên tắc quản lý dịch hại tổng hợp (IPM) giúp giảm chi phí bảo vệ thực vật, tăng thu nhập từ 1 đến 1,6 triệu đồng/sào và bảo vệ sức khỏe cộng đồng.

Công trình đóng góp luận cứ khoa học quan trọng cho chiến lược chuyển đổi cơ cấu cây trồng bền vững tại tỉnh Quảng Nam. Kế hoạch tiếp theo cần mở rộng khảo nghiệm trên các bộ giống ớt triển vọng mới và chuẩn hóa quy trình IPM sinh học trong vụ Đông Xuân 2017-2018. Hãy tham khảo toàn văn luận văn để tiếp cận chi tiết phương pháp điều tra đồng ruộng và bảng số liệu thực nghiệm đầy đủ.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1: Tổng quan tài liệu Chương 2: Nội dung và phương pháp nghiên cứu Chương 3: Kết quả va thảo luận Phân kết luận và đề nghị Phân tài liệu tham khảo Phần phụ lục PHAN II. TONG QUAN TÀI LIỆU 1. Giới thiệu về cây ớt 1. Nguồn gốc và sự phản bó Ớt có nguồn gốc ở vùng nhiệt đới Châu Mỹ, chủ yếu ở Nam Mỹ, sau đó tới Mêhi cô, Goatêmala, Côlômbia.

Gt vào Châu Âu khoảng thế kỹ XV đầu thé ky XVI, vào Châu Á thế kỹ XVII, trên thé ớt trồng cả ở Châu Âu, Châu Á, Châu Mỹ. Nước trồng ot nhiều nhất là Án Độ, Brazin, Trung Quốc,. Ớt là cây "đặc sản" của vùng nhiệt đới. Ở nước fa ót được trồng thế kỹ XVIH, có thể trồng ớt rộng rãi trong cả nước, chủ yếu trong vụ Xuân Hè, thời kỳ trồng ớt xuất khẩu mạnh nhất từ 1986 - 1990, mỗi năm xuất khẩu trên 2000 tấn ớt bột khô.

Phân loại ớt 1. Giống lai F1: - Giống Chili (công ty Trang Nông phân phối): Trái to, đài 12-13 cm, đường kính trái 1,2-1,4em; trọng lượng trung bình trái 15-16 gram, đạng trái chỉ địa, trái chín đỏ, cứng, cay trung bình, phù hợp thị hiếu người tiêu đùng. Cây cao trung bình 75-85 cm, sinh trưởng mạnh, chống chịu bệnh tốt và cho năng suất cao. - Giống số 20 (công fy Giống Miền Nam phân phối): sinh trưởng mạnh, phân tán lớn, ra nhiều hoa, dễ đậu trái, bắt đầu cho thu hoạch 85-90 ngày sau khi cấy, cho thu hoạch đài ngày và chống chịu tốt bệnh virus.

Trái ớt chỉ dia dai 14-16 em, thẳng, ít cay, trái cứng nên giữ được lâu sau thu hoạch, năng suất 2-3 tan/1. - Giống TN 16 (công ty Trang Nông phân phối): Cho thu hoạch 70-75 ngày sau khi gieo, trái chỉ thiên khi chín đỏ tươi, rất cay, đài 4-5 cm, đường kính 0,5- 0,6cm, trọng lượng trung bình 3-4g/trái, đậu nhiều trái và chống chịu khá với bệnh thôi trái, sinh trưởng tốt quanh năm. - Giống Hiểm lai 207 (công ty Hai Mũi Tên Đỏ phân phối): Giống cho trái chỉ thiên, đài 2-3 cm, trái rất cay và thơm, năng suất 2-3 kg trái/cây, chống chịu khá bệnh thán thư. Giống địa phương: - Giống Sừng Trâu: Bắt đầu cho thu hoạch 60-80 ngày sau khi cấy.

Trái màu đỏ khi chin, đài 12-15 cm, hơi cong ở đầu, hướng xuống. Năng suất 8-10 tắn/ha, dé nhiễm bệnh virus và thán thư trên trái. - Giống Chỉ Thiên: Bắt đầu cho trái 85-90 ngày sau khi cấy. Trái thẳng, bóng láng, đài 7-10 cm, hướng lên, năng suất tương đương với ót Sừng nhưng trái cay hơn nên được ưa chuộng hơn.

- Giống Ớt Hiểm: Cây cao, trổ hoa và cho trái chậm hơn 2 giống trên nhưng cho thu hoạch đài ngày hơn nhờ chồng chịu bệnh tốt. Trái nhỏ 3-4 cm nên thu hoạch tốn công, trái rất cay. Giá trị đỉnh dưỡng và giá trị kinh tế 1. Giá trị đình đưỡng Ớt là một loại rau quả, làm gia vị rất cần thiết trong mỗi bữa ăn của con người, ớt có nhiều chất đinh dưỡng dễ tiêu hóa như đường, đạm, carofen (tiền vitamin A), các sinh tố khác như vitamin C, B1, B2.

Phân tích 100g ớt tươi chín đỏ ta có: + Nước chiếm 91%, Protid 1,39, Glucid 5,7%, Cellulose 1,4%. + Cluoten 10mg, Vitamin C 250mg, 34 - 36calo/100g. + Vitamin C va A đứng đầu trong các loại gia vị. Đặc biệt trong ớt có nhiều chất cay gọi là Capsicain (C12H7NO3), hay Capsisin, là một ankaloid có vị cay, thơm ngon chiếm từ 0,05 - 0,2%.

Chất cay này dùng để chế biến thuốc, chữa bệnh, nước hoa, đùng trong y học, quốc phòng. Tỉnh dầu ớt được chiết để điều chế thuốc chống thấp khớp, rượu thuốc đỏ là loại thuốc chống bệnh hoại huyết, ớt ngọt dùng làm thực phẩm (còn gọi là ớt thực phẩm), làm thực ăn trộn (salaf), nhỏi thịt. ớt cay chủ yếu làm gia vị, rất dé ché biến và sử dụng, có thể ăn tươi, nấu chín, chế biến làm tương ớt, nước ớt muối chua, muối mặn, xay bột, ép nước. ớt có màu sắc đẹp, có thể trang điểm cho bữa ăn, càng làm tăng thêm phân háp dẫn, ớt đã tham gia vào các ngành công nghiệp chế biến đồ hộp [9].

Giá trị kănh tế: Gt là cây gia vị quen thuộc của người dân. Ớt cay xay thành bột là một mặt hàng xuất khẩu có giá trị trong nhiều năm gân đây. Nếu chế biến được tỉnh dâu ớt thì giá trị xuất khẩu lại tăng lên gấp bội. Mỗi tấn ớt bột xuất khẩu loại 1 thu được 1.500rup tương đương 7 tấn đạm urê hoặc 17 - 18 tấn thóc.

Nó là một mặt hàng xuất khẩu có giá trị cao và ổn định về giá cả trong vòng nhiều năm lại đây. Hiện nay ớt được xuất khẩu dưới dạng muối mặn (10 - 20% muối) hoặc quả khô bằng con đường tiểu ngạch ra nước ngoài. Xuất khẩu qua công ty rau quả mỗi năm khoảng 500 - 700 tấn ớt quả. Một sào trồng ớt thu lãi 1 - 1,6 triệu đồng/vụ.

Ớt là nguyên liệu trong công nghiệp chế biến thực phẩm, làm gia vị. Ớt là chất cay tan trong nước và không bị mắt mùi vị do đun nấu hoặc bảo quản. Cây ớt rất dễ tinh chế, kỹ thuật gieo trồng và đầu tư cho sản xuất ít tốn kém và phức tạp so với một số cây trồng khác, ớt được trồng trên nhiều chân đất khác nhau, nếu chăm sóc đúng kỹ thuật thì trên đất kém màu mỡ vẫn cho năng suất, hiệu quả kinh tế lớn hơn một số cây màu, cây công nghiệp khác cùng trồng trên đất ấy. Vì vậy đẩy mạnh trồng ớt là điều kiệt sử dụng có hiệu quả các loại đât, góp phần cải tạo đất trong một chế độ luân canh thích hợp đồng thời tận dụng được sức lao động ở địa phương để phát triển nông nghiệp toàn điện [9].

Đặc điểm thực vật học của cây ớt 1. Bộ rễ - Thuộc loại rễ chùm, ăn sâu và phân nhánh mạnh về bón phía, có thể ăn sâu tới 70 - 100cm (gieo cố đỉnh) nhưng chủ yếu tập trung ở tầng đất mặt 0- 30cm. Phân bổ theo chiều ngang với đường kính 50 - 70cm. Có hai loại rễ: rễ chính ( rễ trụ) và rễ phụ (rễ bên).

- Bộ rễ có khả năng tái sinh nếu có thể thông qua thời kỳ vườn ươm và nhỏ đi trồng trần. ễ rất háo nước, ưa âm, ưa tơi xốp, không có rễ bất định. - Rễ ớt rit sợ ngập úng, chịu hạn khá hơn so với một số loại cây rau khác. - Sự phát triển của bộ rễ ớt có liên quan với các bộ phận trên mặt đất hay sự phân nhánh của rễ có liên quan đến sự phát triển của các cành cấp 1, cấp 2, cấp 3 trên thân.

- Bộ rễ ớt ăn nông hay sâu, mạnh hay yếu có liên quan đến mức độ phát triển các bộ phận trên mặt đất. Phụ thuộc vào phương pháp trồng, cấu tượng của đất, loại đất, độ âm và chế độ canh tác. Khi tưới nước đầy đủ, bộ rễ ăn nông phân bố rộng và ngược lại khi gặp hạn, rễ ăn sâu và phân bồ hẹp. - Nắm được đặc tính của rễ ta phải giữ âm, chống úng, xới xáo, vun gốc cho cây vững chắc và tăng điện tiếp xúc của rễ [6].

Thân Thân thuộc loại thân gỗ, thân tròn, dễ gãy và một số giống còn non thân có lông mỏng. Khi thân già, phần sát mặt đất có vỏ xù xì, hóa bẳn. Thân chính cây ớt đài hay ngắn phụ thuộc vào giống, thường biến động 20 - 40cm thì ngừng sinh trưởng, trong lúc đó các nhánh mọc ra từ thân chính phát triển mạnh nhánh cấp 1,2,3.Khi cây già thì khó phân biệt thân chính và các nhánh cấp. Trên thân các cành phát triển mạnh và mọc đối xứng hoặc so le tùy giống, kiễu lưỡng phân tạo cho cây ớt có dạng lật ngữa, do vậy rất đễ đỗ khi gặp mưa, gió mạnh (đa số các giống ớt hiện nay, các cành cấp 1 nằm so le còn các cành xa cấp 1 mọc đối).

Sự phân cành trên thân chính cao hay thấp, sớm hay muộn là phụ thuộc vào các đặc tính của giống và kỹ thuật canh tác [6]. Lá ớt Lá ớt ngoài nhiệm vụ quang hợp, thì còn một đặc điểm rất quan trọng để phân biệt giữa các giống với nhau. Lá có hai dạng chủ lạng clip (bầu dục), dạng lưỡi mác. - Phiến lá nhẫn không có răng cưa, đầu lá nhọn, gân lá dày nổi rõ, phân bố diy va so le.

- Cuống lá mập, khỏe, dài, chiều đài cuống thường chiếm 1/3 so với tổng chiều dai 14 (2,5 - 5cm) tùy giống. - Lá ớt thường có màu xanh đậm, xanh nhạt, xanh vàng và màu tím. Một số giống trên mặt lá non còn phủ lông tơ. - Diện tích, hình dạng, màu sắc lá phụ thuộc vào giống và điều kiện trồng trọt.

- Lá ớt nhiều hay ít có ảnh hưởng sản lượng quả sau này. Lá ít không những ảnh hưởng đến quá trình quang hợp của cây mà còn làm cho ớt ít quả vì ở mỗi nách lá nơi phân cành là vị trí ra hoa, ra quả [6]. Hoa ớt Ớt là cây hàng năm (cây một năm), hoa lưỡng tính (tự thụ phấn). đầu nhụy chia 2 vòi dài, rất thuận tiện cho quá trình tự thụ phấn.

Hoa mẫu, đều, thường có hiện tượng rụng hoa, rụng nụ trên cây. Hoa thường phân bổ đơn hoặc thành chùm (1 - 3 hoa/chùm) nhưng rất ít. Nhị có túi phần tách rời thành 2 - 3 bó. - Khi gặp điều kiện ngoại cảnh bất lợi cho quá trình thụ phấn, thụ tỉnh và sinh trưởng đỉnh đưỡng thì tế bào riêng lẽ có cấu tạo đặc biệt bằng nhu mô được hình thành nơi đính cuống hoa (với cành nách lá).

Lớp tế bào này sẽ chết đi hình thành tầng rời và làm cho hoa bị rụng, sự mẫn cảm của lớp tế bào này đối với điều kiện ngoại cảnh là phụ thuộc vào giống. - Hoa ớt có màu trắng, nở vào buổi sáng vào lúc 9 - 10h sáng. - Qua quá trình phân hóa mầm hoa chịu ảnh hưởng của nhiều yếu tố như: nhiệt độ, ánh sáng, âm độ, đinh dưỡng và tỷ lệ C/N trên cây [6]. Quả và hạt - Quả ớt thuộc loại quả mọng, nhiều nước, có 2 -3 ô cách nhau bởi vách ngăn đọc theo trục quả (lối quả).

Cấu tạo quả chia làm 3 phần ( từ ngoài vào trong) + Thịt quả, xơ thịt và vỏ quả. + Nửa quả gần cuống to hơn và chứa nhiều hạt hơn nửa quả phần ngọn. Hạt ớt nằm tập trung xung quanh lõi của quả. Phần lớn chất cay được tập trung phần giữa đến cuống quả.

Quả ớt chín có màu đỏ, vàng hoặc tím đen. Dang quả: to hoặc nhỏ, dài hoặc nhọn cuối quả (chìa vôi), quả đài cong ở cuối quả (sừng bò).