CHƯƠNG 1 MOT SO VAN DE CHUNG VE GIAO DUC MOI TRUONG 66 tiét) * Mục tiêu : Sinh viên cần nắm vững các kiến thức sau: - Nắm được tầm quan trọng các vấn đề môi trường hiện nay - Các vấn đề môi trường trên thế giới và Việt Nam - Biết cách thiết kế module giáo dục môi trường 1.1 Tầm quan trọng của việc giáo dục môi trường hiện nay 1.1 Những vấn đề chính về môi trường trên thế giới hiện nay 'Vấn đề môi trường là những vấn đề tích cực (môi trường sống của con người ở nhiều nơi được cải thiện ,chất lượng cuộc sống ở một số nước phát triển được nâng cao. ) hoặc tiêu cực (biến đổi khí hậu bùng nễ dân số hoặc những vấn đề kinh tế xã hội như lạm phát , lối sống.) có tác động trực tiếp đến môi trường không chỉ là môi trường tự nhiên mà còn cả môi trường nhân tạo. Tuy nhiên sự phát triển của con người làm biến đổi môi trường theo hướng tích cực rất ít thay vào đó tên tại rất nhiều những vấn đề tiêu cực Sự phát triển nhanh chóng bắt ổn định của nền kinh tế những năm trước đây đã dẫn đến nhiều van đề kinh tế mà chúng ta đang gặp phải hiện nay như: - Khủng hoảng kinh tế. - Sự bất ổn định về kinh tế vĩ mô - Tình trạng thất nghiệp.
- Sự chênh lệch giàu nghèo. - Thể chế hoạt động. Khủng hoảng kinh tế là sự suy giảm các hoạt động kinh tế kéo dài va tram trọng hơn cả suy thoái trong chu kỳ kinh tế. Nguyên nhân của cuộc khủng hoảng kinh tế là do sự mắt cân bằng về nền kinh tế đẫn đến các cá nhân, tổ chức kinh tế trên toàn cầu liên tiếp bị thua lễ, phá sản (hoặc có nguy cơ phá sản) không có tiền để chỉ trả cho các khoản vay khổng lễ mà tiêu biểu đó là tình trạng nợ công của các nước như: Mỹ nợ công là 14,214 nghìn tỷ USD, Nhật Bản nợ công lên đến 10.000 tỷ USD,Hy Lạp là 350 tỷ Euro.Ví dụ: Khủng hoảng tài chính Hoa Kỳ 2007-2009 là cuộc khủng hoảng trong nhiều lĩnh vực tài chính (tín dụng, bảo hiểm chứng khoán) diễn ra từ năm 2007 cho đến tận nay.
Cuộc khủng hoảng này bắt nguồn từ cuộc khủng hoảng tín dụng nhà ở thứ cấp. Ngày nay có 10 vấn đề chính về môi trường đó là: Biến đổi khí hậu. So To oe Lé6 thiing tang ozon ngày càng mở rộng. Bùng nỗ dân số Šy suy sim nguyễn tăng Triệu Thy Hòa Giáo dục môi trường cho trẻ mẫm non 4 Ô nhiễm biển và các đại dương DM Sự suy giảm tdi nguyén moc ngot Ô nhiễm đất và hiện lượng sa mạc hóa CSN Suy giảm ẩn dạng sinh học Su cạn kiệt các nguồn tài nguyên khoáng sản 10.
Rác thải gia tăng. + Biến đổi khí hậu toàn cầu: Trong vòng 100 năm trở lại đây, trái đất đã nóng lên khoảng 0,5%C và trong thé kỷ này sẽ tăng từ 1,5 - 4,5°C so với nhiệt độ ở thế kỷ XX. Mực nước biển có thé đâng lên cao từ 25 đến 140cm, do sự tan băng và sẽ nhấn chìm một vùng ven biển rộng lớn, làm mắt đi nhiều vùng đất sản xuất nông nghiệp, dẫn đến nghèo đói. + Su suy giảm tầng Ôzôn: Suy thoái tầng Ôzôn dẫn đến các tia cực tím chiếu xuống trái đất ngày càng nhiều hon, có thé gây hủy hoại mắt, làm đục thủy tinh thé va phá hoại võng mạc, gay ung thư da, làm tăng các bệnh về đường hô hấp.
+ Tời nguyên bị suy thoái: Sự phá huỷ rừng vẫn đang diễn ra với mức độ cao, trên thế giới diện tích rùng có khoảng 40 triệu km”, song cho đến nay diện tích này đã bị mắt đi một nửa. Sự suy giảm tài nguyên nước ngày càng nghiêm trọng. Gần 20% dân số thế giới không được dùng nước sạch. + Ô nhiễm môi trường đang xảy ra ở quy mô rộng: Sụ phát triền đô thị, khu công nghiệp, du lịch và việc đỗ bỏ các loại chất thải vào đất, biển, thuỷ vực đã gây ô nhiễm.
môi trường ở quy mô ngày càng rộng, đặc biệt là các khu đô thị. + Sự suy giảm tính đa dạng sinh học trên trái đát. Các loài sinh vật đã và đang góp phan quan trong trong việc duy trì sự cân bằng sinh thái, ổn định khí hậu. Tuy nhiên, nhân loại đang phải đối mặt với một thời kỳ tuyệt chủng lớn nhất của các loài động thực vật.
Nguyên nhân chính là do mắt nơi sinh sống, chặt phá rùng, săn bắt quá mức và ô nhiễm môi trường.2 Vấn đề môi trường ở Việt Nam và sự suy thoái môi trường 1.1 Toàn cầu hóa và vẫn đề môi trường ở Việt Nam Thứnhất: Báo động "rác công nghiệp” ngoại nhập tại các quốc gia đang phát triển Rac nhap da dạng về chủng loại, rác công nghiệp, rác điện từ nhưng nhiều nhất vẫn là máy ô-tê đã qua sử dụng và động cơ nể dưới 30HP (loại cắm nhập khẩu), máy vi tính, đề điện gia dụng cũ. Cơn sốt rác ngoại nhập lậu tái phát trên thực tế đã và đang làm đau đầu các nhà quản lý. Điểm qua các vụ việc bị phát hiện, có thể thấy "rác" đa số là những sản phẩm đã lễi thời, lạc hậu về công nghệ ở dang nguyên chiếc hoặc phế liệu nhưng vẫn còn khả năng, sử dụng, tái chế. Triệu Thy Hòa Giáo dục môi trường cho trẻ mẫm non 5 Về bản chất, những loại rác như trên là những thứ chất thải mà lẽ ra, các doanh nghiệp ở nước ngòai phải bỏ tiền để xử lý nhưng đo tìm được "kẽ hở" ở các nước đang phát triển nên đã tìm mọi cách tống khứ đi, vừa được tiền, vừa làm sạch môi trường doanh nghiệp của họ.
Trung Quốc - một nước đang phát triển và rất "đói" nguyên liệu sản xuất, trước kia cho phép nhập phế liệu về, nay cũng đã “đóng cửa”. Đây cũng là một kinh nghiệm cần tham khảo để không đi theo bánh xe đồ nguy hiểm của rác ngoại. Theo các nhà bảo vệ môi trường thì “xu thế chuyển dich chat thai” đang diễn ra trên thế giới. Bất kỳ nước nào nếu mắt “cảnh giác” thì chất thải sẽ lập tức tràn vào.
Đề đối phó với tình trạng này, Các quốc gia đang phát triển phải tiến hành kiểm tra gắt gao. việc nhập phế trong nước, tăng cường lực lượng bảo vệ môi trường. Cần quy định chặt chế việc nhập khẩu rác thải theo pháp luật, các tiêu chuẩn môi trường cần áp dụng để ngăn chặn các chất thải xâm nhập ào ạt như hiện nay. Thứ hai, các nước đang phát triển vì mục tiêu phát triển kinh tế đã hạ thấp tiêu chuẩn môi trường tăng cường thu hút đầu tư từ các nước phát triển.
Hơn nữa, các ngành công nghiệp gây ô nhiễm môi trường của các quốc gia phát được đặt tại các nước kém phát triển. Kết quả là làm suy thoái môi trường nghiêm trọng, mi trường xuống cấp nhanh chóng. Để bảo vệ môi trường, các quốc gia kém phát triển cần phải chủ động, tự chủ trong nền kinh tế. Các nhà lãnh đạo quốc gia phải sáng suốt.
lựa chọn các giải pháp phù hợp cho nền kinh tế đất nước mình. Lựa chọn giữa tăng trưởng kinh tế nhanh và chất lượng môi trường nhanh xuống cấp hay là một chiến lược phát triển bền vững, ít ảnh hưởng đến môi trường. Thứ ba, toàn cầu hóa gắn với tự do thương mại. Vì vậy phải bảo vệ môi trường trong các hoạt động thương mại.
Việc tham gia vào tổ chức thương mại thế giới WTO, tuy các hàng rào thuế quan được xóa bỏ, nhưng các hàng rào mới lại được dựng lên, nhất là trong hoàn cảnh trật tự kinh tế thế giới còn nhiều bất bình đẳng và không công, bằng. Thí dụ, các nước nhập khẩu có thể nâng cao yêu cầu về chất lượng sản phẩm, an toàn của sản phẩm về mặt môi trường, và hạn chế việc sử dụng các nguyên vật liệu nào đó trong sản xuất. Mà đẻ giải quyết những đòi hỏi này, thường là lại phải nhập công nghệ hoặc nguyên liệu từ các nước đó với giá đất, làm cho giá thành nâng cao, giảm tính cạnh tranh của sản phẩm.2 Toàn cầu hóa và đít nành môi trường Toàn cầu hóa một mặt mang lại những mặt tích cực đến môi trường như: tăng thêm nguền tài chính, các công nghệ mới trong lĩnh vực bảo vệ và xử lí ô nhiễm môi trường. Bên cạnh những mặt tích cực của toàn cầu hoá mang lại, thì mặt trái của toàn cầu hoá cũng ảnh hưởng không kém đến đời sống xã hội của các nước.
Đặc biệt là vấn dé 6 nhiễm và suy thoái môi trường nghiêm trọng trong thời kỳ toàn cầu hoá khi chưa có các giải pháp cụ thể đẻ giải quyết. Những mặt trái của quá trình toàn cầu hoá này anh Triệu Thy Hòa Giáo dục môi trường cho trẻ mẫm non 6 hưởng không trừ bất cứ một quốc gia nào nếu quốc gia đó không có những chính sách và biện pháp quản lý tốt trước tốc độ vận hành của quá trình toàn cầu hoá. Chính vì thế, các giải pháp bảo vệ môi trường trong thời kỳ Toàn cầu hóa là cần thiết để góp phan bảo vệ ngôi nhà chung toàn cầu. Bởi toàn cầu hoá là quá trình tất yếu.
của sự phát triển xã hội và không có cách nào đề chống lại toàn cầu hóa cả. Cho nên chúng ta chỉ nghiên cứu và hạn chế mặt tiêu cực, đẩy mạnh mặt tích cực mà thôi.3 Sự say thoái môi trường ở Việt Na + Sự biến đổi khí hận và tần xuất thiên tai gia tăng: Việt Nam là 1 trong 5 nước chịu ảnh hưởng nặng nề của biến đổi khí hậu. Trong 50 năm nữa khi nước biển dâng cao 1m thì mất đi 40% diện tích đồng bằng sông Cửu Long, sông Hẻng. Việt Nam mất đi diện tích đất nông nghiệp rất lớn dẫn đến nguy cơ thiếu lương thực.
Thiên tai thay đổi thất thường khiến nhiều địa phương bị mắt trắng mùa màng và gia súc. + Rừng tự nhiên bị suy thoái về số lượng và chất lượng. Ö Tây Nguyên, 50% điện tích rừng được khai thác chuyển sang trồng cây công nghiệp như cà phê, tiêu, cao su. Rừng tự nhiên bị mất đi trung bình mỗi năm 120.
+ Tài nguyên đất bị thoái hóa. Thoái hóa đất do rửa trôi, xói mòn ở vùng đất đốc làm mắt đất, mắt cân bằng dinh dưỡng, đất trở nên chua. Mặn hóa, phèn hóa chủ yếu xảy ra đồng bằng ven biển, tập trung ở đồng bằng sông Hồng và sông Cửu Long.