CHƯƠNG 1 CO SO KHOA HOC VA TONG QUAN TAI LIEU VỀ KÉ TOÁN BAN HANG VA XAC DINH KET QUA KINH DOANH TRONG DOANH NGHIEP THUONG MAI 1. Cơ sở khoa học về kế toán bán hàng và xác định kết quả kinh doanh 1. Khái niệm, nhiệm vụ, vai trò và ý nghĩa của bán hàng và xác định kết quả kinh doanh 1. Khái niệm © Khái niệm bán hàng: Bán hàng là quá trình thực hiện trao đổi thông qua các quan hệ mua bán, trong đó doanh nghiệp thực hiện chuyển giao sản phẩm hàng hóa cho khách hàng còn khách hàng phải trả tiền cho doanh nghiệp một khoản tiền tương ứng với giá bán sản phẩm hàng hóa theo giá thỏa thuận hay giá quy định.
Trong quá trình bán hàng, việc xác định thời điểm bán hàng là rất quan trọng. Thời điểm bán hàng được tính từ khi doanh nghiệp chuyển quyền sở hữu vé san phẩm, hàng hóa cho khách hàng và được khách hàng trả tiền hoặc chấp nhận thanh toán theo giá trị của hàng hóa dịch vụ đó. © Khái niệm xác định kết quả kinh doanh: Trong doanh nghiệp thương mại, xác định kết quả kinh doanh là việc so sánh khoản chênh lệch giữa doanh thu bán hàng thuần với giá vốn của hàng xuất bán, chỉ phí bán hàng và chỉ phí quản lý doanh nghiệp phân bổ cho hàng bán ra. Nếu chênh lệch lớn hơn 0 thì lãi, nhỏ hơn 0 thì lỗ, còn nếu bằng 0 thì hòa vốn.
Việc xác định kết quả kinh doanh thường được tiến hành vào cuối kỳ kinh doanh thường là cuối tháng, cuối quý, cuối năm, tùy thuộc vào từng đặc điểm kinh doanh và yêu cầu quản lý của từng doanh nghiệp. o Mối quan hệ về bán hàng và kết quả kinh doanh Bán hàng là khâu cuối cùng của quá trình kinh doanh của doanh nghiệp, còn kết quả kinh doanh là căn cứ quan trọng để đơn vị quyết định tiêu thụ hàng hóa nữa hay không. Do đó có thể nói giữa bán hàng và kết quả kinh doanh có mối quan hệ mật thiết. Kết quả bán hàng là mục đích cuối cùng của doanh nghiệp, còn bán hàng là phương tiện trực tiếp để đạt được mục đích đó.
Vai trò, ý nghĩa của bán hàng và xác định kết quả kinh doanh © Vai trò: Bán hàng và xác định kết quả kinh doanh là có vai trò vô cùng quan trọng, không chỉ đối với doanh nghiệp mà còn đối với toàn bộ nền kinh tế quốc dân. Đối với bản thân doanh nghiệp có bán được hàng thì mới có thu nhập để bù đắp những chỉ phí bỏ ra, có điều kiện để mở rộng hoạt động kinh doanh, nâng cao đời sống của người lao động, tạo nguồn tích lũy cho nền kinh tế quốc dân. Việc xác định chính xác kết quả bán hàng là cơ sở xác định chính xác hiệu quả hoạt động, của doanh nghiệp đối với Nhà nước thông qua việc nộp thuế, phí, lệ phí vào ngân sách nhà nước, xác định cơ cấu chỉ phí hợp lý và sử dụng có hiệu quả cao số lợi nhuận được giải quyết hài hòa giữa các lợi ích kinh tế: Nhà nước, tập thể và các cá nhân người lao động. o Ýnghĩa: Doanh nghiệp đẩy mạnh quá trình tiêu thụ sản phẩm có nghĩa là: giảm chi phí hàng tồn kho, tránh việc ứ đọng sản phẩm, đảm bảo sự cân đối giữa tiêu thụ và dự trữ, đẩy nhanh vòng quay vốn, đem đến cho doanh nghiệp hiệu quả cao nhất.
Bên cạnh phương thức xúc tiến thương mại để đây nhanh tốc độ tiêu thụ, các doanh nghiệp còn phải biết nắm bắt những thông tin và số liệu cần thiết, chính xác từ bộ phận kế toán để đáp ứng các yêu cầu của nhà quản lý, có thể công khai tài chính thu hút nhà đầu tư, tạo điều kiện cho doanh nghiệp tham gia vào các thị trường tài chính. Đây là một trong những phần hành chủ yếu của kế toán doanh nghiệp, nó giúp cho các nhà quản trị có thể thực hiện việc kiểm tra, giám sát không chỉ đối với quá trình tiêu thụ sản phẩm của doanh nghiệp mà còn có thẻ thấy được hiệu quả sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp. Nhiệm vụ của kế toán bán hàng và xác định kết quả kinh đoanh ~ Phản ảnh kịp thời chính xác tình hình xuất bán hàng hoá, tổ chức hệ thống, chứng từ ban đầu và trình tự luân chuyển chứng từ hợp lý, đảm bào yêu cầu quản lý và nâng cao hiệu quả công tác kế toán. ~ Phản ánh và ghi chép đây đủ, chính xác các khoản doanh thu, các khoản giảm trừ doanh thu và chỉ phí của hoạt động kinh doanh, đồng thời theo dõi và đôn đốc các khoản phải thu của khách hàng.
Hạch toán đầy đủ kịp thời quá trình tiêu thụ để xác định chính xác kết quả của hoạt động tiêu thụ hàng hoá tại doanh nghiệp. - Phản ánh, giám sát và cung cấp tài liệu về việc tiêu thụ sản phẩm, hàng hoá giúp cho việc đánh giá chất lượng toàn bộ hoạt động kinh doanh của đơn vị. Trên cơ sở đó có biện pháp nhằm hoàn thiện hơn nữa hoạt động sản xuất kinh doanh ở đơn vị. Phương thức bán hàng và phương thức thanh toán a.
Các phương thức bán hàng Hoạt động mua bán hàng của doanh nghiệp thương mại có thể thực hiện theo 2 phương thức bán buôn và bán lẻ: o Đối với bán buôn Có 2 phương thức là bán buôn qua kho và bán buôn vận chuyển thằng ~ Phương thức bán buôn qua kho: Là bắn buôn hàng hóa mà hàng bán được từ kho bảo quản của công ty. Trong phương thức này có hai hình thức: +Bán buôn qua kho theo hình thức giao hàng trực tiếp: Là phương thức giao hàng cho người mua trực tiếp tại kho hay trực tiếp tại các phân xưởng không qua kho của doanh nghiệp. Số hàng khi bàn giao cho khách hàng chính thức coi là tiêu thụ và người bán mắt quyền sở hữu số hàng hoá này, người mua phải thanh toán hay chấp nhận thanh toán số hàng này. + Bán buôn qua kho theo hình thức chuyển hàng: Theo hình thức này, căn cứ vào hợp đồng đã ký kết hoặc theo đơn đặt hàng, công ty xuất kho hàng hóa, bằng phương tiện vận tải của mình hoặc đi thuê ngoài, chuyển hàng giao cho bên mua ở một địa điểm thỏa thuận.
Hàng hóa chuyển bán vẫn thuộc quyền sở hữu của Công ty. Hàng hóa này được xác định là tiêu thụ khi nhận được tiền do bên mua thanh toán hoặc giấy báo của bên mua đã nhận được hàng và chấp nhận thanh toán. Chi phí vận chuyển do công ty chịu hay bên mua chịu là do sự thỏa thuận từ trước giữa hai bên. Nếu công ty chịu chỉ phí vận chuyển, sẽ được ghi vào chỉ phí bán hàng.
Nếu bên mua chịu chỉ phí vận chuyển mà đơn vị đã trả giúp bền mua thì khoản đó được hạch toán vào khoản phải thu tiền của bên mua. - Phương thức bán buôn vận chuyển thẳng: Theo hình thức này, công ty sau khi mua hàng, nhận hàng mua, không đưa về nhập kho mà chuyển bán thẳng cho bên mua. Phương thức này có thể thực hiện theo hai hình thức. +Bán hàng vận chuyên thằng theo hình thức giao trực tiếp (còn gọi là hình thức giao tay ba): Theo hình thức này công ty sau khi mua hàng, nhận hàng mua và giao trực tiếp cho đại diện của bên mua tại kho người bán.
Sau khi giao, nhận, đại diện bên mua ký nhận đủ hàng, bên mua đã thanh toán tiền hàng hoặc chấp nhận nợ thì hàng hóa được xác nhận là tiêu thụ. + Bán buôn vận chuyên thẳng theo hình thức chuyển hàng: Theo hình thức này, sau khi mua hàng, công ty nhận hàng mua, bằng phương tiện vận tải của mình hoặc thuê ngoài chuyển hàng đến giao cho bên mua ở một địa điểm đã được thỏa thuận. Hàng hóa chuyển bán trong trường hợp này vẫn thuộc quyền sở hữu của công ty. Khi nhận được tiền của bên mua thanh toán hoặc giấy báo của bên mua đã nhận được hàng và chấp nhận thanh toán thì hàng hóa được xác định là tiêu thụ.
o_Đối với bán lẻ Có 3 phương thức lả bán hàng thu tiền tập trung, bán hàng không thu tiền tập trung và bán hàng tự động. - Phương thức bán hàng thu tiền tập trung: Theo phương thức này, nhân viên bán hàng chỉ phụ trách việc giao hàng, còn việc thu tiền có người chuyên trách làm công việc này. Trình tự được tiến hành như sau: Khách hàng xem xong, hàng hóa và đồng ý mua, người bán viết hóa đơn bán lẻ giao cho khách hàng đưa đến chỗ thu tiền đóng dấu đã thu tiền, khách hàng mang hóa đơn đó đến nhận hàng. Cuối ngày, người thu tiền tổng hợp số tiền đã thu để xác dịnh doanh số bán.
Định kỳ kiểm kê hàng hóa tại quầy, tính lượng hàng hóa đã bán ra để xác định tình hình bán hàng thừa thiếu tại quầy. ~ Phương thức bán hàng không thư tiền tập trung: Theo phương thức này, nhân viên bán hàng vừa làm nhiệm vụ giao hàng, vừa làm nhiệm vụ thu tiền. Do đó, trong một cửa hàng bán lẻ, việc thu tiền bán hàng phân tán ở nhiều điểm. Hằng ngày hay định kỳ tiến hành kiểm kê hàng hóa còn lại để tính lượng bán ra, lập báo cáo bán hàng, đối chiếu doanh số bán theo báo cáo bán hàng với số tiền thực nộp để xác định thừa, thiếu tiền bán hàng.
- Phương thức bán hàng tự động: Theo phương thức này, người mua tự chọn hàng hóa sau đó mang đến bộ phận thu ngân kiểm hàng, tính tiền, lập hóa đơn bán hàng và thu tiền. Cuối ngày nộp tiền bán hàng cho thủ quỹ. Định kỳ tiến hành kiểm kê xác định thừa, thiếu tiền bán hàng b. Các phương thức thanh toán ~ Phương thức thanh toán trực tiếp: Theo phương thức này, hàng hóa của công ty sau khi được bên mua chấp nhận thanh toán sẽ được thanh toán ngay bằng tiền mặt, séc hay chuyển khoản.
- Phương thức thanh toán trà chậm (hình thức mua hàng trả tiền sau): Theo hình thức này bên bán xuất hàng và số hàng đó được coi là tiêu thụ rồi nhưng bên mua vẫn chưa thanh toán tiền, kế toán tiền hành ghi nhận doanh thu, xác định rõ thời gian thanh toán, lãi suất (nếu có) đồng thời theo dõi trên số chỉ tiết công nợ khách hàng. Kế toán bán hàng trong doanh nghiệp 1. Kế toán doanh thu bán hàng a. Khái niệm Doanh thu bán hàng là toàn bộ số tiền sẽ thu được từ các hoạt động giao dịch như bán sản phẩm hàng hóa cho khách hàng bao gồm cả các khoản phụ thu và phí thu thêm ngoài giá bán.