CHƯƠNG 1 CƠ SỞ KHOA HỌC VÀ TÔNG QUAN TÀI LIỆU VẺ KẾ TOÁN TAP HOP CHI PHi SAN XUAT VA TINH GIÁ THÀNH SAN PHAM TRONG DOANH NGHIEP XAY LAP 1.1 Co sở khoa học về kế toán tập hợp chi phí sản xuất và tính gia san pham trong doanh nghiệp xây lắp 1.1 Đặc điểm của doanh nghiệp xây lắp ảnh hưởng đến công tác kế toán tập hợp chỉ phí và tính giá thành sẵn phẩm xây lắp 1.1 Đặc điểm của sẵn phẫm xây lắp Xây dựng cơ bản là ngành sản xuất vật chất quan trọng mang tính chất công nghiệp nhằm tái sản xuất tài sản có định cho tất cả các ngành trong nền kinh tế quốc dân, tạo ra cơ sở vật chất kỹ thuật cho xã hội, tăng cường tiềm lực kinh tế, quốc phòng và góp phần thúc đẩy quá trình công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nước. Do đó, quản lý tốt và hạch toán đúng đủ chỉ phí sản xuất và giá thành sản phẩm có ý nghĩa đặc biệt quan trọng. Tuy nhiên, ngành xây dựng cơ bản cũng có những nét đặc thù riêng chỉ phối công tác kế toán tập hợp chỉ phí sản xuất và tính giá thành sản phẩm. Những nét đặc thù đó là: Sản phẩm xây lắp là các công trình, vật kiến trúc.thuộc kết cấu hạ tầng của nền kinh tế quốc dân có quy mô và giá trị lớn, kết cấu phức tạp, thời gian sử dụng lâu dài.Do vậy, việc tổ chức quản lý và hạch toán nhất thiết phải có các dự toán thiết kế, thi công được lập theo từng công trình, hạng mục công trình.
Trong quá trình thi công xây lắp phải thường xuyên so sánh kiểm tra việc thực hiện dự toán chỉ phí, tìm ra nguyên nhân vượt, hụt dự toán và đánh giá hiệu quả kinh doanh trên cơ sở lấy dự toán làm thước đo. Sản phẩm xây lắp cố định tại nơi sản xuất còn các điều kiện sản xuất (xe máy, thiết bị thi công, người lao động.) phải đi chuyển theo địa điểm đặt sản phẩm. Mặt khác, hoạt động xây dựng cơ bản thường tiến hành ngoài trời nên chịu ảnh hưởng của điều kiện thiên nhiên, thời tiết. Đặc điểm này làm cho công tác quản lý, sử dụng, hạch toán tài sản, vật tư rất phức tạp, dé bj mat mát, hư hỏng làm tăng chỉ phí sản xuất.
Bên cạnh đó, chu kì sản xuất của đơn vị xây lắp thường rất dài, chỉ phí phát sinh thường xuyên trong khi doanh thu chỉ phát sinh ở từng thời điểm nhất định. Do đó, kỳ tính giá thành ở các đơn vị xây lắp thường được xác định theo kỳ sản xuất. Tổ chức sản xuất trong các doanh nghiệp xây lắp ở nước ta hiện nay phổ biến theo phương thức khoán gọn các công trình, hạng mục công trình, khối lượng hoặc công việc cho các đơn vị trong nội bộ doanh nghiệp (đội, xí nghi. Trong giá khoán gọn, không chỉ có tiền lương mà còn có đủ các chỉ phí về vật liệu, công cụ, dụng cụ thi công, chỉ phí chung của bộ phận nhận khoán.
Giá thành công trình xây lắp không bao gồm giá trị bản thân thiết bị do chủ đầu tư đưa vào để lắp đặt mà chỉ bao gồm những chỉ phí do doanh nghiệp xây lắp bỏ ra có liên quan đến xây lắp công trình. Giá thành công tác xây dựng và lắp đặt kết cầu bao gầm giá trị vật kết cấu và giá trị thiết bị kèm theo như các thiết bị vệ sinh, thông gió, thiết bị sưởi ấm, điều hoà nhiệt độ, thiết bị truyền dẫn. Những đặc điểm trên đòi hỏi doanh nghiệp phải tổ chức công tác hạch toán kế toán trên cơ sở tuân thủ chế độ kế toán nhưng cũng phải phù hợp với đặc điểm đặc thù của hoạt động kinh doanh xây lắp dé đảm bảo chất lượng công tác kế toán, cung cấp kịp thời những thông tin cho quản lý.2 Nhiệm vụ của công tác kế toán tập hợp chỉ phí và tinh giá thành sản phẩm xây lắp Để thực hiện được mục tiêu phấn đấu tiết kiệm chỉ phí sản xuất hạ giá thành sản phẩm thì đơn vị kinh doanh xây lắp phải sử dụng vào sản xuất nhiều biện pháp khác nhau. Đứng trên góc độ quản lý, cần phải biết nguồn gốc hay con đường hình thành của nó, nội dung cấu thành của giá thành, để từ đó biết được nguyên nhân cơ bản nào, những nhân tố cụ thé nao đã làm tăng hoặc giảm giá thành và chỉ có trên cơ sở đó, người quản lý mới đề ra được biện pháp cần thiết để hạn chế loại trừ ảnh hưởng của nhân tế tiêu cực tác động nên và phát huy được mức đệ ảnh hưởng của các nhân tế tích cực, khai thác khả năng, tiềm năng trong việc quản lý, sử dụng nguồn vật tr, lao động và tiền vốn.
Một trong những, biện pháp quan trọng và không thể thiếu được, phải kể đến biện pháp quản lý công cụ kế toán. Bởi vậy phải tính đúng, tính đủ chỉ phí sản xuất vào giá thành mới đảm bảo phát huy công dụng của công tác kế toán trong quản lý sản xuất. Do đó nhiệm vụ chủ yếu của công tác kế toán hạch toán chỉ phí sản xuất và tính giá thành sản phẩm xây lắp là: xác định chính xác đối tượng tập hợp chỉ phí sản xuất. và đối tượng tính giá thành phù hợp với điều kiện thực tế của Doanh nghiệp, thoả mãn yêu cầu quản lý đặt ra, vận dụng phương pháp hạch toán chỉ phí sản xuất và phương pháp tính giá thành một cách khoa học, hợp lý.
Đảm bảo cung cấp một cách kịp thời, chính xác, đầy đủ các số liệu cần thiết cho công tác quản lý cụ thể là: - Phản ảnh đầy đủ, chính xác, kịp thời toàn bệ chi phí thực tế phát sinh cho từng đối tượng. - Kiểm tra tình hình chỉ phí về vật tư, lao động, chỉ phí sử dụng máy thi công và các chi phí khác, phát hiện kịp thời các khoản chênh lệch so với định mức, các chỉ phí khác ngoài kế hoạch, các khoản thiệt hại mắt mát hư hỏng. trong sản xuất từ đó đề xuất các biện pháp ngăn chặn và khắc phục kịp thời. - Thực hiện phân tích tình hình thực hiện dự toán chỉ phí sản xuất dé có những kiến nghị cho các nhà quản trị Doanh nghiệp ra các quyết định phù hợp.
- Tế chức tập hợp phân bẻ từng lọai chi phí sản xuất theo đúng đối tượng hạch toán chỉ phí sản xuất đã xác định bằng phương pháp thích hợp, xác định đúng giá trị sản phẩm đở dang cuối kỳ. - Vận dụng phương pháp tính giá thành thích hợp dé tinh giá thành theo đối tượng thích hợp, tính đúng theo các khoản mục đã quy định và kỳ tính giá thành đã xác định. - Thực hiện phân tích tình hình thực hiện giá thành và kế hoạch hạ giá thành sản phẩm, kịp thời có những biện pháp tích cực để phần đấu không ngừng tiết kiệm chỉ phí sản xuất và hạ giá thành sản phẩm.2 Khái niệm và phân loại chỉ phí xây lắp 1.1 Khái ệm về chỉ phí sản xuất xây lắp Quá trình sản xuất trong các doanh nghiệp xây dựng là quá trình mà các doanh nghiệp phải thường xuyên đầu tư các loại chỉ phí khác nhau để đạt được mục đích là tạo ra khối lượng sản phẩm tương ứng, đó là quá trình chuyên biến của các loại vật liệu xây dựng thành sản phẩm dưới sự tác động của máy móc thiết bị cùng với sức lao động của con người hay đó là sự chuyển biến của các yếu tế về tr liệu lao động và đối tượng lao động (hao phí về lao động vật hóa) dưới sự tác động có mục đích của sức lao động, (hao phí về lao động sống) qua 6 quá trình thi công sẽ trở thành sản phẩm xây dựng. Toàn bộ hao phí này được thể hiện dưới hình thái giá trị thì đó là chỉ phí sản xuất.
Chỉ phí sản xuất trong doanh nghiệp xây lắp là toàn bộ giá trị tiền tệ của các khoản hao phí về lao động sống và vật hóa mà doanh nghiệp chỉ ra để thực hiện công tác xây lắp, nhằm tạo ra các sản phẩm khác nhau theo mục đích kinh doanh cũng như theo hợp déng giao nhận thầu đã kí kết. Chỉ phí sản xuất trong doanh nghiệp xây dựng bao gồm nhiều loại khác nhau với nội dung kinh tế khác nhau, công dụng và mục đích của chúng trong quá trình sản xuất cũng khác nhau.2 Phân loại chỉ phí sẵn xuất xây lắp Chỉ phí trong doanh nghiệp có nhiều loại, nhiều khoản có tính chất, công dụng khác nhau. Vì vậy để phục vụ cho công tác quản lý cũng như kế toán chỉ phí sản xuất được phân loại theo những tiêu thức sau: a. Phân loại chỉ phí theo nội dung kinh tế - Chi phí nguyên vật li : Bao gồm toàn bệ giá trị nguyên vật liệu, phụ tùng thay thế, công cụ dụng cụ xuất dùng trong sản xuất kinh doanh trong kỷ báo cáo.
- Chỉ phí nhân công: Bao gồm toàn bộ chỉ phí trả cho người lao động (thường xuyên hay tạm thời) về tiền lương, tiền công và các khoản trợ cấp, phụ cấp có tính chất lương trong kỳ báo cáo trước khi trừ các khoản giảm trừ. - Chi phi khấu hao T§CĐ: Là toàn bộ số tiền trích khấu hao TSŒĐ sử dụng cho hoạt động sản xuất của doanh nghiệp - Chỉ phí địch vụ mua ngoài: Là toàn bộ số tiền mà doanh nghiệp chỉ trả cho các dịch vụ mua ngoài như: iền điện, tiền nước, tiền bưu chính điện thoại.phục vụ cho hoạt động sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp. - Chi phi khác bằng tiền: Như tiền tiếp khách, chỉ hội nghị, quảng cáo. Phân loại chỉ phí theo mục đích và công dụng của chỉ phí - Chi phí nguyên vật liệu trực tiếp: Bao gồm chỉ phí về nguyên liệu, vật liệu và nguyên liệu sử dụng vào mục đích trực tiếp sản phẩm.
- Chi phi nhân công trực tiếp: Bao gồm tiền lương, phụ cấp theo lương trả cho các công nhân trực tiếp tham gia sản xuất sản phẩm xây lắp - Chi phí sử dụng máy thi công: Bao gồm chỉ phí cho các máy thi công nhằm thực hiện khối lượng công tác xây lắp bằng máy. Chỉ phí sử dụng máy thi công bao gềm chỉ phí thường xuyên và chỉ phí tạm thời. + Chỉ phí thường xuyên cho hoạt động của máy thi công là chỉ phí phát sinh hằng ngày khi sử dụng máy, bao gồm chi phí nhân công điều khiển máy, phục vụ máy, chỉ phí nguyên liệu, vật liệu, chỉ phí công cụ, dụng cụ, chỉ phí khấu hao tài sản cố định, chỉ phí dịch vụ mua ngoài, chỉ phí khác bằng tiền. + Chỉ phí tạm thời là chỉ phí nhằm hỗ trợ cho việc sử dụng máy, bao gồm.