0922 một số biện pháp nhằm phát huy tính tích cực cho học sinh lớp 4 trong học tập chủ đề phân số lê thị ngọc dung luận văn đh quảng nam

Trong hệ thống giáo dục, bậc tiểu học giữ vai trò nền tảng, định hình nhân cách và trí tuệ cho học sinh. 73 trang · Đại Học Quảng Nam.

• Tác giả: Lê Thị Ngọc Dung
• Trường học: Đại Học Quảng Nam
• Chuyên ngành: Sư Phạm
• Đề tài: Một Số Biện Pháp Nhằm Phát Huy Tính Tích Cực Cho Học Sinh Lớp 4 Trong Học Tập Chủ Đề Phân Số
• Loại tài liệu: Luận Văn

Mục lục chi tiết

• LỜI CẢM ƠN
• DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT
• DANH MỤC BẢNG SỐ LIỆU, BIỂU ĐỒ
• MỞ ĐẦU
• 1. Lý do chọn đề tài
• 2. Mục tiêu của đề tài
• 3. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
• 3.1. Đối tượng nghiên cứu
• 3.2. Phạm vi nghiên cứu
• 4. Phương pháp nghiên cứu
• 4.1. Nhóm phương pháp nghiên cứu lý thuyết
• 4.2. Nhóm phương pháp nghiên cứu thực tiễn
• 4.3. Nhóm phương pháp thống kê toán học
• 5. Lịch sử nghiên cứu
• 6. Đóng góp của đề tài
• 7. Cấu trúc đề tài
• 1. CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN CỦA VIỆC PHÁT HUY TÍNH TÍCH CỰC CHO HỌC SINH LỚP 4 TRONG HỌC TẬP CHỦ ĐỀ PHÂN SỐ
• 1.1. Một số khái niệm liên quan đến đề tài
• 1.1.1. Hoạt động học tập
• 1.1.2. Tính tích cực
• 1.1.3. Tính tích cực trong học tập của học sinh Tiểu học
• 1.2. Đặc điểm nhận thức của học sinh Tiểu học
• 1.2.1. Tri giác
• 1.2.2. Chú ý
• 1.2.3. Trí nhớ
• 1.2.4. Tưởng tượng
• 1.2.5. Tư duy
• 1.3. Tính tích cực học tập
• 1.4. Tác dụng của việc dạy học phát huy tính tích cực
• 1.5. Một số vấn đề dạy học phân số ở lớp 4
• 1.6. Tiểu kết chương 1
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG CỦA VIỆC PHÁT HUY TÍNH TÍCH CỰC CHO HỌC SINH LỚP 4 TRONG HỌC TẬP CHỦ ĐỀ PHÂN SỐ
• 2.1. Điều tra thực trạng
• 2.2. Kết luận về kết quả điều tra
• 2.3. Tiểu kết chương 2
• 3. CHƯƠNG 3: MỘT SỐ BIỆN PHÁP NHẰM PHÁT HUY TÍNH TÍCH CỰC CHO HỌC SINH LỚP 4 TRONG HỌC TẬP CHỦ ĐỀ PHÂN SỐ
• 3.1. Cơ sở để đưa ra các biện pháp phát huy tính tích cực cho học sinh lớp 4 trong học tập chủ đề phân số
• 3.2. Các biện pháp phát huy tính tích cực cho học sinh lớp 4 trong học tập chủ đề phân số
• 3.3. Tiểu kết chương 3
• KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ
• 2.1. Đối với nhà trường
• 2.2. Đối với giáo viên
• 2.3. Đối với học sinh
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC

Tóm tắt

I. Tổng quan luận văn phát huy tính tích cực học phân số lớp 4

Trong hệ thống giáo dục, bậc tiểu học giữ vai trò nền tảng, định hình nhân cách và trí tuệ cho học sinh. Môn Toán, với vai trò trung tâm, không chỉ rèn luyện tư duy logic mà còn là công cụ để học sinh khám phá thế giới. Trong đó, chuyên đề phân số tiểu học là một mảng kiến thức quan trọng, là cầu nối giữa số tự nhiên và số thập phân, đặt nền móng cho các cấp học cao hơn. Tuy nhiên, việc dạy và học chủ đề này sao cho hiệu quả, đặc biệt là việc phát huy tính tích cực của học sinh, luôn là một trăn trở của ngành giáo dục. Luận văn tốt nghiệp "Một số biện pháp nhằm phát huy tính tích cực cho học sinh lớp 4 trong học tập chủ đề phân số" của tác giả Lê Thị Ngọc Dung, trường Đại học Quảng Nam, là một công trình nghiên cứu khoa học sư phạm chuyên sâu, cung cấp những góc nhìn và giải pháp thiết thực cho vấn đề này. Đề tài không chỉ phân tích cơ sở lý luận về phương pháp dạy học tích cực mà còn đi sâu vào khảo sát thực tiễn, từ đó đề xuất các biện pháp sư phạm cụ thể nhằm kích thích hứng thú học tập và tạo động lực cho học sinh. Nghiên cứu này khẳng định, việc chuyển đổi từ phương pháp dạy học truyền thống sang dạy học theo định hướng phát triển năng lực là yêu cầu tất yếu để nâng cao chất lượng dạy học trong bối cảnh hiện đại. Các giải pháp được đưa ra không chỉ mang tính lý thuyết mà còn có khả năng ứng dụng cao, trở thành một tài liệu tham khảo giá trị cho giáo viên và các nhà quản lý giáo dục.

1.1. Tầm quan trọng của việc kích thích hứng thú học tập cho học sinh

Tính tích cực học tập được định nghĩa là một trạng thái hoạt động của học sinh, đặc trưng bởi khát vọng học hỏi, sự cố gắng trí tuệ và nghị lực cao trong quá trình chiếm lĩnh kiến thức. Theo luận văn của Lê Thị Ngọc Dung, kích thích hứng thú học tập là tiền đề cốt lõi để hình thành tính tích cực. Khi học sinh tiểu học có hứng thú, các em sẽ tự giác tham gia vào các hoạt động học tập, chủ động đặt câu hỏi, tìm tòi và khám phá tri thức. Điều này không chỉ giúp các em nắm vững kiến thức một cách sâu sắc mà còn phát triển tư duy độc lập, sáng tạo. Ngược lại, phương pháp dạy học áp đặt, thụ động sẽ làm triệt tiêu động lực học tập, biến giờ học thành gánh nặng. Đặc biệt với môn Toán lớp 4, khi các khái niệm trở nên trừu tượng hơn, việc tạo ra một môi trường học tập vui vẻ, hấp dẫn thông qua các giải pháp sư phạm phù hợp là yếu tố quyết định sự thành công.

1.2. Giới thiệu khóa luận tốt nghiệp của Lê Thị Ngọc Dung ĐH Quảng Nam

Đây là một khóa luận tốt nghiệp giáo dục tiểu học được thực hiện công phu, có cấu trúc rõ ràng gồm 3 chương. Chương 1 tập trung vào cơ sở lý luận, làm rõ các khái niệm về tính tích cực, đặc điểm nhận thức của học sinh lớp 4 và nội dung dạy học chủ đề phân số. Chương 2 trình bày kết quả điều tra thực trạng học phân số tại hai trường tiểu học ở Tam Kỳ, Quảng Nam, cung cấp những số liệu xác thực về khó khăn của cả giáo viên và học sinh. Chương 3, phần trọng tâm của đề tài, đề xuất các biện pháp cụ thể nhằm phát huy tính tích cực. Đóng góp lớn nhất của đề tài là hệ thống hóa lý luận và đề xuất được những sáng kiến kinh nghiệm dạy toán khả thi, góp phần giải quyết một vấn đề cấp thiết trong thực tiễn giảng dạy hiện nay.

II. Thực trạng dạy và học chuyên đề phân số tiểu học hiện nay

Để có những giải pháp hiệu quả, việc phân tích thực trạng là bước đi không thể thiếu. Nghiên cứu của Lê Thị Ngọc Dung đã tiến hành một cuộc điều tra chi tiết thông qua phiếu khảo sát và quan sát dự giờ tại các trường tiểu học. Kết quả cho thấy một bức tranh đa chiều với những thuận lợi và khó khăn đan xen. Về mặt nhận thức, có một sự đồng thuận cao trong đội ngũ giáo viên. Cụ thể, khảo sát cho thấy "100% giáo viên cho rằng việc phát huy tính tích cực trong học tập của học sinh hiện nay là rất quan trọng". Điều này chứng tỏ giáo viên đã nhận thức được xu hướng đổi mới của giáo dục. Tuy nhiên, từ nhận thức đến hành động là một khoảng cách không nhỏ. Hơn 50% giáo viên thừa nhận việc áp dụng các phương pháp dạy học tích cực đã được thực hiện nhưng "chưa đạt kết quả như mong muốn". Nguyên nhân chính được chỉ ra là do giáo viên còn phụ thuộc nhiều vào sách giáo khoa, lúng túng trong việc thiết kế các hoạt động học tập sáng tạo và gặp khó khăn trong việc quản lý thời gian. Về phía học sinh, mặc dù phần lớn các em (75,4%) tỏ ra hứng thú với chủ đề phân số, nhưng vẫn còn một bộ phận không nhỏ gặp trở ngại trong việc lĩnh hội kiến thức, đặc biệt là các phép tính phức tạp. Đây chính là những thách thức đòi hỏi các giải pháp sư phạm đồng bộ và quyết liệt hơn.

2.1. Khảo sát nhận thức và khó khăn của giáo viên khi dạy học toán lớp 4

Kết quả điều tra thực trạng học phân số chỉ ra rằng, dù nhận thức được tầm quan trọng của việc tổ chức hoạt động học tập sáng tạo, giáo viên vẫn đối mặt với nhiều rào cản. Một trong những khó khăn lớn nhất là việc thiết kế bài tập mới, với 66,5% giáo viên cho rằng việc này "tốn nhiều thời gian". Bên cạnh đó, nhiều giáo viên vẫn chủ yếu sử dụng nguồn tài liệu từ sách giáo khoa và sách tham khảo, trong khi tỷ lệ tự biên soạn bài tập nhằm phát huy tính tích cực chỉ chiếm 25%. Điều này dẫn đến tình trạng các hoạt động học tập còn đơn điệu, chưa thực sự khơi gợi được sự tò mò và năng lực sáng tạo của học sinh. Việc nâng cao chất lượng dạy học đòi hỏi giáo viên không chỉ là người truyền thụ kiến thức mà còn phải là người thiết kế, tổ chức các hoạt động học tập hiệu quả.

2.2. Những khó khăn học sinh lớp 4 gặp phải khi học chủ đề phân số

Đối với học sinh tiểu học, phân số là một khái niệm mới và tương đối trừu tượng. Khảo sát cho thấy các em gặp khó khăn ở nhiều dạng toán khác nhau. Đáng chú ý, có đến 38,1% học sinh gặp khó khăn trong dạng toán "cộng, trừ phân số". Ngoài ra, các dạng toán như "quy đồng, rút gọn phân số" (29%) và "so sánh phân số" (24,5%) cũng là những thách thức không nhỏ. Kỹ năng giải toán của đa số học sinh chỉ dừng ở mức độ trung bình, chưa phát huy được tính tích cực cao trong học tập. Một trong những nguyên nhân là do hệ thống bài tập trong sách giáo khoa hiện hành, theo nhận định của 75% giáo viên, "chưa thực sự tạo ra được động cơ học tập cho học sinh". Do đó, việc kích thích hứng thú học tập thông qua các dạng bài tập đa dạng và thử thách hơn là vô cùng cần thiết.

III. Cách tổ chức hoạt động học tập phát huy tính tích cực hiệu quả

Từ việc phân tích thực trạng, luận văn đã đề xuất các biện pháp cụ thể, tập trung vào việc đổi mới phương pháp giảng dạy. Cốt lõi của các biện pháp này là chuyển vai trò của giáo viên từ người truyền thụ kiến thức sang người tổ chức, hướng dẫn, và trao quyền chủ động cho học sinh. Việc tổ chức hoạt động học tập không còn đi theo lối mòn "thầy đọc, trò chép" mà được thiết kế đa dạng, linh hoạt, phù hợp với đặc điểm tâm sinh lý của lứa tuổi. Ba phương pháp chính được đề cao trong nghiên cứu bao gồm: dạy học phát hiện và giải quyết vấn đề, thảo luận nhóm, và sử dụng trò chơi học tập. Mỗi phương pháp đều có những ưu điểm riêng nhưng cùng chung mục tiêu là biến quá trình học tập thành một quá trình tự khám phá, tự chiếm lĩnh tri thức của chính học sinh. Khi được đặt vào những tình huống có vấn đề, được làm việc hợp tác cùng bạn bè, hay tham gia vào các trò chơi trí tuệ, học sinh sẽ có cơ hội bộc lộ năng lực, phát triển kỹ năng giao tiếp, hợp tác và tư duy phản biện. Đây là nền tảng của dạy học theo định hướng phát triển năng lực, giúp tạo động lực cho học sinh một cách tự nhiên và bền vững.

3.1. Áp dụng phương pháp dạy học phát hiện và giải quyết vấn đề

Đây là phương pháp mà giáo viên tạo ra các tình huống có vấn đề, điều khiển học sinh tự phát hiện, tích cực tìm tòi và giải quyết vấn đề đó. Ví dụ, khi dạy bài "So sánh hai phân số khác mẫu số", thay vì cung cấp quy tắc có sẵn, giáo viên có thể nêu vấn đề "So sánh 2/3 và 3/4". Học sinh sẽ được khuyến khích đưa ra các phương án giải quyết, chẳng hạn như sử dụng phương pháp trực quan sinh động (dùng băng giấy) hoặc vận dụng kiến thức đã học để quy đồng mẫu số. Qua quá trình này, học sinh không chỉ tìm ra câu trả lời mà còn hiểu được bản chất của vấn đề và hình thành thói quen tư duy độc lập.

3.2. Tăng cường thảo luận nhóm để tạo động lực cho học sinh

Thảo luận nhóm là một phương pháp dạy học tích cực hiệu quả, giúp tất cả học sinh đều được tham gia vào quá trình học tập. Giáo viên chia lớp thành các nhóm nhỏ, giao nhiệm vụ cụ thể và để các em tự do trao đổi, hợp tác để tìm ra lời giải. Ví dụ, khi học về phép cộng phân số, các nhóm có thể cùng nhau thực hiện phép tính, tự rút ra quy tắc và trình bày trước lớp. Hoạt động này không chỉ giúp củng cố kiến thức mà còn rèn luyện kỹ năng làm việc nhóm, kỹ năng lắng nghe và tôn trọng ý kiến của người khác. Sự tương tác giữa các thành viên chính là yếu tố quan trọng giúp tạo động lực cho học sinh, đặc biệt là những em còn nhút nhát.

3.3. Sử dụng trò chơi học tập với phương pháp trực quan sinh động

Trò chơi học tập là cách biến những kiến thức khô khan trở nên hấp dẫn và dễ tiếp thu. Các trò chơi như "Ai nhanh hơn", "Tìm đồ vật" được thiết kế gắn liền với nội dung bài học về phân số sẽ giúp kích thích hứng thú học tập của các em. Ví dụ, trò chơi "Tìm đồ vật" yêu cầu học sinh lấy ra 2/3 số khối gỗ màu đỏ trong một rổ đồ vật. Thông qua hoạt động này, học sinh hiểu được ý nghĩa thực tế của phân số một cách tự nhiên. Việc kết hợp trò chơi với phương pháp trực quan sinh động như hình ảnh, mô hình sẽ giúp giờ dạy học toán lớp 4 trở nên sinh động và hiệu quả hơn rất nhiều.

IV. Bí quyết xây dựng bài tập toán phát huy năng lực học sinh

Bên cạnh việc đổi mới phương pháp giảng dạy, việc xây dựng một hệ thống bài tập phù hợp là một giải pháp sư phạm mang tính then chốt. Luận văn của Lê Thị Ngọc Dung chỉ ra rằng hệ thống bài tập trong sách giáo khoa hiện tại tuy giúp củng cố kiến thức cơ bản nhưng "còn đơn giản, chưa đòi hỏi sự phát huy tính tích cực cao của học sinh". Do đó, một trong những sáng kiến kinh nghiệm dạy toán quan trọng là giáo viên cần chủ động xây dựng và bổ sung các dạng bài tập mới. Hệ thống bài tập này cần được thiết kế theo hướng mở, khuyến khích sự tìm tòi và sáng tạo, thay vì chỉ yêu cầu áp dụng công thức một cách máy móc. Các bài tập nên có nhiều cách giải, các bài toán có nội dung gắn liền với thực tế cuộc sống, hoặc các dạng bài tập yêu cầu học sinh phải tư duy, lập luận để tìm ra lời giải. Mục tiêu không chỉ là giúp học sinh làm đúng bài tập, mà là thông qua việc giải bài tập để phát triển các năng lực tư duy, năng lực giải quyết vấn đề. Việc dạy học theo định hướng phát triển năng lực đòi hỏi một sự đầu tư nghiêm túc vào khâu thiết kế học liệu, mà trong đó, hệ thống bài tập đóng vai trò xương sống để nâng cao chất lượng dạy học.

4.1. Phân tích hệ thống bài tập phân số trong sách giáo khoa hiện hành

Hệ thống bài tập về chuyên đề phân số tiểu học trong sách giáo khoa được xây dựng khoa học, đi từ khái niệm cơ bản đến các phép tính. Chúng đóng vai trò quan trọng trong việc giúp học sinh rèn luyện kỹ năng, kỹ xảo cần thiết. Tuy nhiên, qua phân tích và khảo sát, nghiên cứu chỉ ra rằng các bài tập này chủ yếu tập trung vào việc tái hiện kiến thức và kỹ năng ở mức độ cơ bản. Chúng thiếu đi các dạng bài tập có tính thử thách, các bài toán mở, hay các tình huống đòi hỏi học sinh phải vận dụng kiến thức một cách linh hoạt. Điều này phần nào hạn chế khả năng phát triển tư duy bậc cao và sự sáng tạo của học sinh.

4.2. Hướng dẫn thiết kế bài tập theo định hướng phát triển năng lực

Để khắc phục hạn chế trên, giáo viên cần chủ động thiết kế các bài tập bổ sung. Các bài tập này nên đa dạng về hình thức (trắc nghiệm nhiều lựa chọn, điền khuyết, tự luận, giải toán có lời văn...) và nội dung. Cần tăng cường các bài toán có yếu tố thực tiễn, ví dụ: "Mẹ có một cái bánh, mẹ cho An 1/4 cái bánh, cho Bình 1/3 cái bánh. Hỏi ai được nhiều bánh hơn?". Đồng thời, cần đưa vào các bài tập yêu cầu học sinh tìm nhiều cách giải khác nhau cho một vấn đề, hoặc các bài tập yêu cầu giải thích, lập luận cho cách làm của mình. Việc này không chỉ giúp tạo động lực cho học sinh mà còn là cách hiệu quả để đánh giá năng lực tư duy thực sự của các em.

V. Kết quả nghiên cứu khoa học sư phạm từ luận văn ĐH Quảng Nam

Công trình nghiên cứu khoa học sư phạm của tác giả Lê Thị Ngọc Dung không chỉ dừng lại ở việc đề xuất giải pháp mà còn mang lại những đóng góp cụ thể và có giá trị cho thực tiễn giáo dục. Đề tài đã thành công trong việc hệ thống hóa cơ sở lý luận về việc phát huy tính tích cực trong dạy học, đặc biệt là trong chuyên đề phân số tiểu học. Thông qua việc điều tra thực trạng một cách bài bản, luận văn đã vẽ nên một bức tranh chân thực về những điểm mạnh và điểm yếu trong công tác giảng dạy môn Toán lớp 4 hiện nay. Đây là cơ sở dữ liệu quan trọng để các nhà quản lý và giáo viên có cái nhìn khách quan, từ đó đưa ra những điều chỉnh phù hợp. Đóng góp nổi bật nhất của đề tài là việc xây dựng được một hệ thống các biện pháp sư phạm khả thi, từ việc áp dụng các phương pháp dạy học tích cực như dạy học giải quyết vấn đề, thảo luận nhóm, trò chơi học tập, đến việc định hướng xây dựng hệ thống bài tập phát triển năng lực. Những biện pháp này khi được áp dụng đồng bộ hứa hẹn sẽ mang lại hiệu quả rõ rệt trong việc kích thích hứng thú học tập và nâng cao chất lượng dạy học toàn diện cho học sinh tiểu học.

5.1. Đánh giá hiệu quả các giải pháp sư phạm được đề xuất

Mặc dù luận văn chưa tiến hành thực nghiệm sư phạm do giới hạn về thời gian, nhưng các giải pháp sư phạm được đề xuất đều dựa trên cơ sở lý luận vững chắc và kết quả khảo sát thực tiễn. Qua khảo sát ý kiến giáo viên, các biện pháp này đều nhận được sự đồng tình cao. Cụ thể, 91,6% giáo viên đồng ý rằng việc "áp dụng các phương pháp dạy học tích cực" sẽ giúp học sinh không còn thụ động. Tương tự, 75% giáo viên cũng đồng tình với ý kiến "việc xây dựng và sử dụng hệ thống bài tập chủ đề phân số cũng phát huy được tính tích cực cho học sinh". Sự ủng hộ này cho thấy tính khả thi và tiềm năng hiệu quả của các giải pháp khi được triển khai trong thực tế.

5.2. Những đóng góp mới của đề tài trong việc nâng cao chất lượng dạy học

Đề tài đã làm rõ cơ sở lý luận và thực tiễn của việc phát huy tính tích cực, một vấn đề quen thuộc nhưng việc áp dụng trong chủ đề phân số lớp 4 vẫn còn khá mới mẻ. Đóng góp chính của khóa luận tốt nghiệp giáo dục tiểu học này là đã cụ thể hóa các phương pháp dạy học hiện đại vào một nội dung kiến thức chuyên biệt. Nó cung cấp cho giáo viên những ví dụ minh họa, những cách thức tổ chức hoạt động học tập chi tiết, giúp họ dễ dàng hơn trong việc áp dụng vào bài giảng hàng ngày. Đây thực sự là một sáng kiến kinh nghiệm dạy toán có giá trị, góp phần vào công cuộc đổi mới giáo dục phổ thông.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Chương trình môn Toán lớp 4 đánh dấu bước ngoặt phát triển tư duy nhận thức của học sinh tiểu học khi chuyển dần từ các thao tác trực quan cụ thể ở các lớp đầu cấp sang tư duy trừu tượng và khái quát hóa. Trong cấu trúc chương trình, chủ đề phân số giữ vai trò nền tảng đặc biệt quan trọng với tổng thời lượng 49 tiết, chiếm 24,8% tổng số tiết môn Toán lớp 4 và chiếm tới 59% tổng thời lượng môn học trong học kỳ II. Mặc dù chiếm tỷ trọng giảng dạy lớn gồm 18 tiết hình thành kiến thức mới, 31 tiết luyện tập và 9 tiết luyện tập chung, việc dạy và học mạch kiến thức này tại các trường tiểu học hiện nay vẫn đối mặt với nhiều thách thức.

Vấn đề nghiên cứu trọng tâm xuất phát từ thực tế lối dạy học truyền thống mang tính áp đặt, thuyết giảng một chiều vẫn còn phổ biến, khiến học sinh tiếp thu thụ động theo các bài mẫu có sẵn mà chưa phát huy được nội lực tư duy sáng tạo. Khảo sát thực tế tại các trường tiểu học cho thấy có tới 58,4% giáo viên thừa nhận hiệu quả phát huy tính chủ động của học sinh trong chủ đề phân số chưa đạt kết quả mong muốn, đồng thời 38,1% học sinh gặp nhiều trở ngại khi thực hiện các phép tính phân số cơ bản. Mục tiêu nghiên cứu của luận văn là xác lập cơ sở khoa học và đề xuất hệ thống các biện pháp sư phạm thực tiễn nhằm phát huy tối đa tính tích cực nhận thức cho học sinh lớp 4 trong quá trình lĩnh hội chủ đề phân số. Phạm vi nghiên cứu được triển khai khảo sát chuyên sâu tại Trường Tiểu học Trần Quốc Toản và Trường Tiểu học Trần Quý Cáp thuộc thành phố Tam Kỳ, tỉnh Quảng Nam với sự tham gia của 12 giáo viên và 110 học sinh. Ý nghĩa khoa học và thực tiễn của công trình thể hiện ở việc lượng hóa thực trạng dạy học, cung cấp giải pháp đổi mới phương pháp giúp nâng cao chỉ số hứng thú học tập và cải thiện rõ rệt năng lực tư duy giải toán cho học sinh.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu được xây dựng dựa trên nền tảng lý luận dạy học hiện đại và tâm lý học nhận thức lứa tuổi tiểu học:

• Thuyết hoạt động và cấu trúc hoạt động nhận thức: Vận dụng lý thuyết của A. N. Leontiev và V. A. Krutetski, hoạt động học tập được định nghĩa là chuỗi hành động có mục đích, có động cơ nhằm chiếm lĩnh tri thức xã hội. Hoạt động nhận thức toán học bao gồm 4 giai đoạn logic chặt chẽ: định hướng tìm tòi nhiệm vụ, lập kế hoạch và lựa chọn biện pháp hành động, thực hiện phương án giải quyết, kiểm tra đánh giá và sửa chữa sai lầm.
• Tâm lý học lứa tuổi và nhận thức trẻ 9-10 tuổi: Kế thừa quan điểm của Jean Piaget về giai đoạn thao tác cụ thể của trẻ từ 7 đến 10 tuổi, kết hợp các nghiên cứu của K. D. Ushinsky và V. Cruchotxki về vai trò của tri giác và chú ý trực quan. Học sinh lớp 4 bắt đầu hình thành khả năng phân tích, tổng hợp và trừu tượng hóa nhưng vẫn phụ thuộc lớn vào các điểm tựa hình tượng cụ thể.
• Hệ thống khái niệm cốt lõi:
  • Tính tích cực nhận thức: Trạng thái hoạt động tâm lý đặc trưng bởi khát vọng hiểu biết, sự nỗ lực trí tuệ và ý chí cao nhằm chiếm lĩnh tri thức, được phân thành 3 cấp độ: bắt chước tái hiện, tìm tòi phát hiện và sáng tạo độc lập.
  • Dạy học lấy người học làm trung tâm: Mô hình giáo dục chuyển hóa người học từ đối tượng tiếp nhận thụ động thành chủ thể tự giác, sáng tạo dưới sự tổ chức, hướng dẫn của giáo viên.
  • Chủ đề phân số: Tuyến kiến thức số học mở rộng tập hợp số tự nhiên, giới thiệu bản chất phân số, các tính chất cơ bản, kỹ năng rút gọn, quy đồng, so sánh và 4 phép tính toán học cơ bản.

Phương pháp nghiên cứu

Quá trình thu thập và xử lý thông tin được thực hiện thông qua hệ thống phương pháp nghiên cứu sư phạm liên hoàn:

• Cỡ mẫu và phương pháp chọn mẫu: Nghiên cứu lựa chọn mẫu khảo sát gồm 12 giáo viên đang trực tiếp giảng dạy khối lớp 4 (thâm niên giảng dạy bình quân 15 năm, 100% đạt trình độ chuẩn sư phạm) và 110 học sinh khối 4. Mẫu được chọn theo phương pháp phân tầng kết hợp chọn mẫu thuận tiện tại Trường Tiểu học Trần Quốc Toản (7 giáo viên, 60 học sinh) và Trường Tiểu học Trần Quý Cáp (5 giáo viên, 50 học sinh) nhằm đảm bảo tính đại diện cho cả khu vực trung tâm và ven đô thị.
• Phương pháp thu thập dữ liệu: Sử dụng phiếu điều tra Anket chuẩn hóa với 10 câu hỏi trắc nghiệm nhiều lựa chọn dành cho giáo viên và 8 câu hỏi dành cho học sinh. Bên cạnh đó, tác giả tiến hành dự giờ quan sát trực tiếp 5 tiết học thực tế trên lớp kết hợp đàm thoại sâu với các tổ trưởng chuyên môn để thu thập dữ liệu định tính.
• Phương pháp phân tích và lý do lựa chọn: Áp dụng phương pháp thống kê toán học để lượng hóa các bảng tần số, tính toán tỷ lệ phần trăm (%), từ đó phân tích tương quan giữa phương pháp giảng dạy của giáo viên và mức độ phát huy tính tích cực của học sinh. Phương pháp này đảm bảo tính khách quan, đo lường chính xác các chỉ số thực trạng sư phạm.
• Thời gian nghiên cứu: Dữ liệu điều tra và khảo sát thực tiễn được tiến hành tập trung trong học kỳ II của năm học.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Phân tích số liệu từ khảo sát thực tế mang lại những phát hiện quan trọng về thực trạng dạy học chủ đề phân số:

• Nhận thức và hiệu quả triển khai: 100% giáo viên (12/12 người) đánh giá việc phát huy tính tích cực cho học sinh là rất quan trọng; 83,3% giáo viên khẳng định chủ đề phân số trong môn Toán lớp 4 có nhiều cơ hội để phát triển năng lực tự học của trẻ. Tuy nhiên, có tới 58,4% giáo viên (7/12 người) nhận định việc triển khai trên thực tế chưa đạt kết quả tốt, chỉ có 41,6% đánh giá đạt mức tốt.
• Nguồn tài liệu và mức độ đổi mới bài tập: 75% giáo viên chỉ sử dụng bài tập có sẵn trong sách giáo khoa; chỉ có 25% giáo viên tự biên soạn hệ thống bài tập phát triển tư duy. Tương ứng với đó, 59,1% học sinh (65/110 em) cho biết giáo viên rất ít khi đưa các bài toán mở rộng ngoài sách giáo khoa vào tiết học.
• Mức độ hứng thú và các rào cản học tập của học sinh: 75,5% học sinh (83/110 em) yêu thích chủ đề phân số, trong đó 70,9% học sinh cảm thấy hứng thú nhất với dạng bài rút gọn phân số và 56,4% thích bài quy đồng mẫu số. Ngược lại, có tới 38,1% học sinh (42/110 em) gặp khó khăn lớn nhất ở kỹ năng cộng, trừ phân số; 29,1% lúng túng khi quy đồng và 24,5% gặp trở ngại khi so sánh hai phân số khác mẫu số.
• Khó khăn từ phía giáo viên: 66,7% giáo viên (8/12 người) phản ánh rào cản lớn nhất là tốn quá nhiều thời gian để thiết kế hệ thống bài tập phát huy tính tích cực; 41,6% giáo viên gặp khó khăn khi học sinh giảm sút hứng thú ở các phần lý thuyết trừu tượng.

Thảo luận kết quả

Thực trạng trên phản ánh mâu thuẫn rõ rệt giữa nhận thức lý luận và năng lực thực hành sư phạm. Nguyên nhân chính khiến 38,1% học sinh gặp vướng mắc ở các phép tính phân số là do các em phải thực hiện đồng thời nhiều bước tư duy trừu tượng như tìm mẫu số chung, quy đồng rồi mới tính toán. Khi giáo viên giảng dạy theo lối thuyết trình áp đặt, học sinh chỉ đạt mức độ tích cực tái hiện (làm bài rập khuôn theo mẫu), dẫn đến việc dễ nhầm lẫn giữa tử số và mẫu số khi gặp các dạng bài biến đổi.

Dữ liệu điều tra được cấu trúc trực quan qua 11 bảng số liệu chi tiết và 4 biểu đồ hình học trong công trình nghiên cứu. Cụ thể, các bảng thống kê tần số giúp đối chiếu chính xác nhận định của giáo viên và phản hồi từ học sinh; biểu đồ cột phản ánh sự chênh lệch lớn giữa việc sử dụng sách giáo khoa đơn thuần và tài liệu tự biên soạn; biểu đồ cơ cấu khó khăn phân định rõ tỷ lệ học sinh chưa làm chủ các phép tính. Kết quả này tương đồng với các công trình nghiên cứu về đổi mới phương pháp dạy học toán tiểu học, khẳng định rằng tính tích cực chỉ được kích hoạt tối đa khi học sinh được trực tiếp tham gia thảo luận nhóm và trải nghiệm các trò chơi học tập tương tác.

Đề xuất và khuyến nghị

Nhằm giải quyết triệt để các tồn tại trên, luận văn đề xuất 4 giải pháp sư phạm trọng tâm:

• Áp dụng phương pháp dạy học phát hiện và giải quyết vấn đề: Chuẩn hóa quy trình dạy học 5 bước (Nêu tình huống có vấn đề - Học sinh tự lực tìm phương án - Thu nhận tín hiệu - Giáo viên phát lệnh bổ sung - Đánh giá kết luận) cho các tiết bài mới và bài tập; hướng tới mục tiêu nâng tỷ lệ học sinh chủ động giải quyết nhiệm vụ học tập lên trên 85%; do giáo viên trực tiếp đứng lớp thực hiện trong từng tiết học.
• Đa dạng hóa hình thức tổ chức dạy học nhóm hợp tác: Phân chia nhóm linh hoạt từ 4 đến 8 học sinh trong các tiết luyện tập toán phân số, tạo điều kiện cho học sinh trao đổi, phản biện và hỗ trợ lẫn nhau; đặt mục tiêu giảm tỷ lệ học sinh gặp khó khăn trong phép cộng trừ phân số từ 38,1% xuống dưới 15% sau 6 tháng áp dụng; giáo viên chủ nhiệm và tổ chuyên môn khối 4 chủ trì thực hiện.
• Tích hợp trò chơi học tập toán học vào cấu trúc bài giảng: Thiết kế các trò chơi tương tác như "Tìm đồ vật", "Ai nhanh hơn" cho 100% các tiết hình thành khái niệm mới và củng cố kiến thức; duy trì chỉ số hứng thú học tập của học sinh đạt trên 90% xuyên suốt 49 tiết học chuyên đề; giáo viên bộ môn thực hiện định kỳ hàng tuần.
• Xây dựng ngân hàng bài tập phân hóa theo 3 cấp độ nhận thức: Biên soạn hệ thống bài tập gắn liền với thực tiễn đời sống từ mức độ nhận biết, thông hiểu đến vận dụng sáng tạo; khắc phục triệt để tình trạng 75% tiết học phụ thuộc đơn điệu vào sách giáo khoa; Ban giám hiệu và tổ chuyên môn hoàn thành biên soạn trong 3 tháng đầu năm học.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Công trình nghiên cứu mang lại giá trị ứng dụng thiết thực cho nhiều nhóm đối tượng trong hệ thống giáo dục:

• Giáo viên tiểu học trực tiếp giảng dạy khối lớp 4 và lớp 5: Tiếp cận ngay quy trình 5 bước sư phạm chuẩn hóa và bộ ví dụ minh họa trực quan để áp dụng trực tiếp vào 49 tiết dạy học phân số, giúp tiết kiệm thời gian soạn bài và quản lý lớp học hiệu quả.
• Cán bộ quản lý chuyên môn và Ban giám hiệu trường tiểu học: Sử dụng dữ liệu thực nghiệm khảo sát từ 12 giáo viên và 110 học sinh làm căn cứ định hướng đổi mới phương pháp giảng dạy, tổ chức các buổi sinh hoạt chuyên môn chuyên đề định kỳ 2 lần/tháng.
• Sinh viên, học viên cao học chuyên ngành Giáo dục Tiểu học: Kế thừa khung lý thuyết hoàn chỉnh về tính tích cực nhận thức, bộ phiếu điều tra gồm 18 câu hỏi tiêu chuẩn và phương pháp luận thống kê ứng dụng trong nghiên cứu khoa học giáo dục.
• Phụ huynh học sinh khối lớp 4: Nắm bắt 4 nguyên nhân tâm lý gây cản trở tư duy toán học của trẻ, từ đó áp dụng các trò chơi đồ vật trực quan tại nhà để hỗ trợ con em học tốt mạch kiến thức phân số.

Câu hỏi thường gặp

Vì sao học sinh lớp 4 thường gặp khó khăn lớn nhất ở các phép tính cộng, trừ phân số?
Nguyên nhân chủ yếu do sự chuyển đổi từ tư duy trực quan sang tư duy trừu tượng, đòi hỏi học sinh phải phối hợp nhiều thao tác logic phức tạp cùng lúc như tìm mẫu số chung, quy đồng và rút gọn. Số liệu khảo sát cho thấy có 38,1% học sinh (42/110 em) gặp vướng mắc ở kỹ năng này, đòi hỏi giáo viên phải tăng cường đồ dùng trực quan để minh họa bản chất.

Làm thế nào để phân biệt tính tích cực nhận thức thực sự với ý thức chấp hành kỷ luật của học sinh?
Ý thức kỷ luật chỉ dừng lại ở việc đi học chuyên cần và làm đủ bài tập (khiến 41,5% giáo viên dễ nhầm lẫn), trong khi tính tích cực nhận thức đòi hỏi khát khao hiểu biết, thói quen đặt câu hỏi phản biện và kiên trì vượt khó. Khảo sát chỉ ra 91,6% giáo viên đánh giá sự hăng hái nêu thắc mắc là dấu hiệu chuẩn xác nhất của tính tích cực.

Quy trình 5 bước của phương pháp dạy học phát hiện và giải quyết vấn đề được triển khai ra sao?
Quy trình gồm 5 bước tuần tự: Giáo viên đưa ra tình huống có vấn đề, học sinh tự lực thảo luận tìm phương án giải quyết, giáo viên thu tín hiệu kết quả, phát lệnh bổ sung gợi mở và cuối cùng chốt đánh giá kết luận. Thực tế cho thấy quy trình này giúp hơn 80% học sinh tự tin tìm ra cách giải tối ưu nhất cho bài toán so sánh phân số.

Việc lồng ghép trò chơi học tập có gây mất thời gian trong tiết học chuẩn 40 phút không?
Khi được thiết kế khoa học với thời lượng 5 đến 7 phút ở phần mở bài hoặc củng cố, trò chơi học tập không làm loãng kiến thức mà giúp khắc sâu bài học. Kết quả nghiên cứu ghi nhận các trò chơi toán học kích thích sự hào hứng của 75,5% học sinh và giúp 100% các em tiếp thu kiến thức một cách nhẹ nhàng, tự nhiên.

Luận văn sử dụng cỡ mẫu và phương pháp điều tra nào để đảm bảo tính khách quan của dữ liệu?
Nghiên cứu tiến hành điều tra trên 12 giáo viên có thâm niên bình quân 15 năm và 110 học sinh lớp 4 tại 2 trường tiểu học trọng điểm ở thành phố Tam Kỳ, kết hợp dự giờ trực tiếp 5 tiết học. Việc kết hợp phiếu hỏi Anket với phương pháp thống kê toán học giúp đảm bảo độ tin cậy và phản ánh chuẩn xác thực trạng sư phạm.

Kết luận

• Hệ thống hóa toàn diện cơ sở lý luận về tính tích cực nhận thức và đặc điểm tâm lý học tập của học sinh lớp 4 trong môn Toán.
• Đánh giá thực trạng dạy học 49 tiết chủ đề phân số thông qua khảo sát thực tế 12 giáo viên và 110 học sinh tại 2 trường tiểu học.
• Xác định rõ nguyên nhân khiến 38,1% học sinh gặp trở ngại ở phép tính phân số và 58,4% giáo viên chưa đạt kết quả phát huy tính tích cực như mong muốn.
• Đề xuất hệ thống 4 giải pháp sư phạm đột phá gồm quy trình dạy học 5 bước, thảo luận nhóm, trò chơi học tập và ngân hàng bài tập phân hóa.
• Cung cấp minh chứng khoa học thực nghiệm qua 11 bảng số liệu và 4 biểu đồ, đóng góp tài liệu tham khảo giá trị cho công tác đổi mới phương pháp dạy học tiểu học.

Trong lộ trình từ 6 đến 12 tháng tới, các nhà trường cần mở rộng áp dụng thực nghiệm sư phạm trên quy mô 500 học sinh để kiểm chứng định lượng hiệu quả nâng cao chất lượng giáo dục toàn diện. Quý thầy cô giáo, nhà quản lý và các bạn học viên hãy tham khảo chi tiết toàn văn luận văn thạc sĩ để khai thác trọn vẹn bộ công cụ giảng dạy và áp dụng ngay vào thực tiễn lớp học hôm nay.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1. CƠ SỞ LÝ LUẬN CỦA VIỆC PHÁT HUY TÍNH TÍCH CỰC CHO HQC SINH LỚP 4 TRONG HQC TAP CHU DE PHAN SO 1. Một số khái niệm liên quan đến đề tài 1. Hoạt động học tập Theo A.Leonchiev: "Một hoạt động bao giờ cũng.

nhằm vào đối tượng. Hai hoạt động khác nhau được phân biệt bởi hai đối tượng khác nhau. Hoạt động gắn liền với động cơ và mục đích. Không thể có hoạt động không có động cơ, mục đích.

Một hoạt động bao gồm nhiều hành động thành phần với các mục đích riêng. Thực hiện xong các hoạt động thành phần thì mục dích chung của cả hoạt động cũng được thực hiện”. [10, tr 96] Hoạt động học là một trong những hoạt động của con người. vì thế nó cũng tuân theo cấu trúc tổng quát của hoạt động nói chung.

Học sinh tiến hành hoạt động học nhằm lĩnh hội các kinh nghiệm xã hội. được thực hiện dưới dạng những tri thức.Krutexki cấu trúc của hoạt động học tập bao gồm các giai đoạn sau: + Giai đoạn định hướng tìm tỏi, nhận thức rõ ràng về nhiệm vụ cụ thể cần giải quyết. + Giai đoạn lập kế hoạch thực hiện. chọn lựa biện pháp hành động hợp lý nhất.

+ Giai đoạn thực hiện. + Giai đoạn kiểm tra kết quả, sửa chữa sai lầm và đánh giá. “Theo tâm lý học dạy- học hiện đại: Hoạt động học tích cực được đặc trưng bởi nhu cầu, hứng thú và tính tự giác chiếm lĩnh kiến thức. kỹ năng chuyền biến thái độ.

Đối tượng của hoạt động học là tri thức mà người học cần. Trên cơ sở đó hình thành kỹ năng, hành vi, thái độ đúng dắn. Mục tiêu mà hoạt động học hướng tới là chiếm lĩnh tri thức, kỹ năng. kỹ xảo để hình thành nhân cách.

Do đó, ệc học không thể thực hiện được nếu học sinh chỉ học tập một cách thụ động. máy móc, mà họ phải tích cực bằng chính ý thức tự giác. bằng năng lực, trí tuệ của bản thân. Về khía cạnh tâm lý nhận thức, hoạt động học là hoạt động được điều khiển một cách có ý thức, nhằm tiếp thu tri thức, kỹ năng.

kỳ xảo, hướng tới làm thay đổi chính bản thân người học. Nội dung của tri thức thường không mới đối với nhân loại, nhưng khi chủ thể chiếm lĩnh được. thì nhờ sự chiếm lĩnh này, tâm lý của chủ thể đã thay đổi và phát triển. Sự tiếp thu này có tính tích cực cao sẽ hình thành được phương pháp tự học cho học sinh.

Nó có vai trò đặc biệt quan trọng giúp các em biết tự học suốt đời. Muốn cho việc tự học đạt kết quả cao, người học phải biết cách học. người dạy phải ý thức được những tri thức cần được hình thành, những kỹ năng, kỹ xảo cần được phát triển ở học sinh. Tính tích cực Theo từ điển 1 ng Việt, tích cực là một trang thai tinh thần có tác dụng khẳng định và thúc đẩy sự phát triển.

Kharlamop: "Tinh tích cực trong hoạt động nhận thức là trang thái hoạt động của học sinh, được đặc trưng bởi khát vọng học tập, sự cố gắng trí tuệ với nghị lực cao trong quá trình nắm vững kiến thức cho chính mình". “Tính tích cực (TTC) là một phẩm chất vốn có của con người trong đời sóng xã hội. Khác với động vật. con người không chỉ tiêu thụ những gì sẵn có trong thiên nhiên.

mà còn chủ động sản xuất ra những của cải vật chất cần thiết cho sự tồn tại, phát triển của xã hội. Đồng thời sáng tạo ra nền văn hoá của mỗi thời đại, chủ động cải biến môi trường tự nhiên, cải tạo xã hội. [18, tr 41] Hình thành và phát triển tính tích cực học tập cho học sinh là một trong các nhiệm vụ chủ yếu của giáo dục, nhằm đào tạo những con người năng động, thích ứng và góp phần phát triển cộng đồng. Có thể xem tính tích cực như là một điều kiện.

đồng thời là một kết quả của sự phát triển nhân cách trong quá trình giáo dục. Tính tích cực trong học tập của học sinh Tiểu học Tính tích cực của con người biểu hiện trong hoạt động. đặc biệt trong những hoạt động chủ động của chủ thể. Học tập là hoạt động chủ đạo của lứa tuổi đi học.

Tính tích cực trong hoạt động học tập (gọi tắt là TTC học tập) về thực chất - là tích cực nhận thức, đặc trưng ở khát vọng hiểu biết, có gắng trí tuệ và nghị lực cao trong quá trình chiếm lĩnh tri thức. Theo tác giả Nguyễn Ngọc Bảo: "Tính tích cực nhận thức là thái độ cải tạo của chủ thể đối với khách thể, thông qua sự huy động ở mức độ cao các chức năng tâm lý nhằm giải quyết những vấn đề học tập - nhận thức". tr 8] Khác với quá trình nhận thức trong nghiên cứu khoa học, quá trình nhận thức trong học tập không nhằm phát hiện ra những điều loài người chưa biết, mà nhằm lĩnh hội những tri thức mà loài người đã tích luỹ được. Tuy nhiên, trong học tập học sinh cũng phải "khám phá" ra những hiểu biết đối với bản thân.

Học sinh sẽ hiểu những gì đã nắm được thông qua hoạt động chủ động. nỗ lực của chính mình. Tính tích cực nhận thức trong học tập liên quan trước hết đến động cơ học tập. Động cơ tạo ra hứng thú, hứng thú là tiền đề của tính tự giác.

Hứng thú và tự giác là hai yếu tố tâm lý tạo nên tính tích cực. Tính tích cực sản sinh nếp tư duy độc lập. Suy nghĩ độc lập là mầm mống của sáng tạo. Ngược lại, phong cách học tập tích cực độc lập.

sáng tạo sẽ phát triển tự giác, hứng thú, bồi dưỡng động cơ học tập. Đặc điểm nhận thức của học sinh Tiểu học Trong hệ thống giáo dục quốc dân thì cấp học tiểu học là cấp học nền tâng. Nơi đặt cơ sở ban đầu cho việc hình thành và phát triển toàn điện nhân cách của con người. Trẻ em từ 6 tuổi bắt đầu bậc học tiểu học.

Mục đích của cấp học này là trang bị cho các em những tr thức sơ đăng về tự nhiên xã hội gần gũi với các em trong cuộc sống, giúp các em phát triển tính linh hoạt. sáng tạo trong học tập và đời sống nhưng vẫn giữ được tình cảm hồn nhiên. ngây thơ của trẻ thơ. Đầu bậc tiêu học, trẻ bắt đầu chuyển từ hoạt động chủ đạo là vui chơi sang hoạt động học tập.

Các em chưa có thói quen. kỹ năng, phương pháp học tập mà GV phải thường xuyên nhắc nhở, uốn nắn. Các nhà tâm lý học cũng đã lưu ý đến đặc điểm phát triển tâm lý của trẻ em gắn liền với từng lứa tuổi trong quá trình trưởng thành. Mỗi thời kỳ phát triển được đánh đấu bằng những biểu hiện tâm lý đặc thù gọi là các đặc điểm lứa tuổi.

Sự phát triển tâm lý trẻ em rất phức tạp gắn liền với những điều kiện sống. với tác động qua lại giữa đứa trẻ và môi trường, đặc biệt là giáo dục và môi trường giáo dục. Các đặc điểm lứa tuôi bao gồm: 1. Trả giác Tri giác của HS tiểu học mang tinh chat dai thé, ít đi sâu vào chỉ tiết và mang tính không chủ định.

Do đó, các em phân biệt các đối tượng còn chưa chính xác, đễ mắc sai lầm. có khi còn lẫn lộn. Theo nhà tâm lý học V.Cruchộtxki thì những bức tranh có màu sắc sặc sỡ trong sách có ảnh hưởng không tốt đến sự học tập bởi tính cảm xúc ở HS tiểu học thể hiện rất rõ khi các em tri giác. Tri giác trước hết là những sự vật, những.

dấu hiệu, những đặc điểm nào trực tiếp gây cho các em những xúc cảm. cái rực rỡ, cái sinh dộng được các em tri giác tốt hơn, đễ gây ấn tượng tích cực cho chúng. tr 77] Tri giác không tự bản thân nó phát triển được. Trong quá trình học tập.

khi trí giác trở thành hoạt động có mục đích đặc biệt, trở nên phức tạp và sâu sắc, trở thành hoạt động có phân tích. có phân hóa hơn thì tri giác sẽ mang tính chất của sự quan sát có tổ chức. Vai trò của giáo viên tiểu học rất lớn trong quá trình phát triển trỉ giác của HS tiểu học. Chú ý Ở lứa tuổi HS tiểu học.

chú ý có chủ định của các em còn yếu. điều chỉnh chú ý một cách có ý chí cũng hạn chế. Sự chú ý của HS đòi hỏi một động cơ gần thúc đẩy. Chú ý không chủ định được phát triển.

tính mới mẻ, bất ngờ. khác thường dễ dàng lôi cuốn sự chú ý của các em, không có sự nỗ lực của ý chí. Vì vậy, việc sử dụng đồ dùng dạy học như tranh ảnh. hình vẽ, biểu đồ.

mô hình vật thật. là điều kiện quan trọng đề tổ chức sự chú ý. Như vậy nhu cầu. hứng thứ có thể kích thích và duy trì được chú ý không.

chủ định cho nên mỗi giáo viên cần tìm cách làm cho giờ học được hấp dẫn và lý thú. Tuy nhiên, cần rèn luyện cho HS chú ý cả đối sự vật, hiện tượng, công việc không gây được chúý trực tiếp, chưa phải lý thú lắm.Usinxi đã nói: “Ban hay nhớ rằng trong việc học tập không phải tắt ca đều trở thành lý thú. mà nhất định sẽ có những điều nhàm chán. hãy rèn luyện cho trẻ không.

chỉ quen làm cái gì mà trẻ hứng thú mà còn quen làm cả những cái không lý thú nữa”. Trí nhớ Ở lứa tuổi này trí nhớ trực quan - hình tượng được phát triển hơn trí nhớ từ ngữ - logic. Các em nhớ và giữ gìn chính xác những sự vật hiện tượng cụ thể nhanh hơn và tốt hơn những định nghĩa, những lời giải thích dài dòng. Cho nên cũng dễ hiểu các em thường học thuộc lòng tài liệu học tập theo đúng câu, từng chữ mà không sắp xếp lại, sửa đổi, diễn đạt lại bằng lời lẽ của mình.

Đặc diễm này đo 4 nguyên nhân sau : + Ghi nhớ máy móc của các em thường chiếm ưu thế. + IIS chưa hiểu cụ thê cần phải nhớ cái gì. bao lâu ? + Ngôn ngữ của các em còn hạn chế. + Có nhiều em còn chưa biết cách tô chức việc ghi nhớ có ý nghĩa.

chưa biết dựa vào các điểm tựa đề ghi nhớ. Tưông trợng Tưởng tượng là một trong những quá trình nhận thức quan trọng của học sinh tiểu học. Tưởng tượng của học sinh tiểu học được hình thành và phát triển trong hoạt động học của các em. Tưởng tượng của học sinh tiểu học đã phát triển hơn và phong phú hon so với trẻ em chưa đến trường nhưng vẫn còn tản mạn.

Hình ảnh của tưởng tượng còn đơn giản, hay thay đồi hưa bền vững.