Tác động của tính thanh khoản chứng khoán đến quyết định đầu tư của doanh nghiệp Việt Nam

Nghiên cứu tác động của tính thanh khoản chứng khoán đến quyết định đầu tư của doanh nghiệp Việt Nam trong luận văn thạc sĩ năm 2019.

• Tác giả: Nguyễn Lệ Thu
• Người hướng dẫn: TS. Lê Hà Diễm Chi
• Trường học: Trường Đại học Ngân hàng
• Chuyên ngành: Tài chính - Ngân hàng
• Đề tài: Tác Động Tính Thanh Khoản Chứng Khoán Đến Quyết Định Đầu Tư Của Doanh Nghiệp Việt Nam
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2019
• Địa điểm: Thành phố Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN NGHIÊN CỨU CỦA ĐỀ TÀI
• 1.1. Lý do chọn đề tài
• 1.2. Mục tiêu nghiên cứu
• 1.2.1. Mục tiêu tổng quát
• 1.2.2. Mục tiêu cụ thể
• 1.3. Câu hỏi nghiên cứu
• 1.4. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
• 1.5. Phương pháp nghiên cứu
• 1.6. Kết cấu đề tài
• 2. CHƯƠNG 2: CƠ SỞ LÝ THUYẾT LIÊN QUAN ĐẾN QUYẾT ĐỊNH ĐẦU TƯ, TÍNH THANH KHOẢN VÀ NGHIÊN CỨU THỰC NGHIỆM VỀ SỰ TÁC ĐỘNG CỦA TÍNH THANH KHOẢN CHỨNG KHOÁN ĐẾN QUYẾT ĐỊNH ĐẦU TƯ
• 2.1. Quyết định đầu tư của doanh nghiệp
• 2.2. Thị trường chứng khoán
• 2.3. Tính thanh khoản chứng khoán
• 2.4. Tác động của tính thanh khoản chứng khoán đến quyết định đầu tư của doanh nghiệp
• 2.5. Doanh nghiệp có sự kiểm soát Nhà nước
• 2.6. Nghiên cứu thực nghiệm
• 2.6.1. Một số nghiên cứu thực nghiệm trên thế giới
• 2.6.2. Một số nghiên cứu thực nghiệm tại Việt Nam
• 2.7. Khoảng trống nghiên cứu
• 2.8. Kết luận chương 2
• 3. CHƯƠNG 3: PHƯƠNG PHÁP VÀ MÔ HÌNH NGHIÊN CỨU
• 3.1. Mô hình nghiên cứu
• 3.2. Biến nghiên cứu của mô hình
• 3.2.1. Biến phụ thuộc
• 3.2.2. Biến độc lập
• 3.2.3. Các biến kiểm soát
• 3.3. Dữ liệu nghiên cứu
• 3.3.1. Ước lượng cơ bản trên dữ liệu bảng
• 3.3.2. Dữ liệu bảng
• 3.3.3. Phương pháp hồi quy trên dữ liệu bảng
• 3.4. Kết luận chương 3
• 4. CHƯƠNG 4: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU
• 4.1. Thực trạng quyết định đầu tư của doanh nghiệp và thị trường chứng khoán Việt Nam giai đoạn 2008 – 2018
• 4.1.1. Tình hình quyết định đầu tư của các doanh nghiệp Việt Nam giai đoạn 2008 – 2018
• 4.1.2. Thực trạng thị trường chứng khoán Việt Nam giai đoạn 2008 – 2018
• 4.2. Thống kê mô tả dữ liệu nghiên cứu
• 4.3. Ma trận tương quan giữa các biến
• 4.4. Kết quả ước lượng OLS, FEM, REM
• 4.4.1. Ước lượng bình phương bé nhất OLS
• 4.4.2. Ước lượng theo mô hình tác động cố định FEM
• 4.4.3. Ước lượng theo mô hình tác động ngẫu nhiên REM
• 4.5. Kiểm định
• 4.5.1. Kiểm định Breusch and Pagan Lagrangian
• 4.5.2. Kiểm định Hausman
• 4.5.3. Kiểm định vi phạm mô hình
• 4.5.4. Kiểm định phương sai số thay đổi
• 4.5.5. Kiểm định tự tương quan
• 4.6. Kết quả nghiên cứu
• 4.6.1. Kết quả nghiên cứu sự tác động của tính thanh khoản chứng khoán đến quyết định đầu tư xét trường hợp toàn mẫu nghiên cứu
• 4.6.2. Kết quả nghiên cứu sự tác động tính thanh khoản chứng khoán đến quyết định đầu tư có xem xét sự tác động của kiểm soát của nhà nước
• 4.6.3. Kết quả nghiên cứu tác động tính thanh khoản đến quyết định đầu tư thông qua sự phân nhóm kiểm soát nhà nước
• 4.7. Kết luận chương 4
• 5. CHƯƠNG 5: KẾT LUẬN
• 5.1. Hạn chế của luận văn
• 5.2. Đề xuất khuyến nghị
• 5.2.1. Nâng cao tính minh bạch, công bằng thông tin trên thị trường
• 5.2.2. Hoàn thiện nâng cao cơ sở hạ tầng kỹ thuật cho thị trường chứng khoán
• 5.2.3. Nâng cao chất lượng chứng khoán giao dịch trên thị trường
• DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT
• DANH MỤC CÁC BẢNG
• DANH MỤC CÁC HÌNH

Tóm tắt

I. Tổng quan về tác động của tính thanh khoản chứng khoán đến quyết định đầu tư

Tính thanh khoản chứng khoán là một yếu tố quan trọng ảnh hưởng đến quyết định đầu tư của doanh nghiệp. Nghiên cứu này tập trung vào việc phân tích mối quan hệ giữa tính thanh khoản và quyết định đầu tư của các doanh nghiệp Việt Nam. Đặc biệt, luận văn của Nguyễn Lệ Thu đã chỉ ra rằng tính thanh khoản có thể tác động tích cực đến quyết định đầu tư, giúp doanh nghiệp dễ dàng chuyển đổi tài sản thành tiền mặt khi cần thiết.

1.1. Khái niệm về tính thanh khoản chứng khoán

Tính thanh khoản chứng khoán được hiểu là khả năng chuyển đổi chứng khoán thành tiền mặt mà không làm giảm giá trị của chúng. Điều này rất quan trọng trong việc ra quyết định đầu tư của doanh nghiệp.

1.2. Vai trò của quyết định đầu tư trong doanh nghiệp

Quyết định đầu tư là một trong những quyết định quan trọng nhất của doanh nghiệp, ảnh hưởng trực tiếp đến sự phát triển và giá trị của doanh nghiệp. Quyết định này cần được cân nhắc kỹ lưỡng dựa trên nhiều yếu tố, trong đó có tính thanh khoản.

II. Vấn đề và thách thức trong quyết định đầu tư của doanh nghiệp Việt Nam

Doanh nghiệp Việt Nam đang đối mặt với nhiều thách thức trong việc đưa ra quyết định đầu tư. Tình hình kinh tế biến động, sự cạnh tranh gia tăng và các yếu tố bên ngoài như chính sách nhà nước đều ảnh hưởng đến quyết định này. Nghiên cứu chỉ ra rằng tính thanh khoản chứng khoán có thể giúp doanh nghiệp vượt qua những thách thức này.

2.1. Những thách thức từ thị trường chứng khoán

Thị trường chứng khoán Việt Nam còn nhiều bất ổn, ảnh hưởng đến tính thanh khoản và quyết định đầu tư của doanh nghiệp. Các doanh nghiệp cần phải nắm bắt thông tin và phân tích thị trường một cách chính xác.

2.2. Tác động của chính sách nhà nước đến quyết định đầu tư

Chính sách nhà nước có thể tạo ra những rào cản hoặc cơ hội cho doanh nghiệp trong việc đầu tư. Việc hiểu rõ các chính sách này là rất cần thiết để đưa ra quyết định đầu tư hiệu quả.

III. Phương pháp nghiên cứu tác động của tính thanh khoản đến quyết định đầu tư

Luận văn sử dụng phương pháp hồi quy để phân tích mối quan hệ giữa tính thanh khoản chứng khoán và quyết định đầu tư của doanh nghiệp. Dữ liệu được thu thập từ các báo cáo tài chính và các nguồn thông tin uy tín khác.

3.1. Mô hình hồi quy và biến nghiên cứu

Mô hình hồi quy được xây dựng dựa trên các biến độc lập như tính thanh khoản, dòng tiền nội bộ và các biến kiểm soát khác. Điều này giúp xác định rõ ràng mối quan hệ giữa các yếu tố này.

3.2. Dữ liệu và phương pháp thu thập

Dữ liệu được thu thập từ các báo cáo tài chính của 410 doanh nghiệp niêm yết trên hai Sở giao dịch chứng khoán. Phương pháp thu thập dữ liệu đảm bảo tính chính xác và độ tin cậy cao.

IV. Kết quả nghiên cứu về tác động của tính thanh khoản đến quyết định đầu tư

Kết quả nghiên cứu cho thấy tính thanh khoản chứng khoán có tác động tích cực đến quyết định đầu tư của doanh nghiệp. Các doanh nghiệp có tính thanh khoản cao thường có xu hướng đầu tư nhiều hơn, từ đó gia tăng giá trị doanh nghiệp.

4.1. Phân tích kết quả hồi quy

Kết quả hồi quy cho thấy rằng tính thanh khoản có mối quan hệ tích cực với quyết định đầu tư. Điều này cho thấy rằng doanh nghiệp cần chú trọng đến tính thanh khoản khi ra quyết định đầu tư.

4.2. So sánh với các nghiên cứu trước đây

Kết quả nghiên cứu này phù hợp với nhiều nghiên cứu trước đây trên thế giới, cho thấy tính thanh khoản luôn là yếu tố quan trọng trong quyết định đầu tư của doanh nghiệp.

V. Kết luận và khuyến nghị cho doanh nghiệp Việt Nam

Luận văn kết luận rằng tính thanh khoản chứng khoán có tác động đáng kể đến quyết định đầu tư của doanh nghiệp Việt Nam. Doanh nghiệp cần chú trọng cải thiện tính thanh khoản để tối ưu hóa quyết định đầu tư.

5.1. Khuyến nghị nâng cao tính thanh khoản

Doanh nghiệp cần có các chiến lược để nâng cao tính thanh khoản của chứng khoán, từ đó tạo điều kiện thuận lợi cho quyết định đầu tư.

5.2. Đề xuất chính sách hỗ trợ từ nhà nước

Chính phủ cần có các chính sách hỗ trợ để cải thiện tính thanh khoản của thị trường chứng khoán, từ đó giúp doanh nghiệp có điều kiện tốt hơn trong việc ra quyết định đầu tư.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Thị trường chứng khoán Việt Nam đã trải qua gần 20 năm phát triển với hơn 700 cổ phiếu niêm yết trên hai Sở Giao dịch Chứng khoán Thành phố Hồ Chí Minh và Hà Nội. Năm 2017, quy mô vốn hóa toàn thị trường đạt 3.515 nghìn tỷ đồng, tương đương 74,6% GDP, trở thành một trong những thị trường có tốc độ tăng trưởng nhanh nhất thế giới. Tuy nhiên, giai đoạn 2006-2008 chứng kiến sự biến động mạnh với tỷ lệ vốn hóa thị trường so với GDP tăng từ 22,7% năm 2006 lên 43% năm 2007, rồi giảm xuống còn 18% năm 2008, ảnh hưởng tiêu cực đến các doanh nghiệp và nhà đầu tư.

Quyết định đầu tư là một trong những quyết định tài chính quan trọng nhất của doanh nghiệp, ảnh hưởng trực tiếp đến giá trị và sự phát triển bền vững. Tính thanh khoản thị trường chứng khoán được xem là một yếu tố then chốt tác động đến quyết định đầu tư, bởi nó phản ánh khả năng chuyển đổi chứng khoán thành tiền mặt nhanh chóng và chi phí giao dịch thấp. Mục tiêu nghiên cứu của luận văn là phân tích tác động của tính thanh khoản thị trường chứng khoán đến quyết định đầu tư của các doanh nghiệp niêm yết tại Việt Nam trong giai đoạn 2008-2018, với mẫu nghiên cứu gồm 432 doanh nghiệp trên hai sàn HOSE và HNX.

Nghiên cứu không chỉ xem xét tác động trực tiếp của tính thanh khoản mà còn phân tích vai trò của kiểm soát nhà nước trong mối quan hệ này. Kết quả nghiên cứu có ý nghĩa quan trọng trong việc hỗ trợ doanh nghiệp và nhà hoạch định chính sách nâng cao hiệu quả đầu tư, đồng thời góp phần phát triển thị trường chứng khoán Việt Nam bền vững.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn dựa trên các lý thuyết tài chính doanh nghiệp về quyết định đầu tư và tính thanh khoản chứng khoán. Lý thuyết Tobin Q được sử dụng để giải thích quyết định đầu tư dựa trên tỷ lệ giá trị thị trường trên giá trị sổ sách tài sản, cho thấy doanh nghiệp sẽ đầu tư khi lợi nhuận cận biên vượt chi phí cận biên. Khái niệm tính thanh khoản chứng khoán được định nghĩa là khả năng chuyển đổi chứng khoán thành tiền mặt nhanh chóng với chi phí thấp, được đo lường qua tỷ lệ luân chuyển cổ phiếu (TURNOVER).

Các khái niệm chính bao gồm:

• Quyết định đầu tư: Tăng trưởng tài sản cố định, phản ánh đầu tư dài hạn của doanh nghiệp.
• Tính thanh khoản chứng khoán: Đo bằng tỷ lệ luân chuyển cổ phiếu, thể hiện mức độ giao dịch và khả năng chuyển đổi thành tiền.
• Kiểm soát nhà nước: Tỷ lệ cổ phần nhà nước trong doanh nghiệp, ảnh hưởng đến chính sách đầu tư và quản trị.
• Các biến kiểm soát: Dòng tiền nội bộ, cơ hội tăng trưởng, tỷ lệ nợ, quy mô doanh nghiệp, tỷ suất sinh lời và tuổi doanh nghiệp.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng dữ liệu thứ cấp từ báo cáo tài chính đã kiểm toán và dữ liệu giao dịch cổ phiếu của 432 doanh nghiệp niêm yết trên HOSE và HNX trong giai đoạn 2008-2018, với tổng cộng 3916 quan sát. Phương pháp nghiên cứu chính là phân tích định lượng trên dữ liệu bảng không cân bằng (unbalanced panel data) nhằm xử lý các thiếu hụt dữ liệu trong một số năm.

Mô hình hồi quy tác động cố định (FEM) được áp dụng để kiểm định tác động của tính thanh khoản năm trước đến quyết định đầu tư năm hiện tại, đồng thời kiểm soát các biến ảnh hưởng khác. Kiểm định Hausman được sử dụng để lựa chọn mô hình phù hợp giữa FEM và mô hình tác động ngẫu nhiên (REM). Phần mềm Excel và STATA được sử dụng để xử lý dữ liệu và phân tích hồi quy.

Quy trình nghiên cứu gồm: tổng quan lý thuyết, xây dựng mô hình và giả thuyết, thu thập và xử lý dữ liệu, phân tích thống kê mô tả, kiểm định tương quan và hồi quy mô hình, cuối cùng là rút ra kết luận và đề xuất.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Tính thanh khoản thị trường chứng khoán có tác động tích cực đến quyết định đầu tư của doanh nghiệp: Kết quả hồi quy mô hình tác động cố định cho thấy biến TURNOVER năm trước có hệ số dương và có ý nghĩa thống kê, chứng tỏ tính thanh khoản cao giúp doanh nghiệp tăng cường đầu tư trong năm tiếp theo. Ví dụ, khi tỷ lệ luân chuyển cổ phiếu tăng 1%, tỷ lệ đầu tư tài sản cố định cũng tăng tương ứng theo ước tính.

2. Dòng tiền nội bộ ảnh hưởng thuận chiều đến quyết định đầu tư: Biến tỷ lệ dòng tiền nội bộ trên tổng tài sản cố định có hệ số dương, phản ánh doanh nghiệp có nguồn tài chính nội bộ dồi dào sẽ đầu tư nhiều hơn. Số liệu cho thấy doanh nghiệp có dòng tiền nội bộ cao hơn trung bình 10% có mức đầu tư tăng khoảng 5%.

3. Cơ hội tăng trưởng thúc đẩy đầu tư: Biến Q (cơ hội tăng trưởng) có tác động tích cực và có ý nghĩa thống kê, cho thấy doanh nghiệp có tiềm năng phát triển cao sẽ gia tăng quyết định đầu tư để tận dụng cơ hội.

4. Tỷ lệ nợ có tác động ngược chiều đến đầu tư: Tỷ lệ nợ trên tổng tài sản có hệ số âm, cho thấy doanh nghiệp có mức nợ cao sẽ hạn chế đầu tư do áp lực trả nợ và chi phí tài chính tăng.

5. Kiểm soát nhà nước làm tăng độ nhạy của quyết định đầu tư với tính thanh khoản: Phân nhóm doanh nghiệp có kiểm soát nhà nước cho thấy tác động của tính thanh khoản đến đầu tư mạnh hơn so với nhóm không có kiểm soát nhà nước, phản ánh vai trò quản lý và chính sách đầu tư của nhà nước.

Thảo luận kết quả

Kết quả nghiên cứu phù hợp với các nghiên cứu thực nghiệm trong và ngoài nước, khẳng định vai trò quan trọng của tính thanh khoản trong việc tạo điều kiện thuận lợi cho doanh nghiệp huy động vốn và thực hiện đầu tư. Tính thanh khoản cao giúp giảm chi phí vốn, tăng khả năng tiếp cận nguồn tài chính bên ngoài, từ đó thúc đẩy đầu tư phát triển.

Dòng tiền nội bộ và cơ hội tăng trưởng là các yếu tố nội sinh quan trọng, phản ánh năng lực tài chính và triển vọng kinh doanh của doanh nghiệp. Tỷ lệ nợ cao làm giảm khả năng đầu tư do ràng buộc tài chính và chi phí trả nợ tăng, phù hợp với lý thuyết tài chính doanh nghiệp.

Sự khác biệt giữa doanh nghiệp có và không có kiểm soát nhà nước cho thấy vai trò của chính sách quản lý và sự hỗ trợ từ nhà nước trong việc thúc đẩy đầu tư, đặc biệt trong bối cảnh thị trường vốn còn nhiều hạn chế.

Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ thể hiện xu hướng tỷ lệ đầu tư theo nhóm doanh nghiệp và bảng hồi quy chi tiết các biến trong mô hình để minh họa rõ ràng các tác động.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Nâng cao tính minh bạch và công bằng thông tin trên thị trường chứng khoán: Các cơ quan quản lý cần tăng cường giám sát, công bố thông tin minh bạch để cải thiện tính thanh khoản, giúp nhà đầu tư và doanh nghiệp có cơ sở quyết định chính xác. Thời gian thực hiện: 1-2 năm; Chủ thể: Ủy ban Chứng khoán Nhà nước.

2. Hoàn thiện và nâng cao cơ sở hạ tầng kỹ thuật cho thị trường chứng khoán: Đầu tư vào hệ thống giao dịch hiện đại, giảm thiểu chi phí giao dịch và thời gian xử lý để tăng tính thanh khoản. Thời gian: 2-3 năm; Chủ thể: Sở Giao dịch Chứng khoán và các tổ chức liên quan.

3. Khuyến khích doanh nghiệp nâng cao chất lượng quản trị và công bố thông tin: Doanh nghiệp cần cải thiện quản trị công ty, minh bạch tài chính để thu hút nhà đầu tư, tăng tính thanh khoản cổ phiếu. Thời gian: liên tục; Chủ thể: Doanh nghiệp và các tổ chức tư vấn.

4. Xây dựng chính sách hỗ trợ doanh nghiệp có kiểm soát nhà nước trong việc huy động vốn và đầu tư: Tăng cường vai trò quản lý, hỗ trợ tài chính và tạo điều kiện thuận lợi cho doanh nghiệp nhà nước phát triển bền vững. Thời gian: 3-5 năm; Chủ thể: Bộ Tài chính, các cơ quan quản lý nhà nước.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Các nhà quản lý doanh nghiệp niêm yết: Giúp hiểu rõ tác động của tính thanh khoản đến quyết định đầu tư, từ đó xây dựng chiến lược tài chính phù hợp nhằm tối ưu hóa nguồn vốn và tăng trưởng bền vững.

2. Cơ quan quản lý thị trường chứng khoán: Cung cấp cơ sở khoa học để thiết kế chính sách nâng cao tính thanh khoản, phát triển thị trường vốn hiệu quả, hỗ trợ doanh nghiệp tiếp cận vốn.

3. Nhà đầu tư và tổ chức tài chính: Hiểu rõ mối quan hệ giữa tính thanh khoản và đầu tư doanh nghiệp giúp đánh giá rủi ro, lựa chọn cổ phiếu tiềm năng và tư vấn tài chính chính xác.

4. Các nhà nghiên cứu và sinh viên chuyên ngành tài chính - ngân hàng: Là tài liệu tham khảo quý giá về phương pháp nghiên cứu dữ liệu bảng, mô hình hồi quy tác động cố định và các khái niệm về tính thanh khoản và quyết định đầu tư.

Câu hỏi thường gặp

1. Tính thanh khoản chứng khoán là gì và tại sao nó quan trọng?
   Tính thanh khoản chứng khoán là khả năng chuyển đổi cổ phiếu thành tiền mặt nhanh chóng với chi phí thấp. Nó quan trọng vì giúp nhà đầu tư dễ dàng giao dịch và doanh nghiệp huy động vốn hiệu quả hơn, từ đó thúc đẩy quyết định đầu tư.

2. Tại sao nghiên cứu sử dụng dữ liệu bảng không cân bằng?
   Dữ liệu bảng không cân bằng được sử dụng do một số doanh nghiệp không có đầy đủ số liệu trong tất cả các năm, giúp tận dụng tối đa dữ liệu có sẵn và phản ánh chính xác hơn thực trạng thị trường.

3. Mô hình tác động cố định (FEM) có ưu điểm gì trong nghiên cứu này?
   FEM kiểm soát các yếu tố không quan sát được không đổi theo thời gian của từng doanh nghiệp, giúp ước lượng chính xác tác động của tính thanh khoản đến quyết định đầu tư, loại bỏ sai số do đặc điểm riêng biệt của từng doanh nghiệp.

4. Kiểm soát nhà nước ảnh hưởng thế nào đến quyết định đầu tư?
   Doanh nghiệp có kiểm soát nhà nước thường nhạy cảm hơn với tính thanh khoản thị trường, do chính sách quản lý và hỗ trợ tài chính từ nhà nước giúp tăng khả năng huy động vốn và đầu tư.

5. Làm thế nào để doanh nghiệp cải thiện tính thanh khoản cổ phiếu?
   Doanh nghiệp cần nâng cao chất lượng quản trị, minh bạch thông tin, duy trì hoạt động kinh doanh ổn định và tăng cường giao dịch cổ phiếu để thu hút nhà đầu tư, từ đó cải thiện tính thanh khoản.

Kết luận

• Tính thanh khoản thị trường chứng khoán có tác động tích cực và có ý nghĩa thống kê đến quyết định đầu tư của doanh nghiệp Việt Nam trong giai đoạn 2008-2018.
• Dòng tiền nội bộ và cơ hội tăng trưởng là các yếu tố quan trọng thúc đẩy đầu tư, trong khi tỷ lệ nợ có tác động ngược chiều.
• Doanh nghiệp có kiểm soát nhà nước nhạy cảm hơn với tính thanh khoản, cho thấy vai trò quản lý nhà nước trong đầu tư.
• Nghiên cứu sử dụng mô hình hồi quy tác động cố định trên dữ liệu bảng không cân bằng với mẫu 432 doanh nghiệp, đảm bảo tính chính xác và thực tiễn.
• Đề xuất các giải pháp nâng cao tính minh bạch, cơ sở hạ tầng kỹ thuật và chính sách hỗ trợ doanh nghiệp nhằm phát triển thị trường chứng khoán và thúc đẩy đầu tư bền vững.

Các nhà quản lý và doanh nghiệp nên áp dụng kết quả nghiên cứu để cải thiện chiến lược tài chính và chính sách phát triển thị trường, đồng thời tiếp tục nghiên cứu mở rộng về các yếu tố ảnh hưởng khác đến quyết định đầu tư.

Trích đoạn nội dung tài liệu

mở đầu cho sự khai sinh của Thị trường chứng khoán Việt Nam, trải qua khoảng thời gian là 11 20 năm hình thành và phát triển thị trường chứng khoán Việt Nam trải qua khá nhiều biến động, qua nhiều giai đoạn khác nhau, nhưng cũng đang phát triển ngày càng mạnh mẽ với 2 Sở giao dịch chứng khoán Tp. Thị trường chứng khoán Việt Nam thực sự bùng nổ vào năm 2007, Luật chứng khoán được ban hành và có hiệu lực kể từ ngày 01/01/2007, là bước đột phá thu hút các tổ chức, nhà đầu tư nước ngoài, góp phần thúc đẩy sự phát triển của thị trường và tăng cường sự hội nhập quốc tế. Nhiệm vụ năm 2019 đã được Ủy ban chứng khoán nhà nước đề ra bao gồm tiếp tục triển khai hiệu quả công tác phát triển theo chiều sâu và kiên trì công tác tái cấu trúc thị trường chứng khoán; bảo đảm duy trì sự ổn định và bền vững của thị trường chứng khoán; tiếp tục phát triển các sản phẩm mới cho TTCK phái sinh, triển khai thị trường trái phiếu doanh nghiệp. Đồng thời tăng cường hội nhập quốc tế, triển khai, thực thi hiệu quả các cam kết quốc tế và các giải pháp nhằm nâng hạng TTCK.

Ngày 28/2/2019, Thủ tướng Chính phủ ban hành Quyết định số 242/QĐ-TTg về việc phê duyệt Đề án “Cơ cấu lại thị trường chứng khoán và thị trường bảo hiểm đến năm 2020 và định hướng đến năm 2025”. Mục tiêu chung của Đề án là tiếp tục cơ cấu lại toàn diện để thị trường chứng khoán trở thành kênh dẫn vốn trung và dài hạn quan trọng cho nền kinh tế, xây dựng cơ cấu hợp lý, cân bằng giữa thị trường tiền tệ và thị trường vốn, giữa thị trường cổ phiếu và trái phiếu, giữa trái phiếu chính phủ và trái phiếu doanh nghiệp; hỗ trợ tích cực quá trình cơ cấu lại doanh nghiệp nhà nước, đổi mới mô hình tăng trưởng kinh tế và thúc đẩy phát triển khu vực kinh tế tư nhân; tăng cường mở cửa và hội nhập với thị trường khu vực và thế giới 2. Tính thanh khoản chứng khoán 2. Khái niệm tính thanh khoản chứng khoán Tính thanh khoản chứng khoán có thể được hiểu là mức độ dễ dàng của việc giao dịch một chứng khoán nào đó, là khả năng chuyển đổi một tài sản hay cổ phiếu 12 thành tiền mà không làm ảnh hưởng hoặc có ảnh hưởng rất ít đến giá trị của tài sản hay cổ phiếu đó.

Theo Kyle (1985) tính thanh khoản đặc trưng bởi chi phí bỏ ra trong việc tìm kiếm đối tác hay rủi ro từ việc thị trường không hoàn hảo. Thị trường có tính thanh khoản nếu: (1) Luôn tồn tại sẵn giá mua và giá bán cho nhà đầu tư nếu muốn mua hoặc bán một số lượng nhỏ cổ phiếu một cách ngay lập tức. (2) Sự chênh lệch của giá mua và giá bán (Spread) luôn luôn nhỏ. (3) Một nhà đầu tư đang mua hoặc bán một lượng lớn cổ phiếu, trong trường hợp không có thông tin đặc biệt nào, có thể mong đợi thực hiện sau một khoảng thời gian dài với mức giá không khác với thời điểm hiện tại.

Chính vì vậy tính thanh khoản được tạo ra từ chi phí rủi ro của thị trường không hoàn hảo, chi phí tìm kiếm đối tác hay chi phí cơ hội mất đi khi giao dịch bị trì hoãn. Theo quan điểm của Amihud (2002) tính thanh khoản của chứng khoán là việc dễ dàng mua đi bán lại một chứng khoán, một tài sản có tính thanh khoản cao thường đặc trưng bởi khối lượng giao dịch của tài sản đó lớn. Đo lường tính thanh khoản chứng khoán Thước đo tính thanh khoản chứng khoán được nhiều tác giả nghiên cứu và phát triển theo nhiều thước đo khác nhau. Luận văn sẽ tóm tắt một số thước đo trong các nghiên cứu trước đây như sau: Roll (1984) đo lường tính thanh khoản chứng khoán dựa trên chêch lệch giá hỏi mua – chào bán.

Lesmond và ctg (1999) đo lường tính thanh khoản thị trường chứng khoán theo chi phí giao dịch dựa trên số ngày giao dịch có tỷ suất sinh lợi bằng 0, so với tổng số ngày giao dịch, dữ liệu được thu thập tính theo tháng: 𝑠o 𝑛𝑔à𝑦 𝑔i𝑎𝑜 𝑑 𝑐ℎ 𝑐ó 𝑡y 𝑠𝑢a𝑡 sinh 𝑙ợi 𝑏a𝑛𝑔 0 𝑡𝑟𝑜𝑛𝑔 𝑍𝑒𝑟𝑜𝑠𝑡= 𝑡ℎá𝑛𝑔 𝑇o𝑛𝑔 𝑠o 𝑛𝑔à𝑦 𝑔i𝑎𝑜 𝑑 𝑐ℎ 𝑡𝑟𝑜𝑛𝑔 𝑡ℎá𝑛𝑔 𝑡 13 Amihud (2002) đo lường tính thiếu thanh khoản chứng khoản bằng cách lấy trung bình tỷ lệ giữa mức thay đổi trong giá của cổ phiếu chia cho khối lượng giao dịch hằng ngày của chứng khoán đó, tức tính thanh khoản của chứng khoán đo lường bằng độ nhạy của giá trên một đơn vị khối lượng giao dịch. Chỉ số thiếu thanh khoản của Amibud (2002) là thước đo sử dụng nhiều cho thị trường phát triển, thị trường mới nổi: 1 𝑡 𝐴𝑚iℎ𝑢𝑑 = log( |𝑅i,𝑡| ∑ 𝑉i𝑡 )) 𝑡 ( 𝑡=1 Trong đó: - Rit là mức thay đổi trong giá của chứng khoán thứ i trong ngày t. - Vit là giá trị giao dịch của chứng khoán i vào ngày t Sarr và Lybek (2002) đo lường tính thanh khoản chứng khoán theo khối lượng giao dịch (Trading Volume of Stock) (TVS) Giá trị cổ phiếu được giao dịch gồm tổng giá trị các cổ phiếu được giao dịch trong một đơn vị thời gian: ngày, tháng, quý hoặc năm 𝑛 𝑇𝑉𝑆𝑡 = ∑ 𝑞i 𝑥 𝑝i i=1 Trong đó: - TVSt : Giá trị cổ phiếu được giao dịch - qi : Khối lượng cổ phiếu i được giao dịch - pi : Giá cổ phiếu i - n : Tổng số cổ phiếu được niêm yết trên thị trường Lesmond (2005) đưa ra các thước đo về thanh khoản là khối lượng giao dịch, sử dụng số lượng cổ phiếu được giao dịch và tổng số cổ phiếu đang lưu hành của doanh 14 nghiệp tính theo ngày, có loại trừ các ngày giao dịch bất thường với số lượng cổ phiếu giao dịch lớn hơn tổng số cổ phiếu lưu hành của doanh nghiệp 𝐿𝐼𝑄𝑡 𝑇o𝑛𝑔 𝑘ℎoi 𝑙ượ𝑛𝑔 𝑐o 𝑝ℎie𝑢 𝑔i𝑎𝑜 𝑑 𝑐ℎ𝑡 = 𝐷𝑦 𝑥 𝑆o 𝑐o 𝑝ℎie𝑢 đ𝑎𝑛𝑔 𝑙ư𝑢 ℎà𝑛ℎ Trong đó Dy là số ngày giao dịch trong năm Marshall và ctg (2013) sử dụng tỷ lệ luân chuyển cổ phiếu (TURNOVER) theo được xác định như sau: 𝑇o𝑛𝑔 𝑠o 𝑙ượ𝑛𝑔 𝑐o 𝑝ℎie𝑢 𝑔i𝑎𝑜 𝑑 𝑐ℎ 𝑡𝑟𝑜𝑛𝑔 𝑡ℎá𝑛𝑔 𝑇𝑢𝑟𝑛𝑜𝑣𝑒𝑟 = 𝑆o 𝑙ượ𝑛𝑔 𝑐o 𝑝ℎie𝑢 đ𝑎𝑛𝑔 𝑙ư𝑢 ℎà𝑛ℎ 𝑡𝑟𝑢𝑛𝑔 𝑏ì𝑛ℎ 𝑡ℎá𝑛𝑔 Mũnoz (2012) với hệ số thanh khoản (Liquidity Ratio – LR) 𝑡= 𝑃i𝑡 𝑉i𝑡 𝑇 𝐿𝑅𝑡 = ∑1 |𝑃𝐶i𝑡| ∑𝑇 𝑡=1 Trong đó - Vit : tổng khối lượng cổ phiếu i được giao dịch vào ngày t - Pit : giá cổ phiếu i vào ngày t - PCit = Pit – Pit-1 : chênh lệch giá cổ phiếu i ngày t so với ngày t-1 Tóm lại tính thanh khoản chứng khoán được đo lường bởi nhiều thước đo khác nhau, theo nhiều quan điểm khác nhau của các nhà nghiên cứu. Luận văn đi sâu phân tích tính thanh khoản thị trường chứng khoán theo thước đo TURNOVER của Mashall, Datar, Naik, and Radcliffe (1998) dựa trên tỷ lệ của tổng giá trị giao dịch chia cho tổng khối lượng cổ phiếu đang lưu hành tính trung bình theo năm của các 432 mã cổ phiếu được niếm yết trên 2 Sở giao dịch chứng khoán Tp.

HCM và Sở giao dịch chứng khoán Hà Nội 2. Tác động của tính thanh khoản chứng khoán đến quyết định đầu tư của doanh nghiệp 15 Trên thế giới và trong nước có khá đa dạng các nghiên cứu về quyết định đầu tư của doanh nghiệp cũng như các vấn đề liên quan tính thanh khoản thị trường chứng khoán. Chẳng hạn như: Theo Butler và ctg (2005) tính thanh khoản thị trường chứng khoán là một yếu tố quan trọng quyết định khả năng tiếp cận thị trường vốn bên ngoài của doanh nghiệp, từ đó doanh nghiệp có động lực thúc đẩy cải thiện tính thanh khoản thị trường chứng khoán để giảm chi phí huy động vốn. Tính thanh khoản chứng khoán là nhân tố quan trọng của chi phí phát hành vốn cổ phần mới, doanh nghiệp có tính thanh khoản càng cao thì chi phí phát hành vốn cổ phần càng thấp.

Chính vì vậy, doanh nghiệp thích phát hành cổ phiếu hơn vay nợ. Lipson và Mortal (2009) nghiên cứu mối quan hệ giữa tính thanh khoản và cấu trúc vốn, kết quả cho thấy doanh nghiệp có tính thanh khoản chứng khoán cao, thường thích tài trợ bằng vốn cổ phần hơn khi có nhu cầu tăng vốn Nghiên cứu của Blease và Paul (2006) đã tìm thấy mối quan hệ tích cực giữa tính thanh khoản cổ phiếu và chi tiêu vốn, tính thanh khoản cổ phiếu ảnh hưởng đến quyết định đầu tư của doanh nghiệp. Tính thanh khoản tăng tạo nên hiệu quả mở rộng các dự án quyết định đầu tư có NPV dương, vì nó làm giảm chi phí vốn. Nghiên cứu Muñoz (2013) cho thấy mối tương quan dương giữa tính thanh khoản chứng khoán và quyết định đầu tư.

Đối với những doanh nghiệp bị hạn chế tài chính, hay doanh nghiệp có dòng tiền nội bộ kém, khó tiếp nhận vốn tín dụng, nếu tính thanh khoản chứng khoán cao thì cơ hội tiếp cận với nguồn vốn từ bên ngoài sẽ cao hơn từ đó quyết định đầu tư có điều kiện gia tăng. Doanh nghiệp càng nhiều hạn chế tài chính thì độ nhạy với tính thanh khoản càng cao. Nghiên cứu của Hameed, Kang và Viswanathan (2010), cho thấy tồn tại mối quan hệ mang tính nghịch chiều giữa tính thanh khoản của cổ phiếu và tỷ suất sinh lợi của thị trường. Amihud (2002) cũng xem xét mối quan hệ này trên sàn NYSE giai đoạn năm 1964 – 1997, kết quả cho thấy tỷ suất sinh lợi kỳ vọng của chứng khoán 16 cùng chiều với tính thiếu thanh khoản.

Các doanh nghiệp nhỏ sự tác động này mạnh mẽ hơn các doanh nghiệp lớn do rủi ro mà các doanh nghiệp nhỏ gặp phải cao hơn các doanh nghiệp lớn Có thể tóm tắt lại các nghiên cứu trước đây đưa ra các quan điểm về sự tác động của tính thanh khoản chứng khoán và quyết định đầu tư nhưng có thể chia ra làm 3 hướng khác nhau, bao gồm sự tác động trung lập, tác động tích cực và tác động tiêu cực. Đầu tiên xét đến quan điểm trung lập không đưa ra dự đoán về chiều hướng cụ thể sự tác động của tính thanh khoản lên quyết định đầu tư, mà chỉ tập trung vào hai vấn đề chính là chi phí đại diện và bất cân xứng thông tin. Điển hình như nghiên cứu của Maug (1998), Edmans (2009), Khanna và Sonti (2004),… cho rằng tính thanh khoản trên thị trường chứng khoán tạo điều kiện cung cấp nhiền thông tin hơn về giá cổ phiếu, các nhà đầu tư gia tăng hoạt động giám sát hơn đối với các doanh nghiệp, từ đó giảm chi phí đại diện, giảm ràng buộc tài chính, cải thiện kết quả hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp.