CHƯƠNG 1 MOT SỐ VAN DE LÝ LUẬN VỀ XÉT XỬ TRỰC TUYẾN VỤ ÁN DÂN SỰ 1. KHÁI NIEM, DAC DIEM VÀ Ý NGHĨA CUA XÉT XỬ TRỰC TUYẾN VỤ ÁN DÂN SỰ 1. Khái niệm xét xử trực tuyến vụ án dân sự Dé hiểu tường minh khái niệm xét xử trực tuyên vụ án dân sự, ta phải hiểu được khải niém của “vuán dân sự”, “xét xử”, “trực tuyên” Thứ uhat, về khái triệm vu ám đâm see Trong hoat đông xây dung pháp luật của hệ thông Luật Dân su (Civil Law), tủy vào đặc trưng của méi nhóm quan hệ xã hội ma có các ngành luật điều chinh riêng “Dân sự" hay “droit civil” trong tiếng Pháp và “civil law” trong tiếng Anh” là thuật ngữ “thường được hiểu như một bô phân của inh vực luật tư, bản chất là sự bình dang trong việc cam kết, rang buộc, thay đôi, cham chit, thỏa thuân về quyên và nghĩa vu của các bên". Như nhà nghiên cứu VG V an Mẫu bình luận thi luật dân sự là những “nguyên tắc cai quan sự giao thiệp giữa tư nhâtŸ”, nghĩa các quy phạm pháp luật điêu chỉnh quan hệ xã hội có tính “riêng tu” của các chủ thể tham gia, khác hoàn toàn với quan hệ mà luật hình sự hay luật hanh chinh điệu chinh bao giờ một bên cũng là nha nước.
Ngay chương đầu tiên của “Dân luật khái luận”, Nhà nghiên cửu V ö V an Mẫu đã viet: “Loài người không thé sông trong tinh trạng cá nhân cô độc, lẽ tat nhiên, các sự tiệp xúc giữa các phân tử trong xã hội là những sự kiên không sao tránh khỏi ”. Nhưng “loài người vn bat toàn” và “bị troi buộc bởi tham, sân, sỉ” (Theo góc nhin Phật giác), vi vậy phát sinh tranh chap, mâu thuần trong quá trình con người giao kết và tham gia vào các quan hệ dân sự là quy luật tat yeu Dé giải quyét các tranh chap đó, pháp luật đã trao cho các chủ thé các công cụ hay biên pháp đề bảo vệ quyền lợi của minh, một trong các công cụ đó là yêu câu Tòa án- một cơ quan tư pháp đại diện quyên lực nhà nước, đứng ra dé bão vệ quyền lợi hợp pháp của các bên Tuy nhiên không phải quan hê dân. sự nào cũng thuôc thâm quyên giải quyệt của Tòa án Việt Nam trước năm 1945, những vụ việc thuộc thâm quyên giải quyét của Toa án được chia lam hai loại là việc hành và việc hộ. Trong đó, việc hô là "các việc vẻ dân sư và thương sự" - quy định tại Điêu 3, Điều 17 của Sắc lệnh số 13-SL ngày 24/01/1946 về tổ chức TA và ngạch Tham phan Đến Sắc lệnh sô §5-SL ngày 22/5/1950 và cải cách bộ máy tư pháp và luật tổ tung tại Điều9, những tranh chap dan sự được TA giải quyệt được gọi là “vu kiện dân sự".
Hiển pháp 1959, thuật ngữ “vu án” lần đầu tiên xuat hiện trong Luật Tổ chức TAND 1960 Điều 1: “TAND xét xử những vụ án hình sự và dân sự. Các văn bản pháp luật 2 trong giai đoan nay cũng sử dụng nhiều lần thuật ngữ “vu án” như Thông tư số 01-UB ngày 03/3/1969 của TANDTC; Thông tư 01/TTLT ngày 01/02/1982 của TANDTC, VKSNDTC. Trong giai đoan này, các thuật ngữ “vụ kiên dan sự”, “vụ án dân sự”, “tranh. chấp dân sự được sử dung đông thời dé chi những loại việc thuộc thâm quyên giải quyét về dân sự của TAND; cho đền khi ban hành P háp lệnh thủ tục giải quyết các vụ án dân sự ngày 29/11/1989 thi thuật ngữ ““vụ án dân sx” mới được sử dụng thông nhật.
Mà theo Từđiển giải thích thuật ngữ Luật học năm 1999 vụ án dân sự là: “việc phát sinh tại TA, thuộc thâm quyền xét xử về dan sự của TA(.) Các vu án dân sự có tranh chap về quyên và nghĩa vụ dân sự giữa các đương sự được gọi là việc kiện dân sự Các vụ án dân sự không có tranh chap về quyên và nghĩa vu giữa các đương sự trong do người khởi kiên. chỉ yêu cầu TA xác định sự kiện pháp ly thông qua đó lam phat sinh, thay đối hay cham đứt quan hệ giữa các đương sự được gọi là việc dân sx” Khi BLTTDS 2004 ra đời và các BLTTDS sau này, khai niém “vu việc dan sự” đã thay thê khái niệm “vụ án dân su”: “BLTTDS quy định những nguyên tắc cơ bản trong tễ hung dân sự; trình tự, thit tục khởi kiện dé Tòa án giải quyết các vu án về ranh chấp dém sự. hôn nhân và gia dinh, kinh doanh, thương mai, lao động (sau đây goi chương là vụ án dân sự) và trình tự, thủ tục yêu cầu dé Tòa án giải quyết các việc về yêu cầu dân sự: hôn nhân và gia đình, lánh doanh, thương mai, lao đồng (sau đây gọi chưng là việc đâm sự): trình tự thủ tuc giải quyết vụ án dan sự, việc dan sự (sau day goi chung là vis việc dân sự) tại Toà án". Theo đó, đôi tượng được giải quyết theo thủ tục tổ tụng dân sự là vụ việc dân sự gồm vụ án dân sự và việc dân sự.
That hai, về khái tiệm xét xí trực tayén "Trước het, “tye ngắn (Online) được hiểu là một kết nỗi hoạt động với một mang truyền thông đặc biệt là trong mang Internet hoặc chỉ lién kết trong mang cục bộ. Nếu một thiét bị không thực hiển lết nỗi. được got là ngoai tuyén và hoạt động độc lập mà không cần liên kết với những thiết bi khác. Trong sử dig thông thường "true huễn” thường dé cập đến Internet hoặc mang toàn cầu World Wide Web’? ' Theo Wikipedia 3 V Ê khái niệm xét xử, theo West's Encyclopedia ofAmerican Law, khái niém xét xử- “judge” đường như được nhin nhận dưới góc độ là két quả của một quá trình xem xét, đánh giá và đưa ra két luận của TA: “To make a decision or reacha conclusion after examining all the factual evidence presented.
To form an opinion after evaluating the facts and applying the law.” Còn xét xix theo Từ dién luật hoc “là hoat động xem xét đánh giá bản chất pháp li của vụ việc nhằm đưa ra một phán xét về tính chất, mức độ pháp li của vụ việc, từ đó nhân danh nhà nước đưa ra một phán quyết tương ứng với bẩn chất; mức độ trái hay không trải pháp luật cña vụ việc ”2 Hiên pháp V iệt Nam năm. 2013, Điều 102 quy định Tòa án là cơ quan xét xử của nhà nước. Hoạt đông xét xử là hoạt động đặc trưng là chức năng, nhiệm vụ của Toa an Đây cũng là hoạt đông thé hiện tập trung nhất quyền tư pháp của Tòa án, trong đó Tòa án nhân dan quyên lực nhà trước xem xét, đánh giá việc thưực thi pháp luật của các chi thé và đưa ra phán quyét theo trình tư luật định Như vay, có thé khái quát hóa khai niém xét xử trong tô tụng dân sự là hoạt động Tòa án xem xét, đánh giá dựa trên chứng cứ thực tế và bản chất pháp I của vụ án dan sự dé đưa ra phán quyết theo trình tự luật định. Hoạt động xét xử của TA chủ yêu điễnzra tại phiên tòa.
Dé hoạt đông xét xử được diễn ra dưới hình thức trực tuyên trước hệt cân phải xây đựng được các phiên tòa trực tuyên Hiện nay rất nhiều quốc gia đã sử dụng cum từ eCourtroom (phòng xử án điện tử) cho loại phòng xét xử này. Theo kinh nghiệm của Uc — một trong những quốc gia đầu tiên xây dung và áp dụng tư pháp trực tuyên thì “eCourtroom là phòng xử án trực nyễn được các Thâm phán và Cơ quan đăng lý: ke pháp sir ding dé hé trợ quản lý và xét xử một số vẫn dé trước Tòa án Liên bang Úc 3 Muôn xây dung phòng xét xử trực tuyên trước hết phải quan tâm đến van dé công nghệ. White Paper: “Enhancing Courts and Justice with Technology — A Polycom Perspective” của Polycom* đã dé cập về “Cổng nghệ phòng xử án bao gam truyện phát âm thanh, trình bay bằng chứng thư ký phiên tòa Tòa dua trên nên tăng công nghệ ss (Án wikipedia. 'h%E1%B8B%BIc trv%E1%BAI v%C3% A0 %E1%BA%A1iL EL MBA BFHH.
text= THE] BBYB1c % 20mrvHEIN BAN BFn% 20(t% ELM BBY ABM 20n%EINBAN BR 20 Anh v% E1%BB%OBI% 20nh% E1% BB% AEtug320ti%E1%BA% BEW%200%E1%BB%SB%20kh% C3% Alc truy cập ngày 23/3/2033. > Theo “Thr điện Luật học”, truy cập tai: "pr./iuôienso convta-dien- hụt hoc php 14S336 C3% ASt% 20x%E1% BBY AD Cong thông tin Tòa i Liên bing Australia hitps:/anm fedcout gov avonine-services/ecoutroom truy cập ngày 27/11/2023. 3 Polycom la một tập doin da quốc gia của My về phát triển công nghệ truyền thing và công tác video, thoai và 4 và công nghệ hỗ trợ cho những người khuyét tật” Công nghệ nay được sử dụng dé dam bao sự tham gia từ xa cúa các chủ thé tiên hành và tham gia tô tưng nlur đương sự, bi can, bị cáo, phiên dịch viên, phóng viên (đêm bảo nguyên tắc công khai minh bạcH),. Ngoài ra, White Paper cũng dé câp dén “Unified Collaborative Communications” (UCC) trong hoạt động tổ tụng của Tòa án UCC là các giải pháp truyén thông tích hop bao gồm hội nghị truyền hình, giải pháp âm thanh, hình ảnh, ghi âm, phát trực tuyến, phụ đề và công tác nội dung Các bên có thé trình bày, tranh luận với nhau bang hội nghi truyền hình, quá trình tô tụng sẽ được ghi lại cho trong hô sơ của Tòa an bằng ghi âm kỹ thuật số và video va có thé phát trực tiệp trên web.
Ở Việt Nam, trong bài việt “M6 hình xét xử trực hgiền thay xét xữ tập trung” được đăng trên Tạp chí Tòa án nhân dan điện tử ngày 18/04/2020, tác gã Lê Đức Anh đã đề cập đền phòng xét xử trực tuyên như sau: “Phòng xét xứtrực tryến là phòng xử an có hình thức bé trí theo quy đình của luật tô tung và được trang bị thêm thiết bị ghi âm, ghỉ hình, màn hình tỉ vị máy tính mang internet. mang truyền hình trực tuyển vả các trang thuết bị khác phue vu cho hoạt động phiên toa, phiên hop. vế Có thé thay các khái niệm về phòng xét xử trực tuyên được nêu trên chủ yêu dé cập đến được khía cạnh hình thứcphòng xét xử trực tuyên, chưa định ngiĩa được ruột cách toàn điện về phòng xét xử trục tuyên Đôi với với thuật ngữ eCourtroom, mac dù Tòa án Liên bang Uc chỉ ra được cách thức va chủ thé áp đụng của phòng xét xử trực tuyển nhung lai chưa đề cập dén những phương tiện cân thiệt dé thuc hiện mét phòng, xét xử trực tuyên Còn khái niệm ma Ths. Lê Đức Anh đưa ra chưa đề cập đền cách thức hoạt động của phòng xét xử trực tuyên.