Khóa luận xây dựng mô hình gây quỹ cộng đồng ứng dụng công nghệ blockchain - Đại học Kinh tế Huế

Nghiên cứu xây dựng mô hình gây quỹ cộng đồng ứng dụng công nghệ blockchain và hợp đồng thông minh, giúp nâng cao tính minh bạch và an toàn tài chính.

• Tác giả: Nguyễn Khoa Quang Duy
• Người hướng dẫn: TS. Phạm Quốc Khang
• Trường học: Đại học Huế - Trường Đại học Kinh tế
• Chuyên ngành: Công nghệ Tài chính
• Đề tài: Xây dựng mô hình gây quỹ cộng đồng ứng dụng công nghệ Blockchain
• Loại tài liệu: Khóa luận tốt nghiệp
• Năm xuất bản: 2026
• Địa điểm: Huế

Tóm tắt

I. Tổng quan về mô hình gây quỹ cộng đồng ứng dụng blockchain

Mô hình gây quỹ cộng đồng truyền thống đã tạo ra kênh huy động vốn phổ biến cho các dự án sáng tạo. Tuy nhiên, sự phụ thuộc vào các tổ chức trung gian thường làm phát sinh chi phí giao dịch cao và thiếu tính minh bạch. Đề tài nghiên cứu tại Trường Đại học Kinh tế, Đại học Huế tập trung phát triển giải pháp gây quỹ thế hệ mới thông qua công nghệ blockchain. Nền tảng phân tán cho phép kết nối trực tiếp giữa chủ dự án và người ủng hộ. Mọi giao dịch tài chính được ghi nhận công khai trên sổ cái kỹ thuật số. Dữ liệu một khi lưu trữ sẽ không thể bị can thiệp hay chỉnh sửa bởi bất kỳ cá nhân nào. Cơ chế này loại bỏ hoàn toàn các rủi ro gian lận thông tin thường gặp. Nghiên cứu của sinh viên ngành Công nghệ Tài chính đặt nền móng cho việc ứng dụng công nghệ phi tập trung vào môi trường học thuật. Hệ thống không chỉ tối ưu hóa chi phí vận hành mà còn rút ngắn thời gian huy động vốn. Các quy trình thẩm định, giải ngân và theo dõi tiến độ dự án được chuẩn hóa rõ ràng.

1.1. Khái niệm và nguyên lý gây quỹ cộng đồng phân tán

Gây quỹ cộng đồng phân tán là mô hình gọi vốn sử dụng mạng lưới ngang hàng để huy động tài chính. Thay vì dựa vào cổng thanh toán tập trung, hệ thống sử dụng tiền mã hóa và tài sản kỹ thuật số. Người đóng góp chuyển tiền trực tiếp đến địa chỉ ví của chương trình mà không qua ngân hàng thương mại. Mọi thỏa thuận tài trợ được xác thực bằng chữ ký mật mã an toàn. Quy trình này giúp hạ thấp chi phí hoa hồng dịch vụ xuống mức tối thiểu. Người tham gia có quyền giám sát đường đi của dòng tiền trong thời gian thực. Mô hình mở ra cơ hội tiếp cận nguồn vốn bình đẳng cho mọi sáng kiến khởi nghiệp tiềm năng.

1.2. Vai trò của hợp đồng thông minh trong quản lý vốn

Hợp đồng thông minh giữ vai trò hạt nhân trong việc tự động hóa quá trình quản trị vốn. Bản chất của hợp đồng thông minh là các đoạn mã lệnh tự động thực thi khi đáp ứng đủ điều kiện đặt trước. Khi chiến dịch đạt chỉ tiêu tài chính, số tiền sẽ tự động chuyển giao cho chủ dự án. Ngược lại, nếu dự án không đạt mục tiêu trong thời hạn quy định, hệ thống tự động hoàn tiền cho người tham gia. Không một bên thứ ba nào có thể can thiệp nhằm chiếm đoạt tài sản. Tính năng này thiết lập sự tin cậy tuyệt đối giữa các bên mà không đòi hỏi sự quen biết từ trước.

II. Phân tích thực trạng gây quỹ truyền thống tại Đại học Kinh tế Huế

Mô hình gây quỹ truyền thống tại các cơ sở đào tạo đại học đang bộc lộ nhiều điểm nghẽn nghiêm trọng. Các chiến dịch hỗ trợ khởi nghiệp sinh viên phần lớn dựa vào hình thức chuyển khoản ngân hàng thủ công. Phương thức này đòi hỏi nhân sự đối soát phức tạp và tốn kém thời gian kiểm kê. Người ủng hộ quỹ khó có thể kiểm chứng mục đích sử dụng nguồn tiền sau khi đóng góp. Tình trạng thiếu minh bạch làm suy giảm đáng kể niềm tin của cộng đồng và các nhà tài trợ bên ngoài. Bên cạnh đó, các nền tảng trung gian thu mức phí quản lý khá cao, dao động từ 5% đến 10% tổng nguồn thu. Điều này gây hao hụt ngân sách dành cho các dự án nghiên cứu khoa học thực tế. Vấn nạn spam dự án ảo và hồ sơ gọi vốn kém chất lượng cũng xuất hiện phổ biến. Hệ thống thẩm định hiện tại còn sơ sài, thiếu các công cụ kỹ thuật để sàng lọc rủi ro. Vì vậy, việc tái cấu trúc mô hình gây quỹ trở thành yêu cầu cấp thiết nhằm thúc đẩy phong trào đổi mới sáng tạo trong sinh viên.

2.1. Rào cản về tính minh bạch và chi phí trung gian

Sự thiếu hụt minh bạch trong tài chính là thách thức lớn nhất của các mô hình truyền thống. Báo cáo sao kê ngân hàng định kỳ thường mang tính chất một chiều và dễ bị làm giả. Người đóng góp tiền không thể truy xuất vết dòng tiền chi tiêu cho từng hạng mục cụ thể. Đồng thời, các đơn vị trung gian thu phí duy trì dịch vụ ở mức cao. Khoản phí này làm giảm sút nguồn lực đầu tư dành cho sản phẩm sáng tạo. Thêm vào đó, thời gian xử lý thủ tục giải ngân từ trung gian thường kéo dài nhiều tuần. Sự chậm trễ này cản trở tiến độ nghiên cứu của sinh viên.

2.2. Nguy cơ từ các chiến dịch rác và spam dự án

Các nền tảng gọi vốn mở thường xuyên đối mặt với nguy cơ bị lợi dụng bởi các chiến dịch rác. Bất kỳ đối tượng nào cũng có thể đăng tải thông tin kêu gọi từ thiện hoặc góp vốn mà không qua kiểm duyệt chặt chẽ. Hệ thống cơ sở dữ liệu nhanh chóng bị quá tải bởi các dự án không có tính khả thi. Điều này làm loãng sự quan tâm của cộng đồng đối với các ý tưởng nghiên cứu nghiêm túc. Việc thiếu hụt cơ chế chế tài tài chính ban đầu khiến người tạo dự án không có trách nhiệm ràng buộc. Tình trạng này làm suy giảm uy tín chung của các hoạt động gây quỹ trong môi trường giáo dục.

III. Giải pháp xây dựng nền tảng gây quỹ cộng đồng bằng blockchain

Đề tài của sinh viên Nguyễn Khoa Quang Duy đã kiến trúc thành công sản phẩm mẫu dApp gây quỹ phi tập trung. Ứng dụng tích hợp công nghệ hợp đồng thông minh để tự động hóa trọn vẹn vòng đời gọi vốn. Hệ thống thiết lập quy trình giải ngân theo tiến độ đạt chuẩn dựa trên các mốc thời gian rõ ràng. Nhằm ngăn chặn triệt để vấn nạn spam, nền tảng áp dụng mức phí chống rác tượng trưng mười đô la cho mỗi lần đăng ký. Khoản phí này sàng lọc những chủ dự án thiếu nghiêm túc và duy trì hạ tầng vận hành. Kênh phân phối chính của hệ thống là ứng dụng Web dApp kết hợp mạng xã hội công nghệ như Discord và Twitter. Các hợp đồng thông minh xử lý việc tiếp nhận vốn, khóa quỹ bảo đảm và hoàn tiền tự động khi dự án không đạt chỉ tiêu. Mô hình cũng mở ra định hướng phát hành token quản trị và vật phẩm số NFT để tri ân nhà đầu tư sớm. Giải pháp kỹ thuật này đáp ứng toàn diện các tiêu chí bảo mật, tốc độ và độ tin cậy.

3.1. Thiết kế kiến trúc kỹ thuật ứng dụng dApp

Kiến trúc dApp bao gồm tầng giao diện người dùng, tầng hợp đồng thông minh và lớp mạng blockchain. Người dùng kết nối thông qua các ví điện tử phi lưu ký như MetaMask. Mọi thông tin chiến dịch được lập trình cụ thể trên blockchain thành các dòng mã lệnh logic. Người khởi tạo và người tài trợ thực hiện ký số điện tử để xác nhận cam kết. Giao diện trực quan cho phép theo dõi sát sao khối lượng tiền số đã huy động và thời hạn đóng quỹ. Cơ chế phân quyền thông minh bảo đảm chỉ chủ sở hữu ví hợp lệ mới có quyền kích hoạt rút vốn sau khi thỏa mãn các mốc cam kết kỹ thuật.

3.2. Cơ chế kinh tế token và chính sách chống spam

Hệ sinh thái duy trì tính ổn định nhờ chính sách kinh tế token và phí chống spam. Mức phí nhỏ mười đô la tạo ra rào cản chi phí cần thiết đối với các hành vi phát tán dự án ảo. Doanh thu từ khoản phí này phục vụ duy trì hệ thống máy chủ và lưu trữ dữ liệu. Về lâu dài, nền tảng tích hợp token quản trị nhằm trao quyền biểu quyết dự án cho cộng đồng. Người đóng góp tài chính sớm nhận về các token tiện ích hoặc NFT chứng nhận độc quyền. Các tài sản này có thể giao dịch tự do trên thị trường thứ cấp. Cơ chế phân phối lợi ích kích thích cộng đồng gắn bó mật thiết với nền tảng.

IV. Kết luận và triển vọng ứng dụng mô hình tại Đại học Kinh tế Huế

Đề tài khóa luận tốt nghiệp của sinh viên Trường Đại học Kinh tế, Đại học Huế đã chứng minh tính khả thi của công nghệ blockchain. Mô hình giải quyết triệt để bài toán thiếu niềm tin và chi phí trung gian đắt đỏ trong gây quỹ. Việc đưa hợp đồng thông minh vào vận hành thực tế khẳng định năng lực ứng dụng công nghệ tài chính của sinh viên Huế. Trong tương lai, mô hình này có thể chuyển giao cho vườn ươm doanh nghiệp trường đại học để bảo trợ các dự án sinh viên. Nền tảng tạo dựng một môi trường gọi vốn dân chủ, hiện đại và hội nhập quốc tế. Sự thành công của nghiên cứu đánh dấu bước tiến quan trọng trong công tác giảng dạy FinTech tại miền Trung. Đây không chỉ là một công trình học thuật xuất sắc mà còn là hạt nhân của các mô hình kinh doanh số tiềm năng. Việc nhân rộng giải pháp sẽ góp phần xây dựng một hệ sinh thái khởi nghiệp sáng tạo bền vững trong khuôn viên đại học.

4.1. Khả năng tích hợp vào hệ sinh thái vườn ươm khởi nghiệp

Vườn ươm doanh nghiệp đại học là môi trường lý tưởng để đưa dApp vào vận hành thực tế. Hệ thống cung cấp công cụ thẩm định tự động và huy động vốn hạt giống cho các nhóm nghiên cứu trẻ. Sinh viên có thể công khai lộ trình phát triển sản phẩm và thu hút vốn từ cựu sinh viên cùng các quỹ đầu tư mạo hiểm. Dữ liệu trên blockchain trở thành hồ sơ năng lực minh bạch để chứng minh uy tín dự án. Cách làm này rút ngắn khoảng cách giữa ý tưởng học thuật trên giảng đường và sản phẩm thương mại ngoài thị trường. Mô hình giúp các nhóm khởi nghiệp tự tin phát triển mà không phụ thuộc vào nguồn tài trợ truyền thống.

4.2. Khung pháp lý và định hướng phát triển trong tương lai

Để mô hình blockchain phát huy tối đa hiệu quả, việc xây dựng hành lang pháp lý là điều kiện tiên quyết. Các cơ quan quản lý cần triển khai cơ chế thử nghiệm có kiểm soát dành cho các giải pháp FinTech. Nền tảng sẽ tiếp tục nâng cấp các tính năng bảo mật thông tin và tối ưu hóa phí gas mạng lưới. Đội ngũ nghiên cứu hướng tới việc kết nối đa chuỗi nhằm mở rộng khả năng tiếp cận vốn trên quy mô toàn cầu. Đồng thời, các chương trình đào tạo kỹ năng số chuyên sâu sẽ giúp phổ cập công nghệ blockchain đến đông đảo người học. Sự đồng hành của nhà trường và doanh nghiệp sẽ biến giải pháp thành công cụ khởi nghiệp tiêu chuẩn.

Nội dung chính

Bối cảnh và vấn đề nghiên cứu

Hoạt động gây quỹ cộng đồng (crowdfunding) phát triển mạnh mẽ kể từ sau cuộc khủng hoảng tài chính toàn cầu năm 2008, thời điểm niềm tin của công chúng đối với các tổ chức trung gian tài chính truyền thống bị suy giảm. Sự xuất hiện của các nền tảng trực tuyến tiêu biểu như Kickstarter hay GoFundMe đã tạo điều kiện cho các dự án vừa và nhỏ, đặc biệt là các ý tưởng khởi nghiệp sáng tạo, tiếp cận được nguồn vốn từ cộng đồng mà không phải trải qua các quy trình thẩm định phức tạp của hệ thống ngân hàng. Tuy nhiên, mô hình gây quỹ truyền thống vẫn bộc lộ những hạn chế hệ thống cố hữu: nền tảng trung gian nắm toàn quyền kiểm soát dòng tiền, thiếu cơ chế giám sát giải ngân sau chiến dịch, chi phí dịch vụ trung gian cao và tiềm ẩn rủi ro chiếm dụng vốn do tình trạng thông tin bất cân xứng dẫn đến hiện tượng lựa chọn đối nghịch (adverse selection).

Tại Việt Nam, việc ứng dụng gây quỹ cộng đồng còn gặp nhiều rào cản do nhận thức của xã hội về công nghệ mới còn hạn chế, các định kiến tiêu cực liên quan đến các vụ gian lận tiền mã hóa, khó khăn kỹ thuật trong việc sử dụng ví điện tử và khoảng trống trong hành lang pháp lý đối với tài sản số. Trước thực trạng đó, việc ứng dụng công nghệ chuỗi khối (Blockchain) và hợp đồng thông minh (Smart Contract) trên mạng lưới Ethereum được xác định là hướng tiếp cận khả thi nhằm tự động hóa quy trình gọi vốn, đảm bảo tính toàn vẹn dữ liệu, giảm thiểu chi phí trung gian và thiết lập cơ chế tín nhiệm tự động.

Khóa luận tốt nghiệp chuyên ngành Công nghệ Tài chính của sinh viên Nguyễn Khoa Quang Duy, dưới sự hướng dẫn của TS. Phạm Quốc Khang tại Trường Đại học Kinh tế – Đại học Huế (niên khóa 2022 – 2026), tập trung giải quyết bài toán trên thông qua hệ thống mục tiêu nghiên cứu cụ thể:

• Mục tiêu tổng quát: Nghiên cứu, ứng dụng công nghệ Blockchain và các ngôn ngữ lập trình như Solidity, JavaScript để thiết kế, xây dựng và triển khai một sản phẩm mẫu (prototype) cho nền tảng gây quỹ cộng đồng; từ đó đề xuất các giải pháp hoàn thiện mô hình.
• Mục tiêu cụ thể:
  1. Hệ thống hóa cơ sở lý thuyết về các mô hình gây quỹ cộng đồng, nguyên lý hoạt động của Blockchain, kiến trúc hợp đồng thông minh và ứng dụng phi tập trung (dApp).
  2. Xác định các yêu cầu chức năng, phi chức năng, xây dựng mô hình kinh doanh (Business Model Canvas), thiết kế kiến trúc hệ thống 3 lớp, lập trình hợp đồng thông minh bằng Solidity triển khai trên mạng thử nghiệm Sepolia Testnet, xây dựng giao diện người dùng bằng Next.js (ReactJS) và thiết lập cơ sở dữ liệu phụ trợ bằng Supabase.
  3. Kiểm thử tính ổn định và đúng đắn của các chức năng nghiệp vụ, phân tích dòng chi phí, doanh thu và so sánh hiệu quả vận hành với mô hình gây quỹ truyền thống.

Đối tượng và phạm vi nghiên cứu của đề tài được giới hạn rõ ràng:

• Đối tượng nghiên cứu: Mô hình gây quỹ cộng đồng trên nền tảng công nghệ Blockchain, trọng tâm là thiết kế và ứng dụng Hợp đồng thông minh trong việc tiếp nhận, khóa quỹ, giải ngân và hoàn tiền tự động.
• Phạm vi thời gian: Từ ngày 22/09/2025 đến ngày 29/12/2025.
• Phạm vi không gian: Giao diện người dùng được kiểm thử trên môi trường web Internet; hợp đồng thông minh được triển khai giả lập trên mạng thử nghiệm Sepolia Testnet của Ethereum.
• Phạm vi nội dung: Hướng tới các dự án khởi nghiệp công nghệ hoặc nghệ thuật theo mô hình gây quỹ dựa trên phần thưởng (Reward-based crowdfunding). Giao dịch sử dụng đồng tiền mã hóa thử nghiệm SepoliaETH; đề tài chưa đi sâu vào quy trình xử lý logistics trao phần thưởng thực tế và các thủ tục pháp lý phức tạp bên ngoài.

---

Cơ sở lý thuyết và phương pháp

Khóa luận xây dựng nội dung dựa trên hệ thống lý thuyết về tài chính cộng đồng và công nghệ sổ cái phân tán:

• Khung lý thuyết gây quỹ cộng đồng: Kế thừa định nghĩa của Patil và cộng sự về bản chất huy động vốn trực tuyến từ số đông; tổng hợp lịch sử từ chiến dịch gây quỹ trực tuyến sơ khai của ban nhạc Marillion năm 1997 (huy động 60.000 USD) đến sự ra đời của Indiegogo (2008) và Kickstarter (2009). Phân loại 4 mô hình gây quỹ chính theo Fleming và Sorenson:

Mô hình gây quỹ	Bản chất	Giá trị nhận lại của người ủng hộ	Mục tiêu chính của dự án	Đối tượng sử dụng chính
Dựa trên quyên góp (Donation-based)	Kêu gọi từ thiện, đóng góp xã hội không đòi hỏi lợi ích vật chất.	Sự hài lòng về mặt tinh thần, không

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN LÝ THUYẾT VỀ ỨNG DỤNG CÔNG NGHỆ BLOCKCHAIN TRONG GÂY QUỸ CỘNG ĐỒNG 1. Các vấn đề cơ bản về Gây quỹ cộng đồng 1. Khái niệm Gây quỹ cộng đồng Theo Patil và cộng sự, gây quỹ cộng đồng được hiểu là hoạt động huy động số tiền từ nhiều cá nhân hay tổ chức, thông thường qua các nền tảng trực tuyến trên Internet[8]. Tuỳ thuộc vào mục đích kêu gọi vốn, mà các nhà đầu tư có thể quyên góp số tiền của mình tình nguyện hoặc có thể nhận về các sản phẩm, các hiện vật như cổ phần, các sản phẩm của bên gọi vốn… Mô hình này đã mở ra con đường mới thay thế cho mô hình trung gian tài chính cổ điển mà trong đó các ngân hàng, tổ chức tài chính là trung tâm, thay vào đó là một mô hình trực tiếp hơn.

Với mô hình này, những bên có ý tưởng, dự án cần vốn có thể kêu gọi được tiền thông qua lượng lớn các cá nhân hay tổ chức. Mô hình gọi vốn cộng đồng đem lại những lợi thế quan trọng cho cả bên gọi vốn và cho các nhà đầu tư. Sự phức tạp trong quy trình thẩm định, chi phí cao, yêu cầu cao về vốn là những rào cản khổng lồ khiến cho các dự án nhỏ và vừa khó có khả năng tiếp cận. Đối với bên quyên góp, đó không chỉ là một cơ hội đầu tư tiềm năng mà còn là một cơ hội để ủng hộ, giúp đỡ cho những sản phẩm, dự án mà họ yêu thích.

Gây quỹ cộng, dù bùng nổ trong kỷ nguyên số, không phải là một khái niệm hoàn toàn mới. Về bản chất, nó là sự tiến hóa của mô hình bảo trợ nghệ thuật truyền thống, nơi các nghệ sĩ tìm đến khán giả để trực tiếp tài trợ cho tác phẩm của mình. Một trong những ví dụ sơ khai nổi bật nhất diễn ra vào năm 1997, khi người hâm mộ của ban nhạc rock Marillion đã khởi xướng một chiến dịch quyên góp trực tuyến để tài trợ cho chuyến lưu diễn của ban nhạc, huy động thành công 60,000 USD[7]. Sự kiện này đã cho thấy tiềm năng của việc huy động nguồn lực tài chính 6 phân tán từ một cộng đồng chung sở thích.

Tuy nhiên, chỉ đến khi Internet và các nền tảng thanh toán trực tuyến phát triển mạnh mẽ, crowdfunding mới thực sự chuyển mình từ một ý tưởng ngách thành một ngành công nghiệp tài chính toàn cầu. Sự ra đời của các nền tảng chuyên biệt như Indiegogo (2008) và Kickstarter (2009) đã đóng vai trò then chốt trong việc chính thức hóa, chuẩn hóa và phổ biến hóa mô hình này. Phân loại các mô hình Gây quỹ cộng đồng Dựa trên quan điểm của Fleming và Sorenson, hiện nay hoạt động Gây quỹ cộng đồng đa phần được triển khai trên bốn mô hình chính, mỗi mô hình có cơ chế vận hành và đặc điểm riêng biệt[10]. Bao gồm: Bảng 1.

Những mô hình Gây quỹ cộng đồng chính. Dựa trên Dựa trên Dựa trên vốn Dựa trên vay quyên góp phần thưởng chủ sở hữu nợ (Donation- (Reward- (Equity- (Debt-based) based) based) based) Kêu gọi từ Gửi tiền ủng Đầu tư để Cho vay để thu thiện, đóng hộ đổi lấy các nhận về một lợi từ lãi vay. Bản chất góp cho xã hội sản phẩm, dịch phần công ty. mà không đòi vụ của bên gây hỏi lợi ích.

Sự hài lòng về Sản phẩm, Cổ phiếu công Vốn gốc và lãi mặt tinh thần, dịch vụ, hoặc ty. vay đã cam Giá trị nhận lại không có lợi các ưu đãi độc kết. khi ủng hộ ích vật chất. quyền từ bên kêu gọi.