Chương 1 Tác giả đã nêu ra được bối cảnh nghiên cứu, những vấn đề cũng như sự kiện lớn ảnh hưởng đến nền kinh tế tài chính của toàn thế giới, và những tác động đến Việt Nam nói riêng. Từ đó làm nổi bật lên tầm quan trọng của đề tài nghiên cứu. Hơn nữa, thông qua các thông tin khái quát về mục tiêu, câu hỏi, phạm vi và đối tượng nghiên cứu, tác giả đã tổng quan được những thông tin cơ bản của đề tài nghiên cứu. 10 CHƯƠNG 2: CƠ SỞ LÝ THUYẾT VÀ TỔNG QUAN TÀI LIỆU 2.
Phân biệt tài sản phòng ngừa rủi ro, tài sản trú ẩn an toàn, tài sản đa dạng hóa Nếu các nhà đầu tư thêm một tài sản vào danh mục đầu tư để giảm tổn thất trong thời kỳ căng thẳng hoặc hỗn loạn của thị trường bằng nhiều hơn các tài sản phòng ngừa rủi ro hoặc tài sản đa dạng hóa thì mức độ nghiêm trọng của các cú sốc sẽ giảm, do đó làm tăng tính ổn định của thị trường. Phần này định nghĩa tài sản phòng ngừa rủi ro, tài sản đa dạng hóa và tài sản trú ẩn an toàn. Cần phân biệt giữa tài sản phòng ngừa rủi ro mạnh, phòng ngừa rủi ro yếu và tài sản trú ẩn an toàn mạnh, trú ẩn an toàn yếu. Sự phân biệt này cho phép đánh giá lợi ích của tài sản trú ẩn an toàn đối với hệ thống tài chính.
Phần này cung cấp các định nghĩa chính thức về các khái niệm quan trọng đối với nghiên cứu này. Tài sản an toàn là những khoản đầu tư dự kiến sẽ ít nhạy cảm với các yếu tố rủi ro truyền thống và ít nhạy cảm với lợi nhuận cũng như sự biến động của thị trường (Ranaldo và Söderlind, 2010). Tuy nhiên, điều quan trọng là phải phân biệt giữa hai loại tài sản an toàn khác nhau - phòng ngừa rủi ro và nơi trú ẩn an toàn - khác nhau về khoảng thời gian và thời điểm tác dụng của chúng. Theo các tiêu chí được đưa ra trong Baur và Lucey (2010), các loại tài sản này được định nghĩa như sau.
Tài sản phòng ngừa rủi ro Tài sản phòng ngừa rủi ro mạnh được định nghĩa là một tài sản có tương quan nghịch với một tài sản hoặc danh mục đầu tư khác ở mức trung bình (Baur và Lucey 2010). Tài sản phòng ngừa rủi ro yếu được định nghĩa là một tài sản không tương quan với một tài sản hoặc danh mục đầu tư khác ở mức trung bình (Baur và Lucey 2010). Một tài sản phòng ngừa rủi ro không có thuộc tính (cụ thể) để giảm tổn thất trong thời kỳ căng thẳng hoặc hỗn loạn của thị trường vì tài sản có thể thể hiện mối tương quan cùng chiều trong các giai đoạn đó và tương quan nghịch chiều trong thời gian bình thường với mức tương quan nghịch ở mức trung bình. Các tài sản 11 phòng ngừa rủi ro duy trì trung bình các thuộc tính tài sản an toàn của chúng trong thời gian dài.
Tuy nhiên, hiệu ứng bầy đàn có thể lây lan khiến các nhà đầu tư bán đồng thời nhiều tài sản khác nhau trong thời kỳ thị trường căng thẳng nghiêm trọng (Boyer và cộng sự, 2006; Calvo và Mendoza, 2000; Forbes và Rigobon, 2002). Do đó, trung bình các tài sản phòng ngừa rủi ro đối với thị trường chứng khoán có thể di chuyển cùng chiều với cổ phiếu trong các cuộc khủng hoảng tài chính. Tài sản đa dạng hóa Tài sản đa dạng hóa được định nghĩa là một tài sản có tương quan dương (nhưng không hoàn toàn tương quan) với một tài sản hoặc danh mục đầu tư khác ở mức trung bình. Tương tự như phòng ngừa rủi ro, tài sản đa dạng hóa không có thuộc tính (cụ thể) để giảm tổn thất trong điều kiện thị trường bất ổn do thuộc tính tương quan được yêu cầu giữ ở mức trung bình (Baur và Lucey 2010).
Tài sản trú ẩn an toàn Tài sản trú ẩn an toàn mạnh được định nghĩa là một tài sản có tương quan nghịch với một tài sản hoặc danh mục đầu tư khác chỉ trong một số giai đoạn nhất định, ví dụ: trong thời kỳ thị trường chứng khoán sụt giảm (Baur và Lucey 2010). Tài sản trú ẩn an toàn yếu được định nghĩa là một tài sản không tương quan với một tài sản hoặc danh mục đầu tư khác chỉ trong một số giai đoạn nhất định, ví dụ: trong thời kỳ thị trường chứng khoán sụt giảm (Baur và Lucey 2010). Thuộc tính cụ thể của tài sản trú ẩn an toàn là mối tương quan không cùng chiều với danh mục đầu tư trong điều kiện thị trường bất ổn. Thuộc tính này không bắt buộc mối tương quan phải cùng chiều hoặc ngược chiều ở mức trung bình mà chỉ cần bằng 0 hoặc âm trong các giai đoạn cụ thể.
Do đó, trong thời gian bình thường hoặc điều kiện thị trường tăng giá, mối tương quan có thể cùng chiều hoặc ngược chiều. Nếu tài sản trú ẩn có tương quan nghịch với tài sản hoặc danh mục đầu tư khác trong điều kiện thị trường cực kỳ bất lợi, thì nó sẽ bù đắp cho nhà đầu tư những khoản lỗ do giá của tài sản trú ẩn tăng lên khi giá của tài sản hoặc danh mục đầu tư khác giảm xuống. Định nghĩa về nơi trú ẩn an toàn được đề xuất ở trên 12 phù hợp với các định nghĩa do từ điển Webster cung cấp. Từ “trú ẩn” được định nghĩa là bến cảng, nơi an toàn và nơi mang lại cơ hội hoặc điều kiện thuận lợi.
Mối quan hệ giữa tài sản phòng ngừa rủi ro, tài sản nơi trú ẩn an toàn và tài sản đa dạng hóa. Không giống như tài sản phòng ngừa rủi ro, tài sản trú ẩn an toàn thường có thể di chuyển cùng chiều với các tài sản khác; chúng được yêu cầu thể hiện các đặc tính tài sản an toàn chỉ trong thời gian bất ổn tài chính nghiêm trọng. Đây là những khoảng thời gian mà các nhà đầu tư dự kiến sẽ mua những tài sản trú ẩn an toàn, khiến giá và lợi nhuận của những tài sản này tăng lên. Sự khác biệt giữa tài sản phòng ngừa rủi ro và tài sản trú ẩn an toàn có ý nghĩa thực tiễn quan trọng đối với các nhà đầu tư.
Tài sản phòng ngừa rủi ro có thể được sử dụng như một khoản đầu tư dài hạn để giảm rủi ro danh mục đầu tư và biến động lợi nhuận. Ngược lại, các nhà đầu tư chỉ có thể yêu cầu tài sản trú ẩn an toàn trong thời điểm thị trường gặp khó khăn nghiêm trọng khi họ đang chịu tổn thất lớn cho các khoản đầu tư khác của mình. Đặc điểm phân biệt của hai loại tài sản được mô tả ở trên là độ dài của hiệu ứng. Thuộc tính quan trọng của tài sản phòng ngừa rủi ro là nó nắm giữ trung hạn trong khi thuộc tính chính của tài sản trú ẩn an toàn là nó chỉ được nắm giữ trong những khoảng thời gian nhất định, ví dụ: một cuộc khủng hoảng tài chính.
Các tài sản hoạt động như một tài sản phòng ngừa rủi ro đối với cổ phiếu có thể di chuyển cùng chiều với cổ phiếu trong thời kỳ khủng hoảng do các nhà đầu tư bán các loại khác nhau hoặc tất cả các tài sản cùng một lúc. Điều này có thể được giải thích bằng hành vi bầy đàn hoặc sự lây lan (Calvo và Mendoza, 2000; Forbes và Rigobon, 2002; Boyer và cộng sự, 2006). Ngược lại, có thể có những tài sản chỉ tương quan nghịch trong thời kỳ khủng hoảng và đồng biến với tài sản khác trong trung hạn. Trong trường hợp này, các nhà đầu tư chỉ nên mua tài sản này trong những thời điểm bất ổn.
Tài sản không bị mất giá trị trong những thời điểm như vậy và do đó hoạt động như một nơi trú ẩn an toàn. 13 Sự khác biệt giữa tài sản phòng ngừa rủi ro mạnh, yếu và nơi trú ẩn an toàn không chỉ có ý nghĩa mà còn rất quan trọng đối với các nhà đầu tư. Nếu một tài sản có tương quan nghịch với một tài sản hoặc danh mục đầu tư khác, thì các nhà đầu tư được hưởng lợi nhuận dương nếu tài sản hoặc danh mục đầu tư đó thể hiện lợi nhuận âm. Đây không phải là trường hợp nếu các tài sản không tương quan.
Vì lợi nhuận dương của một tài sản trong thời kỳ suy thoái hoặc hỗn loạn tài chính có thể tăng cường sự ổn định của thị trường bằng cách giảm tổn thất chung, nên việc phân biệt các đặc tính yếu và mạnh của tài sản là rất quan trọng. Vàng, Bitcoin và thị trường chứng khoán Việt Nam từ khi bùng dịch COVID 2. Vàng và thị trường chứng khoán từ khi bùng dịch Covid-19 Thị trường tài chính và sự đa dạng của các công cụ tài chính đã tăng trưởng đều đặn cả về khối lượng và giá trị trong những thập kỷ gần đây. Sự tăng trưởng này đã làm tăng rủi ro của hệ thống tài chính và có khả năng tạo ra nhu cầu về tài sản trú ẩn an toàn cho các nhà đầu tư.
Sau khi định nghĩa và phân biệt rõ ràng về tài sản trú ẩn an toàn, phòng ngừa rủi ro và tài sản đa dạng hóa, cần kiểm định xem vàng có phải là tài sản trú ẩn (an toàn) hay không. Vàng được chọn làm ứng cử viên vì theo các phương tiện truyền thông tài chính cho rằng vàng đóng vai trò là nơi trú ẩn an toàn trên thị trường tài chính. Mặc dù không có mô hình lý thuyết nào giải thích tại sao vàng thường được coi là tài sản trú ẩn an toàn, nhưng có thể giải thích rằng vàng là một trong những hình thức tiền tệ đầu tiên và theo truyền thống được sử dụng như một công cụ phòng ngừa lạm phát. Hơn nữa, vàng được cho là không tương quan với các loại tài sản khác, đây là một đặc điểm quan trọng trong thời đại toàn cầu hóa, trong đó các mối tương quan tăng lên đáng kể giữa hầu hết các loại tài sản.
Những thành phần này có thể đã góp phần đáng kể vào vai trò của vàng. Dường như chỉ có một bài báo phân tích rõ ràng vai trò của vàng như một tài sản phòng ngừa rủi ro, đó là so với đồng đô la Mỹ (Capie và cộng sự, 2005). Các tác giả không phân biệt giữa các cú sốc trung bình và cực đoan khi họ phân tích vai trò của vàng như một tài sản phòng ngừa rủi ro tỷ giá hối đoái. 14 Sự bùng phát Covid-19 đã ảnh hưởng xấu đến khả năng thanh toán của các công ty (Mirza và cộng sự, 2020), thị trường chứng khoán Hoa Kỳ (Shahzad và cộng sự, 2021) và các thị trường tài chính khác (Bouri và cộng sự, 2020).