Chương 1: KHÁI QUAT VE NGUON NƯỚC L. Nước và vai trò của nước L. Nước Nước là yếu tế chủ yếu của hệ sinh thai, là nhu cầu cơ bản của mọi sự sống trên trái đất và cẩn thiết cho mọi hoạt động kinh tế xã hội của con người. Tài nguyên nước lả một trong bến nguồn lực để phát triển kinh tế xã hội.
là đối tượng lao động va là yeu tổ cau thanh nên lực lượng sản xuất. Nước là tai nguyễn tải tạo được sau một thời gian nhất định được dùng lại. Nước là thành phần cấu tạo nên sinh quyến. Trong cơ thé sống nước chiếm tỉ lệ lớn, khoảng 70% trọng lượng cơ thé người trưởng thành.
Nước tác động trực tiếp đến khí quyển, sinh quyển dẫn đến sự thay đôi thời tiết khí hậu. Nước là một trong những nhân tổ quyết định môi trường sống của con người. Nước có đặc trưng vật lý độc đáo ma chất lỏng khác không cỏ. Các tính chất đặc trưng là tỷ trọng, nhiệt độ nóng chảy, nhiệt độ sôi, tỷ nhiệt của nước, nhiệt bốc hơi và tính năng dung môi, Nhờ tính chất đó mà sinh vật sống vả tồn tại cho tới ngảy nay.
Nước nguyên chất là hợp chất của hai nguyên tế là ôxy và hiđrô, có công thức hóa học là H;O. Với các tính chất lý hóa đặc biệt (ví dụ như tính lưỡng cực, liên kết hiđrô va tính bắt thường của khối lượng riêng) nước là một chất rất quan trọng trong nhiều ngành khoa học và trong đời sống. 70% diện tích của Trái Đất được nước che phủ nhưng chỉ 0,3% tổng lượng nước trên Trái Dat nằm trong các nguồn có thể khai thác dùng làm nước uống đó là nước ngọt, còn lại đa số là nước mặn. Ngoài ra sự phân bố nguồn nước ngọt lại không đồng đều theo thời gian vả không gian khiến cho nước trở thành một tai nguyên đặc biệt, cần được bảo vệ va sử dụng hợp ly.
Nước là một dung môi tốt nhờ vào tính lưỡng cực. Các hợp chất phân cực hoặc có tính ion như axít, rượu va mudi đều dé tan trong nước. Tinh hòa tan của nước đóng vai trò rất quan trọng trong sinh học vì nhiều phản ứng hóa sinh chỉ xấy ra trong dung địch nước. ` SVTH: Nguyễn Thị Ngọc Diệp Trang 4 Luận văn tốt nghiệp GVHD: ThS.Trin Thị Thu Thủy Nước tinh khiết không dẫn điện.
Mặc dù vay, do có tinh hòa tan tốt, nước hay có tạp chất pha lẫn, thường là các muối, tạo ra các ion tự do trong dung dịch nước cho phép dòng điện chạy qua. Về mặt hóa học. nước là một chất lưỡng tính, cỏ thé phản img như một axit hay bazơ. Ở pH =7 (trung tính) hàm lượng các ion OH" cân bằng với hàm lượng của H;O”.
Khi phan img với một axit mạnh hơn thi dụ như HCl, nước phản ửng như một chất kiềm: HCl + H,O — H,O' + CŨ Với ammoniac nước lại phan ứng như một axit: NH, + HạO — NH,’ + OH” 1. Vai trò của nước Cuộc sống trên Trái Dat bắt nguồn tử trong nước. Tat cả các sự sống trên Trái Dat đều phụ thuộc vào nước va vòng tuần hoan nước. Nước lả thành phan quan trọng của các tế bào sinh học và là môi trường của các quá trinh sinh hóa cơ bản như quang hợp.
Nước là nhu cầu không thể thiểu được trong sinh hoạt hằng ngảy cũng như trong quá trình sản xuất công nghiệp. Trong sinh hoạt nước cắp cần cho nhu cầu ăn uống, vệ sinh, các hoạt động giải trí, các hoạt động công cộng như cứu hỏa, phun nước, tưới cây. Trong các hoạt động công nghiệp nước cap được sử dụng trong quá trình làm lạnh, sản xuất thực phẩm, 46 hộp, nước giải khát như rượu, bia, nước ngọt. Hầu hết mọi nganh công nghiệp đều sử dụng nước như là nguồn nguyên liệu không có gì thay thế được trong sản xuất.
Nước được sử dụng trong công nghiệp từ lâu như là nguồn nhiên liệu (cối xay nước, máy hơi nước, nhà máy thủy điện), là chất trao đổi nhiệt. Ngoài ra nước còn dùng trong nông nghiệp, nước tạo ra điện năng cho các nhả máy thủy điện. nước phục vụ cho giao thông vận tải thủy, nước dùng cho nuôi trồng thủy sản, nước tạo cảnh quan du lịch cho cả một vùng. SVTH: Nguyễn Thị Ngọc Diệp Trang 5 Luận vin tốt nghiệp GVHD: ThS.Trần Thị Thu Thủy 1.
Đặc điểm của các nguồn nước n nước mưa I. Nguồ Ở nước ta lượng mưa trung bình hing năm khoảng 1600-2000mm. Nguồn nước mưa được sử dụng réng rãi ở vùng khan hiếm nước ngọt, trước hết là các vùng sa mac. Tiếp theo là vùng ven biển nơi ma nước mặt, nước sat mặt, nước dưới dat bị nhiễm mặn.
Ngoài ra ở các vùng hai đảo đặc biệt la các vùng san hô nguồn nước ding chủ yếu lả nước mưa. Sử dụng nước mưa nhờ các bén thu nước mưa vả tích vào các bể chửa. Lượng nước mưa phân bố không đồng đều về không gian và thời gian. Nhin chung nguồn nước mưa là nguồn nước sạch chưa bị 6 nhiễm, đáp ứng được các tiêu chuẩn dùng nước.
Tuy nhiên nguồn nước mưa ở các khu công nghiệp có hàm lượng khi 6 nhiễm cao thi nước mưa không cỏn nguyên chất nữa mà đã bị nhiễm bản 1. Nguồn nước mặt Là nguồn nước có mặt thoáng tiếp xúc với không khí và thường xuyên tiếp nhận nước bỏ sung từ nước mưa, nước ngằm và nước thải như sông. Chất lượng nước mặt thay đổi từ vùng này sang vùng khác, từ mùa này sang mùa khác trong năm, trong tháng, trong tuần. Nguồn nước mặt do có mặt thoáng tiếp xúc với không khí nên ở nước mật tiếp nhận oxy từ không khí vào dé dàng.
Ngoài ra nước mặt còn chịu tác động của gió nên sự pha trộn trong lớp nước nảy diễn ra thuận lợi, vì thé nhiệt độ đồng đều va nồng độ oxy cao, mặt khác bề mặt lớp nước tiếp nhận ánh sáng mặt trời nên hiện tượng quang hợp diễn ra mạnh mẽ, thực vật trôi nỗi phát triển. Lớp nước ở đáy không chịu ảnh hưởng khuấy đảo, tách biệt với lớp nước ở mặt bởi lớp chuyến tiếp nên nông độ oxy thấp ánh sáng mặt trời không thé xâm nhập tới. Trong lớp nước nảy quá trình phân giải hợp chất hữu cơ thường diễn ra trong điều kiện yếm khi nên xuất hiện các sẵn phẩm phân hủy độc hại như HS, NH).Néu cần lấy nước từ hỗ nằm trong vùng yếm khí thi nước có nồng độ oxy thấp đồng thời chứa các sản phẩm phân hủy có mùi độc hại gây ánh hướng đến chất lượng đòng chảy phía dưới hạ lưu giống như một nguồn ô nhiễm. SVTH: Nguyễn Thị Ngọc Diệp Trang 6 Luận văn tốt nghiệp GVHD: ThS.Trẳn Thị Thụ Thủy Nhìn chung nước mặt phụ thuộc vào nhiều yếu tổ như cau trúc địa chất, địa hình, các hoạt động khác nhau của con người, thảm thực vật, các hiện tượng xói mòn bẻ mặt trái đắt.
vả hiện tượng ô nhiễm không khí. Thanh phan các chất gây 6 nhiễm ban nước bẻ mat: Các chất hòa tan Các ion K*, Na’, Ca*, NH. Chất thải hữu cơ, vi sinh | Chất thải sinh hoạt hữu | Các chất khí CO;, O;, Nạ, vật cơ CH.! Thanh phần các chất gây ô nhiễm nước bề mặt I. Nguồn nước ngằm Nước ngam trong đất là loại nước nằm phía dưới mat đất và bị chỉ phếi bởi các lực tác dung như là lực hap thy, lực mao quản và trọng lực.
Tùy theo lực chí phối phân tử nước trong đất mà ta phân thành các loại nước sau : đây © Nude hấp thụ hay còn gọi là nước hút âm : Day là nước bao quanh các hạt dat rắn thành các lớp phân tử. e©_ Nước mao quan : là nước chứa đẩy trong các lỗ rỗng rất nhỏ của đất. e© Nước trọng lực : là nước chứa day trong các khe rong phi mao quản của đất. SVTH: Nguyễn Thị Ngọc Diệp Trang 7 Luận văn tốt nghiệp GVHD: ThS, Trin Thị Thu Thủy e© Nước ngằm: là loại nước nằm trong một ting đất đã bão hòa nước hoàn toàn, phía dưới là ting không thắm nước.
Tủy theo yêu cầu sử dụng mả nước ngầm được phân thành các loại sau : @ Theo độ sâu của nước ngắm ® Theo thảnh phan hóa hoc, xác định tổng số muối hòa tan có trong nước ; s Nước ngọt: Tổng muối tan < 1 g/l s Nude man : Tổng số mudi tan 1-10 g/l * Nude mặn lợ: Tông số muỗi tan từ 10-50 g/l s Nude khoáng hóa mạnh : Khi tổng số muối tan > 50 g/l. @ Theo đặc tính hóa học và vật lý của nước Nước khoáng Nước cho công nghiệp. Nước cho sinh hoạt. Do nước ngầm là nước đưới đất nên nó chứa các chất hòa tan từ các lớp đất đá mà nó chảy qua.
Một phần nước dưới đất do nước mưa thắm trực tiếp xuống ngay trong va sau cơn mưa. Nước mưa sau khi thấm xuống đất thường mang theo các hợp chất hữu cơ va vô cơ, các vi sinh vật. Trong quá trình thấm xuống và chảy dưới dat, chất lượng nước ngằm được cải thiện, các hạt lơ lửng bị loại do tác đụng lọc của các lớp đất, các chất hữu cơ bị phân giải sinh học, các vi sinh vật gây bệnh bị tiêu diệt din. Ngoài ra tùy vào điều kiện địa chất thủy văn ma hàm lượng các chất vô cơ hòa tan trong dat có thé tăng lên.
Những anion thường gặp trong nước ngắm là ; CI’, SO,Ỷ, HCO;, NOy, NO;.và các cation K", Na’, Ca", NHụ", Ngoài các thành phần ion trên trong nước ngằm còn có các chất hòa tan phổ biến nhất 14 CO, H;S, CH,, các cacbuahydro. Nông độ của các chất khí này phụ thuộc vào quá trình phân hủy sinh học yếm khí các hợp chất hữu cơ có trong nước đưới dat. SVTH: Nguyễn Thị Ngọc Diệp Trang 8 Luận văn tốt nghiệp GVHD: ThS.Trin Thị Thu Thủy Chương 2 : THÀNH PHÀN CỦA NƯỚC NGÀM VÀ CÁC NGUYÊN NHÂN GAY Ô NHIEM NGUỎN NƯỚC NGAM 1. Thành phần của nước ngầm Thành phần chất lượng nước ngắm phụ thuộc vào nguồn gốc của nước ngắm, cấu trúc địa ting của khu vực và chiéu sâu địa tẳng nơi khai thác nước.
Ở các khu vực được bảo vệ tốt, ít có nguồn thải gây nhiễm bản, nước ngằm nói chung được bảo đảm vẻ mặt vệ sinh và có chất lượng én định. Các thảnh phan có thé có trong nước ngắm: 11. lon Ca” trong nước ngằm Nước ngằm có thé có chứa Ca?” với nông độ cao. Trong đất có chứa nhiều CO; do quá trình trao đổi chất của rễ cây và các quá trình phân hủy các tap chất hữu cơ nhờ vi sinh vật tạo ra khí CO;.