Ứng dụng mô hình ohlson trong nghiên cứu đến các yếu tố ảnh hưởng đến cổ phiếu niêm yết tại thị trường chứng khoán việt nam luận văn thạc sĩ

Luận văn thạc sĩ nghiên cứu Ứng dụng mô hình ohlson trong nghiên cứu đến các yếu tố ảnh hưởng đến cổ phiếu niêm yết tại thị, khảo sát thực trạng, phân tích nguyên nhân, đề xuất

• Tác giả: Lê Nguyễn Quỳnh Hương
• Người hướng dẫn: PGS.Trần Huy Hoàng
• Trường học: Trường Đại Học Kinh Tế TP.HCM
• Chuyên ngành: Tài Chính – Ngân Hàng
• Đề tài: Ứng Dụng Mô Hình Ohlson Trong Nghiên Cứu Đến Các Yếu Tố Ảnh Hưởng Đến Cổ Phiếu Niêm Yết Tại Thị Trường Chứng Khoán Việt Nam
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2013
• Địa điểm: TP.HCM

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN VỀ CÁC YẾU TỐ ẢNH HƯỞNG ĐẾN GIÁ CỔ PHIẾU TẠI THỊ TRƯỜNG CHỨNG KHOÁN
• 1.1. CỔ PHIẾU VÀ CÁC LOẠI GIÁ CỔ PHIẾU
• 1.2. Kết luận chương 1
• 2. CHƯƠNG 2: PHÂN TÍCH CÁC YẾU TỐ ẢNH HƯỞNG ĐẾN GIÁ CỔ PHIẾU NIÊM YẾT TẠI THỊ TRƯỜNG CHỨNG KHOÁN VIỆT NAM
• 2.1. Thực trạng về giá cổ phiếu niêm yết trên thị trường chứng khoán Việt Nam
• 2.2. Phân tích các yếu tố ảnh hưởng đến giá cổ phiếu niêm yết trên thị trường chứng khoán Việt Nam
• 2.3. Kết luận chương 2
• 3. CHƯƠNG 3: ỨNG DỤNG MÔ HÌNH OHLSON ĐỂ PHÂN TÍCH CÁC YẾU TỐ ẢNH HƯỞNG ĐẾN GIÁ CỔ PHIẾU NIÊM YẾT TẠI THỊ TRƯỜNG CHỨNG KHOÁN VIỆT NAM
• 3.1. Các giả định nghiên cứu
• 3.2. Mô hình nghiên cứu
• 3.3. Dữ liệu nghiên cứu: dữ liệu bảng – Panel data
• 3.4. Phương pháp nghiên cứu
• 3.5. Kiểm định mô hình
• 3.6. Kết luận của mô hình Ohlson trong đo lường các yếu tố ảnh hưởng lên giá cổ phiếu tại thị trường chứng khoán Việt Nam
• 3.7. Kết luận chương 3
• 4. CHƯƠNG 4: GIẢI PHÁP ỨNG DỤNG MÔ HÌNH OHLSON ĐỂ PHÂN TÍCH CÁC YẾU TỐ ẢNH HƯỞNG ĐẾN GIÁ CỔ PHIẾU NIÊM YẾT TẠI THỊ TRƯỜNG CHỨNG KHOÁN VIỆT NAM
• 4.1. Nhóm giải pháp hỗ trợ nhà đầu tư
• 4.2. Nhóm giải pháp đối với các công ty niêm yết
• 4.3. Nhóm giải pháp đối với các cơ quan quản lý nhà nước
• 4.4. Chính sách kinh tế vĩ mô hướng đến việc tạo ổn định, bền vững cho thị trường chứng khoán
• 4.5. Minh bạch thông tin, nâng cao hiệu quả công bố thông tin
• 4.6. Kết luận chương 4
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC

Tóm tắt

I. Tổng quan về ứng dụng mô hình Ohlson trong nghiên cứu cổ phiếu

Mô hình Ohlson là một trong những phương pháp định giá cổ phiếu nổi bật, được phát triển bởi giáo sư James Ohlson. Mô hình này giúp xác định giá trị cổ phiếu dựa trên các yếu tố tài chính và phi tài chính. Ứng dụng mô hình Ohlson trong nghiên cứu cổ phiếu niêm yết tại thị trường chứng khoán Việt Nam mang lại cái nhìn sâu sắc về các yếu tố ảnh hưởng đến giá cổ phiếu. Nghiên cứu này không chỉ giúp các nhà đầu tư hiểu rõ hơn về thị trường mà còn cung cấp thông tin hữu ích cho các doanh nghiệp và cơ quan quản lý.

1.1. Khái niệm mô hình Ohlson và ứng dụng của nó

Mô hình Ohlson được xây dựng dựa trên giả định rằng giá cổ phiếu phụ thuộc vào lợi nhuận và giá trị tài sản ròng. Mô hình này cho phép phân tích mối quan hệ giữa các yếu tố tài chính và giá cổ phiếu, từ đó giúp các nhà đầu tư đưa ra quyết định đầu tư chính xác hơn.

1.2. Tầm quan trọng của nghiên cứu cổ phiếu niêm yết tại Việt Nam

Thị trường chứng khoán Việt Nam đang phát triển mạnh mẽ, với nhiều cơ hội và thách thức. Nghiên cứu các yếu tố ảnh hưởng đến giá cổ phiếu niêm yết giúp các nhà đầu tư nắm bắt xu hướng thị trường, từ đó tối ưu hóa chiến lược đầu tư.

II. Các yếu tố ảnh hưởng đến giá cổ phiếu niêm yết tại thị trường chứng khoán Việt Nam

Giá cổ phiếu niêm yết tại thị trường chứng khoán Việt Nam chịu ảnh hưởng bởi nhiều yếu tố khác nhau, bao gồm yếu tố vĩ mô và vi mô. Các yếu tố này không chỉ liên quan đến tình hình tài chính của doanh nghiệp mà còn bị tác động bởi các yếu tố kinh tế, chính trị và xã hội. Việc phân tích các yếu tố này giúp hiểu rõ hơn về sự biến động của giá cổ phiếu.

2.1. Yếu tố vĩ mô ảnh hưởng đến giá cổ phiếu

Các yếu tố vĩ mô như tăng trưởng kinh tế, lãi suất, và tỷ giá hối đoái có tác động lớn đến giá cổ phiếu. Những biến động trong các yếu tố này có thể dẫn đến sự thay đổi nhanh chóng trong giá cổ phiếu niêm yết.

2.2. Yếu tố vi mô và ảnh hưởng của nó đến giá cổ phiếu

Yếu tố vi mô như lợi nhuận, doanh thu và chi phí của doanh nghiệp cũng đóng vai trò quan trọng trong việc xác định giá cổ phiếu. Sự thay đổi trong các chỉ số tài chính này có thể ảnh hưởng trực tiếp đến giá trị cổ phiếu trên thị trường.

III. Phương pháp nghiên cứu ứng dụng mô hình Ohlson trong phân tích cổ phiếu

Phương pháp nghiên cứu ứng dụng mô hình Ohlson bao gồm việc thu thập và phân tích dữ liệu tài chính của các công ty niêm yết. Sử dụng dữ liệu bảng và các phương pháp thống kê như bình phương nhỏ nhất, nghiên cứu này nhằm xác định mối quan hệ giữa các yếu tố tài chính và giá cổ phiếu. Kết quả nghiên cứu sẽ cung cấp cái nhìn sâu sắc về các yếu tố ảnh hưởng đến giá cổ phiếu.

3.1. Dữ liệu nghiên cứu và phương pháp thu thập

Dữ liệu nghiên cứu được thu thập từ các báo cáo tài chính của các công ty niêm yết tại Sở Giao dịch Chứng khoán TP.HCM và Hà Nội. Phương pháp thu thập dữ liệu bao gồm việc xử lý các báo cáo tài chính hợp nhất theo quý.

3.2. Phương pháp phân tích và kiểm định mô hình

Nghiên cứu sử dụng phương pháp bình phương nhỏ nhất và các kiểm định như Breusch-Pagan và Hausman để xác định tính phù hợp của mô hình Ohlson trong việc đo lường các yếu tố ảnh hưởng đến giá cổ phiếu.

IV. Kết quả nghiên cứu và ứng dụng thực tiễn của mô hình Ohlson

Kết quả nghiên cứu cho thấy mô hình Ohlson có khả năng giải thích tốt các yếu tố ảnh hưởng đến giá cổ phiếu niêm yết tại thị trường chứng khoán Việt Nam. Những phát hiện này không chỉ có giá trị lý thuyết mà còn mang lại ứng dụng thực tiễn cho các nhà đầu tư và doanh nghiệp trong việc đưa ra quyết định đầu tư và điều chỉnh chiến lược kinh doanh.

4.1. Kết quả chính từ nghiên cứu

Nghiên cứu chỉ ra rằng các yếu tố tài chính như lợi nhuận và giá trị tài sản ròng có mối quan hệ tích cực với giá cổ phiếu. Điều này khẳng định tính đúng đắn của mô hình Ohlson trong bối cảnh thị trường Việt Nam.

4.2. Ứng dụng mô hình Ohlson trong thực tiễn

Các nhà đầu tư có thể sử dụng mô hình Ohlson để đánh giá giá trị cổ phiếu và đưa ra quyết định đầu tư hợp lý. Doanh nghiệp cũng có thể áp dụng mô hình này để điều chỉnh chiến lược kinh doanh nhằm tối ưu hóa giá trị cổ phiếu.

V. Kết luận và triển vọng nghiên cứu trong tương lai

Nghiên cứu ứng dụng mô hình Ohlson trong phân tích các yếu tố ảnh hưởng đến cổ phiếu niêm yết tại thị trường chứng khoán Việt Nam đã mở ra hướng đi mới cho các nghiên cứu tiếp theo. Việc áp dụng mô hình này không chỉ giúp hiểu rõ hơn về thị trường mà còn cung cấp thông tin hữu ích cho các nhà đầu tư và cơ quan quản lý. Triển vọng nghiên cứu trong tương lai có thể tập trung vào việc mở rộng mô hình và áp dụng cho các thị trường khác.

5.1. Đề xuất cho nghiên cứu tiếp theo

Nghiên cứu tiếp theo có thể mở rộng mô hình Ohlson để bao gồm các yếu tố phi tài chính như tâm lý thị trường và các yếu tố xã hội. Điều này sẽ giúp làm phong phú thêm các phân tích về giá cổ phiếu.

5.2. Tương lai của mô hình Ohlson tại thị trường Việt Nam

Mô hình Ohlson có tiềm năng lớn trong việc định giá cổ phiếu tại thị trường Việt Nam. Việc áp dụng mô hình này sẽ giúp cải thiện tính minh bạch và hiệu quả của thị trường chứng khoán.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Thị trường chứng khoán Việt Nam từ năm 2006 đến 2012 trải qua nhiều giai đoạn biến động mạnh với các chỉ số VN-Index và HNX-Index có sự tăng trưởng, suy giảm, phục hồi và điều chỉnh rõ nét. Cụ thể, VN-Index tăng từ 305 điểm cuối năm 2005 lên đỉnh 1.170,67 điểm vào đầu năm 2007, sau đó giảm sâu xuống khoảng 300 điểm năm 2008, phục hồi lên gần 495 điểm năm 2009 và điều chỉnh giảm nhẹ trong các năm tiếp theo. Quy mô vốn hóa thị trường cũng biến động từ 22,7% GDP năm 2006 lên 43% GDP năm 2007, giảm xuống còn khoảng 19% GDP năm 2010 và dao động quanh 21% GDP năm 2012.

Vấn đề nghiên cứu tập trung vào việc xác định các yếu tố vi mô và vĩ mô ảnh hưởng đến giá cổ phiếu niêm yết trên thị trường chứng khoán Việt Nam trong giai đoạn này. Mục tiêu chính là ứng dụng mô hình định giá cổ phiếu của giáo sư James Ohlson để đo lường tác động của các yếu tố như lợi nhuận thặng dư, thư giá, tốc độ tăng trưởng kinh tế, tỷ giá USD/VND, lạm phát, lãi suất và các biến vĩ mô khác lên thị giá cổ phiếu. Phạm vi nghiên cứu bao gồm dữ liệu quý của 40 công ty cổ phần đại chúng niêm yết trên Sở Giao dịch Chứng khoán TP.HCM và Hà Nội từ quý I/2006 đến quý IV/2012.

Nghiên cứu có ý nghĩa quan trọng trong việc cung cấp cơ sở lý thuyết vững chắc cho việc định giá cổ phiếu tại thị trường Việt Nam, hỗ trợ nhà đầu tư xây dựng chiến lược đầu tư hiệu quả, giúp doanh nghiệp điều chỉnh chính sách giá cổ phiếu và đề xuất các chính sách quản lý vĩ mô nhằm phát triển bền vững thị trường chứng khoán.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn dựa trên mô hình định giá cổ phiếu của Ohlson (1995), phát triển từ mô hình chiết khấu lợi nhuận thặng dư (Residual Income Model - RIM) và mô hình chiết khấu cổ tức (Dividend Discount Model - DDM). Mô hình Ohlson thể hiện mối quan hệ tuyến tính giữa giá cổ phiếu với thư giá (book value), lợi nhuận thặng dư (abnormal earnings) và các thông tin ngoài kế toán chưa được phản ánh trên báo cáo tài chính.

Ba khái niệm chính được sử dụng gồm:

• Lợi nhuận thặng dư (Abnormal Earnings): Phần lợi nhuận vượt trên chi phí vốn chủ sở hữu, phản ánh khả năng tạo giá trị của doanh nghiệp.
• Tương quan thặng dư sạch (Clean Surplus Relation): Mối quan hệ giữa thư giá, lợi nhuận ròng và cổ tức, đảm bảo tính nhất quán trong báo cáo tài chính.
• Thông tin ngoài kế toán (Non-accounting Information): Các yếu tố vĩ mô và thông tin thị trường không được phản ánh trực tiếp trong báo cáo tài chính nhưng ảnh hưởng đến giá cổ phiếu.

Mô hình Ohlson được đánh giá cao về tính phù hợp và khả năng giải thích biến động giá cổ phiếu tại nhiều thị trường trên thế giới với hệ số giải thích (R²) từ 57,6% đến 97,6%.

Phương pháp nghiên cứu

Nguồn dữ liệu nghiên cứu bao gồm số liệu bảng (panel data) quý của 40 công ty cổ phần đại chúng niêm yết trên HOSE và HNX từ quý I/2006 đến quý IV/2012. Dữ liệu tài chính được thu thập từ báo cáo tài chính hợp nhất, bao gồm thư giá và lợi nhuận thặng dư theo đề xuất của mô hình Ohlson. Các biến vĩ mô như tốc độ tăng trưởng GDP, tỷ giá USD/VND, chỉ số giá tiêu dùng (CPI), lãi suất thị trường được lấy từ các tổ chức uy tín như ADB, World Bank, IMF và Tổng cục Thống kê Việt Nam.

Phương pháp phân tích sử dụng các kỹ thuật hồi quy đa biến, bao gồm phương pháp bình phương nhỏ nhất thông thường (OLS), mô hình tác động cố định (Fixed Effects) và mô hình tác động ngẫu nhiên (Random Effects). Các kiểm định Breusch-Pagan và Hausman được áp dụng để lựa chọn mô hình phù hợp nhất với dữ liệu. Quá trình xử lý số liệu được thực hiện bằng phần mềm thống kê kinh tế Gretl.

Timeline nghiên cứu kéo dài từ năm 2006 đến 2012, phân tích chi tiết theo từng giai đoạn kinh tế và thị trường chứng khoán nhằm đánh giá sự biến động và tác động của các yếu tố lên giá cổ phiếu.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Ảnh hưởng tích cực của lợi nhuận thặng dư và thư giá lên giá cổ phiếu: Kết quả hồi quy cho thấy lợi nhuận thặng dư và thư giá có hệ số hồi quy dương và có ý nghĩa thống kê cao, giải thích khoảng 70-80% biến động giá cổ phiếu trong mẫu nghiên cứu. Điều này khẳng định mô hình Ohlson phù hợp với thị trường Việt Nam.

2. Tác động của các yếu tố vĩ mô: Tốc độ tăng trưởng GDP và tỷ giá USD/VND có ảnh hưởng đáng kể đến giá cổ phiếu. Cụ thể, trong giai đoạn tăng trưởng (2006-2007), GDP tăng trung bình 8-8,5% đã thúc đẩy VN-Index tăng 166% năm 2006 và 14,5% năm 2007. Ngược lại, năm 2008 khi GDP chỉ tăng 6,23% và tỷ giá USD/VND biến động mạnh, VN-Index giảm gần 60%.

3. Lạm phát và lãi suất ảnh hưởng tiêu cực: Lạm phát cao (22% năm 2008) và lãi suất huy động tăng lên mức kỷ lục (đỉnh 19,7%) đã làm giảm sức hấp dẫn của thị trường chứng khoán, khiến nhà đầu tư rút vốn và giá cổ phiếu giảm sâu.

4. Tác động của chính sách và khung pháp lý: Việc ban hành Luật Chứng khoán 2006, Nghị định 14/2007, các chỉ thị của NHNN và các quy định về thuế đã tạo ra những biến động tâm lý và ảnh hưởng đến thanh khoản thị trường. Ví dụ, chính sách hạn chế cho vay đầu tư chứng khoán năm 2007 đã làm giảm dòng tiền vào thị trường.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân chính của các biến động giá cổ phiếu là sự kết hợp giữa yếu tố nội tại doanh nghiệp (lợi nhuận thặng dư, thư giá) và các yếu tố vĩ mô (tăng trưởng kinh tế, tỷ giá, lạm phát, lãi suất). Kết quả nghiên cứu phù hợp với các nghiên cứu quốc tế về mô hình Ohlson, đồng thời phản ánh đặc thù của thị trường Việt Nam với sự tham gia chủ yếu của nhà đầu tư cá nhân và ảnh hưởng mạnh của chính sách tiền tệ.

Biểu đồ hồi quy và bảng phân tích thống kê cho thấy mô hình tác động cố định là phù hợp nhất, với hệ số R² hiệu chỉnh đạt khoảng 75%, cho thấy mô hình có khả năng dự báo tốt giá cổ phiếu dựa trên các biến số đã chọn.

Kết quả cũng cho thấy sự cần thiết của việc minh bạch thông tin tài chính và ổn định kinh tế vĩ mô để duy trì sự phát triển bền vững của thị trường chứng khoán Việt Nam.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Tăng cường minh bạch thông tin tài chính: Các công ty niêm yết cần nâng cao chất lượng báo cáo tài chính, đảm bảo tính chính xác và kịp thời để nhà đầu tư có cơ sở đánh giá đúng giá trị cổ phiếu. Thời gian thực hiện: ngay lập tức và liên tục; Chủ thể: doanh nghiệp và cơ quan quản lý.

2. Ổn định chính sách tiền tệ và tỷ giá: Ngân hàng Nhà nước cần duy trì chính sách tiền tệ ổn định, kiểm soát lạm phát và duy trì tỷ giá USD/VND trong biên độ hợp lý nhằm giảm rủi ro cho nhà đầu tư. Thời gian: trung hạn (1-3 năm); Chủ thể: NHNN và Bộ Tài chính.

3. Phát triển khung pháp lý hỗ trợ thị trường: Cơ quan quản lý cần hoàn thiện các quy định về niêm yết, giao dịch, thuế và xử lý vi phạm nhằm tạo môi trường đầu tư minh bạch, công bằng và hiệu quả. Thời gian: ngắn hạn đến trung hạn; Chủ thể: Ủy ban Chứng khoán Nhà nước và Bộ Tài chính.

4. Hỗ trợ nhà đầu tư cá nhân nâng cao kiến thức: Tổ chức các chương trình đào tạo, tư vấn về phân tích cơ bản và mô hình định giá cổ phiếu như mô hình Ohlson để giúp nhà đầu tư đưa ra quyết định đầu tư chính xác hơn. Thời gian: liên tục; Chủ thể: các công ty chứng khoán, hiệp hội nhà đầu tư.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Nhà đầu tư cá nhân và tổ chức: Nắm bắt được các yếu tố ảnh hưởng đến giá cổ phiếu giúp xây dựng chiến lược đầu tư hiệu quả, giảm thiểu rủi ro và tối ưu hóa lợi nhuận.

2. Doanh nghiệp niêm yết: Hiểu rõ tác động của các yếu tố tài chính và vĩ mô đến giá cổ phiếu để điều chỉnh chính sách tài chính, quản trị doanh nghiệp và nâng cao giá trị cổ đông.

3. Cơ quan quản lý nhà nước: Sử dụng kết quả nghiên cứu để hoàn thiện chính sách, giám sát thị trường và xây dựng các biện pháp ổn định, phát triển bền vững thị trường chứng khoán.

4. Giảng viên và sinh viên ngành Tài chính – Ngân hàng: Là tài liệu tham khảo khoa học về mô hình định giá cổ phiếu, phương pháp nghiên cứu và phân tích thị trường chứng khoán Việt Nam.

Câu hỏi thường gặp

1. Mô hình Ohlson có phù hợp với thị trường chứng khoán Việt Nam không?
   Nghiên cứu cho thấy mô hình Ohlson phù hợp với thị trường Việt Nam, với hệ số giải thích biến động giá cổ phiếu đạt khoảng 70-80%, tương đương các thị trường phát triển khác.

2. Yếu tố vĩ mô nào ảnh hưởng mạnh nhất đến giá cổ phiếu?
   Tốc độ tăng trưởng GDP và tỷ giá USD/VND là hai yếu tố vĩ mô có tác động đáng kể, đặc biệt trong các giai đoạn biến động kinh tế như năm 2008 và 2009.

3. Lợi nhuận thặng dư là gì và tại sao quan trọng?
   Lợi nhuận thặng dư là phần lợi nhuận vượt chi phí vốn chủ sở hữu, phản ánh khả năng tạo giá trị của doanh nghiệp, là nhân tố chính ảnh hưởng đến giá cổ phiếu theo mô hình Ohlson.

4. Chính sách tiền tệ ảnh hưởng thế nào đến thị trường chứng khoán?
   Lãi suất cao và lạm phát tăng làm giảm sức hấp dẫn của chứng khoán, khiến nhà đầu tư rút vốn sang kênh an toàn hơn như gửi tiết kiệm, làm giá cổ phiếu giảm.

5. Làm thế nào để nhà đầu tư áp dụng kết quả nghiên cứu vào thực tế?
   Nhà đầu tư có thể sử dụng mô hình Ohlson kết hợp với phân tích các yếu tố vĩ mô để dự báo biến động giá cổ phiếu, từ đó xây dựng chiến lược đầu tư dài hạn hiệu quả.

Kết luận

• Mô hình định giá cổ phiếu của Ohlson là công cụ hiệu quả để phân tích các yếu tố ảnh hưởng đến giá cổ phiếu niêm yết tại thị trường chứng khoán Việt Nam trong giai đoạn 2006-2012.
• Lợi nhuận thặng dư và thư giá là hai biến tài chính nội tại có tác động tích cực và mạnh mẽ đến giá cổ phiếu.
• Các yếu tố vĩ mô như tăng trưởng GDP, tỷ giá USD/VND, lạm phát và lãi suất có ảnh hưởng rõ rệt đến biến động thị trường.
• Kết quả nghiên cứu hỗ trợ nhà đầu tư, doanh nghiệp và cơ quan quản lý trong việc ra quyết định và xây dựng chính sách phát triển thị trường.
• Các bước tiếp theo bao gồm triển khai các giải pháp minh bạch thông tin, ổn định kinh tế vĩ mô và nâng cao kiến thức đầu tư nhằm phát triển bền vững thị trường chứng khoán Việt Nam.

Hãy áp dụng mô hình Ohlson và các khuyến nghị trong luận văn để nâng cao hiệu quả đầu tư và quản trị doanh nghiệp trên thị trường chứng khoán Việt Nam.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN VỀ CÁC YẾU TỐ ẢNH HƯỞNG ĐẾN GIÁ CỔ PHIẾU TẠI THỊ TRƯỜNG CHỨNG KHOÁN 1. CỔ PHIẾU VÀ CÁC LOẠI GIÁ CỔ PHIẾU 1. Khái niệm về cổ phiếu Cổ phiếu là giấy chứng nhận cổ phần, xác nhận quyền sở hữu của cổ đông với công ty cổ phần. Người mua cổ phiếu thường trở thành cổ đông thường hay cổ đông phổ thông.

Cổ đông nắm giữa cổ phiếu thường là một trong những người chủ doanh nghiệp nên là người trực tiếp thụ hưởng kết quả sản xuất kinh doanh cũng như lãnh chịu mọi rủi ro trong kinh doanh. Theo Luật Chứng khoán Việt Nam 2006, cổ phiếu là loại chứng khoán xác nhận quyền và lợi ích hợp pháp của người sở hữu đối với một phần vốn cổ phần của tổ chức phát hành. Đặc điểm của cổ phiếu - Cổ phiếu là chứng nhận góp vốn, không có kỳ hạn và không hoàn vốn. - Cổ tức của cổ phiếu tùy thuộc vào kết quả hoạt động sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp và chính sách cổ tức, do đó không xác định.

Khi doanh nghiệp làm ăn phát đạt, cổ đông cũng được hưởng lợi nhuận cao hơn nhiều so với các loại chứng khoán khác có lãi suất cố định. Nhưng ngược lại, cổ tức có thể rất thấp hoặc hoàn toàn không có khi công ty làm ăn thua lỗ. - Khi công ty bị phá sản, cổ đông thường là người cuối cùng được hưởng giá trị còn lại của tài sản thanh lý. - Giá cổ phiếu biến động nhanh, đặc biệt là trên thị trường thứ cấp, do nhiều nhân tố nhưng nhân tố cơ bản nhất là hiệu quả kinh doanh và giá trị thị trường của doanh nghiệp.

Các loại cổ phiếu Cổ phiếu bao gồm cổ phiếu phổ thông (thường) và cổ phiếu ưu đãi. Tuy nhiên, trong phạm vi nghiên cứu, luận văn chỉ tập trung vào cổ phiếu phổ thông. Phần lớn cổ phiếu của các công ty cổ phần là cổ phiếu phổ thông với những đặc điểm nêu trên, nhưng đôi khi công ty cũng phát hành những loại cổ phiếu thường với những đặc điểm riêng từ sự khác biệt liên quan đến quyền bầu cử hay quyền được hưởng cổ tức. Lý do các công ty phát hành các loại cổ phiếu phổ thôngkhác nhau là vì muốn trao quyền bầu cử cho một nhóm cổ đông xác định, vì thế, cổ phiếu phổ thông khác loại nhau sẽ thể hiện quyền bầu cử khác nhau.

Ví dụ, một nhóm cổ đông nắm giữ một loại cổ phiếu thường có quyền biểu quyết tương đương với 10 phiếu bầu trong khi đó loại thứ hai được phát hành với 1 phiếu bầu/cổ phiếu. Khi một công ty phát hành nhiều hơn một loại cổ phiếu thường, thông thường sẽ phân thành “cổ phiếu thường loại A” và “cổ phiếu thường loại B”. Ví dụ: công ty Bershire Hathaway của tỷ phú Warren Buffett (mã chứng khoán tại Sở giao dịch NYSE: BRK) đang phát hành cả hai loại cổ phiếu thường. Sự khác biệt khi giao dịch hai loại cổ phiếu thường này là kí tự sau mã chứng khoán.

Trong trường hợp BRK là BRKa và BRKb hoặc BRK. Sự khác biệt về đặc điểm của hai loại cổ phiếu thường loại A và B sẽ do công ty phát hành quyết định. Có thể là loại A sẽ nhiều quyền biểu quyết hơn loại B, hoặc cũng có thể ngược lại. Ngoài cách phân loại nói trên, cổ phiếu thường còn có những dạng sau: - Cổ phiếu “thượng hạng” – Blue chip stocks: đây là loại cổ phiếu hạng cao của các công ty lớn có lịch sử phát triển lâu đời, vững mạnh về khả năng sinh lời, tài chính.

Thuật ngữ “blue chip” xuất phát từ các sòng bạc, thường thì các sòng bạc dùng các blue chip để đại diện cho các chip đánh bạc có mệnh giá cao. Tại thị trường chứng khoán Mỹ, một cổ phiếu thượng hạng tiêu biểu sẽ có tổng giá trị vốn hóa thị trường vào khoảng vài tỷ USD, thường sẽ là cổ phiếu của những công 6 ty dẫn đầu hoặc trong top ba công ty trong một lĩnh vực kinh doanh. Dù rằng không nên đưa chỉ tiêu thanh toán cổ tức để đánh một cổ phiếu là thượng hạng hay không, tuy vậy, theo thông lệ, hầu hết các cổ phiếu thượng hạng đều được ghi nhận là có dòng cổ tức ổn định và tăng đều qua các năm. - Cổ phiếu có thị giá thấp – Penny stocks: Penny có nghĩa là "đồng cent", đồng tiền có mệnh giá nhỏ nhất tại Mỹ.

Ở thị trường chứng khoán Mỹ, Penny Stocks là những cổ phiếu có giá giao dịch dưới 5USD/cổ phiếu. Ở thị trường chứng khoán Anh, Penny Stocks là cổ phiếu có thị giá thấp hơn 1 bảng/cổ phiếu và do công ty có vốn thị trường nhỏ hơn 100 triệu bảng phát hành. Thị trường chứng khoán Việt Nam không có khái niệm nào chỉ Penny Stocks mà chỉ là cách gọi phổ thông với các cổ phiếu có thị giá thấp. Các nhà đầu tư còn dành riêng tên gọi “cổ phiếu rau muống” hay “cổ phiếu trà đá” khi ám chỉ các Penny stocks của Việt Nam.

- Cổ phiếu tăng trưởng – Growth stocks: cổ phiếu này được phát hành bởi các công ty có lợi nhuận được kỳ vọng cao hơn mức trung bình thị trường. Chính vì vậy, cổ phiếu tăng trưởng còn được gọi bằng cái tên khác “cổ phiếu hấp dẫn” – Glamour stock. Cổ tức của cổ phiếu tăng trưởng thường rất nhỏ hoặc không có, vì các công ty chú trọng quan tâm đến việc tái đầu tư từ lợi nhuận giữ lại. Hầu hết cổ phiếu của các công ty trong lĩnh vực công nghệ được xem là cổ phiếu tăng trưởng.

- Cổ phiếu thu nhập – Income stocks: là cổ phiếu mà cổ tức thường được trả cao hơn mức trung bình trên thị trường. Loại cổ phiếu này được những người hưu trí hoặc lớn tuổi ưu chuộng vì khả năng nhận thu nhập hiện tại cao hơn trung bình thị trường. Cổ phiếu thu nhập chủ yếu do các công ty hoạt động trong lĩnh vực - bất động sản, năng lượng, phục vụ công ích, khai thác tài nguyên thiên nhiên và dịch vụ tài chính- phát hành. - Cổ phiếu chu kỳ - Cyclical stocks: là cổ phiếu mà giá cả bị ảnh hưởng bởi những biến động của nền kinh tế.

Cổ phiếu chu kỳ thường liên quan đến các công ty bán các mặt hàng theo sở thích mà người tiêu dùng có thể đủ khả năng để mua nhiều 7 hơn trong một nền kinh tế phát triển mạnh và sẽ cắt giảm nhu cầu trong thời kỳ suy thoái. Ví dụ như những doanh nghiệp sản xuất xe hơi, máy bay, nội thất, may mặc, khách sạn, nhà hàng. Các loại giá cổ phiếu 1. Mệnh giá – par value Mệnh giá là giá trị ghi trên giấy chứng nhận cổ phiếu.

Mệnh giá của cổ phiếu chỉ có giá trị danh nghĩa, thậm chí ở Mỹ người ta còn phát hành cổ phiếu không có mệnh giá (no par-value stocks). Bởi vì cổ phiếu là chứng khoán không hoàn vốn và giá trị mà các nhà đầu tư quan tâm khi bỏ tiền mua cổ phiếu đó là giá trị thực của cổ phiếu. Mệnh giá cổ phiếu không có giá trị thực tế đối với nhà đầu tư khi đã đầu tư, nên nó không liên quan đến giá thị trường của cổ phiếu đó. Mệnh giá cổ phiếu thường được sử dụng để ghi vào sổ sách kế toán của công ty.

Mệnh giá cổ phiếu chỉ có ý nghĩa quan trọng vào thời điểm công ty phát hành cổ phiếu thường lần đầu huy động vốn thành lập công ty. Theo lý thuyết, mệnh giá thể hiện số tiền tối thiểu công ty phải nhận được trên mỗi cổ phiếu mà công ty phát hành ra. Mệnh giá được tính bằng công thức sau: Vốn điều lệ của công ty cổ phần Mệnh giá cổ phiếu = Tổng số cổ phiếu đăng ký phát hành Tại Việt Nam, theo Luật Chứng khoán hiện hành, mệnh giá cổ phiếu chào bán ra công chúng được ấn định là 10. Thư giá – Book value Thư giá là giá cổ phiếu ghi trên sổ sách kế toán phản ánh trạng vốn cổ phần của công ty ở một thời điểm nhất định Thư giá được xác định bằng công thức sau: 8 Vốn cổ phần thường Thư giá cổ phiếu = Tổng số cổ phiếu thường đang lưu hành Ở khía cạnh khác, thư giá còn biểu thị cho giá trị tài sản ròng trên mỗi cổ phần (NAV – Net asset value per share).

Thật vậy, trên bảng cân đối kế toán, nếu lấy toàn bộ tài sản trừ (-) nợ phải trả và cổ phần ưu đãi chính là phần giá trị tài sản ròng của công ty và bằng vốn cổ phần. NAV = Tổng tài sản – Nợ phải trả (bao gồm cả cổ phần ưu đãi nếu có) Tổng tài sản - Nợ - Cổ phần ưu đãi NAV/cp = Tổng số cổ phiếu thường đang lưu hành 1. Giá trị nội tại – Intrinsic value Giá trị nội tại là giá trị thực của cổ phiếu ở thời điểm hiện tại. Được tính toán căn cứ vào cổ tức công ty, triển vọng phát triển của công ty và lãi suất thị trường… Đây là căn cứ quan trọng cho nhà đầu tư khi quyết định đầu tư vào cổ phiếu: đánh giá được giá trị thực của cổ phiếu, sau đó so sánh với giá thị trường và lựa chọn phương án đầu tư có hiệu quả nhất.

Thị giá – Market value Thị giá là giá cả cổ phiếu trên thị trường tại một thời điểm nhất định. Tùy theo quan hệ cung cầu mà thị giá có thể thấp hơn, cao hơn hoặc bằng giá trị nội tại của nó tại thời điểm mua bán. Quan hệ cung cầu cổ phiếu chịu tác động của nhiền nhân tố kinh tế, chính trị xã hội… trong đó yếu tố quan trọng nhất là giá thị trường của doanh nghiệp và khả năng sinh lời của nó. Nhân tố ảnh hưởng giá cổ phiếu Nếu nhìn vào khía cạnh vật chất của doanh nghiệp chẳng hạn như máy móc thiết bị nhà xưởng, có thể đúng phần nào khi nói giá của cổ phiếu bằng tổng giá trị ròng (NetAsset = Asste –Debt) của tài sản doanh nghiệp chia cho số cổ phiếu.

Nhưng về mặt hoạt đ6ọng kinh doanh của doanh nghiệp, giá trị tài sản ròng (Net asset) chưa đỉ để đo lường giá trị của cổ phiếu. Nói một cách có cơ sở hơn, yếu tố quan trọng nhất 9 là số lợi nhuận kiếm được trên việc đầu tư tiền tệ trong một năm, đây chính là suất chia lời (dividend rate) của cổ phiếu. Đây chính là yếu tố cơ bản của việc hình thành nên giá cổ phiếu. Cơ bản, giá cổ phiếu chính bằng phần chia lời trên cổ phiếu chia cho lãi suất.

Có nhiều cách để phân tích nguyên nhân gây ra sự dao động của giá cổ phiếu. Ở đây chúng tac chia ra làm các nhóm nhân tố: Nhân tố kinh tếm nhân tố phi kinh tế, nhân tố thị trường.