Luận văn thạc sĩ: Vận dụng mô hình Fama French 3 nhân tố vào thị trường chứng khoán Việt Nam

Luận văn thạc sĩ phân tích ueh vận dụng mô hình fama french 3 nhân tố vào thị trường chứng khoán việt nam, đánh giá thực trạng, chỉ ra hạn chế, đề xuất giải pháp khả thi cho thực

• Tác giả: Võ Ngọc Ẩn
• Người hướng dẫn: PGS.TS Nguyễn Văn Sĩ
• Trường học: Trường Đại Học Kinh Tế TP. Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Kinh Tế Tài Chính Ngân Hàng
• Đề tài: Ứng Dụng Mô Hình Fama French 3 Nhân Tố Trong Thị Trường Chứng Khoán Việt Nam
• Loại tài liệu: Luận Văn Thạc Sĩ
• Năm xuất bản: 2011
• Địa điểm: TP. Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• MỞ ĐẦU
• 0.1. Lý do chọn đề tài
• 0.2. Mục tiêu nghiên cứu
• 0.3. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
• 0.4. Phương pháp nghiên cứu
• 0.5. Ý nghĩa khoa học thực tiễn
• 1. CHƯƠNG 1: LÝ THUYẾT CÁC MÔ HÌNH ĐẦU TƯ TÀI CHÍNH HIỆN ĐẠI VÀ CHỨNG CỨ THỰC NGHIỆM TRÊN THẾ GIỚI
• 1.1. Lý thuyết danh mục
• 1.1.1. Tỷ suất sinh lợi và rủi ro của một tài sản
• 1.1.2. Tỷ suất sinh lợi và rủi ro của danh mục
• 1.1.3. Đường biên hiệu quả
• 1.1.3.1. Đường biên hiệu quả của Markowitz
• 1.1.3.2. Đường biên hiệu quả và lợi ích của nhà đầu tư
• 1.1.4. Mô hình CAPM và thực nghiệm trên các thị trường
• 1.1.4.1. Mô hình CAPM
• 2. CHƯƠNG 2: KIỂM ĐỊNH MÔ HÌNH FAMA FRENCH 3 NHÂN TỐ TRÊN THỊ TRƯỜNG CHỨNG KHOÁN VIỆT NAM
• 2.1. Tổng quan thị trường chứng khoán Việt Nam
• 2.1.1. Quá trình hình thành và phát triển
• 2.1.2. Đặc điểm thị trường
• 2.1.3. Niêm yết và giao dịch chứng khoán
• 2.1.4. Thị trường không hiệu quả
• 2.1.5. Thị trường bất ổn hàm chứa rủi ro cao
• 2.1.6. Thị trường có nhiều giới hạn
• 2.2. Kiểm định mô hình Fama French 3 nhân tố trên TTCK Việt Nam
• 2.2.1. Mẫu nghiên cứu
• 2.2.2. Tỷ suất sinh lợi chứng khoán
• 2.2.3. Lãi suất phi rủi ro
• 2.2.4. Tỷ suất sinh lợi thị trường
• 2.2.5. Tỷ số giá trị sổ sách trên giá thị trường vốn cổ phần (BE/ME)
• 2.2.6. Xây dựng các danh mục theo qui mô và BE/ME
• 2.2.7. Xác định các biến cho mô hình
• 2.2.7.1. Biến phụ thuộc
• 2.2.7.2. Biến độc lập
• 2.2.8. Kết quả kiểm định
• 2.2.8.1. Phương pháp kiểm định
• 2.2.8.2. Kết quả kiểm định mô hình CAPM
• 2.2.8.3. Kết quả kiểm định mô hình Fama French 3 nhân tố
• 2.2.9. Mô hình Fama French trong điều kiện thị trường Việt Nam
• 3. CHƯƠNG 3: ỨNG DỤNG MÔ HÌNH FAMA FRENCH VÀO THỊ TRƯỜNG CHỨNG KHOÁN VIỆT NAM
• 3.1. Kiểm tra hiệu ứng trong tỷ suất sinh lợi chứng khoán
• 3.1.1. Hiệu ứng momentum
• 3.1.2. Hiệu ứng mùa
• 3.1.3. Đánh giá hiệu quả hoạt động của danh mục đầu tư
• 3.1.4. Định giá cổ phiếu
• 3.1.5. Điều kiện và cách thức vận dụng mô hình đối với các nhà đầu tư
• 3.1.5.1. Điều kiện vận dụng mô hình
• 3.1.5.2. Cách thức vận dụng mô hình
• Tài liệu tham khảo
• Phụ lục

Tóm tắt

I. Tổng quan về mô hình Fama French 3 nhân tố trong thị trường chứng khoán Việt Nam

Mô hình Fama French 3 nhân tố đã trở thành một công cụ quan trọng trong phân tích đầu tư tài chính. Mô hình này không chỉ giúp các nhà đầu tư hiểu rõ hơn về các yếu tố ảnh hưởng đến tỷ suất sinh lợi mà còn cung cấp một cái nhìn sâu sắc về cách thức hoạt động của thị trường chứng khoán Việt Nam. Việc áp dụng mô hình này vào thị trường chứng khoán Việt Nam đang ngày càng trở nên phổ biến, đặc biệt trong bối cảnh thị trường đang phát triển mạnh mẽ.

1.1. Mô hình Fama French và các yếu tố ảnh hưởng đến giá cổ phiếu

Mô hình Fama French 3 nhân tố bao gồm: nhân tố thị trường, nhân tố qui mô (SMB) và nhân tố giá trị (HML). Các yếu tố này đã được chứng minh có ảnh hưởng đáng kể đến tỷ suất sinh lợi cổ phiếu. Nghiên cứu cho thấy rằng, trong bối cảnh thị trường chứng khoán Việt Nam, các yếu tố này cũng đóng vai trò quan trọng trong việc định giá cổ phiếu.

1.2. Tình hình thị trường chứng khoán Việt Nam hiện nay

Thị trường chứng khoán Việt Nam đã trải qua nhiều giai đoạn phát triển. Từ năm 2006, thị trường đã thu hút nhiều nhà đầu tư trong và ngoài nước. Tuy nhiên, thị trường vẫn còn nhiều thách thức như tính thanh khoản thấp và sự thiếu minh bạch. Những yếu tố này ảnh hưởng đến việc áp dụng mô hình Fama French trong thực tiễn.

II. Vấn đề và thách thức khi áp dụng mô hình Fama French tại Việt Nam

Mặc dù mô hình Fama French đã được áp dụng thành công ở nhiều thị trường phát triển, nhưng việc áp dụng tại Việt Nam vẫn gặp nhiều khó khăn. Các nhà đầu tư cần nhận thức rõ về những thách thức này để có thể tối ưu hóa chiến lược đầu tư của mình.

2.1. Những rủi ro và hạn chế trong mô hình Fama French

Mô hình Fama French không hoàn hảo và có thể gặp phải những rủi ro như rủi ro thị trường và rủi ro hệ thống. Những yếu tố này có thể làm giảm độ chính xác của mô hình trong việc dự đoán tỷ suất sinh lợi cổ phiếu tại thị trường Việt Nam.

2.2. Khó khăn trong việc thu thập dữ liệu

Việc thu thập dữ liệu chính xác và đầy đủ là một thách thức lớn. Nhiều nhà đầu tư gặp khó khăn trong việc tìm kiếm thông tin về các yếu tố như tỷ suất sinh lợi và rủi ro của các cổ phiếu niêm yết. Điều này ảnh hưởng đến khả năng áp dụng mô hình Fama French một cách hiệu quả.

III. Phương pháp kiểm định mô hình Fama French 3 nhân tố

Để kiểm định mô hình Fama French, cần áp dụng các phương pháp thống kê và phân tích định lượng. Việc này giúp xác định xem mô hình có thực sự phù hợp với thị trường chứng khoán Việt Nam hay không.

3.1. Phương pháp hồi quy OLS trong kiểm định

Phương pháp hồi quy OLS (Ordinary Least Squares) là một trong những công cụ chính để kiểm định mô hình Fama French. Phương pháp này giúp xác định mối quan hệ giữa các yếu tố trong mô hình và tỷ suất sinh lợi cổ phiếu.

3.2. Phân tích dữ liệu và kết quả kiểm định

Sau khi thu thập dữ liệu, việc phân tích và kiểm định mô hình sẽ được thực hiện. Kết quả sẽ cho thấy mức độ phù hợp của mô hình Fama French với thực tế thị trường chứng khoán Việt Nam.

IV. Ứng dụng thực tiễn của mô hình Fama French tại Việt Nam

Mô hình Fama French không chỉ là lý thuyết mà còn có thể được áp dụng thực tiễn trong đầu tư chứng khoán. Các nhà đầu tư có thể sử dụng mô hình này để tối ưu hóa danh mục đầu tư của mình.

4.1. Cách thức áp dụng mô hình vào đầu tư

Các nhà đầu tư có thể áp dụng mô hình Fama French để xác định các cổ phiếu tiềm năng. Việc này giúp họ đưa ra quyết định đầu tư chính xác hơn, từ đó tối ưu hóa lợi nhuận.

4.2. Kết quả nghiên cứu và ứng dụng thực tiễn

Nghiên cứu cho thấy rằng mô hình Fama French có thể giúp các nhà đầu tư đạt được tỷ suất sinh lợi cao hơn so với các phương pháp truyền thống. Điều này chứng tỏ tính hiệu quả của mô hình trong bối cảnh thị trường chứng khoán Việt Nam.

V. Kết luận và triển vọng tương lai của mô hình Fama French tại Việt Nam

Mô hình Fama French 3 nhân tố có tiềm năng lớn trong việc cải thiện hiệu quả đầu tư tại thị trường chứng khoán Việt Nam. Tuy nhiên, cần có thêm nhiều nghiên cứu và cải tiến để mô hình có thể phát huy tối đa hiệu quả.

5.1. Tương lai của mô hình Fama French tại Việt Nam

Với sự phát triển của thị trường chứng khoán, mô hình Fama French có thể trở thành một công cụ quan trọng cho các nhà đầu tư. Việc áp dụng mô hình này sẽ giúp nâng cao hiệu quả đầu tư và giảm thiểu rủi ro.

5.2. Đề xuất cải tiến mô hình cho thị trường Việt Nam

Cần nghiên cứu và phát triển các biến thể của mô hình Fama French để phù hợp hơn với đặc thù của thị trường chứng khoán Việt Nam. Điều này sẽ giúp tối ưu hóa khả năng dự đoán và ứng dụng của mô hình.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Thị trường chứng khoán Việt Nam đã trải qua quá trình phát triển nhanh chóng từ khi chính thức đi vào hoạt động năm 2000, với vốn hóa thị trường tăng từ mức dưới 1% GDP giai đoạn 2000-2005 lên đến trên 43% GDP vào năm 2007. Tuy nhiên, thị trường vẫn còn nhiều đặc thù như tính không hiệu quả thông tin, biến động mạnh và sự chi phối của nhà đầu tư cá nhân với tâm lý bầy đàn. Theo số liệu giai đoạn 2005-2010, tỷ suất sinh lợi trung bình tháng của VN-Index đạt khoảng 2,13% với độ lệch chuẩn 13,82%, cao hơn nhiều so với các thị trường phát triển như S&P 500 hay FTSE 100. Điều này cho thấy thị trường Việt Nam có mức sinh lợi hấp dẫn nhưng đi kèm với rủi ro lớn.

Vấn đề nghiên cứu tập trung vào việc vận dụng mô hình Fama French 3 nhân tố để giải thích sự biến thiên của tỷ suất sinh lợi cổ phiếu trên thị trường chứng khoán Việt Nam, nhằm xác định vai trò của các nhân tố qui mô và giá trị sổ sách trên giá thị trường vốn cổ phần (BE/ME) bên cạnh nhân tố thị trường truyền thống. Mục tiêu cụ thể gồm: kiểm định ảnh hưởng của các nhân tố này đến tỷ suất sinh lợi cổ phiếu, so sánh hiệu quả mô hình Fama French với mô hình CAPM, xây dựng mô hình Fama French phù hợp với đặc thù thị trường Việt Nam và đề xuất ứng dụng mô hình trong hoạt động đầu tư.

Phạm vi nghiên cứu bao gồm các cổ phiếu niêm yết trên Sở Giao dịch Chứng khoán TP.HCM (HOSE) trong giai đoạn từ 01/01/2005 đến 30/06/2010. Ý nghĩa nghiên cứu thể hiện qua việc cung cấp bằng chứng thực nghiệm cho các mô hình định giá tài sản hiện đại trên thị trường Việt Nam, góp phần nâng cao hiệu quả đầu tư và hỗ trợ nhà đầu tư trong việc đánh giá rủi ro, định giá cổ phiếu.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu dựa trên ba mô hình đầu tư tài chính hiện đại: lý thuyết danh mục Markowitz, mô hình CAPM và mô hình Fama French 3 nhân tố. Lý thuyết danh mục Markowitz (1952) định nghĩa rủi ro bằng độ lệch chuẩn và xây dựng đường biên hiệu quả, tập hợp các danh mục tối ưu về tỷ suất sinh lợi và rủi ro. Mô hình CAPM (Sharpe, 1964) mở rộng lý thuyết danh mục bằng cách đưa vào tài sản phi rủi ro và mô hình hóa mối quan hệ tuyến tính giữa tỷ suất sinh lợi kỳ vọng và rủi ro hệ thống (beta).

Mô hình Fama French 3 nhân tố bổ sung hai nhân tố quan trọng bên cạnh nhân tố thị trường: nhân tố qui mô (SMB - Small Minus Big) và nhân tố giá trị (HML - High Minus Low, tỷ số BE/ME). Mô hình được biểu diễn bằng phương trình:

$$ E(R_p) = R_f + \beta (R_M - R_f) + s \times SMB + h \times HML $$

trong đó $E(R_p)$ là tỷ suất sinh lợi kỳ vọng của danh mục, $R_f$ là lãi suất phi rủi ro, $R_M$ là tỷ suất sinh lợi thị trường, $\beta$, $s$, $h$ lần lượt là hệ số nhạy cảm với các nhân tố thị trường, qui mô và giá trị.

Ba khái niệm chính được sử dụng gồm: tỷ suất sinh lợi và rủi ro (đo bằng độ lệch chuẩn), beta (rủi ro hệ thống), và các nhân tố SMB, HML đặc trưng cho ảnh hưởng của qui mô và giá trị sổ sách trên giá thị trường.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng phương pháp định lượng kết hợp định tính, dựa trên dữ liệu chuỗi thời gian các cổ phiếu niêm yết tại HOSE từ 01/01/2005 đến 30/06/2010. Cỡ mẫu gồm toàn bộ cổ phiếu có giao dịch liên tục trong giai đoạn này, với số lượng cổ phiếu dao động qua các năm, đảm bảo tính đại diện.

Phương pháp chọn mẫu là chọn các cổ phiếu có đủ dữ liệu về giá và các biến liên quan để xây dựng danh mục theo qui mô và BE/ME. Dữ liệu được xử lý bằng Excel để xây dựng danh mục và xác định biến đầu vào, sau đó sử dụng phần mềm SPSS để thực hiện hồi quy OLS nhằm kiểm định các mô hình CAPM và Fama French 3 nhân tố.

Timeline nghiên cứu kéo dài từ năm 2005 đến giữa năm 2010, bao gồm thu thập dữ liệu, xây dựng danh mục, phân tích hồi quy và đánh giá kết quả. Các kiểm định bổ sung như kiểm định đa cộng tuyến, Durbin-Watson, Kolmogorov-Smirnov được áp dụng để đảm bảo tính chính xác và độ tin cậy của mô hình.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Ảnh hưởng của nhân tố qui mô và giá trị (SMB và HML) đến tỷ suất sinh lợi cổ phiếu: Kết quả hồi quy cho thấy hệ số s (nhân tố qui mô) và h (nhân tố giá trị) đều có ý nghĩa thống kê với mức ý nghĩa dưới 5%, khẳng định hai nhân tố này ảnh hưởng đáng kể đến tỷ suất sinh lợi cổ phiếu trên thị trường Việt Nam. Cụ thể, cổ phiếu qui mô nhỏ có tỷ suất sinh lợi trung bình cao hơn khoảng 3-5% so với cổ phiếu qui mô lớn, và cổ phiếu có BE/ME cao có tỷ suất sinh lợi cao hơn khoảng 4-6% so với cổ phiếu có BE/ME thấp.

2. Hiệu quả mô hình Fama French so với CAPM: Mô hình Fama French 3 nhân tố giải thích được khoảng 65-70% sự biến thiên của tỷ suất sinh lợi cổ phiếu, trong khi mô hình CAPM chỉ giải thích được khoảng 40-45%. Điều này cho thấy mô hình 3 nhân tố có khả năng dự báo và giải thích tốt hơn trên thị trường chứng khoán Việt Nam.

3. Mô hình Fama French riêng cho thị trường Việt Nam: So sánh với mô hình Fama French quốc tế, mô hình được điều chỉnh phù hợp với đặc thù thị trường Việt Nam (bao gồm các biến điều chỉnh cho thanh khoản và hiệu ứng mùa vụ) cho kết quả hồi quy có hệ số R2 cao hơn khoảng 5-7%, đồng thời giảm sai số định giá (alpha) đáng kể.

4. Hiệu ứng mùa và momentum: Kiểm định bổ sung cho thấy tồn tại hiệu ứng momentum và hiệu ứng mùa trong tỷ suất sinh lợi cổ phiếu, ảnh hưởng đến kết quả mô hình. Việc đưa các biến giả (dummy) cho các tháng có hiệu ứng đặc biệt giúp cải thiện độ chính xác của mô hình.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân của các phát hiện trên có thể giải thích bởi đặc điểm thị trường chứng khoán Việt Nam với sự chi phối lớn của nhà đầu tư cá nhân, tâm lý bầy đàn và đầu tư theo phong trào, dẫn đến sự khác biệt rõ rệt giữa các nhóm cổ phiếu theo qui mô và giá trị. So với các nghiên cứu quốc tế, kết quả tương đồng với các thị trường mới nổi khác như Ấn Độ, Đài Loan và Nam Phi, nơi mô hình Fama French 3 nhân tố cũng được chứng minh có hiệu quả cao.

Việc mô hình Fama French riêng phù hợp hơn mô hình quốc tế phản ánh đặc thù riêng biệt của thị trường Việt Nam như tính thanh khoản thấp, biên độ dao động giá bị giới hạn, và các yếu tố phi định lượng như tâm lý nhà đầu tư. Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ so sánh hệ số R2 giữa các mô hình và bảng hệ số hồi quy chi tiết cho từng nhân tố.

Kết quả này có ý nghĩa quan trọng trong việc lựa chọn mô hình định giá tài sản phù hợp cho thị trường Việt Nam, giúp nhà đầu tư và các tổ chức tài chính có công cụ phân tích rủi ro và lợi nhuận chính xác hơn, từ đó nâng cao hiệu quả đầu tư.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Áp dụng mô hình Fama French 3 nhân tố trong phân tích đầu tư: Các công ty chứng khoán và nhà đầu tư chuyên nghiệp nên tích hợp mô hình này vào hệ thống phân tích và định giá cổ phiếu nhằm nâng cao độ chính xác trong dự báo tỷ suất sinh lợi và đánh giá rủi ro.

2. Xây dựng mô hình Fama French riêng phù hợp với thị trường Việt Nam: Cơ quan quản lý và các tổ chức nghiên cứu cần phối hợp phát triển mô hình điều chỉnh phù hợp với đặc thù thị trường, bao gồm các yếu tố thanh khoản, hiệu ứng mùa vụ và các biến động tâm lý nhà đầu tư, nhằm tăng tính ứng dụng thực tiễn.

3. Tăng cường đào tạo và nâng cao nhận thức nhà đầu tư cá nhân: Tổ chức các chương trình đào tạo về kiến thức tài chính, mô hình đầu tư hiện đại để giảm thiểu đầu tư theo cảm tính, nâng cao tính chuyên nghiệp và ổn định thị trường.

4. Cải thiện tính minh bạch và chất lượng thông tin trên thị trường: Cơ quan quản lý cần tăng cường giám sát công bố thông tin của doanh nghiệp niêm yết, đảm bảo thông tin chính xác, kịp thời và đầy đủ để hỗ trợ các mô hình định giá tài sản hoạt động hiệu quả.

Các giải pháp trên nên được triển khai trong vòng 2-3 năm tới, với sự phối hợp giữa các cơ quan quản lý, tổ chức tài chính và cộng đồng nhà đầu tư nhằm nâng cao hiệu quả và tính bền vững của thị trường chứng khoán Việt Nam.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Nhà đầu tư cá nhân và tổ chức: Giúp hiểu rõ hơn về các nhân tố ảnh hưởng đến tỷ suất sinh lợi cổ phiếu, từ đó xây dựng chiến lược đầu tư hiệu quả, giảm thiểu rủi ro và tối ưu hóa lợi nhuận.

2. Các công ty chứng khoán và quỹ đầu tư: Cung cấp cơ sở khoa học để áp dụng mô hình Fama French 3 nhân tố trong phân tích và định giá tài sản, nâng cao chất lượng tư vấn và quản lý danh mục đầu tư.

3. Cơ quan quản lý thị trường chứng khoán: Hỗ trợ trong việc xây dựng chính sách, quy định phù hợp nhằm tăng cường tính minh bạch, hiệu quả và ổn định của thị trường.

4. Các nhà nghiên cứu và sinh viên chuyên ngành kinh tế tài chính: Là tài liệu tham khảo quý giá về cơ sở lý thuyết, phương pháp nghiên cứu và kết quả thực nghiệm ứng dụng mô hình tài chính hiện đại tại thị trường mới nổi như Việt Nam.

Câu hỏi thường gặp

1. Mô hình Fama French 3 nhân tố là gì và tại sao lại quan trọng?
   Mô hình này mở rộng mô hình CAPM bằng cách bổ sung hai nhân tố qui mô và giá trị, giúp giải thích tốt hơn sự biến thiên của tỷ suất sinh lợi cổ phiếu, đặc biệt hiệu quả trên các thị trường mới nổi như Việt Nam.

2. Tại sao mô hình Fama French lại phù hợp hơn mô hình CAPM ở Việt Nam?
   Thị trường Việt Nam có đặc điểm không hiệu quả thông tin, biến động mạnh và sự chi phối của nhà đầu tư cá nhân, do đó các nhân tố qui mô và giá trị giúp mô hình giải thích tốt hơn các biến động tỷ suất sinh lợi.

3. Phương pháp nghiên cứu chính được sử dụng trong luận văn là gì?
   Nghiên cứu sử dụng phương pháp hồi quy OLS trên dữ liệu chuỗi thời gian cổ phiếu niêm yết tại HOSE giai đoạn 2005-2010, kết hợp xây dựng danh mục theo qui mô và BE/ME để kiểm định các mô hình.

4. Những hạn chế nào của thị trường chứng khoán Việt Nam được đề cập?
   Thị trường còn nhiều hạn chế như tính thanh khoản thấp, biên độ dao động giá bị giới hạn, tâm lý bầy đàn, thiếu sản phẩm phái sinh và thông tin chưa minh bạch, ảnh hưởng đến hiệu quả vận dụng các mô hình tài chính.

5. Làm thế nào để nhà đầu tư cá nhân áp dụng kết quả nghiên cứu này?
   Nhà đầu tư nên tìm hiểu và áp dụng mô hình Fama French để đánh giá rủi ro và lợi nhuận cổ phiếu, tránh đầu tư theo cảm tính, đồng thời nâng cao kiến thức tài chính để ra quyết định đầu tư hiệu quả hơn.

Kết luận

• Mô hình Fama French 3 nhân tố giải thích tốt hơn mô hình CAPM sự biến thiên của tỷ suất sinh lợi cổ phiếu trên thị trường chứng khoán Việt Nam.
• Nhân tố qui mô (SMB) và giá trị (HML) có ảnh hưởng đáng kể và có ý nghĩa thống kê đến tỷ suất sinh lợi cổ phiếu.
• Mô hình Fama French riêng điều chỉnh phù hợp với đặc thù thị trường Việt Nam cho kết quả chính xác hơn mô hình quốc tế.
• Thị trường chứng khoán Việt Nam còn nhiều hạn chế về hiệu quả thông tin và tính thanh khoản, ảnh hưởng đến việc vận dụng các mô hình tài chính hiện đại.
• Đề xuất triển khai áp dụng mô hình Fama French trong phân tích đầu tư, đồng thời nâng cao nhận thức và cải thiện môi trường thị trường trong 2-3 năm tới.

Nhà đầu tư, tổ chức tài chính và cơ quan quản lý được khuyến khích nghiên cứu và áp dụng kết quả này để nâng cao hiệu quả đầu tư và phát triển bền vững thị trường chứng khoán Việt Nam.

Trích đoạn nội dung tài liệu

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ TP. HỒ CHÍ MINH VÕ NGỌC ẨN VẬN DỤNG MÔ HÌNH FAMA FRENCH 3 NHÂN TỐ VÀO THỊ TRƯỜNG CHỨNG KHOÁN VIỆT NAM Chuyên ngành : Kinh tế tài chính ngân hàng Mã số : 60.12 LUẬN VĂN THẠC SĨ KINH TẾ NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC: PGS.TS NGUYỄN VĂN SĨ TP. HỒ CHÍ MINH - NĂM 2011 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan luận văn này là công trình nghiên cứu của riêng tôi dưới sự hướng dẫn của PGS. Những nội dung được trình bày trong luận văn là trung thực. Số liệu được tác giả thu thập từ các nguồn khác nhau có ghi trong phần tài liệu tham khảo. Ngoài ra, trong luận văn còn sử dụng một số nhận xét, đánh giá của các tác giả khác, người viết đều có ghi rõ nguồn gốc trong phần tài liệu tham khảo. Tác giả VÕ NGỌC ẨN LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] MỤC LỤC Trang Trang phụ bìa Lời cam đoan Mục lục Danh mục bảng Danh mục hình Danh mục từ viết tắt Mở đầu 1. Lý do chọn đề tài 2. Mục tiêu nghiên cứu 3. Đối tƣợng và phạm vi nghiên cứu 4. Phƣơng pháp nghiên cứu 5.Ý nghĩa khoa học thực tiễn CHƢƠNG 1 LÝ THUYẾT CÁC MÔ HÌNH ĐẦU TƢ TÀI CHÍNH HIỆN ĐẠI VÀ CHỨNG CỨ THỰC NGHIỆM TRÊN THẾ GIỚI 1.1 Lý thuyết danh mục……….1 Tỷ suất sinh lợi và rủi ro của một tài sản………………………………….2 Tỷ suất sinh lợi và rủi ro của danh mục………………………………………….3 Đƣờng biên hiệu quả………………………………………………….4 Đƣờng biên hiệu quả và lợi ích của nhà đầu tƣ……………………………….2 Mô hình CAPM và thực nghiệm trên các thị trƣờng………………………….1 Mô hình CAPM………………………………………………………….2 Thực nghiệm của mô hình CAPM………………………………………….3 Lý thuyết kinh doanh chênh lệch giá – APT (Arbitrage Pricing Theory)…………12 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.1 Mô hình APT…………………………………………………………….2 Thực nghiệm của mô hình APT………………………………………….4 Mô hình Fama French 3 nhân tố và thực nghiệm trên các thị trƣờng….1 Mô hình Fama French 3 nhân tố………………………………….2 Thực nghiệm của mô hình Fama French 3 nhân tố……………………….5 Mô hình nào cho thị trƣờng chứng khoán Việt Nam……………………….21 CHƢƠNG 2 KIỂM ĐỊNH MÔ HÌNH FAMA FRENCH 3 NHÂN TỐ TRÊN THỊ TRƢỜNG CHỨNG KHOÁN VIỆT NAM 2.1 Tổng quan thị trƣờng chứng khoán Việt Nam………….1 Quá trình hình thành và phát triển………….2 Đặc điểm thị trƣờng…………………………………………….2 Niêm yết và giao dịch chứng khoán………………………………….4 Thị trƣờng không hiệu quả…………………………………………………….5 Thị trƣờng bất ổn hàm chứa rủi ro cao……………………………….6 Thị trƣờng có nhiều giới hạn………………………………………………….2 Kiểm định mô hình Fama French 3 nhân tố trên TTCK Việt Nam….1 Mẫu nghiên cứu……………………………………………………….2 Tỷ suất sinh lợi chứng khoán……………………………………….3 Lãi suất phi rủi ro……………………………………………….4 Tỷ suất sinh lợi thị trƣờng……………………….…………40 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.6 Tỷ số giá trị sổ sách trên giá thị trƣờng vốn cổ phần (BE/ME)……….2 Xây dựng các danh mục theo qui mô và BE/ME………………………….3 Xác định các biến cho mô hình………………………………………….1 Biến phụ thuộc……………………………………………………….2 Biến độc lập……………………………………………………….4 Kết quả kiểm định…………………………………………………….1 Phƣơng pháp kiểm định…………………………………………….2 Kết quả kiểm định mô hình CAPM………………………………………….3 Kết quả kiểm định mô hình Fama French 3 nhân tố………………….5 Mô hình Fama French trong điều kiện thị trƣờng Việt Nam………….57 CHƢƠNG 3 ỨNG DỤNG MÔ HÌNH FAMA FRENCH VÀO THỊ TRƢỜNG CHỨNG KHOÁN VIỆT NAM 3.1 Kiểm tra hiệu ứng trong tỷ suất sinh lợi chứng khoán…….1 Hiệu ứng momentum………………………………………………….2 Hiệu ứng mùa…………………………………………………………….2 Đánh giá hiệu quả hoạt động của danh mục đầu tƣ……….3 Định giá cổ phiếu………………………………………………………….4 Điều kiện và cách thức vận dụng mô hình đối với các nhà đầu tƣ ……….1 Điều kiện vận dụng mô hình………………………………….2 Cách thức vận dụng mô hình……. Tóm tắt kết quả nghiên cứu LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail. Hạn chế của nghiên cứu Tài liệu tham khảo Phụ lục LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] DANH MỤC BẢNG Trang Bảng 2.1 Tỷ suất sinh lợi trung bình tháng và rủi ro các thị trường .2 Số lượng cổ phiếu trong mẫu qua các năm .3 Số lượng cổ phần trong mỗi danh mục .4 Tỷ suất sinh lợi vượt trội trung bình của 4 danh mục .5 Tỷ suất sinh lợi vượt trội trung bình của 4 danh mục theo qui mô .6 Tỷ suất sinh lợi vượt trội trung bình của 4 danh mục theo BE/ME .7 Tỷ suất sinh lợi vượt trội của 3 nhân tố.8 Hệ số tương quan giữa các biến độc lập.9 Kết quả kiểm định mô hình CAPM của 4 danh mục .10 Kiểm định Kolmogorov – Smirnov của 4 danh mục mô hình CAPM .11 Kiểm định Park của 4 danh mục mô hình CAPM .12 Kiểm định Durbin - Watson của 4 danh mục mô hình CAPM .13 Kiểm định mô hình CAPM bổ sung nhân tố SMB của 4 danh mục .14 Kiểm định mô hình CAPM bổ sung nhân tố HML của 4 danh mục .15 So sánh mô hình CAPM-SMB và CAPM-HML của 4 danh mục .16 Kiểm định mô hình Fama French 3 nhân tố của 4 danh mục .17 Kiểm định Kolmogorov-Smirnov của 4 danh mục mô hình F.18 Kiểm định Park của 4 danh mục mô hình Fama French .19 Kiểm định Durbin - Watson của 4 danh mục mô hình Fama French .20 Kiểm định đa cộng tuyến của 4 danh mục mô hình Fama French .21 Phần bù rủi ro các nhân tố trong mô hình Fama French .57 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.22 Kết quả kiểm định mô hình Fama French riêng với 4 danh mục .23 Kiểm định Kolmogorov-Smirnov của 4 danh mục mô hình riêng .24 Kiểm định Park của 4 danh mục mô hình riêng .25 Kiểm định Durbin - Watson của 4 danh mục mô hình riêng .26 Kiểm định đa cộng tuyến của 4 danh mục mô hình riêng .27 Tỷ suất sinh lợi vượt trội trung bình của 4 DM theo thanh khoản .28 Phần bù rủi ro các nhân tố mô hình riêng .29 Kết quả kiểm định mô hình 4 nhân tố .30 Kiểm định Kolmogorov-Smirnov 4 danh mục mô hình 4 nhân tố .31 Kiểm định Park của 4 danh mục mô hình 4 nhân tố .32 Kiểm định Durbin - Watson của 4 danh mục mô hình 4 nhân tố .33 Kiểm định đa cộng tuyến của 4 danh mục mô hình 4 nhân tố .1 Kiểm tra hiệu ứng momentum 11 tháng với mô hình 4 nhân tố .2 Kiểm tra hiệu ứng momentum 6 tháng với mô hình 4 nhân tố .3 Kiểm tra hiệu ứng momentum 3 tháng với mô hình 4 nhân tố .4 Kết quả kiểm định mô hình 4 nhân tố với 4 danh mục momentum .5 Phần bù momentum .6 Hồi qui tỷ suất sinh lợi 4 danh mục theo biến giả (dummy) .7 Hồi qui tỷ suất sinh lợi 3 nhân tố theo biến giả (dummy) .8 Tỷ suất sinh lợi bình quân của từng tháng so với 11 tháng còn lại .9 Hồi qui tỷ suất sinh lợi 4 danh mục theo biến giả - hiệu ứng tháng 8 .10 Hồi qui tỷ suất sinh lợi 3 nhân tố theo biến giả - hiệu ứng tháng 8 .11 Hồi qui tỷ suất sinh lợi 4 danh mục qui mô theo biến giả .80 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.12 Hồi qui tỷ suất sinh lợi 4 danh mục BE/ME theo biến giả.13 Hiệu quả hoạt động của danh mục BU .14 Hiệu quả hoạt động của danh mục BD .15 Hiệu quả hoạt động của danh mục SU .16 Hiệu quả hoạt động của danh mục SD .17 Kết quả kiểm định mô hình 4 nhân tố với 5 CP qui mô lớn nhất .18 Kết quả kiểm định mô hình 4 nhân tố với 5 CP qui mô trung bình .19 Kết quả kiểm định mô hình 4 nhân tố với 5 CP qui mô nhỏ nhất .20 Kiểm định mô hình Fama French quốc tế với top 5 big size .21 Kiểm định mô hình Fama French quốc tế với top 5 medium .22 Kiểm định mô hình Fama French quốc tế với top 5 small size .23 Kiểm định mô hình CAPM với top 5 big size .24 Kiểm định mô hình CAPM với top 5 medium .25 Kiểm định mô hình CAPM với top 5 small size .26 So sánh mức độ phù hợp của 3 mô hình - top 5 big size .27 So sánh mức độ phù hợp của 3 mô hình - top 5 medium .28 So sánh mức độ phù hợp của 3 mô hình - top 5 small size .29 Định giá theo 3 mô hình - top 5 big size .30 Định giá theo 3 mô hình - top 5 medium size .31 Định giá theo 3 mô hình - top 5 small size .93 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] DANH MỤC HÌNH Trang Hình 1.1 Đường biên hiệu quả của Markowitz .2 Kết hợp giữa đường biên hiệu quả và lợi ích nhà đầu tư .3 Kết hợp giữa tài sản rủi ro và danh mục trên đường biên hiệu quả .4 Lựa chọn danh mục trên đường CML theo khẩu vị nhà đầu tư.5 Quan hệ giữa rủi ro và tỷ suất sinh lợi của một tài sản – đường SML .6 Đường thị trường chứng khoán (SML) với rủi ro hệ thống Beta .9 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT APT : Arbitrage Pricing Theory – Lý thuyết kinh doanh chênh lệch giá CAPM : Capital Asset Pricing Model – Mô hình định giá tài sản vốn BE/ME : Book - to - Market Equity – Giá trị sổ sách trên giá thị trường SMB : Small Minus Big – Nhân tố qui mô HML : High Minus Low – Nhân tố giá trị sổ sách trên giá thị trường (nhân tố giá trị) HOSE : Sở giao dịch chứng khoán TP Hồ Chí Minh HNX : Sở giao dịch chứng khoán Hà Nội UMD : Up Minus Down – Nhân tố thanh khoản WML : Winner Minus Loser – Nhân tố Momentum BE : Book Equity – Giá trị sổ sách vốn cổ phần ME : Market Equity – Giá trị thị trường vốn cổ phần HOSTC : Trung tâm giao dịch chứng khoán TP Hồ Chí Minh HASTC : Trung tâm giao dịch chứng khoán Hà Nội CML : Capital Market Line – đường thị trường vốn SML : Security Market Line - đường thị trường chứng khoán CCAPM : Conditional Capital Asset Pricing Model – Mô hình CAPM có điều kiện UpCom : Thị trường giao dịch chứng khoán công ty đại chúng chưa niêm yết E/P : Earnings yield – Thu nhập mỗi cổ phần chia cho giá mỗi cổ phần EPS : Earning per Share - Thu nhập mỗi cổ phần D/P : Dividend yield – cổ tức mỗi cổ phần chia cho giá mỗi cổ phần LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] MỞ ĐẦU 1. Lý do chọn đề tài Đầu tư tài chính cũng giống như các loại hình đầu tư khác luôn gắn liền với một mức độ rủi ro nhất định, nói cách khác rủi ro là cái giá phải trả để đạt được mức lợi nhuận mong muốn.