CHƯƠNG I: CƠ SO LY LUAN VE DANH GIA KET QUA CONG VIỆC 1. Khái niệm và các phương pháp đánh giá kết quả công việc LILI. Khái niệm đánh giá kết quả thực hiện công việc : Thuật ngữ đánh giá thực hiện công việc hay là đánh giá kết quả công việc xuất hiện ở Việt Nam từ sau những năm 1990, xuất phát từ thực tế gia nhập WTO và sự cạnh tranh ngày càng gay gắt giữa các doanh nghiệp trong và ngoài nước; Thuật ngữ này được đưa ra nghiên cứu và phân tích sâu hơn nhằm làm rõ nội dung của công tác đánh giá thực hiện công việc. “Công việc là tất cả những nhiệm vụ được thực hiện bởi cùng một người lao động hoặc tất cả những nhiệm vụ giống nhau được thực hiện bởi một số người lao động "[5.
Như vậy để thực hiện công việc người lao động phải vận dụng các yếu tố sức khỏe, kinh nghiệm, hiểu biết kết hợp với máy móc, công nghệ đề làm ra sản phẩm đáp. ứng nhu cầu thị trường. Tran Xuân Cầu: “Đánh giá là quá trình so sánh đối chiều thực tế với những tiêu chuẩn đã định sẵn đề rút ra mức độ phù hợp của các bộ phận, các mi kết bên trong sự vật với những chuẩn mực, quy định của nó” [6,tr7].TS Lê Thanh Hà định nghĩa: “Đánh giá thực hiện công việc là sự đánh giá có hệ thống và chính thức tình hình thực hiện công việc của người (nhóm người) lao động trong quan hệ so sánh với các tiêu chuẩn đã được xây dựng và thỏa thuận về sự đánh giá đó với người lao động. Đây thực chất là việc so sánh tình hình thực hiện công việc của chính người (nhóm người) lao động so với yêu cầu đề ra của tổ chức” [I, tr.
Bên cạnh khái niệm trên, có một số quan điểm cho rằng“Đánh giá thực hiện công. việc là sự đánh giá có hệ thống và chính thức vẻ tình hình thực hiện công việc của người lao động trong quan hệ so sánh với các tiêu chuẩn được xây dựng và thảo luận về sự đánh giá đó với người lao động” [5,tr.142]hoặc “ĐGTHCV thường được hiểu là sự đánh giá có hệ thống và chính thức tình hình thực hiện công việc của người lao động trong quan hệ so sánh với các tiêu chuẩn đã được xây dựng và thảo luận về sự đánh giá đó đối với người lao động” [8,tr224].Đánh giá thực hiện công việc thường được hiểu là sự đo lường một cách hệ thống, chính thức và công khai kết quả thực hiện công việc so với các tiêu chuẩn đã đề ra. Tuy nhiên các khái niệm này chưa thể hiện đầy đủ nội dung và bản chất của thuật ngữ ĐGTHCV, mới đề cập tới việc đo lường kết quả làm việc của người lao động với yêu cầu của tô chức. Nhìn chung, các quan điểm về ĐGTHCV có nội hàm và cách tiếp cận tương đối giống nhau, nhấn mạnh vào yếu tố khoa học và chính thống của hệ thống đánh giá, môi quan hệ giữa tiêu chuẩn đặt ra của tổ chức và mức độ hoàn thành của người lao động, đặc biệt là tiêu chuẩn so sánh và kết quả đánh giá đó cần được thỏa thuận và thống nhất giữa hai phía: tổ chức và người lao động.
KẾ thừa các quan điểm của các học giả trong và ngoài nước về khái niệm ĐGTHCV, trong phạm vi luận văn này, theo quan điểm của tác giả: “ÐGTHCVlà một quá trình đo lường mức độ hoàn thành công việc của người lao động với yêu cầu đặt ra của tổ chức, đảm bảo tính hệ thống, chính thức và sự thống nhất chung về kết quả đánh giá giữa tổ chức và người lao động”. Cách hiểu này nhìn nhận ĐGTHCV là một quá trình, thể hiện mối quan hệ chặt chẽ giữa tiêu chuẩn của tô chức, mức độ hoàn thành công việc của người lao động và sự thống nhất chung về kết quả đánh giá. Các phương pháp đánh giá kết quả công việc : Việc ứng dụng các phương pháp ĐGTHCV trở thành một yếu tố then chốt để chương trình ĐGTHCV mang lại hiệu quả.Để thiết kế phương pháp đánh giá phù hợp, người được giao nhiệm vụ thiết kế cần cân nhắc các căn cứ trên để lựa chọn sử dụng phương pháp đánh giá đơn lẻ hoặc kết hợp các phương pháp đánh giá sau đây Phương pháp thang đo đánh giá đô họa : Khái niệm: là phương pháp ĐGTHCV của người lao động căn cứ theo nội dung, tiêu chí đánh giá chung với người lao động về khối lượng, chất lượng, hành vi, tác phong và triển vọng của họ. Trong phương pháp này, người đánh giá sẽ cho ý kiến đánh giá về thực hiện công việc của đối tượng đánh giá theo một thang đo từ thấp đến cao Nội dung: có hai bước quan trọng là lựa chọn tiêu chí đánh giá (tùy thuộc đặc trưng công.
việc và mục tiêu tô chức ) và đo lường các tiêu chí đó. Đề đo lường tiêu chí có thê sử dụng thang đo rời rạc hoặc thang đo liên tục. Sau đó, người đánh giá sẽ xác định mức đội thực hiện công việc của đối tượng thuộc thứ hạng nảo theo từng tiêu thức, kết quả điểm được tính bình quân hoặc tổng cộng điểm ở từng tiêu thức Ưu, nhược điểm: dễ hiểu, đơn giản và sử dụng thuận tiện; mẫu phiếu được thiết kế với nhiều tiêu thức mang tính chất chung, có thể dùng cho nhiều nhóm lao động. Tuy nhiên, chưa đánh giá được đầy đủ đặc trưng riêng của từng công việc; kết quả bị ảnh hưởng bởi lỗi chủ quan; nếu tiêu chí không phù hợp hoặc tính điểm không chính xác có thể làm kết quả sai lệch.
Ahóm phương pháp so sánh, xếp hang Kiái niệm: Ð GTHCV của người lao động dựa trên so sánh sự thực hiện công việc của từng người với đồng nghiệp cùng làm việc trong bộ phận Ui,, nhược điểm: phương pháp đơn giản, để hiểu, dễ thực hiện, có tác dụng trong ra quyết định lương, thưởng, thăng tiến đối với người lao động nhưng kết quả dễ bị ảnh hưởng bởi yếu tố chủ quan, việc cung cấp thông tin phản hồi tới người lao động bị hạn chế, không có tác dụng tăng tính đoàn kết trong tập thể Phân loại bao gồm 4 phương pháp chủ yếu gồm: Phương pháp xếp hạng (có hai cách là xếp hang đơn giản và xép hạng luân phiên); Phương pháp phân phối bắt buộc; Phương pháp cho điểm: người đánh giá phân phối một tổng số điểm cho các nhân viên trong bộ phận; Phương pháp so sánh cặp: người đánh giá so sánh từng nhân viên với tắt cả nhân viên khác trong bộ phận theo từng cặp. Phương pháp ghỉ chép lưu trữ Khái niệm: đây là phương pháp mà người đánh giá phải ghi lại theo cách mô tả những hành vi không có hiệu quả trong thực hiện công việc của người lao động theo từng yếu tố của công việc. Uu, nhuge diém: _ thuận lợi trong thảo luận giữa nhà quản lý và người lao động, hạn chế được các lỗi chủ quan tuy nhiên tốn nhiều thời gian, công việc ghi chép có thê không đầy đủ, người lao động bị ảnh hưởng tâm lý Phương pháp bản tường thuật Khái niệm: người đánh giá viết văn bản về tinh hình thực hiện công việc của nhân viên, về điểm mạnh, điểm yếu, tiềm năng của họ cũng như gợi ý về biện pháp hoàn thiện sự thực hiện công việc của nhân viên. Ưu, nhược điễ: cung cấp thông tin phản hồi chỉ tiết và hữu ích tới người lao động nhưng kết quả khó sử dụng để ra các quyết định nhân sự, sự chính xác của thông tin phụ thuộc khả năng viết của người đánh giá Phương pháp đánh giá theo tiêu chuẩn công việc Khái niệm: là phương pháp đối chiếu, so sánh việc hoàn thành công việc của từng người so với tiêu chuẩn đã đề ra đối với chức danh công việc mà nhân viên đang đảm nhận.
Nội dung: Người đánh giá căn cứ vào bản tiêu chuẩn thực hiện công việc đề so sánh với mức độ hoàn thành công việc của nhân viên, sau đó đưa ra kết quả đánh giá với từng tiêu chuẩn và kết quả đánh giá cuối cùng. Uửu, nhược điểm: đánh giá có căn cứ rõ ràng, kết quả phản ánh mức độ đáp ứng chuẩn của nhân nhưng khó có kết quả đánh giá chung chính xác mức độ thực hiện công việc đối với các chỉ tiêu định tính Nhóm phương pháp quan sát hành vỉ Phân loại nhóm phương pháp này bao gồm ba phương pháp : Bing 1. Bảng tổng hợp nhóm phương pháp quan sát hành vĩ PHƯƠNG NỘI DUNG UU DIEM N HƯỢC PHÁP DIEM Đánh giá dua tren co| Dinh gid Độ chính xác : # sở quan sát các hành vi| đúngưu, - | phụ thuộc số lần a: thực hiện công việc của | nhượcđiểm | đánh giá và tính 3 người lao dng ein cit! củanhân | ngẫu nhiên của s.ã vào số lần quan sát và| — viên đánh giá; kết quả ễ tần suất lặp lại của các mang tính ước hành vi tinh. Ẽ Sử dụng thang đo đồ| - Ítthiênvihơn | - Thiếtkế 3 họa kết hợp với quan} cácthangdo | thang do mit Bs sát hành vi, ghỉ chép khác nhiều thời gian, ; 3 các sự kiện quan trong) Tiạuchịgạng | chỉphí.
3 8 để đánh giá giá thống nhất | - Sử dụng E giữa những người | "hệ da mất 3 đánh giá gian 10 Thang - Người đánh giámô | Thiếtkếphiếu | Tính định tinh điểm. tả tần số xảy ra hành. đánh giá đơn _ | cao, phụ thuộc vi, cho điểm dựa trên | giản, dễ sử dụng, | nhiều vào ý chí nhận xét về tỉ dễ đánh giá chủ quan hiện của hành vi đó -_ Kết quả điểm được tính bình quân hoặc tổng cộng điểm ở từng. tiêu thức theo trọng ( Nguôn: Lê Thanh Hà, 2009, NXB Lao động - Xã hội) Là phương pháp kết hợp giữa phương pháp thang đo đồ họa và phương pháp ghi chép các sự kiện quan trọng, tuy nhiên được mô tả chính xác hơn bởi các hành vi cụ thể.
Người đánh giá cho điểm dựa trên việc xác định hành vi của đối tượng thuộc loại nảo trong số các thứ hạng, sau đó điểm số cuối cùng cũng được làm tương tự như phương pháp thang. đo đồ họa đã được giới thiệu ở mục trên Phương pháp danh mục kiểm tra Khái niệm: _ Người đánh giá viết bản tường thuật mô tả sự hoàn thành công việc của nhân viên và thiết kế một danh mục mô tả các hành vi và thái độ có thể xảy ra trong quá trình thực hiện công việc. Kết quả đánh giá được lượng hóa thông qua việc quy định điểm và trọng số điểm cho từng chỉ tiêu, sau đó tính tổng cộng điểm các tiêu chí theo trọng số.