Luận Văn: Ứng Dụng Chỉ Số WQI Đánh Giá Chất Lượng Nước Mặt Tại Quận Hoàng Mai, Hà Nội

Luận văn ứng dụng chỉ số WQI đánh giá chất lượng nước mặt tại quận Hoàng Mai, Hà Nội, phân tích hiện trạng và đề xuất giải pháp cải thiện.

• Tác giả: Hoàng Ngọc Hải Hậu
• Người hướng dẫn: TS. Dư Ngọc Thành
• Trường học: Đại học Nông Lâm - Đại học Thái Nguyên
• Chuyên ngành: Khoa học môi trường
• Đề tài: Ứng dụng chỉ số WQI trong đánh giá chất lượng nước mặt quận Hoàng Mai, Thành phố Hà Nội
• Loại tài liệu: Luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2017
• Địa điểm: Thái Nguyên

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• MỞ ĐẦU
• 0.1. Tính cấp thiết của đề tài
• 0.2. Mục tiêu nghiên cứu
• 0.2.1. Mục tiêu tổng quát
• 0.2.2. Mục tiêu cụ thể
• 0.3. Yêu cầu của đề tài
• 0.4. Ý nghĩa của đề tài
• 0.4.1. Ý nghĩa trong nghiên cứu khoa học
• 0.4.2. Ý nghĩa thực tế
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN TÀI LIỆU
• 1.1. Cơ sở khoa học của đề tài
• 1.1.1. Cơ sở lý luận
• 1.1.1.1. Một số khái niệm
• 1.1.1.2. Khái niệm môi trường
• 1.1.1.3. Một số khái niệm về tài nguyên nước
• 1.1.1.4. Khái niệm về chỉ số chất lượng nước
• 1.1.2. Cơ sở pháp lý
• 1.2. Tổng quan về tình hình ô nhiễm nước mặt tại Hà Nội
• 1.2.1. Đặc điểm sông, hồ tại thành phố Hà Nội
• 2. KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC

Tóm tắt

I. Giới thiệu và tính cấp thiết của đề tài

Nghiên cứu tập trung vào việc đánh giá chất lượng nước mặt tại quận Hoàng Mai, Hà Nội thông qua chỉ số WQI. Ô nhiễm nước đang là vấn đề nghiêm trọng, đặc biệt tại các khu đô thị và công nghiệp. Quận Hoàng Mai là một trong những khu vực phát triển kinh tế mạnh, nơi tập trung nhiều khu công nghiệp và dân cư đông đúc. Việc quản lý nước và bảo vệ môi trường tại đây đòi hỏi các giải pháp khoa học và thực tiễn. Chỉ số WQI được sử dụng để đánh giá tổng quan chất lượng nước, giúp các nhà quản lý và cộng đồng hiểu rõ tình trạng nước mặt.

1.1. Mục tiêu nghiên cứu

Mục tiêu tổng quát của nghiên cứu là đánh giá chất lượng nước mặt tại quận Hoàng Mai và đề xuất các giải pháp cải thiện. Mục tiêu cụ thể bao gồm: lấy mẫu và phân tích các thông số môi trường, ứng dụng chỉ số WQI, xác định nguyên nhân ô nhiễm nước, và đề xuất giải pháp quản lý nước bền vững.

1.2. Ý nghĩa của đề tài

Nghiên cứu có ý nghĩa khoa học và thực tiễn. Về khoa học, nó cung cấp cơ sở dữ liệu cho các nghiên cứu tiếp theo về nghiên cứu chất lượng nước. Về thực tiễn, nó giúp các cơ quan quản lý đưa ra các biện pháp bảo vệ môi trường và cải thiện chất lượng nước tại quận Hoàng Mai.

II. Tổng quan tài liệu và cơ sở khoa học

Nghiên cứu dựa trên các khái niệm về môi trường, tài nguyên nước, và chỉ số WQI. Chỉ số WQI là công cụ quan trọng để đánh giá tổng hợp chất lượng nước dựa trên các thông số lý, hóa, sinh. Cơ sở pháp lý bao gồm Luật Bảo vệ Môi trường 2014 và Luật Tài nguyên nước 2012. Quận Hoàng Mai có hệ thống sông, hồ phức tạp, chịu ảnh hưởng lớn từ nước thải sinh hoạt và công nghiệp.

2.1. Tình hình ô nhiễm nước mặt tại Hà Nội

Hà Nội đối mặt với tình trạng ô nhiễm nước nghiêm trọng do nước thải sinh hoạt, công nghiệp và bệnh viện. Các sông như sông Tô Lịch, sông Kim Ngưu bị ô nhiễm nặng. Hệ thống thoát nước không đáp ứng được nhu cầu, dẫn đến tình trạng ngập lụt và ô nhiễm.

2.2. Ứng dụng chỉ số WQI

Chỉ số WQI được sử dụng để đánh giá tổng hợp chất lượng nước, giúp dễ dàng truyền đạt thông tin đến cộng đồng và nhà quản lý. Nó là công cụ hiệu quả trong việc theo dõi diễn biến chất lượng nước theo thời gian và không gian.

III. Phương pháp nghiên cứu và kết quả

Nghiên cứu sử dụng các phương pháp lấy mẫu, phân tích, và ứng dụng chỉ số WQI để đánh giá chất lượng nước tại quận Hoàng Mai. Kết quả cho thấy nước mặt tại đây bị ô nhiễm nghiêm trọng, đặc biệt là các thông số như BOD, COD, và coliform. Chỉ số WQI được tính toán cho các sông và hồ, cho thấy mức độ ô nhiễm khác nhau.

3.1. Kết quả đánh giá chất lượng nước

Kết quả phân tích cho thấy nước mặt tại quận Hoàng Mai có mức độ ô nhiễm cao, đặc biệt là các sông sông Tô Lịch và sông Kim Ngưu. Các thông số như BOD, COD, và coliform vượt quá tiêu chuẩn cho phép.

3.2. Nguyên nhân và giải pháp

Nguyên nhân chính gây ô nhiễm nước là nước thải sinh hoạt, công nghiệp và bệnh viện. Các giải pháp đề xuất bao gồm cải thiện hệ thống thoát nước, xử lý nước thải, và nâng cao nhận thức cộng đồng về bảo vệ môi trường.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Ô nhiễm nước mặt đang là vấn đề nghiêm trọng tại các đô thị lớn, đặc biệt là Hà Nội, nơi có tổng lượng nước thải chưa qua xử lý lên đến khoảng 670.000 m³/ngày đêm, chiếm 93% tổng lượng nước thải. Quận Hoàng Mai, một trong những quận nội thành phát triển nhanh của Hà Nội, có hệ thống sông, hồ đa dạng như sông Tô Lịch, sông Sét, sông Lừ, sông Kim Ngưu và nhiều hồ lớn nhỏ như hồ Linh Đàm, hồ Định Công, hồ Yên Sở. Sự phát triển kinh tế - xã hội mạnh mẽ đã tạo áp lực lớn lên chất lượng nguồn nước mặt tại đây. Mục tiêu nghiên cứu là đánh giá chất lượng nước mặt quận Hoàng Mai giai đoạn 2016-2017 bằng chỉ số chất lượng nước (WQI), xác định nguyên nhân ô nhiễm và đề xuất giải pháp cải thiện. Nghiên cứu có phạm vi không gian tại quận Hoàng Mai, thời gian từ tháng 8/2016 đến tháng 7/2017, tập trung vào các sông, hồ chính. Kết quả đánh giá chất lượng nước mặt sẽ cung cấp thông tin quan trọng cho công tác quản lý tài nguyên nước, góp phần nâng cao hiệu quả bảo vệ môi trường và phát triển bền vững tại khu vực.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn dựa trên các khái niệm và quy định pháp luật về môi trường và tài nguyên nước, bao gồm Luật Bảo vệ môi trường 2014, Luật Tài nguyên nước 2012 và các quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về chất lượng nước mặt (QCVN 08-MT:2015/BTNMT). Khái niệm môi trường được hiểu là hệ thống các yếu tố vật chất tự nhiên và nhân tạo ảnh hưởng đến sự tồn tại của con người và sinh vật. Tài nguyên nước mặt là nước tồn tại trên mặt đất, chịu tác động bởi các hoạt động sinh hoạt, công nghiệp và đô thị hóa. Chỉ số chất lượng nước (WQI) là chỉ số tổng hợp các thông số lý - hóa - sinh nhằm đánh giá tổng quát chất lượng nước, được biểu diễn trên thang điểm từ 0 đến 100, giúp đơn giản hóa thông tin và dễ dàng truyền đạt cho các đối tượng quản lý và cộng đồng.

Các khái niệm chính bao gồm:

• Nhu cầu ôxy sinh học (BOD5) và nhu cầu ôxy hóa học (COD) phản ánh mức độ ô nhiễm hữu cơ.
• Tổng chất rắn lơ lửng (TSS) biểu thị lượng vật chất rắn trong nước.
• Oxy hòa tan (DO) là chỉ tiêu quan trọng cho sự sống của vi sinh vật.
• Các ion NH4+, PO43- và tổng Coliforms là chỉ tiêu sinh học và hóa học quan trọng đánh giá ô nhiễm nước.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng phương pháp lấy mẫu thực địa và phân tích phòng thí nghiệm với tổng cộng 60 mẫu nước mặt lấy tại 5 sông chính và 10 hồ, ao trên địa bàn quận Hoàng Mai trong hai mùa: mùa khô (tháng 10/2016) và mùa mưa (tháng 5/2017). Phương pháp lấy mẫu tuân thủ các tiêu chuẩn quốc gia TCVN 6663 và TCVN 5994, đảm bảo độ chính xác và tính đại diện. Các thông số phân tích gồm nhiệt độ, pH, DO, COD, BOD5, TSS, NH4+, PO43-, tổng Coliforms.

Chỉ số WQI được tính toán theo hướng dẫn của Tổng cục Môi trường Việt Nam (Quyết định số 879/QĐ-TCMT, 2011), sử dụng công thức toán học tổng hợp các chỉ số phụ (WQISI) của từng thông số, sau đó so sánh với bảng đánh giá chất lượng nước để phân loại mức độ ô nhiễm. Phương pháp phân tích số liệu bao gồm thống kê mô tả, so sánh giữa các điểm lấy mẫu và thời gian, biểu diễn dữ liệu bằng bảng và đồ họa. Ngoài ra, phương pháp điều tra phỏng vấn 100 hộ dân trên địa bàn được thực hiện để thu thập ý kiến về chất lượng nước mặt và tác động đến cuộc sống.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Chất lượng nước sông:

• Giá trị pH dao động từ 6,8 đến 7,5, nằm trong giới hạn cho phép của QCVN 08-MT:2015.
• Giá trị DO tại sông Tô Lịch, Sét, Kim Ngưu thấp, dao động từ 0,41 đến 1,65 mg/l, không đạt tiêu chuẩn ≥2 mg/l. Trong khi đó, sông Lừ và sông Hồng có DO từ 2,1 đến 3,6 mg/l, đạt chuẩn.
• Hàm lượng TSS tại sông Tô Lịch và Kim Ngưu vượt mức cho phép từ 1,16 đến 1,73 lần, đặc biệt vào mùa mưa.
• COD và BOD5 đều vượt tiêu chuẩn nghiêm trọng, ví dụ COD sông Kim Ngưu lên đến 212 mg/l, cao gấp 4,24 lần tiêu chuẩn; BOD5 sông Tô Lịch đạt 101 mg/l, cao gấp 4,04 lần tiêu chuẩn.
• NH4+ vượt tiêu chuẩn từ 8,1 đến 16,7 lần, cao nhất tại sông Tô Lịch.
• PO43- vượt tiêu chuẩn từ 1,8 đến 5,6 lần, đặc biệt tại sông Tô Lịch và Sét.
• Tổng Coliforms rất cao, ví dụ tại sông Tô Lịch lên đến 481.200 MPN/100ml, gấp nhiều lần tiêu chuẩn.

2. Chất lượng nước hồ, ao:

• pH ổn định trong giới hạn cho phép (6,5-8,5).
• DO thấp, dao động từ 1,55 đến 3,4 mg/l, không đạt tiêu chuẩn ≥4 mg/l.
• BOD5 cao vượt tiêu chuẩn, phản ánh ô nhiễm hữu cơ nghiêm trọng.
• Các chỉ số ô nhiễm khác cũng vượt mức cho phép, cho thấy hồ, ao bị ô nhiễm do nguồn thải sinh hoạt và công nghiệp.

3. Diễn biến theo mùa:

• Mùa mưa (tháng 5/2017) có giá trị DO cao hơn mùa khô, do nước mưa làm loãng và khuấy đảo các chất ô nhiễm. Tuy nhiên, các chỉ số ô nhiễm như COD, BOD5, NH4+ vẫn vượt mức nghiêm trọng.
• Mùa khô (tháng 10/2016) thường có nồng độ ô nhiễm cao hơn do ít nước chảy và khả năng pha loãng thấp.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân chính gây ô nhiễm nước mặt tại quận Hoàng Mai là do lượng lớn nước thải sinh hoạt, công nghiệp và bệnh viện chưa qua xử lý hoặc xử lý chưa đạt chuẩn xả trực tiếp vào các sông, hồ. Hệ thống thoát nước hiện tại chưa đáp ứng được nhu cầu, với mật độ cống thấp (62m/ha) và nhiều tuyến cống xuống cấp, gây khó khăn trong việc tiêu thoát nước và xử lý ô nhiễm. Các chỉ số ô nhiễm cao như COD, BOD5, NH4+ và tổng Coliforms phản ánh sự tồn tại của các chất hữu cơ, vi sinh vật gây bệnh và các chất dinh dưỡng làm tăng hiện tượng phú dưỡng, ảnh hưởng nghiêm trọng đến hệ sinh thái thủy sinh và sức khỏe cộng đồng.

So sánh với các nghiên cứu trước đây tại Hà Nội và các đô thị lớn cho thấy mức độ ô nhiễm tại Hoàng Mai tương đương hoặc cao hơn, đặc biệt ở các sông Tô Lịch và Kim Ngưu. Việc sử dụng chỉ số WQI giúp tổng hợp và truyền đạt thông tin chất lượng nước một cách dễ hiểu, hỗ trợ công tác quản lý và ra quyết định. Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ so sánh các chỉ số ô nhiễm theo mùa và theo từng điểm lấy mẫu, giúp nhận diện các điểm nóng ô nhiễm và xu hướng biến động.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Tăng cường xử lý nước thải:

• Đầu tư nâng cấp và mở rộng các trạm xử lý nước thải sinh hoạt và công nghiệp, đảm bảo công suất xử lý đạt ít nhất 70% tổng lượng nước thải trong vòng 3 năm tới.
• Áp dụng công nghệ xử lý tiên tiến phù hợp với đặc điểm nguồn thải tại quận Hoàng Mai.

2. Cải tạo và quản lý hệ thống thoát nước:

• Nạo vét, sửa chữa và xây mới hệ thống cống thoát nước, đặc biệt tại các tuyến sông Tô Lịch, Sét, Kim Ngưu để tăng khả năng tiêu thoát nước, hoàn thành trong 5 năm.
• Xây dựng kế hoạch bảo trì định kỳ và giám sát chất lượng nước thải trước khi xả ra môi trường.

3. Phục hồi và bảo vệ các hồ, ao:

• Thực hiện các dự án cải tạo hồ bằng công nghệ sinh học kết hợp cơ - sinh - hóa nhằm giảm ô nhiễm hữu cơ và dinh dưỡng, ưu tiên hồ Linh Đàm, Định Công, Yên Sở.
• Tuyên truyền nâng cao nhận thức cộng đồng về bảo vệ nguồn nước, hạn chế xả thải trực tiếp vào hồ, ao.

4. Tăng cường quản lý và phối hợp liên ngành:

• Thiết lập cơ chế phối hợp giữa các sở, ngành, địa phương trong quản lý tài nguyên nước và xử lý ô nhiễm.
• Xây dựng hệ thống giám sát chất lượng nước mặt liên tục, công khai thông tin cho cộng đồng.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Cơ quan quản lý nhà nước về môi trường và tài nguyên nước:

• Sử dụng kết quả nghiên cứu để xây dựng chính sách, quy hoạch quản lý nguồn nước mặt, nâng cao hiệu quả kiểm soát ô nhiễm.

2. Các nhà nghiên cứu và học viên ngành khoa học môi trường:

• Tham khảo phương pháp ứng dụng chỉ số WQI trong đánh giá chất lượng nước mặt, làm cơ sở cho các nghiên cứu tiếp theo về công nghệ xử lý nước.

3. Doanh nghiệp và nhà đầu tư trong lĩnh vực xử lý nước thải:

• Hiểu rõ đặc điểm ô nhiễm và nhu cầu xử lý nước tại khu vực để phát triển các giải pháp công nghệ phù hợp.

4. Cộng đồng dân cư và tổ chức xã hội:

• Nâng cao nhận thức về tình trạng ô nhiễm nước mặt, tham gia bảo vệ môi trường và giám sát hoạt động xả thải.

Câu hỏi thường gặp

1. Chỉ số WQI là gì và tại sao quan trọng?
   WQI là chỉ số tổng hợp đánh giá chất lượng nước dựa trên nhiều thông số lý - hóa - sinh. Nó giúp đơn giản hóa dữ liệu phức tạp thành một thang điểm dễ hiểu, hỗ trợ quản lý và truyền thông hiệu quả.

2. Tại sao nước sông Tô Lịch bị ô nhiễm nghiêm trọng?
   Do lượng lớn nước thải sinh hoạt và công nghiệp chưa qua xử lý xả trực tiếp, cùng với hệ thống thoát nước xuống cấp và lưu lượng nước chảy thấp, dẫn đến tích tụ chất ô nhiễm.

3. Các thông số nào phản ánh mức độ ô nhiễm hữu cơ?
   BOD5 và COD là hai chỉ số chính phản ánh lượng chất hữu cơ trong nước, càng cao chứng tỏ ô nhiễm hữu cơ càng nghiêm trọng.

4. Làm thế nào để cải thiện chất lượng nước hồ, ao?
   Cần kết hợp xử lý sinh học, cơ - sinh - hóa, cải tạo môi trường xung quanh, hạn chế nguồn thải và duy trì hệ sinh thái thủy sinh khỏe mạnh.

5. Vai trò của cộng đồng trong bảo vệ nguồn nước mặt là gì?
   Cộng đồng có thể giám sát, báo cáo vi phạm, tham gia các hoạt động bảo vệ môi trường và thay đổi hành vi để giảm thiểu ô nhiễm.

Kết luận

• Nước mặt tại quận Hoàng Mai bị ô nhiễm nghiêm trọng, đặc biệt ở các sông Tô Lịch, Kim Ngưu với các chỉ số COD, BOD5, NH4+, PO43- vượt tiêu chuẩn nhiều lần.
• Chỉ số WQI là công cụ hiệu quả giúp đánh giá tổng thể chất lượng nước, hỗ trợ quản lý và truyền thông.
• Nguyên nhân chính là do nước thải sinh hoạt, công nghiệp chưa được xử lý triệt để và hệ thống thoát nước chưa đáp ứng yêu cầu.
• Cần triển khai đồng bộ các giải pháp xử lý nước thải, cải tạo hệ thống thoát nước và phục hồi các hồ, ao.
• Tiếp tục nghiên cứu, giám sát chất lượng nước và nâng cao nhận thức cộng đồng là bước tiếp theo quan trọng để bảo vệ nguồn nước mặt bền vững.

Luận văn cung cấp cơ sở khoa học và thực tiễn cho các nhà quản lý, nhà nghiên cứu và cộng đồng trong công tác bảo vệ và cải thiện chất lượng nước mặt tại quận Hoàng Mai, góp phần phát triển bền vững môi trường đô thị Hà Nội.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1 TỔNG QUAN TÀI LIỆU 1. Cơ sở khoa học của đề tài 1. Cơ sở lý luận Một số khái niệm * Khái niệm môi trường Theo khoản 1, điều 3 Luật Bảo Vệ Môi Trường Việt Nam năm 2014 môi trường được định nghĩa như sau: “Môi trường là hệ thống các yếu tố vật chất tự nhiên và nhân tạo có tác động đối với sự tồn tại và phát triển của con người và sinh vật. * Một số khái niệm về tài nguyên nước Một số khái niệm về nước được quy định trong Luật Tài nguyên nước năm 2012 cụ thể như sau: - Tài nguyên nước bao gồm nguồn nước mặt, nước dưới đất, nước mưa và nước biển thuộc lãnh thổ của nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam.

- Nước mặt là nước tồn tại trên mặt đất liền hoặc hải đảo. - Ô nhiễm nguồn nước là sự biến đổi tính chất vật lý, tính chất hóa học và thành phần sinh học của nước không phù hợp với tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật cho phép, gây ảnh hưởng xấu đến con người và sinh vật. - Suy thoái nguồn nước là sự suy giảm về số lượng, chất lượng nguồn nước so với trạng thái tự nhiên hoặc so với trạng thái của nguồn nước đã được quan trắc trong các thời kỳ trước đó. - Khả năng tiếp nhận nước thải của nguồn nước là khả năng nguồn nước có thể tiếp nhận thêm một lượng nước thải mà vẫn bảo đảm chất lượng nguồn nước cho mục đích sử dụng theo tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật Việt Nam hoặc tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật nước ngoài được cơ quan nhà nước có thẩm quyền cho phép áp dụng [5].

* Khái niệm về chỉ số chất lượng nước - Chỉ số chất lượng nước (Water Quality Index- WQI) là một chỉ số được tính toán từ các thông số quan trắc chất lượng nước, dùng để mô tả định lượng về chất c 5 lượng nước và khả năng sử dụng của nguồn nước đó; được biểu diễn qua một thang điểm [12]. -Các nguyên tắc xây dựng WQI bao gồm: + Bảo đảm tính phù hợp; + Bảo đảm tính chính xác; + Bảo đảm tính nhất quán; + Bảo đảm tính liên tục; + Bảo đảm tính sẵn có; + Bảo đảm tính có thể so sánh. Cơ sở pháp lý - Luật Bảo vệ môi trường 2014 được Quốc hội nước cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam thông qua ngày 23/06/2014 và có hiệu lực ngày 01/01/2015. - Luật Tài nguyên nước 2012 được Quốc hội nước cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam khóa XIII, kỳ họp thứ 3 thông qua ngày 21 tháng 06 năm 2012 và có hiệu lực thi hành từ ngày 01/01/2013.

- Nghị định 201/2013/NĐ-CP ngày 27 tháng 11 năm 2013 của Chính phủ quy định chi tiết thực hiện một số điều của Luật Tài nguyên nước. - Thông tư 27/2014/TT-BTNMT ngày 30 tháng 05 năm 2014 của Bộ Tài nguyên và Môi trường quy định việc đăng ký khai thác nước dưới đất, mẫu hồ sơ cấp, gia hạn, điều chỉnh, cấp lại giấy phép tài nguyên nước. - Thông tư 02/2009/TT - BTNMT ngày 19 tháng 03 năm 2009: Quy định đánh giá khả năng tiếp nhận nước thải của nguồn nước. - Quyết định số 879/QĐ-TCMT ngày 01/07/2013 của Tổng cục Môi trường về việc ban hành sổ tay hướng dẫn tính toán chỉ số chất lượng nước.

- QCVN 08-MT:2015/BTNMT - Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về chất lượng nước mặt. - Các tiêu chuẩn Việt Nam (TCVN), quy chuẩn kỹ thuật của Nhà nước Việt Nam (QCVN) bắt buộc áp dụng. Tổng quan về tình hình ô nhiễm nước mặt tại Hà Nội 1. Đặc điểm sông, hồ tại thành phố Hà Nội Do địa bàn Hà Nội dốc từ Bắc xuống Nam, toàn bộ nước thải sinh hoạt và nước thải công nghệp dịch vụ, các loại nước thải khác được đổ vào các con sông thoát nước của Hà Nội (xả thải ra 4 con sông thoát nước chính là sông Tô lịch, sông Kim Ngưu, sông Lừ, sông Sét và hồ Tây).

- Tổng lượng nước thải từ các nguồn khác nhau của thành phố khoảng 670.000 m3 (93% tổng lượng nước thải) chưa được xử lý xả thẳng vào hệ thống thoát nước. Lượng nước thải còn lại chỉ được xử lý sơ bộ hoặc trong các bể tự hoại, các bể lắng trong các tuyến thoát nước chung. Nước thải có chất dịch đen gồm các chất thải rất nguy hiểm đối với môi sinh như lignin, sulfua hữu cơ, axit béo, các chất hữu cơ mạch vòng có chứa Clo. Hà Nội hiện nay mới chỉ có 4 trạm xử lý nước thải tập trung (Kim Liên, Trúc Bạch, Bắc Thăng Long - Vân Trì và một trạm xử lý nhỏ trong Khu đô thị mới Mỹ Đình), với tổng công suất thiết kế 50.000 m3/ngày đêm nhưng hầu hết các trạm xử lý nước thải sinh hoạt tập trung này có tỷ lệ xử lý còn rất thấp so với yêu cầu [14].

+ Nước thải sinh hoạt: Nước thải sinh hoạt phần lớn được qua xử lý sơ bộ tại các bể tự hoại, sau đấy xả vào các tuyến cống chung. Song các bể tự hoại làm việc kém hiệu quả do xây dựng không đúng quy phạm, không hút phân cặn và bể chỉ dùng cho các khu vệ sinh, nên hàm lượng các chất bẩn trong nước thải rất cao. Hàm lượng chất bẩn trong nước thải sinh hoạt lớn, là nguyên nhân làm cho các sông mương, ao hồ trong khu vực dân cư bị ô nhiễm nặng.Ngoài ra, còn gây ô nhiễm đất, ô nhiễm nước ngầm thông qua quá trình thấm và thẩm thấu. + Nước thải công nghiệp: Lưu lượng nước thải từ các khu công nghiệp và dịch vụ chiếm hơn 55% tổng lượng nước thải của Hà Nội.

Nước thải có nhiều chất ô nhiễm đặc trưng cho các ngành sản xuất và nhìn chung nồng độ của chúng đều vượt quy định cho phép theo tiêu chuẩn môi trường QCVN 40:2011/BTNMT - Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về nước thải công nghiệp. Hiện nay trên địa bàn Hà nội, bên cạnh 9 khu công nghiệp tập trung cũ, đã hình thành thêm 5 khu công nghiệp c 7 mới. Các loại nước thải này cần phải xử lý, tuy nhiên hiện nay chỉ mới khoảng 11.500 m3 nước thải (tương đương 4,4%) được xử lý. + Nước thải bệnh viện: Trên địa bàn Tp.Hà Nội có trên 30 bệnh viện trung ương, các bộ ngành và thành phố.

Các bệnh viện này tập trung thành khu vực như khu vực Bệnh viện Việt Đức, Bệnh vện C, Bệnh viện K, khu vực Bệnh viện Hữu nghị, Bệnh viện quân y 108, khu vực Bệnh vện Nhi Việt nam - Thuỵ điển, Bệnh viện phụ sản Hà nội. hoặc phân bố rãi rác trên địa bàn thành phố. Ngoài ra còn có các phòng khám tư nhân, phòng khám đa khoa,…Nước thải bệnh viện chứa nhiều chất bẩn và độc hại. Hàm lượng chất bẩn hữu cơ theo BOD5 cao.

Đặc biệt trong nước thải bệnh viện chứa nhiều vi trùng gây bệnh. Phần lớn nước thải bệnh viện đều chưa được khử trùng và xử lý. Một số công trình xử lý nước thải bằng phương pháp sinh học và hoá học của các bệnh viện Hai Bà Trưng, Nhi Thuỵ điển. làm việc không đúng quy trình, hiệu quả xử lý thấp.

[14] Việc xả nước thải chưa qua khử trùng và xử lý đã làm nhiễm bẩn một số nguồn nước khu vực xung quanh. Các mương hở như mương Quỳnh lôi, mương Láng trung, mương Hào nam. hiện nay đang bị ô nhiễm nặng do một phần tải lượng chất bẩn từ các bệnh viện đầu cống xả vào. - Vấn đề quản lý sông hồ của Tp.

Hà Nội đang tồn tại nhiều bất cập trong quản lý, khai thác và sử dụng. Đặc biệt, các sông hồ Hà Nội có chức năng chính là tiêu thoát nước mưa, nước thải cho thành phố. Những khó khăn, bất cập trong công tác quản lý sông đó là: +Diện tích thoát nước bị thu hẹp: Nội đô Tp. Hà Nội có 4 con sông thoát nước chính là sông Lừ, Sét, Tô Lịch và Kim Ngưu với tổng chiều dài 38,6km cùng khoảng trên 40km kênh, mương.

Sau khi Hà Nội sáp nhập có thêm sông Nhuệ. Ngoài việc giảm về số lượng, thu hẹp diện tích do bị lấn chiếm, tình trạng ô nhiễm môi trường của hệ thống sông, hồ ở Hà Nội cũng là một vấn đề cần giải quyết.[14] Hiện việc thoát nước ở Hà Nội chủ yếu nhờ các sông, mương nội tại của thành phố và cuối cùng xả ra các sông lớn. Công ty thoát nước Hà Nội đang quản lý 685km cống, khoảng 13.000 ga thu/ga thăm, xấp xỉ 100km mương, 46 kênh, sông và quản lý mực nước 44 hồ điều hòa, 4 trạm bơm và 3 trạm xử lý nước thải. Toàn c 8 bộ hệ thống thoát nước Hà Nội được phân làm 3 lưu vực chính tại sông Tô Lịch, sông Nhuệ và sông Cầu Bây.Tính bình quân trên toàn địa bàn thành phố, mật độ cống hiện trung bình là 62m/ha và tỉ lệ đường cống so với đầu người ở Hà Nội là 0,35m/người - quá thấp so với các đô thị trên thế giới (trung bình 2m/người).Hệ số phục vụ đường cống thoát nước chỉ chiếm khoảng 65 - 70% tổng chiều dài đường phố và tập trung chủ yếu trong khu vực phố cũ.Tại nhiều khu vực chưa có hệ thống cống.

Với lưu vực sông Tô Lịch (khu vực nội thành) cũng có tới 74km cống xây dựng trước năm 1954, cống có tiết diện nhỏ, xuống cấp nên khả năng thoát nước rất kém, trong đó nhiều tuyến cống xuống cấp nghiêm trọng như tuyến Lò Đúc, Quán Sứ. Vì vậy, hệ thống thoát nước lưu vực sông Tô lịch với chiều dài 77,5km2 sau khi cải tạo xong sẽ đảm bảo tiêu thoát nước đối hệ thống kênh, mương, sông là 310mm/ngày; với hệ thống cống là 70mm/giờ. Kể cả khi gói thầu giai đoạn 2 hoàn thành, thì mỗi khi mưa lớn, hệ thống thoát nước không thể tiêu hết nước ngay mà phải chờ một thời gian từ nửa tiếng đến vài giờ đồng hồ nước mới rút hết. Với những trận mưa như hồi tháng 10 năm 2008 (tổng lượng mưa ở khu vực Hà Nội phổ biến từ 350 - 550 mm, có nơi lên tới 707mm), tình trạng ngập úng vẫn diễn ra.

+ Khó khăn trong công tác giải phóng mặt bằng: Dự án thoát nước số II, sử dụng nguồn vốn ODA của Nhật Bản được thực hiện trong giai đoạn 2006-2014, với tổng diện tích khoảng 300ha đất, liên quan khoảng 7.000 hộ dân, trải dài theo các tuyến mương, sông, hồ thuộc 8 quận, huyện của Hà Nội. Trong 13 gói thầu, mới có 4 gói hoàn thành và đưa vào sử dụng, còn lại đang thi công. Tuy nhiên, vấn đề giải phóng mặt bằng cho thực hiện các gói thầu gặp nhiều khó khăn do tình hình quản lý, sử dụng đất rất phức tạp.