Trách Nhiệm Bồi Thường Thiệt Hại Do Vi Phạm Quyền Lợi Của Người Tiêu Dùng

Tài liệu nghiên cứu Trách nhiệm bồi thường thiệt hại do vi phạm quyền lợi người tiêu dùng, tổng hợp lý thuyết và thực hành, cung cấp kiến thức chuyên sâu về .

• Tác giả: Cao Nguyễn Bảo Liên
• Người hướng dẫn: ThS. Lê Hà Huy Phát
• Trường học: Trường Đại Học Luật Thành Phố Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Luật
• Đề tài: Trách Nhiệm Bồi Thường Thiệt Hại Do Vi Phạm Quyền Lợi Người Tiêu Dùng
• Loại tài liệu: khóa luận tốt nghiệp
• Năm xuất bản: 2022
• Địa điểm: Thành Phố Hồ Chí Minh

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Trách Nhiệm Bồi Thường Thiệt Hại Tiêu Dùng

Trong nền kinh tế thị trường, người tiêu dùng có quyền lựa chọn đa dạng hàng hóa. Tuy nhiên, cạnh tranh không lành mạnh và sản xuất, kinh doanh thiếu đạo đức gây ra nhiều thiệt hại cho người tiêu dùng. Trách nhiệm bồi thường thiệt hại phát sinh khi quyền lợi của người tiêu dùng bị xâm phạm do hàng hóa, dịch vụ kém chất lượng. Pháp luật Việt Nam, từ Pháp lệnh Bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng 1999 đến Luật Bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng 2010, đã tăng cường bảo vệ người tiêu dùng. Luật Bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng quy định về trách nhiệm bồi thường của tổ chức, cá nhân kinh doanh khi hàng hóa không đảm bảo chất lượng gây thiệt hại. Chế định này vừa bù đắp tổn thất cho người tiêu dùng, vừa nâng cao trách nhiệm của doanh nghiệp, hạn chế vi phạm. Tuy nhiên, thực tế áp dụng còn nhiều khó khăn do thiếu thống nhất với các văn bản pháp luật khác như Bộ luật Dân sự, Luật Chất lượng sản phẩm hàng hóa.

1.1. Khái Niệm Trách Nhiệm Bồi Thường Thiệt Hại Chung

Trong đời sống dân sự, các quan hệ dân sự phát sinh, thay đổi và chấm dứt kèm theo những hệ quả pháp lý khác nhau nên thiệt hại của một trong các chủ thể khi tham gia vào quan hệ dân sự là điều khó tránh khỏi. Nhằm bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của các chủ thể khi có thiệt hại phát sinh trong quan hệ dân sự, pháp luật thực định đã ghi nhận sự tồn tại của một hệ thống quy phạm pháp luật - trách nhiệm dân sự. Trách nhiệm dân sự là một chế định trách nhiệm pháp lý được quy định trong pháp luật dân sự. Hiện nay dưới góc độ khoa học pháp lý, trách nhiệm pháp lý được hiểu theo hai nghĩa khác nhau đó là: theo nghĩa tích cực, trách nhiệm pháp lý được hiểu là bổn phận, nghĩa vụ, thái độ tích cực của cá nhân và vai trò của cá nhân, cơ quan, tổ chức trong việc thực hiện pháp luật. Theo nghĩa tiêu cực, trách nhiệm pháp lý là sự gánh chịu những hậu quả bất lợi về vật chất hoặc tinh thần của chủ thể vi phạm pháp luật, do cơ quan Nhà nước có thẩm quyền hoặc cá nhân có thẩm quyền đã áp dụng biện pháp cưỡng chế có tính chất trừng phạt đối với chủ thể đó, mà biện pháp cưỡng chế ấy được quy định trong phần chế tài của quy phạm pháp luật.

1.2. Vi Phạm Quyền Lợi Người Tiêu Dùng Định Nghĩa và Phạm Vi

Sự vi phạm quyền lợi người tiêu dùng xảy ra khi các hành vi của nhà sản xuất hoặc nhà cung cấp không tuân thủ các quy định pháp luật liên quan đến chất lượng sản phẩm, an toàn, thông tin sản phẩm, hoặc các điều khoản hợp đồng. Phạm vi của các quyền lợi này bao gồm quyền được cung cấp thông tin đầy đủ và chính xác về sản phẩm, quyền được lựa chọn sản phẩm an toàn và chất lượng, quyền được bảo vệ khỏi các hành vi lừa dối hoặc gian lận thương mại, và quyền được bồi thường khi thiệt hại xảy ra. Các hành vi vi phạm có thể bao gồm sản xuất và bán hàng giả, hàng nhái, cung cấp sản phẩm kém chất lượng, quảng cáo sai sự thật, hoặc áp đặt các điều khoản bất lợi cho người tiêu dùng.

II. Cách Xác Định Căn Cứ Bồi Thường Thiệt Hại Người Tiêu Dùng

Để xác định trách nhiệm bồi thường thiệt hại, cần chứng minh thiệt hại thực tế đã xảy ra cho người tiêu dùng do hàng hóa, dịch vụ không đảm bảo chất lượng. Phải có hành vi sản xuất, kinh doanh hàng hóa, dịch vụ trái pháp luật gây thiệt hại. Mối quan hệ nhân quả giữa hành vi trái pháp luật và thiệt hại là yếu tố then chốt. Chủ thể chịu trách nhiệm bồi thường là tổ chức, cá nhân sản xuất, kinh doanh hàng hóa, dịch vụ. Chủ thể được bồi thường là người tiêu dùng bị thiệt hại. Các quy định pháp luật liên quan bao gồm Điều 604 Bộ luật Dân sự 2015 và các điều khoản của Luật Bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng.

2.1. Thiệt Hại Thực Tế Cách Chứng Minh và Định Lượng

Việc chứng minh thiệt hại thực tế là một yếu tố quan trọng để xác định trách nhiệm bồi thường. Thiệt hại có thể bao gồm thiệt hại về vật chất (như chi phí sửa chữa, chi phí y tế) và thiệt hại về tinh thần (như tổn thất tinh thần, đau khổ). Người tiêu dùng cần cung cấp bằng chứng cụ thể như hóa đơn, chứng từ y tế, hoặc các tài liệu liên quan khác để chứng minh thiệt hại đã xảy ra. Việc định lượng thiệt hại cũng cần dựa trên các cơ sở pháp lý và thực tiễn để đảm bảo tính công bằng và hợp lý.

2.2. Mối Quan Hệ Nhân Quả Yếu Tố Quyết Định Bồi Thường

Mối quan hệ nhân quả chứng minh hành vi trái pháp luật gây thiệt hại trực tiếp cho người tiêu dùng. Điều này có nghĩa là phải có một kết nối rõ ràng giữa sản phẩm hoặc dịch vụ kém chất lượng và thiệt hại mà người tiêu dùng phải gánh chịu. Ví dụ, nếu một người tiêu dùng bị ngộ độc thực phẩm sau khi ăn một sản phẩm cụ thể, cần phải chứng minh rằng sản phẩm đó là nguyên nhân trực tiếp gây ra ngộ độc. Việc chứng minh mối quan hệ nhân quả có thể đòi hỏi sự tham gia của các chuyên gia và sử dụng các phương pháp khoa học.

III. Hướng Dẫn Xác Định Chủ Thể Chịu Trách Nhiệm Bồi Thường

Xác định đúng chủ thể chịu trách nhiệm bồi thường là quan trọng để đảm bảo quyền lợi của người tiêu dùng. Chủ thể chịu trách nhiệm có thể là nhà sản xuất, nhà nhập khẩu, nhà phân phối, hoặc người bán hàng trực tiếp. Luật quy định rõ trách nhiệm của từng chủ thể trong chuỗi cung ứng. Nếu hàng hóa không rõ nguồn gốc hoặc nhiều chủ thể cùng liên quan, việc xác định trách nhiệm có thể phức tạp. Cần xem xét vai trò, hành vi và mức độ lỗi của từng chủ thể để xác định trách nhiệm bồi thường.

3.1. Nhà Sản Xuất Nhập Khẩu Trách Nhiệm Pháp Lý Cụ Thể

Nhà sản xuất chịu trách nhiệm về chất lượng sản phẩm từ khâu thiết kế, sản xuất đến kiểm tra. Nhà nhập khẩu chịu trách nhiệm đảm bảo sản phẩm nhập khẩu tuân thủ các tiêu chuẩn chất lượng và an toàn của Việt Nam. Cả hai đều phải cung cấp thông tin đầy đủ và chính xác về sản phẩm cho người tiêu dùng. Nếu sản phẩm có khuyết tật hoặc không đáp ứng các tiêu chuẩn quy định, họ phải chịu trách nhiệm bồi thường thiệt hại cho người tiêu dùng. Việc xác định trách nhiệm của nhà sản xuất và nhà nhập khẩu dựa trên các quy định của pháp luật và các tiêu chuẩn kỹ thuật liên quan.

3.2. Nhà Phân Phối Bán Lẻ Vai Trò và Mức Độ Trách Nhiệm

Nhà phân phối và bán lẻ có vai trò quan trọng trong việc đưa sản phẩm đến tay người tiêu dùng. Họ có trách nhiệm kiểm tra sản phẩm trước khi bán, bảo quản sản phẩm đúng cách, và cung cấp thông tin sản phẩm cho người tiêu dùng. Nếu nhà phân phối hoặc bán lẻ biết hoặc có lý do để biết rằng sản phẩm có khuyết tật hoặc không an toàn, họ có thể phải chịu trách nhiệm bồi thường thiệt hại cho người tiêu dùng. Mức độ trách nhiệm của họ phụ thuộc vào vai trò và hành vi của họ trong việc gây ra thiệt hại.

IV. Bí Quyết Thu Thập Chứng Cứ Bồi Thường Thiệt Hại Hiệu Quả

Việc thu thập chứng cứ đầy đủ và chính xác là chìa khóa để bảo vệ quyền lợi của người tiêu dùng. Chứng cứ có thể bao gồm hóa đơn mua hàng, biên bản kiểm định chất lượng, kết luận giám định y tế, hình ảnh, video và lời khai của nhân chứng. Cần bảo quản chứng cứ cẩn thận để đảm bảo tính xác thực và giá trị pháp lý. Nếu cần thiết, người tiêu dùng có thể yêu cầu cơ quan chức năng hỗ trợ thu thập chứng cứ.

4.1. Hóa Đơn Chứng Từ Bằng Chứng Mua Bán Quan Trọng Nhất

Hóa đơn và chứng từ mua bán là bằng chứng quan trọng nhất để chứng minh người tiêu dùng đã mua sản phẩm hoặc dịch vụ từ một nhà cung cấp cụ thể. Hóa đơn cần ghi rõ tên sản phẩm, số lượng, giá cả, ngày mua và thông tin của nhà cung cấp. Chứng từ khác như phiếu bảo hành, phiếu giao hàng, hoặc hợp đồng mua bán cũng có giá trị chứng minh tương tự. Việc lưu giữ hóa đơn và chứng từ cẩn thận là rất quan trọng để bảo vệ quyền lợi của người tiêu dùng.

4.2. Giám Định Kết Luận Chuyên Môn Căn Cứ Khoa Học Vững Chắc

Giám định và kết luận chuyên môn từ các tổ chức có thẩm quyền có thể cung cấp căn cứ khoa học vững chắc để chứng minh sản phẩm hoặc dịch vụ không đạt chất lượng hoặc gây ra thiệt hại. Ví dụ, kết luận giám định y tế có thể chứng minh rằng một sản phẩm gây ra bệnh tật hoặc thương tích cho người tiêu dùng. Kết luận giám định chất lượng có thể chứng minh rằng sản phẩm không đáp ứng các tiêu chuẩn quy định. Việc sử dụng giám định và kết luận chuyên môn giúp tăng cường tính thuyết phục của yêu cầu bồi thường.

V. Phương Pháp Giải Quyết Tranh Chấp Bồi Thường Thiệt Hại

Có nhiều phương pháp giải quyết tranh chấp bồi thường thiệt hại cho người tiêu dùng. Các phương pháp bao gồm thương lượng, hòa giải, trọng tài và khởi kiện tại tòa án. Thương lượng là phương pháp đơn giản và tiết kiệm nhất. Hòa giải có sự tham gia của bên thứ ba trung gian. Trọng tài là phương pháp giải quyết tranh chấp nhanh chóng và hiệu quả. Khởi kiện tại tòa án là phương pháp cuối cùng khi các phương pháp khác không thành công.

5.1. Thương Lượng Hòa Giải Ưu Điểm và Hạn Chế

Thương lượng và hòa giải là các phương pháp giải quyết tranh chấp không chính thức, dựa trên sự tự nguyện của các bên. Ưu điểm của thương lượng và hòa giải là nhanh chóng, tiết kiệm chi phí, và duy trì mối quan hệ giữa các bên. Tuy nhiên, hạn chế của các phương pháp này là không đảm bảo kết quả cuối cùng, và phụ thuộc vào thiện chí của các bên. Việc sử dụng thương lượng và hòa giải thường là bước đầu tiên trong quá trình giải quyết tranh chấp.

5.2. Khởi Kiện Tại Tòa Quy Trình Thủ Tục và Chi Phí

Khởi kiện tại tòa là phương pháp giải quyết tranh chấp chính thức, thông qua quy trình tố tụng tại tòa án. Quy trình khởi kiện bao gồm nộp đơn khởi kiện, thu thập chứng cứ, tham gia phiên tòa, và nhận phán quyết của tòa án. Thủ tục khởi kiện có thể phức tạp và tốn thời gian. Chi phí khởi kiện bao gồm án phí, chi phí thuê luật sư, và các chi phí khác. Việc khởi kiện tại tòa thường là lựa chọn cuối cùng khi các phương pháp giải quyết tranh chấp khác không thành công, hoặc khi cần một phán quyết có tính ràng buộc pháp lý.

VI. Kết Luận Hoàn Thiện Pháp Luật Bồi Thường Thiệt Hại Tiêu Dùng

Việc bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng và hoàn thiện pháp luật về bồi thường thiệt hại là nhiệm vụ quan trọng. Cần nâng cao nhận thức của người tiêu dùng về quyền lợi của mình. Đồng thời, cần tăng cường kiểm tra, giám sát hoạt động sản xuất, kinh doanh. Pháp luật cần được sửa đổi, bổ sung để đảm bảo tính thống nhất, khả thi và hiệu quả. Cần có cơ chế hỗ trợ người tiêu dùng tiếp cận công lý và bảo vệ quyền lợi.

6.1. Kiến Nghị Sửa Đổi Bổ Sung Pháp Luật Hiện Hành

Để hoàn thiện pháp luật về bồi thường thiệt hại cho người tiêu dùng, cần sửa đổi và bổ sung các quy định hiện hành để đảm bảo tính thống nhất và khả thi. Cần làm rõ hơn về khái niệm “hàng hóa không đảm bảo chất lượng” và các tiêu chuẩn liên quan. Cần quy định rõ trách nhiệm của từng chủ thể trong chuỗi cung ứng. Cần đơn giản hóa thủ tục khởi kiện và giảm chi phí cho người tiêu dùng. Việc sửa đổi và bổ sung pháp luật cần dựa trên thực tiễn và kinh nghiệm quốc tế.

6.2. Nâng Cao Nhận Thức Trách Nhiệm Bảo Vệ Người Tiêu Dùng

Nâng cao nhận thức và trách nhiệm của người tiêu dùng, doanh nghiệp và cơ quan quản lý là rất quan trọng để bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng. Người tiêu dùng cần được trang bị kiến thức về quyền lợi của mình và cách thức bảo vệ quyền lợi. Doanh nghiệp cần nâng cao ý thức tuân thủ pháp luật và đạo đức kinh doanh. Cơ quan quản lý cần tăng cường kiểm tra, giám sát và xử lý nghiêm các hành vi vi phạm. Việc nâng cao nhận thức và trách nhiệm là một quá trình liên tục và đòi hỏi sự phối hợp của tất cả các bên liên quan.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1. Một số vấn đề lý luận về trách nhiệm bồi thường thiệt hại do vi phạm quyền lợi của người tiêu dùng. Thực tiễn áp dụng pháp luật về trách nhiệm bồi thường thiệt hại do vi phạm quyền lợi của người tiêu dùng - Những bất cập và kiến nghị hoàn thiện pháp luật. MỘT SỐ VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VỀ TRÁCH NHIỆM BỒI THƯỜNG THIỆT HẠI DO VI PHẠM QUYỀN LỢI CỦA NGƯỜI TIÊU DÙNG 1.

Khái quát trách nhiệm bồi thường thiệt hại do vi phạm quyền lợi của người tiêu dùng 1. Khái niệm trách nhiệm bồi thường thiệt hại Trong đời sống dân sự, các quan hệ dân sự phát sinh, thay đổi và chấm dứt kèm theo những hệ quả pháp lý khác nhau nên thiệt hại của một trong các chủ thể khi tham gia vào quan hệ dân sự là điều khó tránh khỏi. Nhằm bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của các chủ thể khi có thiệt hại phát sinh trong quan hệ dân sự, pháp luật thực định đã ghi nhận sự tồn tại của một hệ thống quy phạm pháp luật - trách nhiệm dân sự. Trách nhiệm dân sự là một chế định trách nhiệm pháp lý được quy định trong pháp luật dân sự.

Hiện nay dưới góc độ khoa học pháp lý, trách nhiệm pháp lý được hiểu theo hai nghĩa khác nhau đó là: theo nghĩa tích cực, trách nhiệm pháp lý được hiểu là bổn phận, nghĩa vụ, thái độ tích cực của cá nhân và vai trò của cá nhân, cơ quan, tổ chức trong việc thực hiện pháp luật. Theo nghĩa tiêu cực, trách nhiệm pháp lý là sự gánh chịu những hậu quả bất lợi về vật chất hoặc tinh thần của chủ thể vi phạm pháp luật, do cơ quan Nhà nước có thẩm quyền hoặc cá nhân có thẩm quyền đã áp dụng biện pháp cưỡng chế có tính chất trừng phạt đối với chủ thể đó, mà biện pháp cưỡng chế ấy được quy định trong phần chế tài của quy phạm pháp luật 1. Từ đó, có thể hiểu, trách nhiệm dân sự là hậu quả pháp lý bất lợi đối với cá nhân hoặc tổ chức không thực hiện hoặc thực hiện không đúng, không đầy đủ nghĩa vụ dân sự, hoặc xâm hại lợi ích vật chất, lợi ích tinh thần của cá nhân, pháp nhân hoặc của các chủ thể khác 2. Liên quan đến trách nhiệm dân sự, có quan điểm cho rằng trách nhiệm dân sự là một căn cứ làm phát sinh một quan hệ nghĩa vụ của chủ thể xác định được, người có hành vi trái pháp luật phải bồi thường cho người bị thiệt hại 3.

Trách nhiệm 1 Nguyễn Trung Tín (2014), Trách nhiệm bồi thường của cha mẹ đối với thiệt hại do con chưa thành niên gây ra, Luận văn Thạc sĩ luật học, Trường Đại học Luật Thành phố Hồ Chí Minh, tr. 2 Trường Đại học Luật TP. Hồng Đức - Hội luật gia Việt Nam, tr. 3 Phùng Trung Tập (2017), Luật Dân sự Việt Nam (Bình giải và áp dung) – Trách nhiệm bồi thường thiệt hại ngoài hợp đồng, Nxb.

Công an nhân dân, Hà Nội, tr. 9 bồi thường thiệt hại dưới góc độ khoa học pháp lý gồm hai loại là trách nhiệm bồi thường thiệt hại trong hợp đồng và trách nhiệm bồi thường thiệt hại ngoài hợp đồng, cả hai loại đều được ghi nhận tại Bộ luật Dân sự năm 2015. Trách nhiệm bồi thường thiệt hại trong hợp đồng phát sinh khi có sự vi phạm hợp đồng giữa các bên trong giao dịch dân sự 4 và chưa thực sự được quy định cụ thể, nằm rải rác trong Bộ luật Dân sự năm 2015. Khác với trách nhiệm bồi thường thiệt hại trong hợp đồng, trách nhiệm bồi thường thiệt hại ngoài hợp đồng được ghi nhận từ Bộ luật Dân sự năm 2005 tại Chương XXI và Bộ luật Dân sự năm 2015 kế thừa và phát triển các quy định về trách nhiệm bồi thường thiệt hại ngoài hợp đồng tại Chương XX.

Theo đó, trách nhiệm bồi thường thiệt hại ngoài hợp đồng là loại trách nhiệm bồi thường thiệt hại được hình thành giữa các chủ thể bất kỳ mà trước đó không có quan hệ hợp đồng hoặc tuy có quan hệ hợp đồng nhưng hành vi gây thiệt hại không xuất phát từ thực hiện hợp đồng 5. Hai loại trách nhiệm bồi thường thiệt hại nêu trên có sự khác biệt cơ bản về hệ quả pháp lý, việc thực hiện nghĩa vụ bồi thường thiệt hại theo nghĩa vụ ngoài hợp đồng thông thường sẽ làm chấm dứt nghĩa vụ nhưng đối với nghĩa vụ hợp đồng thì việc bồi thường thiệt hại, ngược lại, không giải phóng người có nghĩa vụ khỏi trách nhiệm thực hiện nghĩa vụ một cách thực tế 6. Bởi lẽ mục tiêu của trách nhiệm bồi thường thiệt hại là buộc người gây thiệt hại phải chịu trách nhiệm với hành vi trái pháp luật đã gây ra, khắc phục hậu quả từ hành vi đó, đồng thời nhằm bù đắp tổn thất cho người bị thiệt hại nên khi nghĩa vụ bồi thường được thực hiện xong thì quan hệ nghĩa vụ giữa các bên cũng chấm dứt. Chính sự khác biệt trên là một trong những căn cứ phân biệt trách nhiệm bồi thường thiệt hại ngoài hợp đồng và trong hợp đồng.

4 Khoản 1 Điều 351 Bộ luật Dân sự số: 91/2015/QH13 ngày 24 tháng 11 năm 2015.: “Bên có nghĩa vụ mà vi phạm nghĩa vụ thì phải chịu trách nhiệm dân sự đối với bên có quyền. Vi phạm nghĩa vụ là việc bên có nghĩa vụ không thực hiện nghĩa vụ đúng thời hạn, thực hiện không đầy đủ nghĩa vụ hoặc thực hiện không đúng nội dung của nghĩa vụ. 5 Trường Đại học Luật Thành phố Hồ Chí Minh (2017), Giáo trình Pháp luật về Hợp đồng và bồi thường thiệt hại ngoài hợp đồng (Tái bản lần thứ 1, có sửa đổi và bổ sung), Nxb. Hồng Đức - Hội Luật gia Việt Nam, tr.

6 Bộ Tư pháp – Viện Nghiên cứu khoa học pháp lý (1997), Bình luận khoa học một số vấn đề cơ bản của Bộ luật Dân sự, Nxb. Chính trị Quốc gia, Hà Nội, tr. 231, dẫn theo Đỗ Văn Đại (2018), Luật Trách nhiệm bồi thường thiệt hại ngoài hợp đồng – Bản án và Bình luận án (Sách chuyên khảo, xuất bản lần thứ tư), Tập 1, tr. 10 Trách nhiệm bồi thường thiệt hại ngoài hợp đồng có những đặc điểm cơ bản sau: Thứ nhất, trách nhiệm bồi thường thiệt hại ngoài hợp đồng bắt nguồn từ việc gây thiệt hại cho chủ thể trong quan hệ dân sự mà không xuất phát từ nghĩa vụ trong hợp đồng, quyền và nghĩa vụ pháp lý của các bên trong quan hệ dân sự theo quy định của pháp luật.

Trách nhiệm bồi thường thiệt hại được thực hiện xong thì đương nhiên quan hệ giữa các bên cũng chấm dứt, người gây thiệt hại được giải phóng nghĩa vụ đối với người bị thiệt hại. Thứ hai, yếu tố lỗi không còn là một trong những căn cứ phát sinh trách nhiệm bồi thường thiệt hại ngoài hợp đồng. Khoản 1 Điều 584 Bộ luật Dân sự năm 2015 chỉ quy định “Người nào có hành vi xâm phạm tính mạng, sức khỏe, danh dự, nhân phẩm, uy tín, tài sản, quyền, lợi ích hợp pháp khác của người khác mà gây thiệt hại thì phải bồi thường, trừ trường hợp Bộ luật này, luật khác có liên quan quy định khác”, quy định này không đề cập đến yếu tố lỗi và khi xem xét các căn cứ phát sinh trách nhiệm bồi thường thiệt hại ngoài hợp đồng, pháp luật thực định không yêu cầu phải tồn tại lỗi của người có hành vi gây thiệt hại mới đủ yếu tố phát sinh trách nhiệm dân sự này. Về vấn đề này, tác giả sẽ phân tích rõ hơn ở các nội dung liên quan.

Thứ ba, bồi thường thiệt hại ngoài hợp đồng bao gồm bồi thường thiệt hại về vật chất và thiệt hại về tinh thần. “Thiệt hại thực tế phải được bồi thường toàn bộ và kịp thời” 7, theo tinh thần trên, pháp luật dân sự đặt ra trách nhiệm pháp lý đối với người gây thiệt hại phải bồi thường cả vật chất lẫn tinh thần cho người bị thiệt hại. Cụ thể, trường hợp thiệt hại không chỉ về vật chất (tài sản, tính mạng, sức khoẻ, danh dự, nhân phẩm, uy tín) mà còn ảnh hưởng đến tinh thần của người bị thiệt hại thì người gây thiệt hại còn phải bồi thường khoản tiền bồi thường tổn thất về tinh thần. Bộ luật Dân sự Nhật Bản năm 1896 cũng có quy định tương tự như vậy, về thiệt hại được bồi thường “Một người phải chịu trách nhiệm về thiệt hại theo quy định của Điều 709 phải bồi thường kể cả thiệt hại phi vật chất, bất kể thiệt hại như vậy xảy ra đối với quyền lợi, uy tín hoặc tài sản của người khác.

Thực tiễn xét xử cũng đã ghi nhận khoản chi phí bồi thường tổn thất về tinh thần, “tiền bù đắp tổn thất về tinh thần 7 Khoản 1 Điều 585 Bộ luật Dân sự số: 91/2015/QH13 ngày 24 tháng 11 năm 2015. 8 Điều 710 Bộ luật Dân sự Nhật Bản (Đạo luật số 89) ngày 27 tháng 4 năm 1896 năm 1896. 11 của những người thuộc hàng thừa kế thứ nhất của người bị thiệt hại là ông Nguyễn Đ. Hoàng: Ông Hoàng là trụ cột trong gia đình, có mẹ già con thơ, cái chết của ông Hoàng là mất mát to lớn cho gia đình ông Hoàng nên Hội đồng xét xử xét thấy cần chấp nhận khoản tiền bù đắp tổn thất về tinh thần bằng 70 lần mức lương cơ sở do Nhà nước quy định là phù hợp” 9.

Khoản bồi thường tổn thất về tinh thần có vai trò không nhỏ trong việc bù đắp những mất mát phi vật chất cho người bị thiệt hại. Như vậy, dưới góc độ pháp lý dân sự, trách nhiệm bồi thường thiệt hại là một chế định trách nhiệm pháp lý phát sinh do hành vi trái pháp luật của người gây thiệt hại xâm phạm đến quyền và lợi ích hợp pháp của người khác và chế định này buộc người gây thiệt hại phải có trách nhiệm khắc phục những tổn thất về vật chất lẫn tinh thần cho người bị thiệt hại. Khái niệm vi phạm quyền lợi của người tiêu dùng Hơn 35 năm kể từ khi Việt Nam chính thức mở cửa thị trường, phát triển nền kinh tế nước ta theo hướng phát triển nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa. Việt Nam hiện nay đã tham gia vào Tổ chức Thương mại thế giới (WTO) và một số “Hiệp định thương mại tự do (FTA) thế hệ mới” trong đó nổi bật là Hiệp định Đối tác Toàn diện và Tiến bộ xuyên Thái Bình Dương (CPTPP) và Hiệp định thương mại tự do giữa Việt Nam và Liên minh châu Âu (EU) – EVFTA, đây là cơ hội cũng là thách thức lớn đối với một quốc gia đang phát triển khi phải chịu sự cạnh tranh khốc liệt của thị trường toàn cầu.