chương 1, tác giã sé di sâu phân tích và đánh giá cụ thể các quy định pháp luật Việt Nam hiện hảnh vé trả lấi do chêm thanh toán trong hop đồng thương mại, và so sánh với một số quy định pháp luật nước ngoài, từ đó đưa ra được những điểm han chế trong quy định pháp luật vẻ tra lãi do chậm thanh toán ở chương 2 17 Chương 2: THỰC TRẠNG PHÁP LUẬT HIỆN HÀNH VẺ VIỆC TRẢ LAIDO CHAM THANH TOÁN TRONG HOẠT ĐỘNG THƯƠNG MAI 2. Quy định pháp luật Việt Nam hiện hành về trả lãi đo chậm thanh toán. trong hợp dong thương mai 3. Điều kiện áp dụng yêu cầu trả lãi do chậm thanh toán.
Theo quy định tại Điều 306 LTM năm 2005, điều kiện áp dụng yêu cầu trả lãi do chậm thanh toan bao gồm: @ Có hành vi vi pham hop đồng châm thực hiện nghĩa vụ thanh toán nine chậm thanh toán tiên hang hay chậm thanh toán thủ lao dịch vụ. Gi) Bên bi vi phạm có yêu câu tiên lãi do châm thanh toán. Về nguyên tắc, châm thanh toán có thể gây nên những tổn thất thực tế như do bi trả chậm nên. một bên phải vay ngôn hang trong thời gian chưa được thanh toán.
Nhưng nhiễu trường hợp bên bị vi phạm không thể chứng minh tổn that và không đời được tồi thường thiệt hại. Để giải quyết van dé nay, LTM năm 2015 có quy định về quyền yên cầu tiên lãi do châm thanh toán tại Điển 306 va chỉ có hiệu lực nếu ‘bén bi vi phạm git yêu câu. Điểm này tương đồng với quy định tại đoạn 3 Điều 1153 BLDS Pháp 1804 (B6 luật Napoleon): “They are only due ftom the day of the demand except in cases wherein the law makes them run absolutely” BLDS Pháp 1804 quy định, việc phat tiễn lãi do châm thực hiện nghĩa vụ chỉ đến han kể từ ngày có yêu cau, trử trường hợp pháp luật quy định khác. Tiếp đó, quy định nay được kế thửa tại Điển 1231-6 BLDS Pháp: “Khodn hẳn bôi thường do châm thuc hiện ng]ĩa vụ thanh toán một khoản tiễn sẽ bi tính lãi theo luật định id từ ngày gữi thueyéu câu thực hiện nghĩa vu Ngoài ra, việc ap dụng biển pháp yêu cầu tra tién lấi do châm thanh toán.
không yêu cầu các bên phải có théa thuên trước trong hop đẳng và pháp luật cũng không bắt buéc bên bị vi phạm phải chứng minh thiệt hai thực tế xảy ra Điều này có ngiãa là khi có hảnh vi vi phạm về nghĩa vụ thanh toán một khoăn tiên xây ra, bên bị vi pham có quyển khởi kiện yêu câu cơ quan tài phản áp © Đại sứ quản Pháp tại Việt Nam 2018), "Bản dịch Bộ lật Din sự Pháp", t 282 18 dụng biện pháp yêu câu trả tiên lãi trên số tiên chậm thanh toán ma không can quan tâm đền việc có hay không có thỏa thuận yêu cầu trả tién lãi trên số tiên. châm thanh toán, có thiệt hai xảy ra hay không, mức thiệt hai 1a bao nhiêu” Điểm này tương đồng với quy định tại đoạn 2 Biéu 1153 BLDS Pháp 1804 (Bô uật Napoleon): “Such damages and interest are demandable without binding the creditor to prove any loss”, tức là tiên có quyền được quyển yêu cầu bên. ‘kia trả tiên li ma không cần phải chứng minh bat cứ khoản lợi bi mắt nào. Quy định này đã bao dim được quyền lợi của bên có quyển khi bên có ngiĩa vụ châm thanh toán.
Khoản tiền phát sinh. iido chậm thanh toán. Theo quy định tại Điều 306 LTM năm 2005: “Trudng hợp bên vi phạm hop đẳng châm thanh toán tiền hằng hay châm thanh toán thù lao dich vụ và các chủ phí hợp If khác thi bền bị vĩ phạm hop đồng có quyền yêu cầu trả tiền lãi trên số tiền châm trả đó." Quy định này đề cập dén lãi châm thanh toán. và có phạm vi điều chỉnh là " châm thanh toán tiễn hàng hay châm thanh tod hit lao dich vụ và các chat phí hop If khác” đối với những quan hệ thuộc phạm.
vi điều chỉnh của LTM. Chi phi hợp lý khác là các chỉ phí mà bên bị vi pham. đã bö ra dé dam bảo cho việc thực hiền hop đồng, quyền và lợi ích hợp pháp của các bên như chi phi mua nguyên liệu, vat liêu, tiễn phụ cấp, tiến thưởng, Quy đính này tương đồng với khoản 3 Điều 486 BLDS Liên Bang Nga (Civil Code of the Russian Federation): “ Ifthe buyer does not pay Jor the goods transferred to him in keeping with the contract of sale, the seller shall have the right to demand the payment for goods and interest payment it accordance with Article 395 ofthis Code”, tức là nêu bén mua không thanh toán tiền hang ‘ma bên bán đã giao theo hợp đẳng mua ban thì bên bán có quyển yêu cầu trả tiên lãi 7775, Nguyễn Duy Phương, Thể. NguyỄn Thanh Tùng G014).
“Giãi quyết yêu cầu rã nã tiên “Ế tn châm thanh toần trong hợp đẳng dân sự và thương mại ở Việt Nant, Dân chữ và Pháp luật (10,45 19 Tuy nhiên, trên thực tế còn có trường hop bên ban nhân tiên nhưng không, giao tài sin (hang hóa) đúng hop đồng, như không giao, không giao đủ hay giao nhưng không dam bảo chất lượng thì bền ban phải hoàn trả khoản tiên đã nhận cho bên mua, Vậy khoản tiên này có làm phát sinh lãi châm thanh toán không? Nội dung Án lệ số 09/2016/AL về xac định lãi suất nợ quá hạn trung bình trên. thị trường và việc tra lãi trên số tiền phạt vi phạm, béi thường thiệt hại đã khẳng, định Đối với số tiên ứng trước mà không nhận được làng cũa 4 Hop đồng kinh tế, Tòa án cấp sơ thẩm đã xác định chính xác số tiền và bude Công ty km khí Hưng Yen phải trả lại cho Công ty tháp Việt ¥ là diag. Ty nhiên, ki tính tiễn lất do châm thanh toán số tiền nêu trên, Tòa án cấp sơ thẩm mặc dit áp dung Điều 306 Luật thương mat năm 2005 nửnmg không lấy mức lãi suất quá hạn trang bình trời: tht trường tại thời diém thanh toán (xét xử sơ thẩm) dé tính, mà Áp dung mức lãi suất cơ bản do Ngân hing Nhà nước công bé tat Thời điễm xát xử sơ thẫm theo yêu cẩu của nguyên đơn để dp chung nức lãt suất quả han (là 10, 5%6hăm) là không đứng Trong trường hop này, Tòa én cần iẫy mức iãt suất quá han trung binh của ít nhất ba Ngân hàng tại địa phương (Ngân hàng nông nghiệp và phát triển nông thôn Việt Nam, Ngân hàng thương mại cỗ phân ngoại thương. Tiệt Nam, Ngân làng thương mai cô phẫn công thương Việt Nam.) để tính iat tiền iat do chậm thanh tod cho đúng quy định của pháp.
Hit Theo đó, lãi châm thanh toán được áp dụng cho cả việc bên bán hoàn trả tiên hang ứng trước do bên mua không nhận được hang như hợp đồng, bên mua có quyển yêu câu trả tién lãi trên cơ sở Điều 306 LTM năm 2005. Nine vậy, khoản tiễn phát sinh lấi do châm thanh toan bao gém: tiên hàng hay thù lao dich vụ, tiến hang ứng trước nhưng không nhận được hàng theo đúng théa thuận hợp đồng và các chi phi hop lý khác. Mức lãi suất để tính lãi do chậm thanh toán và thời gian chịu lãi chậm thanh toán 1 1. Trước ngày xét xử sơ thâm.
LTM năm 2005 có quy định vé quyền yêu cầu tiền lấi do châm thanh toán. tại Điều 306 Trường hợp bên vi phạm hợp đồng châm thanh toán tiền hàng hay châm thanh toán thị Ìao dich vụ và các chi phi hop If Khác thi bên bt vì phạm hợp đông có quyên yêu cầu trả tiền lãi trên số tiền chậm trả 6 theo lãi suất nợ quá han trung bình trên tht trường tại thời điểm Thanh loán lương từng với thời gian châm trả trừ trường hop có théa THmận khác hoặc pháp luật có quy địnhkhác. “heo đó, quy đính này có thể hiểu như sau: Thứ nhất, trường hợp các bên không có thỏa tha n, cơ quan gidi quyết tranh chấp sé căn cứ vào suẫf ng quá han trưng bình trên thi trường tai thời điểm thanh toán tương ứng với thời gian châm trả. Tuy nhiên, mức lãi trên thị trường cỏ sự biến động, thay đổi theo thời gian.
Khi có tranh chấp xảy ra, Tòa án cũng như Trọng tải khống thể biết chính xác thời điểm nao người vi phạm thanh toán. Trên thực tế, thời điểm thanh toán thường diễn ra sau thời điểm ma Téa anhay Trọng tài ra quyết định. Vậy có nghĩa 1a thời điểm thanh toán là thời điểm trong tương lai nên tại thời điểm giải quyết tranh chấp, cơ quan có thẩm quyền không thể xác định được mức lãi trong tương lai. Do đó, để xac định lãi suất nợ quá hạn trung bình trên thị trường va thời điểm xac định mức lãi, ngoài An lê số 09/2016/AL, Nghị quyết 01/2019/NQ- HĐTP ngày 11/01/2019 của Hội đổng thẩm phán Tòa án nhân dân tối cao ‘tong dẫn quy định của pháp luật vẻ lãi, lãi suất, phạt vi phạm cũng quy định.
tại Điền 1 Trường hợp hợp đồng thuộc phạm vi điều chỉnh tại Điều 306 của. Luét Thương mat năm 2005 thi kit xác ain lãi suất chậm trả đối với én chậm trả. Tòa đn căn cứ vào mức lãt suất nợ quả hạn trưng a Đình trên tht trường của it nhất 03 (ba) ngân hàng thương mại (Ngân hàng thương mại cỗ phần Ngoại thương Việt Nam, Ngân hàng thương mại cổ phân Công thương Việt Nam, Ngân hàng Nông nghiệp vàphát trién nông thôn Việt Nam.) có trụ số, chi nhánh hoặc phòng giao dich tại tinh, thành phổ trực thuộc tring ương nơi Téa án đang giải quyết xét xử cô trụ số tại thời điễm thanh toán (thot điểm xết xi so thé) dé quyết định mức lãi suất châm trả, trừ trường hợp các bên có théa tina khắc hoặc pháp luật có quy dinh kde. Nine vậy, lãi suất do chậm thanh toán được tinh căn cứ vào mute lãi suất ing quá han trưng bình trên thị trường của tt nhất 03 ngân hàng tlacong mại có trụ sử, chi nhánh hoặc phòng giao dich tai tỉnh, thánh phố trực thuộc trung wong nơi Tòa án đang giải quyêt, xét xử có trụ si dại thời điễm xét xi sơ thm tương ứng với thời gian châm tra, trừ trường hợp các bén có thöa thuân khác hoặc pháp luật có quy định khác “hức hai, các bén tư do théa luận mite lễ: suất và cơ quan giải quyết sẽ căm cứ vào théa thugs dé xác định.
Đã có khá nhiều quan điểm khác nhau đôi với cách hiểu nảy, một số quan điểm ủng hộ cách hiểu nảy cho rằng.