Luận văn thạc sĩ tổng quan một số thay đổi quy định về đấu thầu thuốc tại việt nam giai đoạn 2012 2015 và tìm hiểu một số điều khoản có liên quan trong hiệp định tpp min

Luận văn thạc sĩ phân tích thay đổi quy định đấu thầu thuốc tại Việt Nam giai đoạn 2012-2015 và điều khoản liên quan trong Hiệp định TPP.

• Tác giả: Ngô Thị Thu Hương
• Người hướng dẫn: TS. Đỗ Xuân Thắng, Phó Trưởng Bộ môn Quản lý Kinh tế Dược
• Trường học: Trường Đại học Dược Hà Nội
• Chuyên ngành: Dược
• Đề tài: Tổng quan một số thay đổi quy định về đấu thầu thuốc tại Việt Nam giai đoạn 2012-2015 và tìm hiểu một số điều khoản có liên quan trong Hiệp định TPP
• Loại tài liệu: Khóa luận tốt nghiệp
• Năm xuất bản: 2016
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CẢM ƠN
• 1. CHƯƠNG 1: ĐẤU THẦU THUỐC TẠI VIỆT NAM
• 1.1. Quy định hoạt động đấu thầu qua các giai đoạn
• 1.2. Một số yếu tố liên quan và ảnh hưởng đến hoạt động đấu thầu thuốc
• 2. Hiệp định TPP
• 2.1. Định nghĩa, mục tiêu
• 2.2. Nguyên tắc và nội dung
• 2.3. Một số quy định trong TPP có liên quan đến dược phẩm
• 3. ĐỐI TƯỢNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 3.1. Đối tượng nghiên cứu
• 3.2. Tiến hành nghiên cứu
• 3.3. Nội dung nghiên cứu
• 4. KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU
• 4.1. Tổng quan một số thay đổi trong quy định về đấu thầu thuốc tại Việt Nam giai đoạn 2012-2015
• 4.2. So sánh Luật đấu thầu số 43/2013 và Luật đấu thầu số 61/2005
• 4.3. Quy định chung về mua sắm tập trung
• 4.4. Hình thức lựa chọn nhà thầu cung cấp thuốc
• 4.5. Phương thức lựa chọn nhà thầu cung cấp thuốc. Chính sách ưu tiên dành cho nhà thầu trong nước
• 4.6. Phương pháp đánh giá hồ sơ dự thầu
• 4.7. Việc lựa chọn nhà đầu tư, nhà thầu qua mạng
• 4.8. Tìm hiểu thay đổi của Thông tư số 36 so với Thông tư số 01
• 4.9. Về phân chia gói thầu
• 4.10. Về giá gói thầu. Về xét duyệt trúng thầu
• 4.11. Một số vấn đề còn tồn tại
• 5. So sánh giữa các Thông tư “Hướng dẫn lập hồ sơ mời thầu mua thuốc trong các cơ sở y tế”. Tìm hiểu một số điều khoản trong chương 15 “Mua sắm Chính phủ” của Hiệp định TPP có liên quan đến lĩnh vực dược.
• 5.1. Phạm vi điều chỉnh
• 5.2. Những nguyên tắc chung
• 5.3. Các phương pháp mua sắm
• 5.4. Quy định riêng đối với dược phẩm trong bản chào mở cửa thị trường
• 5.5. Dự kiến tác động đến hoạt động đấu thầu thuốc
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC

Tóm tắt

I. Tổng quan về quy định đấu thầu thuốc tại Việt Nam 2012 2015

Giai đoạn 2012-2015 chứng kiến nhiều thay đổi quy định trong hoạt động đấu thầu thuốc tại Việt Nam. Luật đấu thầu số 43/2013/QH13 đã được ban hành, đánh dấu một bước tiến quan trọng trong việc quản lý thị trường thuốc. Các văn bản pháp lý liên quan đã được cập nhật, nhằm đảm bảo tính minh bạch và hiệu quả trong quy trình đấu thầu. Việc áp dụng các quy định mới đã giúp cải thiện đáng kể quy trình quản lý thuốc, từ việc lập hồ sơ mời thầu đến việc phê duyệt kết quả đấu thầu. Tuy nhiên, vẫn còn nhiều thách thức trong việc thực hiện các quy định này, đặc biệt là trong việc đảm bảo chất lượng thuốc và giá cả hợp lý cho người tiêu dùng.

1.1. Các giai đoạn đấu thầu thuốc

Quá trình đấu thầu thuốc tại Việt Nam được chia thành 5 giai đoạn chính. Giai đoạn đầu tiên, trước năm 2005, không có quy định chính thức nào về đấu thầu thuốc. Từ năm 2005 đến 2013, nhiều văn bản pháp lý đã được ban hành, trong đó có Luật đấu thầu số 61/2005/QH11 và các thông tư liên quan. Giai đoạn từ 2014 trở đi, Luật đấu thầu số 43/2013/QH13 đã đưa ra các quy định cụ thể hơn về đấu thầu thuốc, bao gồm việc phân chia gói thầu và quy trình lựa chọn nhà thầu. Những thay đổi này đã tạo ra một khung pháp lý rõ ràng hơn cho hoạt động đấu thầu thuốc tại các cơ sở y tế.

1.2. Những yếu tố ảnh hưởng đến hoạt động đấu thầu thuốc

Nhiều yếu tố ảnh hưởng đến kết quả của hoạt động đấu thầu thuốc. Hệ thống văn bản pháp lý là yếu tố quyết định phương pháp tổ chức thực hiện. Sự thay đổi liên tục của các thông tư hướng dẫn gây khó khăn cho việc thực hiện. Mô hình bệnh tật và sự phát triển của khoa học kỹ thuật cũng tác động lớn đến nhu cầu thuốc. Cơ quan quản lý nhà nước, như Bộ Y tế và Sở Y tế, cần nâng cao tính chuyên nghiệp trong quy trình thẩm định và phê duyệt kế hoạch đấu thầu. Đội ngũ nhân lực tham gia hoạt động đấu thầu cũng cần được đào tạo bài bản để nâng cao hiệu quả công việc.

II. Hiệp định TPP và tác động đến đấu thầu thuốc

Hiệp định TPP (Trans-Pacific Partnership) đã tạo ra nhiều cơ hội và thách thức cho hoạt động đấu thầu thuốc tại Việt Nam. TPP không chỉ là một thỏa thuận thương mại tự do mà còn bao gồm nhiều quy định liên quan đến mua sắm Chính phủ. Các điều khoản trong TPP yêu cầu các nước thành viên phải đảm bảo tính minh bạch và công bằng trong quy trình đấu thầu. Điều này có thể thúc đẩy sự cạnh tranh trong thị trường thuốc, giúp giảm giá thành và nâng cao chất lượng sản phẩm. Tuy nhiên, việc thực hiện các quy định này cũng đặt ra nhiều thách thức cho các doanh nghiệp trong nước, đặc biệt là trong việc đáp ứng các tiêu chuẩn cao hơn về chất lượng và giá cả.

2.1. Định nghĩa và mục tiêu của TPP

TPP là một hiệp định thương mại tự do giữa 12 quốc gia, nhằm mục tiêu xóa bỏ rào cản thương mại và tạo ra một khu vực thương mại tự do lớn nhất thế giới. Mục tiêu chính của TPP là thúc đẩy thương mại và đầu tư giữa các nước thành viên, đồng thời thiết lập các quy tắc chung về thương mại, bảo vệ môi trường và quyền lợi của người lao động. Điều này có thể tạo ra một môi trường cạnh tranh hơn cho các doanh nghiệp, bao gồm cả trong lĩnh vực đấu thầu thuốc.

2.2. Một số quy định trong TPP có liên quan đến dược phẩm

TPP bao gồm nhiều quy định liên quan đến dược phẩm, đặc biệt là trong chương về mua sắm Chính phủ. Các quy định này yêu cầu các nước thành viên phải đảm bảo tính minh bạch trong quy trình đấu thầu thuốc và tạo điều kiện cho các nhà thầu nước ngoài tham gia. Điều này có thể dẫn đến sự gia tăng cạnh tranh trong thị trường thuốc, giúp giảm giá thành và nâng cao chất lượng sản phẩm. Tuy nhiên, các doanh nghiệp trong nước cần phải nâng cao năng lực cạnh tranh để có thể tồn tại và phát triển trong bối cảnh mới này.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Hoạt động đấu thầu thuốc tại Việt Nam trong giai đoạn 2012-2015 đã trải qua nhiều thay đổi quan trọng trong hệ thống pháp luật và quy định nhằm nâng cao tính minh bạch, hiệu quả và đảm bảo cung ứng thuốc với giá hợp lý. Theo báo cáo của Bộ Y tế, việc mua sắm thuốc sử dụng nguồn ngân sách nhà nước và quỹ bảo hiểm y tế bắt buộc phải thực hiện đấu thầu, với sự điều chỉnh liên tục của các văn bản pháp quy như Luật đấu thầu số 61/2005, Luật đấu thầu số 43/2013 và các Thông tư hướng dẫn. Mục tiêu nghiên cứu nhằm tổng hợp, phân tích các thay đổi trong quy định đấu thầu thuốc tại Việt Nam trong giai đoạn này, đồng thời tìm hiểu các điều khoản liên quan trong Hiệp định Đối tác xuyên Thái Bình Dương (TPP) về mua sắm Chính phủ, đặc biệt là tác động đến lĩnh vực dược phẩm.

Phạm vi nghiên cứu tập trung vào các văn bản pháp luật, Thông tư hướng dẫn đấu thầu thuốc tại Việt Nam từ năm 2012 đến 2015, cùng với phân tích các điều khoản trong chương 15 “Mua sắm Chính phủ” của Hiệp định TPP. Ý nghĩa nghiên cứu thể hiện qua việc cung cấp cái nhìn tổng quan về sự phát triển chính sách đấu thầu thuốc, giúp các cơ quan quản lý, doanh nghiệp dược và các bên liên quan hiểu rõ hơn về cơ chế, thách thức và cơ hội trong bối cảnh hội nhập kinh tế quốc tế. Qua đó, góp phần nâng cao hiệu quả quản lý, thúc đẩy cạnh tranh lành mạnh và đảm bảo quyền lợi người bệnh.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu dựa trên hai khung lý thuyết chính: lý thuyết quản lý mua sắm công và lý thuyết hội nhập kinh tế quốc tế. Lý thuyết quản lý mua sắm công tập trung vào các nguyên tắc minh bạch, công bằng, hiệu quả trong đấu thầu, bao gồm các khái niệm như mua sắm tập trung, hình thức lựa chọn nhà thầu, phương pháp đánh giá hồ sơ dự thầu và chính sách ưu tiên nhà thầu trong nước. Lý thuyết hội nhập kinh tế quốc tế được áp dụng để phân tích tác động của các cam kết trong Hiệp định TPP, đặc biệt là chương 15 về mua sắm Chính phủ, với các khái niệm như nguyên tắc đãi ngộ tối huệ quốc, nguyên tắc đối xử quốc gia, và các phương pháp mua sắm quốc tế.

Các khái niệm chuyên ngành được sử dụng gồm: đấu thầu rộng rãi, đấu thầu hạn chế, chỉ định thầu, mua sắm tập trung, bảo hộ dữ liệu thử nghiệm, và ngưỡng mở cửa thị trường mua sắm Chính phủ. Mô hình nghiên cứu tập trung vào phân tích so sánh các văn bản pháp luật và Thông tư hướng dẫn, đồng thời đánh giá tác động của các điều khoản TPP đến hoạt động đấu thầu thuốc.

Phương pháp nghiên cứu

Nguồn dữ liệu chính bao gồm các văn bản pháp luật: Luật đấu thầu số 61/2005, Luật đấu thầu số 43/2013, các Thông tư số 01, 36, 37, 31 của Bộ Y tế, cùng các tài liệu liên quan đến Hiệp định TPP và báo cáo của Bộ Y tế, Bảo hiểm xã hội Việt Nam. Phương pháp nghiên cứu chủ yếu là phân tích tài liệu, so sánh pháp luật và tổng hợp số liệu thực tế từ các báo cáo đấu thầu thuốc tại một số địa phương như Bắc Giang.

Cỡ mẫu nghiên cứu là toàn bộ các văn bản pháp luật và Thông tư hướng dẫn liên quan đến đấu thầu thuốc trong giai đoạn 2012-2015, cùng các báo cáo kết quả đấu thầu thuốc tại các cơ sở y tế. Phương pháp phân tích bao gồm phân tích định tính về nội dung văn bản, so sánh các quy định mới và cũ, phân tích số liệu thống kê về tỷ lệ thuốc trúng thầu theo xuất xứ và giá trị gói thầu, cũng như đánh giá tác động của Hiệp định TPP dựa trên các điều khoản cam kết.

Timeline nghiên cứu kéo dài từ năm 2012 đến năm 2015, tập trung vào các thay đổi pháp luật và thực tiễn đấu thầu thuốc trong giai đoạn này, đồng thời cập nhật các thông tin về Hiệp định TPP đến năm 2016.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Thay đổi quy định đấu thầu thuốc: Luật đấu thầu số 43/2013 thay thế Luật đấu thầu số 61/2005 với nhiều điểm mới như quy định riêng về đấu thầu mua thuốc, bổ sung hình thức mua sắm tập trung nhằm giảm chi phí và tăng hiệu quả. Danh mục thuốc đấu thầu tập trung cấp quốc gia gồm 5 thuốc điều trị ung thư, cấp địa phương gồm 106 thuốc. Việc áp dụng mua sắm tập trung mới chỉ bắt đầu với các thuốc có chi phí cao và sử dụng dài ngày.

2. Chính sách ưu tiên nhà thầu trong nước: Luật đấu thầu số 43 bổ sung điều kiện ưu đãi cho nhà thầu trong nước khi chi phí sản xuất trong nước chiếm từ 25% trở lên. Thông tư số 10/2016/TT-BYT quy định danh mục 146 thuốc sản xuất trong nước được ưu tiên đấu thầu. Tuy nhiên, tỷ lệ sử dụng thuốc sản xuất trong nước tại các bệnh viện trung ương chỉ đạt khoảng 1-2% tổng giá trị tiền thuốc trúng thầu, cho thấy hiệu quả ưu tiên còn hạn chế.

3. Phân chia gói thầu và đánh giá hồ sơ dự thầu: Thông tư số 36/2013 sửa đổi phân chia nhóm thuốc theo tiêu chuẩn kỹ thuật và công nghệ, giảm tỷ lệ thuốc nhập khẩu từ Ấn Độ và Trung Quốc trúng thầu tại Sở Y tế Bắc Giang từ 20% xuống còn khoảng 6% trong năm 2014. Phương pháp đánh giá hồ sơ dự thầu hiện nay kết hợp giữa kỹ thuật và giá, giúp lựa chọn nhà thầu toàn diện hơn.

4. Tác động của Hiệp định TPP: Chương 15 về mua sắm Chính phủ trong TPP quy định nguyên tắc minh bạch, không phân biệt đối xử và mở cửa thị trường mua sắm công với ngưỡng mở cửa từ khoảng 7,8 tỷ đến 60 tỷ đồng tùy từng giai đoạn và đối tượng. Việt Nam được phép loại trừ một tỷ lệ phần trăm giá trị hợp đồng mua thuốc khỏi phạm vi điều chỉnh trong 15 năm đầu, giảm dần từ 100% xuống 50%. TPP cũng quy định bảo hộ dữ liệu thử nghiệm 5 năm và mở rộng phạm vi bảo hộ sáng chế, tạo thách thức cho sản xuất thuốc generic trong nước.

Thảo luận kết quả

Việc hoàn thiện hệ thống pháp luật đấu thầu thuốc từ năm 2012 đến 2015 đã góp phần nâng cao tính minh bạch và hiệu quả trong mua sắm thuốc công. Việc áp dụng mua sắm tập trung và chính sách ưu tiên nhà thầu trong nước là bước tiến quan trọng, tuy nhiên tỷ lệ sử dụng thuốc sản xuất trong nước vẫn còn thấp do nhiều nguyên nhân như chất lượng thuốc, thói quen sử dụng thuốc ngoại và hạn chế trong quản lý giá.

Sự thay đổi trong phân chia nhóm thuốc và tiêu chí đánh giá hồ sơ dự thầu đã giúp giảm tỷ lệ thuốc nhập khẩu từ các nước có chất lượng không ổn định như Ấn Độ và Trung Quốc, đồng thời tạo điều kiện cho thuốc sản xuất trong nước tham gia đấu thầu hiệu quả hơn. Tuy nhiên, bảng tiêu chuẩn kỹ thuật hiện tại chưa đủ mạnh để phân biệt rõ ràng chất lượng thuốc, gây khó khăn trong việc lựa chọn thuốc có chất lượng cao hơn.

Hiệp định TPP mở ra cơ hội lớn cho doanh nghiệp dược Việt Nam tiếp cận thị trường quốc tế và thu hút đầu tư, nhưng cũng đặt ra thách thức về bảo hộ sở hữu trí tuệ và cạnh tranh với thuốc nhập khẩu. Việc mở cửa thị trường mua sắm công theo TPP đòi hỏi Việt Nam phải nâng cao năng lực quản lý, minh bạch hóa quy trình đấu thầu và phát triển hệ thống đấu thầu điện tử để đáp ứng các cam kết quốc tế.

Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ so sánh tỷ lệ thuốc nhập khẩu trúng thầu trước và sau khi áp dụng Thông tư số 36, bảng so sánh các hình thức lựa chọn nhà thầu theo Luật đấu thầu số 43 và số 61, cũng như biểu đồ thể hiện tỷ lệ loại trừ giá trị hợp đồng mua thuốc theo lộ trình TPP.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Hoàn thiện khung pháp lý đấu thầu thuốc: Cần tiếp tục rà soát, sửa đổi các văn bản hướng dẫn để đảm bảo tính thống nhất, minh bạch và phù hợp với cam kết quốc tế, đặc biệt là các quy định về phân chia gói thầu, tiêu chí đánh giá kỹ thuật và chính sách ưu tiên nhà thầu trong nước. Chủ thể thực hiện: Bộ Y tế, Bộ Kế hoạch và Đầu tư; Thời gian: 1-2 năm.

2. Phát triển hệ thống đấu thầu điện tử: Đẩy mạnh xây dựng và triển khai hệ thống mạng đấu thầu quốc gia để nâng cao hiệu quả, giảm chi phí và tăng tính minh bạch trong đấu thầu thuốc. Chủ thể thực hiện: Bộ Kế hoạch và Đầu tư phối hợp Bộ Y tế; Thời gian: 1 năm.

3. Nâng cao năng lực cho đội ngũ tham gia đấu thầu: Tổ chức đào tạo chuyên sâu, cấp chứng chỉ cho cán bộ tham gia đấu thầu thuốc nhằm nâng cao trình độ chuyên môn và kỹ năng thực hiện quy trình đấu thầu. Chủ thể thực hiện: Bộ Y tế, các trường đại học; Thời gian: liên tục.

4. Khuyến khích phát triển ngành dược trong nước: Hỗ trợ doanh nghiệp dược trong nước nâng cao chất lượng sản phẩm, đầu tư nghiên cứu phát triển thuốc mới, đồng thời tăng cường kiểm soát chất lượng nguyên liệu và thuốc sản xuất trong nước. Chủ thể thực hiện: Bộ Y tế, Bộ Khoa học và Công nghệ; Thời gian: 3-5 năm.

5. Chuẩn bị ứng phó với tác động của Hiệp định TPP: Xây dựng chiến lược thích ứng với các cam kết về bảo hộ sở hữu trí tuệ, mở cửa thị trường mua sắm công, đồng thời bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng và doanh nghiệp trong nước. Chủ thể thực hiện: Bộ Công Thương, Bộ Y tế; Thời gian: 2-3 năm.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Cơ quan quản lý nhà nước về y tế và đấu thầu: Giúp hiểu rõ các quy định pháp luật, chính sách ưu tiên và tác động của Hiệp định TPP để xây dựng chính sách phù hợp, nâng cao hiệu quả quản lý mua sắm thuốc.

2. Doanh nghiệp dược trong nước: Nắm bắt các thay đổi pháp luật và cam kết quốc tế để điều chỉnh chiến lược sản xuất, kinh doanh, nâng cao năng lực cạnh tranh và tận dụng cơ hội mở rộng thị trường.

3. Các nhà thầu và nhà cung cấp thuốc: Hiểu rõ các hình thức lựa chọn nhà thầu, phương pháp đánh giá hồ sơ dự thầu và các quy định về mua sắm công để chuẩn bị hồ sơ dự thầu hiệu quả, đáp ứng yêu cầu pháp lý.

4. Học giả, sinh viên ngành quản lý kinh tế dược và luật thương mại quốc tế: Cung cấp tài liệu nghiên cứu về sự phát triển chính sách đấu thầu thuốc, tác động của hội nhập kinh tế quốc tế và các vấn đề pháp lý liên quan đến mua sắm công.

Câu hỏi thường gặp

1. Luật đấu thầu số 43/2013 có điểm mới gì so với Luật đấu thầu số 61/2005 trong lĩnh vực đấu thầu thuốc?
   Luật đấu thầu số 43 bổ sung chương riêng về đấu thầu mua thuốc, quy định rõ hơn về hình thức lựa chọn nhà thầu, mua sắm tập trung và chính sách ưu đãi nhà thầu trong nước, nhằm tăng tính minh bạch và hiệu quả so với Luật số 61.

2. Mua sắm tập trung trong đấu thầu thuốc là gì và có lợi ích gì?
   Mua sắm tập trung là tổ chức đấu thầu rộng rãi qua đơn vị mua sắm tập trung để giảm chi phí, thời gian và tăng tính chuyên nghiệp. Ví dụ, danh mục thuốc tập trung cấp quốc gia gồm 5 thuốc điều trị ung thư giúp tiết kiệm chi phí và nâng cao hiệu quả cung ứng.

3. Chính sách ưu tiên nhà thầu trong nước được áp dụng như thế nào?
   Nhà thầu có chi phí sản xuất trong nước chiếm từ 25% trở lên được ưu đãi trong đấu thầu. Bộ Y tế ban hành danh mục 146 thuốc sản xuất trong nước được ưu tiên, giúp tăng cơ hội trúng thầu cho doanh nghiệp trong nước.

4. Hiệp định TPP ảnh hưởng thế nào đến hoạt động đấu thầu thuốc tại Việt Nam?
   TPP quy định nguyên tắc minh bạch, không phân biệt đối xử trong mua sắm Chính phủ, mở cửa thị trường mua sắm công với lộ trình loại trừ dần tỷ lệ hợp đồng mua thuốc khỏi phạm vi điều chỉnh. Đồng thời, TPP tăng cường bảo hộ sở hữu trí tuệ, ảnh hưởng đến sản xuất thuốc generic trong nước.

5. Việc áp dụng đấu thầu điện tử có lợi ích gì?
   Đấu thầu điện tử giúp nâng cao tính minh bạch, giảm chi phí hành chính, đơn giản hóa thủ tục, tiết kiệm thời gian và tạo điều kiện cho nhà thầu tiếp cận thông tin mọi lúc mọi nơi, góp phần nâng cao hiệu quả đấu thầu thuốc.

Kết luận

• Luật đấu thầu số 43/2013 và các Thông tư hướng dẫn đã tạo nền tảng pháp lý vững chắc cho hoạt động đấu thầu thuốc tại Việt Nam giai đoạn 2012-2015, nâng cao tính minh bạch và hiệu quả.
• Chính sách ưu tiên nhà thầu trong nước và mua sắm tập trung là những điểm mới quan trọng, tuy nhiên tỷ lệ sử dụng thuốc sản xuất trong nước còn thấp, cần có giải pháp thúc đẩy.
• Hiệp định TPP đặt ra cả cơ hội và thách thức cho ngành dược Việt Nam, đặc biệt trong bảo hộ sở hữu trí tuệ và mở cửa thị trường mua sắm công.
• Cần phát triển hệ thống đấu thầu điện tử và nâng cao năng lực đội ngũ tham gia đấu thầu để đáp ứng yêu cầu minh bạch và hiệu quả trong bối cảnh hội nhập.
• Đề xuất các giải pháp hoàn thiện pháp luật, phát triển ngành dược trong nước và chuẩn bị ứng phó với tác động của TPP là cần thiết cho sự phát triển bền vững của ngành dược Việt Nam.

Next steps: Triển khai các khuyến nghị về hoàn thiện pháp luật, đào tạo nhân lực và phát triển hệ thống đấu thầu điện tử trong vòng 1-3 năm tới. Đồng thời, theo dõi và đánh giá tác động của Hiệp định TPP để điều chỉnh chính sách phù hợp.

Các cơ quan quản lý, doanh nghiệp và nhà nghiên cứu cần phối hợp chặt chẽ để thực hiện các giải pháp đề xuất, góp phần nâng cao hiệu quả đấu thầu thuốc và phát triển ngành dược Việt Nam trong bối cảnh hội nhập quốc tế.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1. Đấu thầu thuốc tại Việt Nam 1. Quy định hoạt động đấu thầu qua các giai đoạn Luật đấu thầu số 43 đã định nghĩa: “Đấu thầu là quá trình lựa chọn nhà thầu để ký kết và thực hiện hợp đồng cung cấp dịch vụ tư vấn, dịch vụ phi tư vấn, mua sắm hàng hóa, xây lắp; lựa chọn nhà đầu tư để ký kết và thực hiện hợp đồng dự án đầu tư theo hình thức đối tác công tư, dự án đầu tư có sử dụng đất trên cơ sở đảm bảo cạnh tranh, công bằng, minh bạch và hiệu quả kinh tế” [24]. Việc mua thuốc sử dụng trong các cơ sở y tế sử dụng nguồn ngân sách nhà nước và nguồn BHXH bắt buộc phải thực hiện đấu thầu.

Chính phủ và Bộ Y tế đã ban hành một hệ thống các văn bản pháp quy, hướng dẫn việc thực hiện công tác đấu thầu nói chung và đấu thầu mua sắm thuốc nói riêng. Văn bản hướng dẫn đấu thầu thuốc ngày càng được bổ sung và hoàn thiện theo thời gian, sự thay đổi này cho ra những kết quả tích cực, công tác đấu thầu thuốc ngày càng trở nên minh bạch hơn, hiệu quả hơn và mang tính chất đặc thù hơn. Căn cứ vào các văn bản pháp quy, quá trình đấu thầu thuốc tại Việt Nam được chia làm 5 giai đoạn như sau: Luan van thac si 4 Bảng 1. Các giai đoạn đấu thầu thuốc Giai đoạn Căn cứ pháp lý về đấu thầu thuốc Giai đoạn 1: Chưa có Thông tư hướng dẫn nên cơ sở y tế thực hiện mua Trước năm 2005 sắm như hàng hóa sử dụng nguồn vốn ngân sách Nhà nước.

Giai đoạn 2: Từ năm Luật Đấu thầu số 61/2005/QH11 ngày 29/11/2005; 2005 đến năm 2007 Luật sửa đổi số 38/2009/QH12; Nghị định số 85/2009/NĐ-CP ngày 15/10/2009; Thông tư liên tịch số 20/2005/TTLT-BYT-BTC. Giai đoạn 3: Từ năm Luật Đấu thầu số 61/2005/QH11 ngày 29/11/2005; 2007 đến 01/6/2012 Luật sửa đổi số 38/2009/QH12; Nghị định số 85/2009/NĐ-CP ngày 15/10/2009; Thông tư số 10/2007/TTLT-BYT-BTC ngày 10/8/2007. Giai đoạn 4: Luật Đấu thầu số 61/2005/QH11 ngày 29/11/2005; Từ 01/6/2012 đến Luật sửa đổi số 38/2009/QH12; tháng 12/2013 Nghị định số 85/2009/NĐ-CP ngày 15/10/2009; Thông tư số 01/2012/TTLT-BYT-BTC ngày 19/01/2012; Thông tư số 11/2012/TT-BYT ngày 28/6/2012. Giai đoạn 5: Luật Đấu thầu số 43/2013/QH13 ngày 26/11/2013; Từ 01/01/2014 đến Nghị định số 63/2014/NĐ-CP ngày 26/6/2014; nay Thông tư số 01/2012/TTLT-BYT-BTC ngày 19/01/2012; Thông tư số 36/2013/TTLT-BYT-BTC ngày 11/11/2013; Thông tư số 37/2013/TT-BYT ngày 11/11/2013; Thông tư số 31/2014/TT-BYT ngày 26/9/2014.

Luan van thac si 5 Như vậy, nếu như trước năm 2005 chưa có văn bản chính thức quy định về đấu thầu thuốc thì trong giai đoạn từ năm 2005 đến năm 2013 đã có 4 lần thay đổi hướng dẫn đấu thầu thuốc: Thông tư liên tịch số 20/2005/TTLT-BYT-BTC là văn bản đầu tiên về hướng dẫn đấu thầu cung ứng thuốc. Việc lập hồ sơ mời thầu thực hiện theo quy định của các Nghị định do Chính phủ ban hành. Giá trúng thầu không được cao hơn giá gói thầu được phê duyệt và giá bán lẻ phổ biến trên thị trường cùng thời điểm đấu thầu. Phê duyệt kế hoạch đấu thầu, hồ sơ mời thầu và kết quả đấu thầu do Bộ trưởng (đối với cơ sở y tế công lập trực thuộc), Chủ tịch ủy ban nhân dân tỉnh (đối với Sở y tế trên địa phương).

Việc phân cấp trong phê duyệt đã gây khó khăn cho các đơn vị thực hiện do phải chờ đợi lâu, mất thời gian. Giai đoạn này hướng dẫn đấu thầu còn sơ sài, việc thực hiện cũng chưa thống nhất, việc phê duyệt kết quả trúng thầu còn phụ thuộc, mất thời gian. Hơn nữa, quản lí giá chưa được đề cao nên giá thuốc trúng thầu mỗi nơi một giá. Thông tư số 10/2007/TTLT-BYT-BTC thay thế Thông tư số 20/2005/TTLT- BYT-BTC với quy định mới: phân quyền phê duyệt hồ sơ mời thầu, kết quả lựa chọn nhà thầu cho thủ trưởng các cơ sở y tế công lập; gói thầu được chia ra làm gói thầu theo tên generic và gói thầu theo tên biệt dược kèm theo cụm từ “tương đương điều trị”.

Tuy đã giải quyết được cơ bản về vấn đề lựa chọn thuốc nhưng vẫn bộc lộ một số bất cập: chưa có tiêu chí xét thầu thống nhất, giá thuốc trúng thầu của một sản phẩm mỗi đơn vị một khác, giá thường cao hơn giá thị trường, chưa có ưu tiên rõ ràng đối với thuốc sản xuất trong nước, khó khăn khi duyệt giá kế hoạch do công bố giá của các mặt hàng chưa kịp thời. Thông tư số 01/2012/TTLT-BYT-BTC thay thế Thông tư số 10/2007/TTLT- BYT-BTC đã quy định phân chia gói thầu thuốc trong đó gói thầu thuốc theo tên generic chia thành 4 nhóm (theo Phụ lục 1); quy định mỗi nhóm chỉ chọn một mặt hàng có giá thấp nhất nên bệnh viện không thể chọn những mặt hàng đã dùng lâu, có uy tín trong điều trị, dải lựa chọn thuốc bị thu hẹp dẫn đến việc sử dụng thuốc biệt Luan van thac si 6 dược gốc tăng đột biến, gây khó khăn cho công tác cung ứng thuốc. Đồng thời, Bộ y tế đã ban hành Thông tư số 11/2012/TT-BYT Hướng dẫn lập hồ sơ mời thầu mua thuốc trong các cơ sở y tế, Thông tư này đã giúp các đơn vị thống nhất trong xây dựng hồ sơ mời thầu, thẩm định, phê duyệt hồ sơ mời thầu, có cơ sở để chấm điểm các nhà thầu khi xét thầu. Thông tư liên tịch số 36/2013/TTLT-BYT-BTC sửa đổi, bổ sung một số điều của Thông tư liên tịch số 01/2012/TTLT-BYT-BTC Hướng dẫn đấu thầu mua thuốc trong các cơ sở y tế.

Thông tư này có sự phân chia lại nhóm, khắc phục hạn chế về chia nhóm trong Thông tư số 01, nhưng về khía cạnh chất lượng điều trị của thuốc trúng thầu vẫn còn nhiều bất cập. Đồng thời ngày 11 tháng 11 năm 2013, Bộ Y tế đã ban hành Thông tư số 37/2013/TT-BYT Hướng dẫn lập hồ sơ mời thầu mua thuốc trong các cơ sở y tế thay thế Thông tư số 11/2012/TT-BYT. Đặc biệt, nếu như Luật đấu thầu số 61/2005/QH11 cho đến Luật sửa đổi số 38/2009/QH12 (Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của các luật liên quan đến đầu tư xây dựng cơ bản) chưa có quy định riêng để cụ thể hóa về đấu thầu thuốc thì Luật đấu thầu số 43/2013/QH13 đã có mục riêng (Mục 3, Chương 5) quy định về việc mua thuốc, vật tư y tế sử dụng nguồn vốn nhà nước, nguồn quỹ bảo hiểm y tế và nguồn thu hợp pháp khác của các cơ sở y tế. Ngày 26 tháng 9 năm 2014, Bộ Y tế ban hành Thông tư 31/2014/TT-BYT Quy định bảng tiêu chuẩn đánh giá về mặt kĩ thuật tại hồ sơ mời thầu mua thuốc.

Giai đoạn này các đơn vị phải thực hiện theo Luật đấu thầu số 43, Nghị định 63/2014/NĐ-CP và các văn bản hướng dẫn hiện có nhưng không được trái Luật. Điều này thể hiện rõ sự quan tâm của Quốc hội và Chính phủ đến vấn đề đấu thầu thuốc trong giai đoạn hiện nay. Tuy đã đạt được những kết quả đáng khích lệ trong đảm bảo cung ứng thuốc tại các cơ sở y tế nhưng những bất cập trong quản lí vẫn là bài toán chưa có lời giải, đáp ứng mong muốn của các đơn vị thực hiện đấu thầu. Luan van thac si 7 1.

Một số yếu tố liên quan và ảnh hưởng đến hoạt động đấu thầu thuốc Trong hoạt động đấu thầu mua thuốc, qua thực tế cho thấy có nhiều yếu tố liên quan, ảnh hưởng trực tiếp đến kết quả đấu thầu. Nắm bắt được những yếu tố này để tổ chức hoạt động đấu thầu có hiệu quả cao nhất, tránh sai sót có thể gặp trong đấu thầu: Hệ thống văn bản quy phạm pháp luật: Đây là yếu tố liên quan, quyết định phương pháp, cách thức tổ chức thực hiện đấu thầu. Hệ thống Thông tư hướng dẫn liên tục thay đổi gây khó khăn cho việc thực hiện. Đấu thầu thuốc nói chung là phục vụ công tác khám và điều trị cho bệnh nhân có BHYT, thời gian qua các văn bản liên quan đến BHYT cũng thay đổi từ Luật BHYT, Luật khám chữa bệnh đến các Thông tư liên quan như Thông tư ban hành danh mục thuốc chủ yếu sử dụng tại các cơ sở khám chữa bệnh được quỹ BHYT thanh toán; điều này tác động đến việc xác định nhu cầu thuốc, xây dựng kế hoạch đấu thầu,… Mô hình bệnh tật, sự phát triển của khoa học-kĩ thuật trong chẩn đoán, điều trị: Cùng với sự phát triển của xã hội, thay đổi của môi trường sống kéo theo sự thay đổi của mô hình bệnh tật, nhu cầu thuốc.

Mặt khác, trên đà phát triển của khoa học-kĩ thuật y học, nhiều thuốc mới được phát minh dẫn đến yêu cầu cao hơn trong dùng thuốc phục vụ khám và điều trị; nhiều thuốc lạc hậu không còn nhu cầu sử dụng đã tác động lớn đến việc xây dựng danh mục thuốc, lựa chọn thuốc trúng thầu, mua thuốc cho các cơ sở khám chữa bệnh. Việc tổ chức thực hiện đấu thầu tùy theo từng đơn vị nhưng có những ảnh hưởng chính sau: Cơ quan quản lí Nhà nước (Bộ y tế, sở y tế): Cơ quan thẩm định và phê duyệt kế hoạch đấu thầu hoặc trực tiếp tổ chức đấu thầu (Sở y tế) chưa chuyên nghiệp. Việc chậm trễ trong quy trình đấu thầu, nhất là thủ tục thẩm định, phê duyệt chậm là vấn đề thường gặp dẫn đến thiếu thuốc. Luan van thac si 8 Chủ đầu tư (các bệnh viện, sở y tế): Việc triển khai chưa khoa học, còn nhiều lúng túng dẫn đến kết quả đấu thầu chưa đúng, còn chậm, giá thuốc trúng thầu còn khác nhau giữa các đơn vị.

Nhân lực, tổ chức tham gia hoạt động đấu thầu: Theo quy định, tất cả các thành viên tham gia hoạt động đấu thầu đều phải có chứng chỉ đã qua tập huấn về đấu thầu thuốc. Trình độ đội ngũ tham gia quá trình đấu thầu chưa cao do đều là kiêm nhiệm. Cơ sở vật chất, trang thiết bị phục vụ cho đấu thầu: Nhiều đơn vị chưa xây dựng được phần mềm đấu thầu, vẫn tổ chức xét thầu theo kiểu thủ công dẫn đến mất thời gian, sự chính xác, tính minh bạch không cao. Các nhà thầu là những người trực tiếp tham gia quá trình thầu, các nhà thầu thuộc các công ty đa quốc gia, công ty lớn thường có đội ngũ làm thầu chuyên nghiệp, có nhiều kinh nghiệm, hồ sơ thầu của những đơn vị này thường đáp ứng yêu cầu hồ sơ mời thầu.

Các đơn vị tư nhân, đơn vị nhỏ thường chưa có kinh nghiệm, chưa có đội ngũ làm thầu chuyên nghiệp, hồ sơ dự thầu thường hay thiếu sót dẫn đến hồ sơ bị loại. Hiệp định TPP 1. Định nghĩa, mục tiêu 1. Định nghĩa TPP viết tắt của cụm từ Trans-Pacific Strategic Economic Partnership Agreement trong tiếng Anh, tức là Hiệp định Đối tác Kinh tế Chiến lược xuyên Thái Bình Dương.