Chương 1 CƠ SỞLÝ LUẬN VÀ PHÁP LÝ VETO CHỨC 'VÀ HOẠT ĐỘNG THANH TRA BẢO HIỂM XÃ HỘI. Khái quát về tổ chức và hoạt động của thanh tra nhà nước LLL Khái mniệmthanh tra nhà nước Hiên nay, có kha nhiều cách hiểu vé thanh tra, có quan niệm cho rằng, thanh tra là hoạt động kiểm soát của chủ thé quản lý đổi với đổi tượng quản lý. hoặc thanh tra là hoạt đông kiểm tra, xem xét việc thực hiện nhiệm vụ, công việc của của các chủ thể thuộc quyền quan lý của cơ quan, tổ chức. đó, cũng có ý kiến vẻ thanh tra là hoat đông của cơ quan nha nước có thẩm.
quyển để xem xét, đảnh giá, kiểm tra việc thực hiện nhiệm vụ, công việc của đổi tượng quản lý để đưa ra kết luận về việc chấp hành chính sách, pháp luật trong quản lý nha nước, quản lý xã hội. Những quan niêm, cách hiểu khác nhau nay xuất phát từ những gic đô tiếp cận khác nhau, song nhìn chung các cách và quan niệm nảy đều có điểm chung thông nhất vé thanh tra đó la hoạt động “kiểm tra, xem xét, đánh gia” của chủ thé quan lý đối với đổi tượng. quan lý nha nước, quan lý xế hồi ‘Theo Từ điễn Tiếng Việt, thuật ngữ thanh tra định nghĩa la “kiểm soát xem xết tại chỗ việc làm của địa phương co quan, xi nghiệp”. Với nghĩa nay, thanh tra bao hảm việc kiểm soát, xem xét vả phát hiện ngăn chặn những gì trai với quy định, thanh tra lả hoạt động của một chủ thé có thẩm quyền: Người làm nhiệm vụ thanh tra, đoàn thanh tra và đất trong phạm vì quyển ảnh cũa một chủ thể nhất định.
Theo từ điền Anh - Việt, Thanh tra là “sie kiểm soát. kiểm kê đối với đồi tượng bị thanh tra”? Theo Từ điển Giải thích thuật ngữ luật học cla Trưởng Đại học Luật Hà Nội, định nghĩa hoạt động thanh tra “Ia hoạt động kiếm tra. giám sát việc 1 Ridin tng Vật, Nho Di Nẵng m 1998, 882 2. öên pap bật Aa Vật, Dob Khoa học di, 199%, 203 thực hiện chính sách, pháp luật, nhiệm vụ, ké hoạch nhà nước của cơ quan, tổ: chức, cá nhân và giám sát việc giải quyết khiếu nai, tỖ cáo của cơ quan, người cô thẩm quyên "3 Theo các cách tiếp cân và định nghĩa trong các từ điển nêu trên, thuật ngữ thanh tra được hiểu theo một nghia chung nhất là xem xét, kiểm tra, đánh.
giá của chủ thể quản lý có quyển đối với hoạt đông của đổi tương bi quản lý về việc chấp bánh các quy đính của pháp luật trên các lĩnh vực của đời sông xã hội Ở nước ta, trong mỗi giai đoạn lịch sử cụ thể, khái niệm về thanh tra cũng được nhận thức khác nhau; đó là sự phân ảnh vẻ mô hình tổ chức, hình. thức hoạt động của các cơ quan nha nước, về sư kiểm soát đối với hoạt động. của bộ máy bảnh chính nhà nước cũng như việc thực hiện nhiệm vụ, kế hoạch, chấp hành chỉnh sich, pháp luật của các cơ quan, tổ chức, cá nhân Tuy nhiên, khái niêm vẻ thanh tra nha nước chưa được dé cập day đủ trong Pháp lênh Thanh tra năm 1990, Luật Thanh tra năm 2004 mà chỉ dé cập đến. thanh tra nha nước cơ bản lả hoạt động thanh tra hành chính.
Điền Luật Thanh tra năm 2010 đưa ra định nghĩa về thanh tra nh nước như sau: “Thanh tra nhhà nước là hoạt đông xem vét đánh giá. xe theo trình te thủ tue do pháp Trật quy Äịnh của cơ quan nhà nước có thẩm quyền đối với việc thực hiện chỉnh sách, pháp luật, nhiêm vu quyền han của cơ quan tổ chức, cá nhân. Thanh tra nhà nước bao gồm thamh tra hành chính và thanh tra chuyén ngành “*. "Như vay, Luật Thanh tra năm 2010 và các văn bản có liền quan đã quan niềm tương đối đây di và quy định thông nhất khi để cập đền thanh tra nha nước, cụ thé 1a thanh tra nha nước bao gôm tổ chức và hoạt động của.
thanh tra hảnh chính va TTCN, Tuy nhiên, trong thực tiễn hoạt động quản ly hảnh chỉnh nha nước, có những hoạt động thuộc ngánh, lĩnh vực do Bộ, cơ quan ngang bộ, cơ quan thuộc Chinh phủ quản ly cũng cần bảo dam hoạt -3.N đến Gai dich gật ng hậ học cia Tường Đại hạ Toật Hi Nội- Pin Dệt hình ce vì Tổ mg ‘hah chẽ, Neb Công aur dn, Hi Nội, 1999, 106 4 Khoi 1 Đâu 3 Lat Doman 2010 đông kiểm soát không chỉ qua phương thức kiểm tra, giám sát ma phải được tiến hành bởi hoạt động TTCN. Do đó, bên cạnh cơ quan thực hiện thanh tra hành chính, TTCN, pháp luật cũng đã có những quy đính, điều chỉnh thông nhất đối với các cơ quan được giao thực hiện chức năng TTCN, Các cơ quan nay không phải lả cơ quan TTCN mả chi 1a cơ quan "được giao” thực hiện chức năng TTCN thuộc ngành, lĩnh vực do cơ quan mình quản lý. Từ những quan niêm, định nghĩa va phân tích ở tré , có thể eu: Thanh ra nhà nước là hoạt động xem xét, đánh giá. đưa ra tết luận có hay Riông có vi ‘phan pháp huật đốt với việc thực hiện chinh sách pháp luật, nhiềm vụ, quyền haa của cơ quan tổ chức, cá nhân trong hoat đông quấn Is hành chính nhà nước dé cơ quan nhà nước có thẩm quyén xử lý; nhằm ngăn chăn, phòng ngừa vi _pham pháp luật, góp phẫn nâng cao hiệu quả quấn If hảnh chính nhà nước.
Tổ chức và hoat động của thanh tra nhà nước chức và hoạt động thanh tra lả một phương thức kiểm soát quyền lực nha nước nói chung và kiểm soát hoạt động hành chính đổi với các cơ quan, tổ chức, cá nhân có liên quan nói riêng, thanh tra nha nước có vị trí, vai trò rất quan trong trong việc ngăn chăn, phòng ngừa, phát hiện, xem xét, đánh. giá, đưa ra kết luận thanh tra để xử lý hoặc dé nghị cơ quan có thẩm quyển xử ý nghiêm minh, ap thời, đúng pháp luất. Vi vay, ngay sau Cách mang thang Tam năm 1945 thành công, nha nước Viet Nam dân chit công hòa ra đời, ngày 23/11/1945, Hé Chủ tịch đã ký Sắc lệnh số 64/SL thành lập Ban Thanh. tra đắc biết, quyền thanh tra được xác định và chính thức giao cho Chính phi.
Hiễn pháp năm 1946 chưa sử dụng thuật ngữ "thanh tra” va cũng chưa tỗ chức cơ quan chuyên môn (thực hiện chuyến trách) vé thanh tra ma chỉ quy định quyển “kiểm soát" đối với Chỉnh phũ được giao cho Ban Thường vu của Nghĩ viên. Hiễn pháp năm 1959 quy định thanh tra, kiểm tra có nhiệm vụ zem xét vi pham của các cơ quan, nhân viên hành chính vả mỡ rồng ra quyển giám sát, kiểm tra hoạt đông zây dung, ban hành, thực hiên các van ban pháp quy. Hiển pháp 1980 quy đính thanh tra với nội dung la một chức năng của cơ quan quản ly nha nước Khoản 15 Điều 107 của Hiến pháp quy định Hội đẳng Bộ trường có nhiệm vu: "Tổ chức và lãnh đạo công tác thanh tra và kiểm tra của Nhà nước”. én Hiền pháp 1992, khái niệm thanh tra được thể hiện rõ hơn qua các điều 112, 115, 116 và 14.
Khoản 7 Điển 112 quy định Chính phi có nhiệm vụ “tổ chức va lãnh đạo công tác kiểm kê, thông kê của Nha nước, công tác thanh. tra nhà nước, chống quan liêu, tham nhũng, trong bộ may nha nước, công tác giải quyết khiêu nai, tô cáo của cổng dân” Trong Pháp lệnh Thanh tra năm 1990, hoạt đông thanh tra của các tổ chức thanh tra được xác định là một chức năng thiết yéu của cơ quan quản lý nha nước, Đến nay, thiết ché tổ chức thanh tra nhả nước luôn được quan tâm. kiên toàn, theo Luật Thanh tra năm 2010, bô may thanh tra nhà nước hiện nay được tổ chức hoàn thiện từ trung ương đến địa phương gồm: Thanh tra Chính phủ, Thanh tra Bộ, Cơ quan ngang bô, Thanh tra tỉnh, Thanh tra Sở và Thanh. tra huyện, các cơ quan nảy có những chức năng, nhiệm vụ quyền hạn nhất định.
Để thực hiện các chức năng của minh, bô máy cơ quan thanh tra được thành lập theo cấp hành chính (gồm Thanh tra Chính phi, Thanh tra tinh, ‘Thanh tra huyện) tiền hành hoạt động thanh tra hành chỉnh. Thanh Bồ, Co quan ngang bô, Thanh tra Sở được thanh lập để thực hiện hoạt động thanh tra hành chính đổi với các tổ chức, đơn vi, cán bộ, công chức, viên chức và người lao đồng thuộc phạm vi quản lý của Bộ và của Sở, Thanh tra việc chấp hành. pháp luât chuyên ngành đối với cả nhân, tổ chức có liên quan thuộc pham vi quản lý nha nước đối với, ngành, lính vực do Bộ, Cơ quan ngang bộ hoặc do Sỡ có thắm quyền quản lý theo quy định của pháp luật. Việc quy định về tổ chức như trên la nhằm nâng cao tính hệ thông của.
các cơ quan thanh tra nha nước, đồng thời xác định rõ đối tương thanh tra, 10 phạm vi thanh tra giữa các cơ quan thanh tra, giữa cơ quan thanh tra nha nước với cơ quan được giao thực hiện chức năng TTCN, khắc phục sư trùng lấp trong hoạt động thanh tra 1. Thanh tra hành chink, thanh tra chuyén ngàn]: 1. Thanh tra hành chính Cơ ch kiểm soát hoạt động hành chính nhà nước được thực hiên bởi nhiễu phương thức, với những cơ quan có chức năng khác nhau như hoạt đông kiểm tra (bao gồm cả kiểm tra theo chức năng, kiểm tra nội bộ hoặc kiểm tra của cơ quan nha nước có thẩm quyền chung, giám sát của cơ quan. quyên lực nha nước, các tổ chức xã hội va công dân, hoạt động kiểm toán nha nước.
Trong đó, thanh tra nha nước nói chung va thanh tra anh chính nói tiêng có vai trở rất quan trong đổi với hoạt đông trong nội bộ của các cơ quan trong bộ my nha nước, đây là thanh tra của cơ quan cấp trên đổi với cơ quan, đơn vi, cá nhân cấp dưới (thuộc quyền quản ly trực tiép), là thanh tra của chủ thể quan lý với đổi tượng quan lý thuộc phạm vi thẩm quyên của cơ quan. quản lý nha nước cùng cấp (Thanh tra Chính phủ trong pham vi quản lý của Chính phủ, Thanh tra tỉnh trong phạm vi quản lý của Uy ban nhân dân cấp tĩnh và Thanh tra huyện trong phạm vi quên lý của Uy ban nhân dân cấp huyện). Do đó, thanh tra hảnh chính fa hoat đông thanh tra của cơ quan nhà nước có thẩm quyén đối với cơ quan, tỗ chức. cả nhân trực thuộc trong việc thực hiện chỉnh sách pháp luật, nhiệm vụ, quyển hạn được giao".