Tổ Chức Bộ Máy Hành Chính Nhà Nước Cấp Tỉnh Của Nước Cộng Hòa Dân Chủ Nhân Dân Lào

Tổ chức bộ máy hành chính nhà nước cấp tỉnh tại Lào đóng vai trò quan trọng trong việc thực hiện chức năng… 188 trang · Học viện Hành chính Quốc gia · 2021.

• Tác giả: Bounkham Phonmany
• Người hướng dẫn: PGS. Nguyễn Thị Thu Vân
• Trường học: Học viện Hành chính Quốc gia
• Chuyên ngành: Quản lý công
• Đề tài: Tổ Chức Bộ Máy Hành Chính Nhà Nước Cấp Tỉnh Tại Lào
• Loại tài liệu: luận án tiến sĩ
• Năm xuất bản: 2021
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT
• DANH MỤC SƠ ĐỒ
• MỞ ĐẦU
• Lý do chọn đề tài
• Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu
• Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
• Phương pháp luận và phương pháp nghiên cứu
• Câu hỏi nghiên cứu và giả thuyết khoa học
• Những đóng góp mới của đề tài
• Ý nghĩa khoa học và thực tiễn của đề tài
• Cấu trúc của Luận án
• 1. Chương 1: TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU
• 1.1. CÁC CÔNG TRÌNH NGHIÊN CỨU CÓ LIÊN QUAN
• 1.1.1. Các công trình nghiên cứu về tổ chức bộ máy nhà nước
• 1.1.2. Các công trình nghiên cứu về tổ chức bộ máy hành chính nhà nước
• 1.1.3. Các công trình nghiên cứu về tổ chức bộ máy chính quyền địa phương
• 1.2. ĐÁNH GIÁ CÁC CÔNG TRÌNH NGHIÊN CỨU LIÊN QUAN ĐỀ TÀI VÀ ĐỊNH HƯỚNG NGHIÊN CỨU CỦA ĐỀ TÀI
• 1.2.1. Đánh giá các công trình đã nghiên cứu liên quan đề tài
• 1.2.2. Định hướng nghiên cứu của đề tài
• 1.3. Tiểu kết chương 1
• 2. Chương 2: CƠ SỞ KHOA HỌC VỀ TỔ CHỨC BỘ MÁY HÀNH CHÍNH NHÀ NƯỚC CẤP TỈNH
• 2.1. KHÁI NIỆM, VỊ TRÍ, CHỨC NĂNG, NHIỆM VỤ, QUYỀN HẠN CỦA BỘ MÁY HÀNH CHÍNH NHÀ NƯỚC CẤP TỈNH
• 2.1.1. Khái niệm tổ chức bộ máy hành chính nhà nước cấp tỉnh
• 2.1.2. Vị trí, chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn của bộ máy hành chính nhà nước cấp tỉnh
• 2.2. ĐẶC ĐIỂM VÀ NGUYÊN TẮC TỔ CHỨC BỘ MÁY HÀNH CHÍNH NHÀ NƯỚC CẤP TỈNH
• 2.2.1. Đặc điểm tổ chức bộ máy hành chính nhà nước cấp tỉnh
• 2.2.2. Nguyên tắc tổ chức bộ máy hành chính nhà nước cấp tỉnh
• 2.3. PHƯƠNG THỨC TỔ CHỨC, HOẠT ĐỘNG VÀ PHÂN CẤP CỦA TỔ CHỨC BỘ MÁY HÀNH CHÍNH NHÀ NƯỚC CẤP TỈNH
• 2.3.1. Phương thức tổ chức bộ máy hành chính nhà nước cấp tỉnh
• 2.3.2. Phương thức hoạt động của tổ chức bộ máy hành chính nhà nước cấp tỉnh
• 2.3.3. Phân cấp quản lý giữa chính quyền trung ương và chính quyền cấp tỉnh, giữa chính quyền cấp tỉnh với chính quyền cấp huyện
• 2.4. NHỮNG YẾU TỐ ẢNH HƯỞNG ĐẾN TỔ CHỨC BỘ MÁY HÀNH CHÍNH NHÀ NƯỚC CẤP TỈNH
• 2.4.1. Chủ trương, đường lối của đảng cầm quyền
• 2.4.2. Thể chế, chính sách quản lý
• 2.4.3. Vị trí địa lý, điều kiện tự nhiên
• 2.4.4. Truyền thống lịch sử, văn hoá dân tộc
• 2.4.5. Sự phát triển kinh tế - xã hội
• 2.4.6. Sự phát triển của khoa học và công nghệ
• 2.4.7. Bối cảnh hội nhập
• 2.5. TỔ CHỨC BỘ MÁY HÀNH CHÍNH NHÀ NƯỚC CẤP TỈNH CỦA VIỆT NAM VÀ GIÁ TRỊ THAM KHẢO CHO CỘNG HOÀ DÂN CHỦ NHÂN DÂN LÀO
• 2.5.1. Tổ chức bộ máy hành chính nhà nước cấp tỉnh của Việt Nam
• 2.5.2. Giá trị tham khảo cho Cộng hòa dân chủ nhân dân Lào
• 2.6. Tiểu kết chương 2
• 3. Chương 3: THỰC TRẠNG TỔ CHỨC BỘ MÁY HÀNH CHÍNH NHÀ NƯỚC CẤP TỈNH CỦA NƯỚC CỘNG HOÀ DÂN CHỦ NHÂN DÂN LÀO
• 3.1. KHÁI QUÁT TỔ CHỨC BỘ MÁY HÀNH CHÍNH NHÀ NƯỚC CỘNG HÒA DÂN CHỦ NHÂN DÂN LÀO
• 3.1.1. Giới thiệu tổ chức bộ máy hành chính nước Cộng hòa dân chủ nhân dân Lào
• 3.1.2. Giới thiệu tổ chức bộ máy hành chính nước cấp tỉnh nước Cộng hòa dân chủ nhân dân Lào
• 3.2. TỔ CHỨC BỘ MÁY HÀNH CHÍNH NHÀ NƯỚC CẤP TỈNH NƯỚC CỘNG HÒA DÂN CHỦ NHÂN DÂN LÀO
• 3.2.1. Mô hình tổ chức bộ máy hành chính nhà nước cấp tỉnh
• 3.2.2. Phương thức hoạt động của tổ chức bộ máy hành chính nhà nước cấp tỉnh
• 3.2.3. Cơ chế phân cấp giữa chính quyền trung ương và chính quyền cấp tỉnh
• 3.3. ĐÁNH GIÁ CHUNG VỀ TỔ CHỨC BỘ MÁY HÀNH CHÍNH NHÀ NƯỚC CẤP TỈNH NƯỚC CỘNG HÒA DÂN CHỦ NHÂN DÂN LÀO
• 3.3.1. Một số hạn chế
• 3.3.2. Nguyên nhân của hạn chế
• 3.4. Tiểu kết chương 3
• 4. Chương 4: QUAN ĐIỂM VÀ GIẢI PHÁP HOÀN THIỆN TỔ CHỨC BỘ MÁY HÀNH CHÍNH NHÀ NƯỚC CẤP TỈNH CỦA NƯỚC CỘNG HOÀ DÂN CHỦ NHÂN DÂN LÀO
• 4.1. QUAN ĐIỂM HOÀN THIỆN TỔ CHỨC BỘ MÁY HÀNH CHÍNH NHÀ NƯỚC CẤP TỈNH CỦA NƯỚC CỘNG HOÀ DÂN CHỦ NHÂN LÀO
• 4.1.1. Hoàn thiện tổ chức bộ máy hành chính nhà nước cấp tỉnh phải đảm bảo sự lãnh đạo của Đảng NDCM Lào
• 4.1.2. Hoàn thiện tổ chức bộ máy hành chính nhà nước cấp tỉnh đảm bảo quyền lực nhà nước thuộc về nhân dân
• 4.1.3. Hoàn thiện tổ chức bộ máy hành chính nhà nước cấp tỉnh phải nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước
• 4.1.4. Hoàn thiện tổ chức bộ máy hành chính nhà nước cấp tỉnh phải được thực hiện đồng bộ với cải cách hệ thống chính trị địa phương
• 4.1.5. Hoàn thiện tổ chức bộ máy hành chính nhà nước cấp tỉnh phải phù hợp với điều kiện thực tiễn
• 4.2. MỘT SỐ GIẢI PHÁP HOÀN THIỆN TỔ CHỨC BỘ MÁY HÀNH CHÍNH NHÀ NƯỚC CẤP TỈNH CỦA CHDCND LÀO
• 4.2.1. Hoàn thiện thể chế về tổ chức bộ máy hành chính nhà nước cấp tỉnh
• 4.2.2. Đẩy mạnh phân cấp, phân quyền giữa cơ quan hành chính nhà nước trung ương và cơ quan hành chính nhà nước địa phương
• 4.2.3. Kiện toàn tổ chức bộ máy hành chính nhà nước cấp tỉnh
• 4.2.4. Đổi mới lề lối làm việc của các tổ chức hành chính nhà nước cấp tỉnh
• 4.2.5. Nâng cao năng lực đội ngũ cán bộ, công chức của tổ chức bộ máy hành chính nhà nước cấp tỉnh
• 4.2.6. Hiện đại hóa cơ sở vật chất của các tổ chức bộ máy hành chính nhà nước cấp tỉnh
• 4.3. Tiểu kết chương 4
• DANH MỤC CÔNG TRÌNH CỦA TÁC GIẢ
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Tổ Chức Bộ Máy Hành Chính Nhà Nước Cấp Tỉnh Tại Lào

Tổ chức bộ máy hành chính nhà nước cấp tỉnh tại Lào đóng vai trò quan trọng trong việc thực hiện chức năng quản lý nhà nước. Bộ máy này được hình thành từ nhiều cơ quan khác nhau, mỗi cơ quan có nhiệm vụ và quyền hạn riêng. Theo Hiến pháp năm 2015, tổ chức bộ máy hành chính cấp tỉnh được quy định rõ ràng, nhằm đảm bảo tính hiệu quả và minh bạch trong quản lý. Tuy nhiên, vẫn còn nhiều thách thức trong việc thực hiện các quy định này.

1.1. Khái Niệm Tổ Chức Bộ Máy Hành Chính Nhà Nước Cấp Tỉnh

Tổ chức bộ máy hành chính nhà nước cấp tỉnh là hệ thống các cơ quan nhà nước thực hiện chức năng quản lý hành chính tại địa phương. Các cơ quan này bao gồm Ủy ban nhân dân tỉnh, các sở, ban, ngành và các cơ quan chuyên môn khác.

1.2. Vị Trí và Chức Năng Của Bộ Máy Hành Chính Cấp Tỉnh

Bộ máy hành chính cấp tỉnh có vị trí quan trọng trong việc thực hiện chính sách của nhà nước. Chức năng chính của bộ máy này bao gồm quản lý kinh tế, xã hội, văn hóa và bảo vệ an ninh quốc gia tại địa phương.

II. Những Thách Thức Trong Tổ Chức Bộ Máy Hành Chính Tại Lào

Mặc dù đã có những cải cách, tổ chức bộ máy hành chính nhà nước cấp tỉnh tại Lào vẫn gặp nhiều thách thức. Các quy định về tổ chức và hoạt động chưa hoàn thiện, dẫn đến sự chồng chéo trong thẩm quyền và trách nhiệm. Điều này ảnh hưởng đến hiệu quả quản lý và sự phát triển kinh tế - xã hội của địa phương.

2.1. Quy Định Về Tổ Chức Chưa Hoàn Thiện

Các quy định hiện hành về tổ chức bộ máy hành chính cấp tỉnh chưa thực sự rõ ràng, gây khó khăn trong việc thực hiện chức năng quản lý. Việc thiếu cơ quan chuyên môn tại địa phương là một trong những vấn đề lớn.

2.2. Sự Chồng Chéo Trong Thẩm Quyền Quản Lý

Sự chồng chéo trong thẩm quyền giữa chính quyền trung ương và cấp tỉnh dẫn đến tình trạng mâu thuẫn trong quản lý. Điều này không chỉ làm giảm hiệu quả công việc mà còn gây khó khăn cho người dân trong việc tiếp cận dịch vụ công.

III. Phương Pháp Cải Cách Tổ Chức Bộ Máy Hành Chính Tại Lào

Để cải cách tổ chức bộ máy hành chính nhà nước cấp tỉnh, cần có những phương pháp cụ thể. Việc hoàn thiện thể chế, nâng cao năng lực cán bộ và cải tiến quy trình làm việc là những yếu tố quan trọng. Các giải pháp này sẽ giúp nâng cao hiệu quả quản lý và đáp ứng tốt hơn nhu cầu của người dân.

3.1. Hoàn Thiện Thể Chế Tổ Chức

Cần xây dựng các quy định rõ ràng về tổ chức bộ máy hành chính cấp tỉnh, đảm bảo tính đồng bộ và hiệu quả trong hoạt động. Việc này sẽ giúp giảm thiểu sự chồng chéo và nâng cao trách nhiệm của các cơ quan.

3.2. Nâng Cao Năng Lực Cán Bộ Công Chức

Đào tạo và nâng cao năng lực cho đội ngũ cán bộ, công chức là rất cần thiết. Điều này không chỉ giúp cải thiện chất lượng công việc mà còn tạo ra một môi trường làm việc chuyên nghiệp hơn.

IV. Ứng Dụng Thực Tiễn Từ Nghiên Cứu Tổ Chức Bộ Máy Hành Chính Tại Lào

Nghiên cứu về tổ chức bộ máy hành chính nhà nước cấp tỉnh tại Lào đã chỉ ra nhiều bài học quý giá. Việc áp dụng các mô hình tổ chức hiệu quả từ các quốc gia khác có thể giúp Lào cải thiện tình hình hiện tại. Các nghiên cứu thực tiễn sẽ cung cấp những thông tin cần thiết để đưa ra các quyết định đúng đắn.

4.1. Mô Hình Tổ Chức Hiệu Quả Từ Các Quốc Gia Khác

Nghiên cứu các mô hình tổ chức hành chính của các quốc gia phát triển có thể giúp Lào tìm ra giải pháp phù hợp. Việc áp dụng các phương pháp quản lý tiên tiến sẽ nâng cao hiệu quả hoạt động của bộ máy hành chính.

4.2. Kết Quả Nghiên Cứu Và Ứng Dụng Thực Tiễn

Kết quả nghiên cứu cho thấy việc cải cách tổ chức bộ máy hành chính cần phải được thực hiện đồng bộ và có sự tham gia của tất cả các bên liên quan. Điều này sẽ đảm bảo tính khả thi và hiệu quả trong thực tiễn.

V. Kết Luận Về Tổ Chức Bộ Máy Hành Chính Nhà Nước Cấp Tỉnh Tại Lào

Tổ chức bộ máy hành chính nhà nước cấp tỉnh tại Lào cần được cải cách để đáp ứng yêu cầu phát triển. Việc hoàn thiện các quy định, nâng cao năng lực cán bộ và áp dụng các mô hình tổ chức hiệu quả là những bước đi cần thiết. Tương lai của bộ máy hành chính cấp tỉnh sẽ phụ thuộc vào khả năng thích ứng và cải cách của nó.

5.1. Tương Lai Của Tổ Chức Bộ Máy Hành Chính Tại Lào

Tương lai của tổ chức bộ máy hành chính cấp tỉnh tại Lào sẽ phụ thuộc vào khả năng cải cách và đổi mới. Việc áp dụng công nghệ thông tin và cải cách quy trình làm việc sẽ là những yếu tố quyết định.

5.2. Đề Xuất Giải Pháp Hoàn Thiện Tổ Chức

Đề xuất các giải pháp hoàn thiện tổ chức bộ máy hành chính cấp tỉnh cần được thực hiện một cách đồng bộ và có sự tham gia của các bên liên quan. Điều này sẽ giúp nâng cao hiệu quả quản lý và phục vụ tốt hơn cho người dân.

Nội dung chính

Tổng quan luận án

Luận án tiến sĩ chuyên ngành Quản lý công (mã số 9 34 04 03) với đề tài "Tổ chức bộ máy hành chính nhà nước cấp tỉnh của nước Cộng hòa Dân chủ Nhân dân Lào" do nghiên cứu sinh Bounkham Phonmany thực hiện tại Học viện Hành chính Quốc gia (Hà Nội, năm 2021), dưới sự hướng dẫn khoa học của PGS. Nguyễn Thị Thu Vân và TS. Nguyễn Thị Hà.

Tính cấp thiết và khoảng trống nghiên cứu

Kể từ khi giành được độc lập vào ngày 02 tháng 12 năm 1975, nền hành chính của nước Cộng hòa Dân chủ Nhân dân (CHDCND) Lào từng bước chuyển đổi từ cơ chế quản lý tập trung cao độ ở trung ương sang từng bước phân cấp quản lý cho địa phương. Quá trình hoàn thiện tổ chức bộ máy nhà nước gắn liền với các bản Hiến pháp năm 1991, Hiến pháp năm 2003 và đặc biệt là Hiến pháp năm 2015 cùng Luật Hành chính địa phương năm 2015.

Theo khung pháp lý hiện hành, bộ máy hành chính nhà nước (HCNN) cấp tỉnh tại CHDCND Lào giữ vai trò là cấp hành chính cao nhất ở địa phương, thực hiện chức năng chấp hành và điều hành trên các lĩnh vực chính trị, kinh tế, văn hóa - xã hội, quốc phòng - an ninh, ngoại giao, phát triển nguồn nhân lực và quản lý tài nguyên môi trường. Tuy nhiên, thực tiễn tổ chức và hoạt động của bộ máy HCNN cấp tỉnh tại Lào đang bộc lộ 5 nhóm bất cập cơ bản:

1. Thể chế và quy định pháp lý về tổ chức, hoạt động của cơ quan HCNN cấp tỉnh chưa đồng bộ; còn thiếu các quy định chi tiết về cơ quan chuyên môn thuộc chính quyền địa phương cũng như cơ chế phối hợp, hiệp thương nhân sự giữa các bộ quản lý ngành ở trung ương và chính quyền địa phương.
2. Cơ cấu tổ chức cồng kềnh với 16 sở và cơ quan ngang sở tại mỗi tỉnh, thành phố; quy mô này chưa tương xứng và chưa phù hợp với quy mô dân số dưới 10 triệu người cùng đội ngũ cán bộ, công chức (CBCC) dưới 500.000 người trên cả nước.
3. Cơ chế phân cấp, phân quyền giữa chính quyền trung ương và chính quyền địa phương chưa phân định ranh giới rành mạch, dẫn đến hiện tượng chồng lấn hoặc bỏ trống thẩm quyền quản lý.
4. Trình độ dân trí chưa cao kéo theo năng lực, phẩm chất của đội ngũ CBCC chính quyền cấp tỉnh còn hạn chế; công tác bố trí, sử dụng nhân lực chưa thực sự khoa học.
5. Điều kiện kinh tế - xã hội còn nhiều khó khăn, ngân sách hạn hẹp dẫn đến cơ sở vật chất, trang thiết bị và hạ tầng công nghệ phục vụ hoạt động công vụ chưa được hiện đại hóa.

Về mặt học thuật, các công trình đã công bố tại Lào chủ yếu tiếp cận vấn đề tổ chức bộ máy nhà nước dưới góc độ khoa học pháp lý hoặc giải quyết các nhiệm vụ chính trị theo từng kỳ đại hội Đảng. Chưa có công trình nào nghiên cứu toàn diện, có hệ thống về tổ chức bộ máy HCNN cấp tỉnh của Lào dưới góc độ của khoa học quản lý công trong bối cảnh thực thi Hiến pháp năm 2015.

Mục tiêu và nhiệm vụ nghiên cứu

• Mục đích nghiên cứu: Trên cơ sở hệ thống hóa lý luận về tổ chức bộ máy HCNN, luận án phân tích và đánh giá thực trạng tổ chức bộ máy HCNN cấp tỉnh tại CHDCND Lào; chỉ ra các hạn chế và nguyên nhân; từ đó xác lập quan điểm và đề xuất hệ thống giải pháp nhằm hoàn thiện tổ chức bộ máy HCNN cấp tỉnh phù hợp với điều kiện thực tiễn của Lào.
• Nhiệm vụ nghiên cứu:
  1. Hệ thống hóa các công trình nghiên cứu liên quan, kế thừa các kết quả nghiên cứu và xác định rõ khoảng trống khoa học.
  2. Xây dựng khung lý thuyết về tổ chức bộ máy HCNN cấp tỉnh.
  3. Khảo sát, phân tích và đánh giá thực trạng tổ chức bộ máy HCNN cấp tỉnh tại Lào, chỉ rõ các ưu điểm, hạn chế và nguyên nhân.
  4. Đề xuất các quan điểm và giải pháp hoàn thiện tổ chức bộ máy HCNN cấp tỉnh tại CHDCND Lào đến năm 2030.

Câu hỏi nghiên cứu và giả thuyết khoa học

• Câu hỏi nghiên cứu:
  • Câu hỏi 1: Tổ chức bộ máy hành chính nhà nước cấp tỉnh là gì? Gồm những nội dung nào?
  • Câu hỏi 2: Tổ chức bộ máy hành chính nhà nước cấp tỉnh của CHDCND Lào được tổ chức và hoạt động như thế nào?
  • Câu hỏi 3: Tổ chức bộ máy hành chính nhà nước cấp tỉnh của CHDCND Lào cần hoàn thiện những nội dung gì?
• Giả thuyết khoa học: Tổ chức bộ máy HCNN cấp tỉnh của CHDCND Lào hiện nay hoạt động chưa thực sự hiệu quả do quy định về chức năng, nhiệm vụ còn bất cập; có sự chồng chéo về thẩm quyền quản lý giữa trung ương và chính quyền cấp tỉnh đối với một số cơ quan HCNN cấp tỉnh; cơ cấu bộ máy còn cồng kềnh so với quy mô dân số và số lượng CBCC. Nếu tổ chức bộ máy HCNN cấp tỉnh được hoàn thiện đồng bộ thì hiệu lực, hiệu quả hoạt động của chính quyền địa phương sẽ được nâng cao rõ rệt.

Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

• Đối tượng nghiên cứu: Các vấn đề lý luận về tổ chức bộ máy HCNN và thực tiễn tổ chức bộ máy HCNN cấp tỉnh của nước CHDCND Lào.
• Phạm vi nội dung: Tổ chức bộ máy hành chính nhà nước cấp tỉnh (mô hình tổ chức, phương thức hoạt động, phân cấp quản lý, đội ngũ cán bộ công chức, cơ sở vật chất).
• Phạm vi không gian: Nghiên cứu trên phạm vi 18 tỉnh, thành phố của CHDCND Lào, đồng thời khảo cứu, tham khảo kinh nghiệm tổ chức bộ máy cấp tỉnh của Việt Nam.
• Phạm vi thời gian: Từ năm 2015 (thời điểm Quốc hội CHDCND Lào ban hành Hiến pháp mới và Luật Tổ chức chính quyền địa phương mới) đến nay và định hướng tầm nhìn đến năm 2030.

---

Tổng quan tài liệu và vị trí của luận án

Luận án tiến hành tổng thuật và phân loại các công trình khoa học có liên quan theo 3 nhóm chủ đề lớn:

1. Các công trình nghiên cứu về tổ chức bộ máy nhà nước

• Nghiên cứu tại Việt Nam: Đào Trí Úc (Chủ biên, 2006) nghiên cứu mô hình tổ chức và hoạt động của nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa; Trần Ngọc Đường và Ngô Đức Mạnh (2008) phân tích mô hình tổ chức của Quốc hội và Chính phủ; Lê Minh Thông (2011) luận giải về đổi mới, hoàn thiện bộ máy nhà nước pháp quyền XHCN của nhân dân, do nhân dân, vì nhân dân; Nguyễn Minh Đoan (2015) hệ thống hóa các nguyên tắc tổ chức, sự phân công, phối hợp và kiểm soát quyền lực nhà nước theo Hiến pháp năm 2013; Tống Đức Thảo (2012) nghiên cứu mô hình tổ chức bộ máy nhà nước Cộng hòa Pháp và rút ra giá trị tham khảo cho Việt Nam.
• Nghiên cứu tại Lào và quốc tế: Hoàng Xiêu Yong (2007) phân tích cơ cấu ngành dọc, chế độ trách nhiệm và việc phân chia đơn vị hành chính trong cải cách bộ máy nhà nước Trung Quốc; PhaoPhôngPhăn SoVaLit (1998) đề xuất quan điểm cải cách bộ máy nhà nước Lào nhưng giữ vững bản chất giai cấp; Si Phục Vông Phắc Đi (2011) làm rõ tổ chức 4 cơ quan cấp cao (Quốc hội, Chính phủ, Tòa án nhân dân tối cao, Viện kiểm sát nhân dân tối cao) đáp ứng yêu cầu kinh tế thị trường định hướng XHCN tại Lào.

2. Các công trình nghiên cứu về tổ chức bộ máy hành chính nhà nước

• Nghiên cứu cấp trung ương: Lê Sĩ Dược (2000) và Đặng Xuân Phương (2011) tập trung vào cơ cấu tổ chức, phương thức hoạt động của bộ và cơ quan ngang bộ tại Việt Nam; PhănKhăm ViPhaVân (2001) đánh giá thực trạng và sự bất hợp lý trong cải cách bộ máy Chính phủ Lào; PaThaNa SoukAloun (2007) phân tích quá trình đổi mới bộ máy HCNN Lào; VanLaTy KhamVanVôngSa (2015) nghiên cứu cải cách HCNN cấp trung ương tại Lào từ góc độ lý luận và lịch sử nhà nước và pháp luật.
• Nghiên cứu cấp địa phương và cải cách tổng thể: PhôSay SayNhaSone (2011) nghiên cứu cải cách bộ máy HCNN cấp huyện ở Lào; KhămMon ChanThaChít (2016) đề xuất giải pháp cải cách bộ máy HCNN Lào giai đoạn từ 2006 trở đi; ViSay PhănĐaNuVông (2010) giới thiệu các hình thức quản lý hành chính mới tại Lào; Tạ Quang Huy (2018) nghiên cứu tổ chức hệ thống HCNN TP. Hà Nội, phân biệt mô hình đô thị và nông thôn.

3. Các công trình nghiên cứu về tổ chức bộ máy chính quyền địa phương

• Tài liệu quốc tế: Joachim Jens Hesse (1991) nghiên cứu chính quyền địa phương tại 20 quốc gia công nghiệp; The World Bank (2005) tổng kết kinh nghiệm phân cấp, phi tập trung hóa tại Đông Á; Amy Dalton (1982) phân tích tổ chức của nhân viên chính quyền bang và địa phương; Craig Young và Sylwia Kaczmarek (2000) nghiên cứu vai trò chính quyền tự trị địa phương ở Ba Lan; Salvatore Schiavo-Campo và Pachampet Sundaram (2003) phân tích toàn diện về quản lý công, phân cấp và cải cách dịch vụ công.
• Nghiên cứu tại Việt Nam và Lào: Nguyễn Đăng Dung (1997), Lê Sĩ Thiệp (1995), Lê Anh Tuấn (2017), Nguyễn Hồng Diên (2009), Nguyễn Ngọc Thanh (2013), Trịnh Tuấn Thành (2015) nghiên cứu về tổ chức chính quyền địa phương, đơn vị hành chính và chính quyền cấp tỉnh, cấp cơ sở tại Việt Nam; Nguyễn Thị Thu Hà (2005) nghiên cứu mô hình tự quản địa phương tại Thụy Điển và Na Uy; KhămMoon ViPhông Xay (2005) nghiên cứu cải cách chính quyền địa phương 3 cấp tại Lào; Khăm Khong PhômMaPanNha (2010) nghiên cứu đổi mới bộ máy chính quyền cấp tỉnh tại Lào theo Hiến pháp năm 2003.

Khoảng trống nghiên cứu mà luận án lựa chọn giải quyết

1. Về góc độ tiếp cận: Hầu hết các nghiên cứu trước đây tại Lào tiếp cận từ góc độ luật học hoặc đường lối chính trị, chưa có công trình nào nghiên cứu một cách hệ thống, chuyên sâu về tổ chức bộ máy HCNN cấp tỉnh từ lăng kính khoa học Quản lý công (xem xét cơ cấu tổ chức gắn liền với vận hành công vụ, quản trị nguồn lực và cung ứng dịch vụ công).
2. Về bối cảnh thể chế: Các công trình trước đây tại Lào nghiên cứu dựa trên khung Hiến pháp năm 2003 và Luật Tổ chức chính quyền địa phương năm 2004. Khi Hiến pháp năm 2015 được ban hành, CHDCND Lào đã tái lập Hội đồng nhân dân (HĐND) cấp tỉnh trong khi cấp huyện và cấp bản vẫn áp dụng chế độ bổ nhiệm; mối quan hệ giữa HĐND tỉnh với Tỉnh trưởng/Thị trưởng và các cơ quan HCNN cấp tỉnh xuất hiện nhiều điểm mới chưa từng được khảo sát toàn diện.
3. Về giải pháp thực tiễn: Chưa có công trình nào xây dựng hệ thống giải pháp tổng thể, trực diện về tinh gọn cơ cấu 16 sở và cơ quan ngang sở cấp tỉnh, giải quyết triệt để vấn đề song trùng trực thuộc và phân định rõ phân cấp, phân quyền tại Lào.

---

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết và các khái niệm sử dụng

• Khái niệm "Tổ chức": Được tiếp cận theo 2 khía cạnh: (1) Tổ chức là cơ cấu bộ máy, một chỉnh thể có cấu tạo, chức năng xác định; (2) Tổ chức là quá trình sắp xếp, bố trí công việc, phân quyền và phân bổ nguồn lực để đạt được mục tiêu chung.
• Khái niệm "Bộ máy hành chính nhà nước": Là hệ thống các cơ quan chấp hành và điều hành của quyền lực nhà nước từ trung ương đến địa phương, mang tính quyền lực công, hoạt động thường xuyên, chuyên nghiệp theo quy định của pháp luật để quản lý xã hội và cung ứng dịch vụ công.
• Khái niệm "Bộ máy HCNN cấp tỉnh": Là bộ phận hợp thành của nền hành chính quốc gia, được thiết lập tại đơn vị hành chính lãnh thổ cấp 1 (tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương) để thực hiện chức năng chấp hành văn bản của cơ quan nhà nước cấp trên và HĐND cùng cấp, đồng thời điều hành việc phát triển kinh tế - xã hội, bảo đảm quốc phòng - an ninh trên địa bàn tỉnh.
• Các mô hình tổ chức: Luận án sử dụng khung phân tích về hai mô hình cơ bản: mô hình thứ bậc (tổ chức theo ngành dọc, phân cấp) và mô hình nằm ngang (tập trung, quản lý theo lãnh thổ) được thể hiện qua các sơ đồ phân tích cấu trúc bộ máy (Sơ đồ 2.1, 2.2, 2.3, 3.1).
• Các yếu tố ảnh hưởng: Luận án xác định 7 nhóm yếu tố tác động trực tiếp đến tổ chức bộ máy HCNN cấp tỉnh:
  1. Chủ trương, đường lối của Đảng Nhân dân Cách mạng (NDCM) Lào.
  2. Thể chế, chính sách quản lý nhà nước.
  3. Vị trí địa lý và điều kiện tự nhiên.
  4. Truyền thống lịch sử và văn hóa dân tộc.
  5. Trình độ phát triển kinh tế - xã hội.
  6. Trình độ phát triển của khoa học và công nghệ.
  7. Bối cảnh hội nhập quốc tế.

Phương pháp nghiên cứu

Luận án sử dụng phương pháp luận duy vật biện chứng và duy vật lịch sử của chủ nghĩa Mác-Lênin, kết hợp các phương pháp nghiên cứu định tính cụ thể:

• Phương pháp phân loại và hệ thống hóa: Sắp xếp, phân loại tài liệu khoa học, văn bản quy phạm pháp luật và các công trình nghiên cứu theo từng tiêu chí nội dung (lý luận, thực trạng, phân cấp, mô hình tổ chức) để xây dựng hệ thống luận cứ.
• Phương pháp phân tích và tổng hợp: Mổ xẻ các văn bản quy phạm pháp luật, dữ liệu tổ chức bộ máy để làm rõ các mối quan hệ trực thuộc, thẩm quyền và hạn chế, sau đó khái quát thành khung lý thuyết và nhận định khoa học.
• Phương pháp tổng kết thực tiễn: Khảo cứu tiến trình đổi mới bộ máy hành chính của CHDCND Lào từ năm 1975 đến nay, đối chiếu với bài học kinh nghiệm tổ chức bộ máy cấp tỉnh của Việt Nam nhằm rút ra các giá trị tham khảo có tính khả thi.
• Phương pháp phỏng vấn chuyên gia: Tiến hành phỏng vấn sâu 100 chuyên gia am hiểu về tổ chức bộ máy nhà nước và khoa học hành chính. Không dùng bảng hỏi trắc nghiệm cố định mà phỏng vấn theo 4 nhóm nội dung định hướng (trực tiếp, ghi âm/ghi chép hoặc trao đổi qua thư điện tử). Cơ cấu 100 chuyên gia gồm:
  • Các nhà khoa học tại Học viện Chính trị và Hành chính quốc gia Lào;
  • Giảng viên tại một số trường Chính trị - Hành chính cấp tỉnh của Lào;
  • Các Huyện trưởng, Phó Huyện trưởng tại Lào;
  • Các Giám đốc sở, Phó Giám đốc sở và chuyên viên các sở, ngành cấp tỉnh của Lào;
  • Giảng viên, nhà khoa học tại Học viện Hành chính Quốc gia và Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh (Việt Nam).

Nguồn tư liệu và dữ liệu

• Văn kiện các kỳ Đại hội của Đảng NDCM Lào;
• Hiến pháp CHDCND Lào các năm 1991, 2003, 2015;
• Luật Tổ chức chính quyền địa phương Lào năm 2004 và 2015; các văn bản pháp luật hành chính liên quan;
• Báo cáo tổng kết công tác hành chính, tài liệu thống kê tổ chức nhân sự tại 18 tỉnh, thành phố của Lào;
• Tài liệu khoa học và văn bản pháp luật về tổ chức chính quyền địa phương của nước Cộng hòa Xã hội Chủ nghĩa Việt Nam.

---

Nội dung chính theo từng chương

Chương 1: Tổng quan tình hình nghiên cứu

Chương này tập trung tổng thuật, phân loại và đánh giá có hệ thống 3 nhóm công trình: nghiên cứu về bộ máy nhà nước, nghiên cứu về bộ máy HCNN và nghiên cứu về chính quyền địa phương. Luận án ghi nhận những kết quả đã đạt được từ các công trình đi trước trong việc làm rõ vị trí của chính quyền địa phương và các mô hình quản lý công quyền. Đồng thời, chương 1 phân tích sâu sắc 3 khoảng trống khoa học: sự thiếu vắng nghiên cứu chuyên biệt dưới góc độ quản lý công tại Lào; sự thay đổi căn bản của thể chế sau Hiến pháp năm 2015 (tái lập HĐND cấp tỉnh nhưng chưa có công trình nghiên cứu cập nhật); và sự thiếu hụt một hệ thống giải pháp đồng bộ về tinh gọn 16 sở, ngành cấp tỉnh.

Chương 2: Cơ sở khoa học về tổ chức bộ máy hành chính nhà nước cấp tỉnh

Chương 2 xây dựng hệ thống cơ sở lý luận hoàn chỉnh cho đề tài:

• Xác định rõ khái niệm tổ chức, bộ máy HCNN và bộ máy HCNN cấp tỉnh; khẳng định cấp tỉnh là đơn vị hành chính cấp 1 trực thuộc trung ương có tính chất chiến lược.
• Phân tích vị trí, chức năng chấp hành - điều hành, nhiệm vụ và thẩm quyền của cơ quan HCNN cấp tỉnh.
• Làm rõ các đặc điểm và nguyên tắc tổ chức (tập trung dân chủ, kết hợp quản lý theo ngành và quản lý theo lãnh thổ, pháp chế xã hội chủ nghĩa).
• Mô tả phương thức tổ chức, phương thức hoạt động và các mô hình phân cấp quản lý (phân cấp giữa trung ương với cấp tỉnh, giữa cấp tỉnh với cấp huyện).
• Phân tích tác động của 7 yếu tố môi trường (chính trị, pháp lý, tự nhiên, văn hóa, kinh tế, công nghệ, hội nhập).
• Khảo cứu kinh nghiệm tổ chức bộ máy HCNN cấp tỉnh của Việt Nam (về cơ cấu Ủy ban nhân dân, các cơ quan chuyên môn thuộc UBND, cơ chế phân định thẩm quyền) và chỉ ra các bài học tham khảo giá trị cho Lào.

Chương 3: Thực trạng tổ chức bộ máy hành chính nhà nước cấp tỉnh của nước Cộng hòa Dân chủ Nhân dân Lào

Chương 3 đi sâu phân tích thực trạng tổ chức và hoạt động tại 18 tỉnh, thành phố của Lào theo khung Hiến pháp năm 2015 và Luật Hành chính địa phương năm 2015:

• Mô hình tổ chức: Cơ cấu HCNN cấp tỉnh gồm Tỉnh trưởng/Thị trưởng, các Phó Tỉnh trưởng/Phó Thị trưởng và hệ thống 16 sở cùng các cơ quan ngang sở. Cơ cấu này bộc lộ sự cồng kềnh nghiêm trọng khi đặt cạnh quy mô dân số và số lượng CBCC của Lào.
• Phương thức hoạt động và mối quan hệ trực thuộc: Xuất hiện tình trạng "song trùng trực thuộc" đặc thù nhưng thiếu quy chế phối hợp cụ thể. Các sở chuyên môn vừa chịu sự chỉ đạo của Tỉnh trưởng, vừa chịu sự chỉ đạo nghiệp vụ và quản lý nhân sự trực tiếp từ các Bộ quản lý chuyên môn ở trung ương, dẫn đến mâu thuẫn trong chỉ đạo điều hành và bố trí nhân sự.
• Cơ chế phân cấp: Phân cấp, phân quyền giữa các bộ ngành trung ương và tỉnh chưa rành mạch; phân cấp giữa cấp tỉnh và cấp huyện còn mang tính hình thức, thiếu nguồn lực tài chính đi kèm.
• Đánh giá hạn chế và nguyên nhân:
  • Hạn chế: Thể chế về cơ quan chuyên môn cấp tỉnh chưa hoàn thiện; bộ máy nhiều đầu mối; phân cấp chồng chéo; năng lực đội ngũ CBCC chưa đáp ứng yêu cầu; cơ sở vật chất, công nghệ thông tin lạc hậu.
  • Nguyên nhân: Do xuất phát điểm kinh tế thấp; lịch sử quản lý tập trung kéo dài; nhận thức về quản lý công và cải cách hành chính chưa đầy đủ; thiếu cơ chế kiểm tra, giám sát và đánh giá công vụ định kỳ.

Chương 4: Quan điểm và giải pháp hoàn thiện tổ chức bộ máy hành chính nhà nước cấp tỉnh của nước Cộng hòa Dân chủ Nhân dân Lào

Chương 4 xác lập các định hướng mang tính chiến lược và đề xuất hệ thống giải pháp cụ thể:

• 5 quan điểm hoàn thiện:

  1. Đảm bảo tuyệt đối sự lãnh đạo toàn diện của Đảng Nhân dân Cách mạng Lào.
  2. Đảm bảo quyền lực nhà nước thuộc về nhân dân, tăng cường tính chịu trách nhiệm giải trình.
  3. Nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước trên địa bàn tỉnh.
  4. Thực hiện đồng bộ với công cuộc cải cách toàn diện hệ thống chính trị địa phương.
  5. Đảm bảo tính phù hợp với điều kiện thực tiễn, kinh tế - xã hội và văn hóa của Lào.

• Hệ thống 6 nhóm giải pháp trọng tâm:

STT	Nhóm giải pháp	Nội dung và định hướng thực hiện chính
1	Hoàn thiện thể chế	Xây dựng và ban hành văn bản quy định cụ thể về cơ quan chuyên môn thuộc chính quyền cấp tỉnh; hoàn thiện quy chế phối hợp và hiệp thương nhân sự giữa Bộ chuyên ngành trung ương và Tỉnh trưởng.
2	Đẩy mạnh phân cấp, phân quyền	Rà soát, phân định rõ thẩm quyền quản lý giữa Chính phủ, các bộ với chính quyền cấp tỉnh; trao quyền chủ động cho tỉnh về quy hoạch, ngân sách, nhân sự đi đôi với kiểm tra, giám sát.
3	Kiện toàn tổ chức bộ máy	Rà soát, sáp nhập, hợp nhất các sở có chức năng tương đồng hoặc giao thoa; tinh giản số lượng 16 sở và cơ quan ngang sở hiện nay nhằm xây dựng bộ máy tinh gọn, đa ngành, đa lĩnh vực.
4	Đổi mới lề lối làm việc	Chuẩn hóa quy trình công vụ, giảm hội họp hành chính không cần thiết; áp dụng chế độ trách nhiệm cá nhân người đứng đầu; tăng cường phối hợp ngang giữa các sở.
5	Nâng cao năng lực đội ngũ CBCC	Đổi mới công tác tuyển dụng, đào tạo, bồi dưỡng theo vị trí việc làm; bố trí, sử dụng CBCC đúng chuyên môn; xây dựng chế độ đãi ngộ và tiêu chuẩn đánh giá dựa trên kết quả thực thi công vụ.
6	Hiện đại hóa cơ sở vật chất	Tăng cường đầu tư ngân sách trang bị phương tiện làm việc hiện đại; ứng dụng công nghệ thông tin, từng bước xây dựng chính quyền điện tử trong quản lý hành chính cấp tỉnh.

---

Kết quả và những đóng góp mới

Đóng góp mới về mặt lý luận

• Xây dựng hệ thống khung lý thuyết toàn diện về tổ chức bộ máy HCNN cấp tỉnh từ góc độ khoa học Quản lý công, làm rõ các khái niệm, nguyên tắc, mô hình cấu trúc và phương thức vận hành.
• Chỉ rõ 7 nhóm yếu tố môi trường ảnh hưởng đến tổ chức bộ máy HCNN cấp tỉnh ở một quốc gia đang phát triển.
• Tổng kết và hệ thống hóa các bài học kinh nghiệm về tổ chức bộ máy HCNN cấp tỉnh của Việt Nam có giá trị tham khảo thiết thực cho CHDCND Lào.

Đóng góp mới về mặt thực tiễn

• Cung cấp bức tranh thực trạng đầy đủ, khách quan và cập nhật về tổ chức bộ máy HCNN tại 18 tỉnh, thành phố của Lào theo khuôn khổ Hiến pháp năm 2015 và Luật Hành chính địa phương năm 2015.
• Phát hiện và luận giải các mâu thuẫn cốt lõi: quy mô 16 sở/ngang sở quá lớn so với quy mô dân số và biên chế; sự bất cập trong cơ chế điều hành nhân sự ngành dọc của bộ trung ương đối với sở địa phương; sự lúng túng trong mối quan hệ giữa HĐND tỉnh mới tái lập và cơ quan HCNN cấp tỉnh.
• Đề xuất hệ thống 5 quan điểm chỉ đạo và 6 nhóm giải pháp đồng bộ, có tính khả thi cao nhằm tái cấu trúc, tinh gọn bộ máy, đẩy mạnh phân cấp và nâng cao hiệu quả quản trị công tại địa phương của Lào đến năm 2030.

---

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

• Hạn chế của luận án: Luận án tập trung nghiên cứu tổ chức bộ máy HCNN cấp tỉnh tại 18 tỉnh, thành phố của Lào trong giai đoạn từ năm 2015 đến nay (tầm nhìn 2030). Do giới hạn phạm vi đề tài, luận án không đi sâu nghiên cứu chi tiết tổ chức bộ máy của các cơ quan lập pháp (HĐND cấp tỉnh), cơ quan tư pháp (Tòa án nhân dân, Viện kiểm sát nhân dân cấp tỉnh) cũng như cấp huyện và cấp bản, mà chỉ xem xét các cơ quan này trong mối quan hệ tác động qua lại với bộ máy HCNN cấp tỉnh.
• Hướng nghiên cứu tiếp theo:
  1. Nghiên cứu sâu về quy trình và mô hình sáp nhập, hợp nhất các sở chuyên môn cụ thể tại từng nhóm tỉnh đặc thù (tỉnh miền núi, tỉnh biên giới, đô thị đặc khu).
  2. Đánh giá tác động thực tế của cơ chế phân cấp quản lý tài chính - ngân sách giữa trung ương và chính quyền cấp tỉnh tại Lào sau khi thực hiện cải cách bộ máy.
  3. Nghiên cứu hoàn thiện mối quan hệ giám sát - chấp hành giữa HĐND cấp tỉnh và cơ quan HCNN cấp tỉnh trong điều kiện xây dựng nhà nước pháp quyền tại Lào.

---

Giá trị tham khảo

Luận án là tài liệu tham khảo có giá trị học thuật và thực tiễn cho nhiều đối tượng:

• Đối với các nhà hoạch định chính sách và cơ quan quản lý nhà nước tại CHDCND Lào: Các cơ quan như Ban Tổ chức Trung ương Đảng NDCM Lào, Bộ Nội vụ Lào, Văn phòng Chính phủ Lào và chính quyền 18 tỉnh, thành phố có thể sử dụng các luận cứ và giải pháp của luận án để xây dựng văn bản quy phạm pháp luật, đề án tinh giản biên chế và đề án sắp xếp lại các sở, ngành cấp tỉnh.
• Đối với công tác giảng dạy và nghiên cứu khoa học: Là nguồn tài liệu phục vụ trực tiếp cho hoạt động nghiên cứu, giảng dạy các chuyên đề về Khoa học Quản lý công, Khoa học Hành chính, Tổ chức bộ máy nhà nước tại Học viện Hành chính Quốc gia (Việt Nam), Học viện Chính trị và Hành chính quốc gia Lào, cùng các trường chính trị - hành chính cấp tỉnh của Lào.
• Đối với học viên và nghiên cứu sinh: Cung cấp phương pháp luận, khung phân tích và dữ liệu thực chứng cho các học viên cao học, nghiên cứu sinh theo đuổi các đề tài về cải cách hành chính công và chính quyền địa phương.

---

Câu hỏi thường gặp

1. Luận án chỉ ra điểm nghẽn lớn nhất trong cơ cấu tổ chức các sở, ngành cấp tỉnh ở CHDCND Lào hiện nay là gì?

Điểm nghẽn lớn nhất là sự cồng kềnh về số lượng đầu mối (mỗi tỉnh có 16 sở và cơ quan ngang sở) trong khi dân số toàn quốc chưa đến 10 triệu người và tổng biên chế CBCC dưới 500.000 người. Bên cạnh đó, các sở chịu sự chỉ đạo nghiệp vụ và hiệp thương nhân sự trực tiếp từ các Bộ quản lý chuyên môn ở trung ương, gây khó khăn cho Tỉnh trưởng trong công tác quản lý, điều hành và bố trí nhân sự tại địa phương.

2. Phương pháp phỏng vấn chuyên gia trong luận án được tiến hành với quy mô và đối tượng nào?

Tác giả đã phỏng vấn 100 chuyên gia am hiểu lĩnh vực tổ chức nhà nước và quản lý hành chính theo 4 nhóm nội dung định hướng (không dùng bảng hỏi đóng). Đối tượng gồm các nhà khoa học của Học viện Chính trị và Hành chính quốc gia Lào, giảng viên các trường Chính trị - Hành chính tỉnh, Huyện trưởng, Phó Huyện trưởng, Giám đốc/Phó Giám đốc sở và chuyên viên tại Lào, cùng các giảng viên thuộc Học viện Hành chính Quốc gia và Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh (Việt Nam).

3. Vì sao luận án chọn mốc thời gian nghiên cứu thực tiễn từ năm 2015 đến nay?

Năm 2015 là mốc thời gian Quốc hội CHDCND Lào chính thức ban hành Hiến pháp mới và Luật Tổ chức chính quyền địa phương mới. Bản Hiến pháp này đánh dấu bước chuyển biến thể chế quan trọng, đặc biệt là việc tái lập Hội đồng nhân dân cấp tỉnh, làm thay đổi căn bản cơ cấu tổ chức và phương thức vận hành của bộ máy HCNN cấp tỉnh so với giai đoạn trước.

4. Luận án đề xuất những quan điểm cơ bản nào định hướng cho việc hoàn thiện bộ máy HCNN cấp tỉnh tại Lào?

Luận án xác lập 5 quan điểm: (1) Đảm bảo sự lãnh đạo toàn diện của Đảng NDCM Lào; (2) Đảm bảo quyền lực nhà nước thuộc về nhân dân; (3) Nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước; (4) Thực hiện đồng bộ với cải cách hệ thống chính trị địa phương; (5) Phù hợp với điều kiện thực tiễn, kinh tế - xã hội của đất nước Lào.

5. Luận án đề xuất giải pháp gì đối với cơ chế phân cấp, phân quyền giữa trung ương và chính quyền cấp tỉnh tại Lào?

Luận án đề xuất rà soát, quy định rành mạch thẩm quyền quản lý giữa Chính phủ, các bộ với chính quyền cấp tỉnh; loại bỏ sự chồng lấn hoặc bỏ trống trách nhiệm; trao quyền tự chủ, tự chịu trách nhiệm thực chất cho cấp tỉnh về quy hoạch, ngân sách và tổ chức nhân lực đi đôi với việc thiết lập cơ chế thanh tra, kiểm tra, kiểm soát quyền lực chặt chẽ từ trung ương.

---

Kết luận

Luận án tiến sĩ của Bounkham Phonmany là công trình nghiên cứu hệ thống về tổ chức bộ máy HCNN cấp tỉnh của CHDCND Lào dưới giác độ khoa học quản lý công. Tác giả đã làm rõ cơ sở lý luận, phương thức vận hành và đánh giá thực trạng tổ chức bộ máy hành chính tại 18 tỉnh, thành phố của Lào theo khung thể chế Hiến pháp năm 2015. Trên cơ sở chỉ ra những bất cập về quy mô 16 sở cồng kềnh, cơ chế song trùng trực thuộc và sự thiếu đồng bộ trong phân cấp, luận án đã xác lập 5 quan điểm và 6 nhóm giải pháp khả thi nhằm tinh giản đầu mối, hoàn thiện thể chế và nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ công chức. Kết quả nghiên cứu của luận án đóng góp nguồn tư liệu khoa học giá trị, phục vụ thiết thực cho quá trình hoạch định chính sách cải cách hành chính tại CHDCND Lào đến năm 2030.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1 TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU 1. CÁC CÔNG TRÌNH NGHIÊN CỨU CÓ LIÊN QUAN 1. Các công trình nghiên cứu về tổ chức bộ máy nhà nước Nghiên cứu về tổ chức bộ máy nhà nước có khá nhiều công trình với các thể loại khác nhau, có thể kể đến: - Về sách: + Đào Trí Úc (Chủ biên) (2006), “Mô hình tổ chức và hoạt động của nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam”, Nxb Tư pháp, Hà Nội. Trên cơ sở khái quát về mô hình tổ chức bộ máy nhà nước trên thế giới, nhóm tác giả nêu bật sự khác biệt và tính phổ quát về nhà nước pháp quyền.

Các tác giả khẳng định xây dựng nhà nước pháp quyền là yêu cầu, giá trị cơ bản của chế độ dân chủ, tạo nên sự đồng thuận xã hội. Nhà nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam là nhà nước pháp quyền, nhà nước của nhân dân, do nhân dân và vì nhân dân. Các tác giả chỉ ra những đặc điểm của nhà nước pháp quyền, những đặc trưng của nhà nước pháp quyền Việt Nam xã hội chủ nghĩa, đồng thời đề xuất mô hình tổng thể tổ chức cơ quan lập pháp, hành pháp và tư pháp ở Việt Nam. + Hoàng Xiêu Yong (2007), “Tổ chức và hoạt động của bộ máy nhà nước Trung Quốc”, Tài liệu phục vụ học, bồi dưỡng cho cán bộ chủ chốt Lào, Khoa nhà nước và pháp luật, Trường Đảng Trung ương Trung Quốc.

Trong công trình nghiên cứu của mình, tác giả đã đề cập tới các nguyên tắc tổ chức và hoạt động của bộ máy nhà nước Trung Quốc, đã chứng minh cơ sở lý luận và thực tiễn về tổ chức và hoạt động của bộ máy. Trong đó tác giả có nêu các nội dung có liên quan đến bộ máy hành chính nhà nước như: việc phân chia khu hành chính và cơ quan ngành dọc của Chính phủ Trung Quốc; tình hình việc phân chia khu hành chính thành các cấp khác nhau từ 10 Trung ương đến cơ sở; làm rõ cơ cấu ngành dọc của hệ thống hành chính. Từ đó đã nêu thực trạng về việc tổ chức bộ máy chính phủ Trung ương và việc cải cách bộ máy đó. Công trình còn đưa ra thực trạng việc tiến hành cải cách bộ máy của chính phủ Trung Quốc trong thời gian qua.

Trên cơ sở đó, tác giả đưa ra lý thuyết về cải cách bộ máy hành chính qua các giai đoạn. Điều đáng chú ý là tác giả nhấn mạnh việc cải cách bộ máy hành chính Trung Quốc chủ yếu là thêm bớt, tăng giảm bộ máy hành chính mà chưa thay đổi nhiều về mặt chức năng nhiệm vụ, quyền hạn của các cơ quan hành chính nhà nước như thế nào là phù hợp. Tác giả đã đưa ra cơ chế vận động của Chính phủ Trung Quốc và tập trung đưa ra phương thức chỉ đạo của chính phủ Trung Quốc về cải cách bộ máy như: Chế độ trách nhiệm, nhất là chế độ trách nhiệm của chính phủ trung ương và chính phủ địa phương; chế độ hội họp; cơ chế về quản lý ngành dọc nhất là các ngành thuế, hải quan, công thương, môi trường - tài nguyên.; trong quá trình quản lý theo ngành dọc phải bố trí ngân sách cho các cấp nhanh chóng và phù hợp. + Trần Ngọc Đường và Ngô Đức Mạnh (2008), “Mô hình tổ chức và hoạt động của Quốc hội và Chính phủ trong nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam”, Nxb Chính trị quốc gia, Hà Nội.

Trong cơ chế tổ chức thực hiện quyền lực nhà nước ở Việt Nam, Quốc hội và Chính phủ là những thiết chế có vai trò quan trọng nhằm bảo đảm hiệu lực và hiệu quả của bộ máy nhà nước. Quốc hội là cơ quan lập pháp còn Chính phủ là cơ quan hành pháp, cơ quan chấp hành của Quốc hội. Trong điều kiện xây dựng nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam hiện nay, các tác giả đã làm rõ cơ sở lý luận của việc đổi mới mô hình tổ chức và hoạt động của Quốc hội và Chính phủ, nêu rõ vị trí, vai trò, chức năng, nhiệm vụ, cơ cấu và phương thức hoạt động của Quốc hội và Chính phủ; đi sâu về thực trạng và đề xuất phương hướng để hoàn thiện tổ chức và phương thức hoạt động đáp ứng yêu cầu mới. 11 Cuốn sách giúp phần quan trọng vào cơ sở lý luận cho việc cải cách tổ chức nhà nước, nhằm tiếp tục phát huy vai trò của Quốc hội và Chính phủ trong quá trình xây dựng nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam.

+ Lê Minh Thông (2011), “Đổi mới, hoàn thiện bộ máy nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa của nhân dân, do nhân dân, vì nhân dân ở Việt Nam hiện nay”, Nxb Chính trị quốc gia, Hà Nội. Cuốn sách đã đi sâu nghiên cứu một cách có hệ thống về đổi mới, hoàn thiện bộ máy nhà nước theo mô hình nhà nước pháp quyền XHCN của dân, do dân, vì dân ở Việt Nam hiện nay; làm sáng tỏ những vấn đề trên cơ sở lý luận, pháp lý và thực tiễn đối với tổ chức và hoạt động của bộ máy nhà nước, nêu lên những yêu cầu, sự tác động cần đổi mới; nêu ra sự phát triển, thực trạng trong quá trình đổi mới tổ chức, nhất là cải cách Chính phủ theo các bản Hiến pháp; phân tích khá rõ ràng mô hình tổ chức nhà nước theo Hiến pháp 1992 đến nay cả trong hệ thống tổ chức bộ máy của Quốc hội, Chính phủ, Tòa án nhân dân, Viện kiểm sát nhân dân, Chủ tịch nước. Qua đánh giá, tác giả đã đề xuất những phương hướng đề khắc phục tình trạng yếu kém và thực đẩy kịp thời trong công cuộc đổi mới. Cuốn sách đã góp phần rất nhiều để làm rõ hơn về lý luận và thực tiễn, có giá trị để tiếp tục nghiên cứu cụ thể mọi vấn đề liên quan đến các tổ chức bộ máy nhà nước trong điều kiện hội nhập quốc tế và xây dựng nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa của dân, vì dân và do dân ở Việt Nam hiện nay.

+ Nguyễn Minh Đoan (2015), “Bộ máy nhà nước và tổ chức bộ máy nhà nước nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam”, Nxb Chính trị quốc gia Sự thật, Hà Nội. Xuất phát từ nguồn gốc, hình thức tổ chức bộ máy các kiểu nhà nước trong lịch sử, tác giả phân tích làm rõ hơn những vấn đề cơ bản của bộ máy nhà nước. Trên cơ sở đó, tác giả đó nêu ra quá trình phát triển của bộ máy nhà nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam năm 1945 đến nay và phân tích 12 khá rõ từng giai đoạn, nhất là giai đoạn tổ chức bộ máy nhà nước theo Hiến pháp sửa đổi năm 2013. Trong cuốn sách, tác giả đó chỉ ra những nguyên tắc tổ chức và hoạt động của bộ máy nhà nước, vấn đề thống nhất quyền lực nhà nước, phân công, phối hợp, kiểm soát giữa các cơ quan nhà nước, đồng thời vấn đề xây dựng và hoàn thiện bộ máy nhà nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam hiện nay.

- Về bài báo đăng tạp chí: PhaoPhôngPhăn SoVaLit (1998), “Một số quan điểm đối với cải cách tổ chức bộ máy của nhà nước ở CHDCND Lào”, Tạp chí AlunMay, (8). Trên cơ sở quan điểm của Đảng NDCM Lào về tổ chức bộ máy nhà nước, phân tích điều kiện cụ thể của Lào, tác giả đã đưa ra một số quan điểm về cải cách tổ chức bộ máy nhà nước. Trong đó, tác giả nhấn mạnh thực hiện cải cách nhưng phải giữ được bản chất, tính giai cấp của nhà nước. Việc cải cách phải có tính nguyên tắc, mục tiêu và phương hướng tổ chức bộ máy nhà nước, nhất là bộ máy chính quyền.

- Về đề tài khoa học: Si Phục Vông Phắc Đi (2011), “Tổ chức bộ máy nhà nước đáp ứng với yêu cầu xây dựng nhà nước pháp quyền trong điều kiện phát triển kinh tế thị trường theo định hướng xã hội chủ nghĩa ở CHDCND Lào”, Đề tài khoa học, Học viện Chính trị và Hành chính quốc gia Lào, Viêng Chăn. Đề tài nghiên cứu đó tập trung làm rõ khái niệm, tính chất, chức năng, nhiệm vụ của bộ máy nhà nước. Trong bộ máy nhà nước, đề tài cũng đề cập tới bộ máy hành chính nhà nước. Bên cạnh đó, đề tài đó giới thiệu một số mô hình quản lý hành chính nhà nước trên thế giới, làm rõ chức năng, nhiệm vụ và cơ chế phối hợp trong cơ quan hành chính các cấp.

Đề tài nghiên cứu tập trung vào 4 cơ quan nhà nước cấp cao là Quốc hội, Chính phủ, Viện kiểm sát nhân dân tối cao và Tòa án nhân dân tối cao. - Về luận án: 13 Tống Đức Thảo (2012), “Tổ chức, hoạt động của bộ máy nhà nước Cộng hòa Pháp và những giá trị tham khảo trong quá trình hoàn thiện bộ máy nhà nước CHXHCN Việt Nam”, Luận án tiến sĩ luật học, Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh, Hà Nội. Tác giả đó làm rõ cơ sở lý luận về tổ chức và vận hành bộ máy nhà nước Cộng hòa Pháp, nhất là về học thuyết tam quyền phân lập của Montesquieu. Đồng thời phân tích chỉ ra những yếu tố căn bản ảnh hưởng đến tổ chức và hoạt động của bộ máy nhà nước Cộng hòa Pháp như sắc tộc, dân tộc, tôn giáo, văn hóa chính trị, đặc biệt là chế độ đảng phái chi phối mạnh mẽ đến việc tổ chức và vận hành quyền lực nhà nước Cộng hòa Pháp.

Tác giả khái quát lịch sử hình thành và phát triển của bộ máy nhà nước Cộng hòa Pháp. Sự thay đổi của chế độ chính trị nhiều lần, sau cùng ổn định ở nền Cộng hòa thứ năm với bản Hiến pháp năm 1958 làm căn cứ pháp lý vững chắc cho tổ chức và vận hành nhà nước Cộng hòa Pháp hiện nay. Tác giả cũng đó chỉ ra đặc điểm căn bản trong tổ chức và hoạt động của bộ máy nhà nước, nhất là sự tồn tại Chính phủ lưỡng đầu với sự phân chia quyền lực hành pháp giữa Tổng thống với Thủ tướng Chính phủ. Trên cơ sở phân tích lý luận và thực tiễn, tác giả đưa ra một số kiến nghị những giá trị tham khảo đối với quá trình hoàn thiện bộ máy nhà nước CHXHCN Việt Nam theo hướng xây dựng nhà nước pháp quyền, nhất là việc xây dựng cơ chế kiểm soát quyền lực nhà nước có liên quan ở Việt Nam, phối hợp với đặc điểm về kinh tế - xã hội, văn hóa, truyền thống và lịch sử ở Việt Nam.