Nghiên Cứu Tính Toán Tiêu Nước Cho Hệ Thống Thủy Nông Tỉnh Nam Định Theo Kịch Bản Nước Biển Dâng

Luận văn thạc sĩ nghiên cứu thủy văn học nghiên cứu tính toán tiêu nước cho hệ thống thủy nông tỉnh nam định theo kịch bản nước, đánh giá hiện trạng, phân tích vấn đề, đề xuất

• Tác giả: Nguyễn Thị Ngọc Anh
• Người hướng dẫn: TS Đoàn Thị Tuyết Nga
• Trường học: Trường Đại học Thủy Lợi
• Chuyên ngành: Thủy văn học
• Đề tài: Tính Toán Tiêu Nước Hệ Thống Thủy Nông Nam Định Dưới Kịch Bản Nước Biển Dâng
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2012
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CẢM ƠN
• MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN VỀ VẤN ĐỀ BIẾN ĐỔI KHÍ HẬU Ở ĐỒNG BẰNG BẮC BỘ VÀ TÁC ĐỘNG ĐẾN VẤN ĐỀ TIÊU THOÁT NƯỚC

Tóm tắt

I. Giới thiệu về đề tài

Đề tài "Tính Toán Tiêu Nước Hệ Thống Thủy Nông Nam Định Dưới Kịch Bản Nước Biển Dâng" tập trung vào việc nghiên cứu ảnh hưởng của biến đổi khí hậu và nước biển dâng đến hệ thống thủy nông tỉnh Nam Định. Biến đổi khí hậu đã làm gia tăng tần suất và cường độ của các hiện tượng thời tiết cực đoan, ảnh hưởng nghiêm trọng đến sản xuất nông nghiệp và sinh kế của người dân. Đặc biệt, nước biển dâng gây ra tình trạng ngập úng, ảnh hưởng đến khả năng tiêu nước của hệ thống thủy lợi. Đề tài này nhằm mục đích tính toán và xác định các giải pháp tiêu nước hiệu quả nhằm thích ứng với những thay đổi này.

1.1. Tính cấp thiết của nghiên cứu

Nghiên cứu này là cần thiết vì Việt Nam, đặc biệt là tỉnh Nam Định, đang phải đối mặt với những thách thức lớn từ biến đổi khí hậu. Theo báo cáo của IPCC, mực nước biển toàn cầu có thể dâng lên từ 0,5 đến 1 mét vào năm 2100, ảnh hưởng đến khoảng 10% diện tích đất nông nghiệp và 10% dân số. Hệ thống thủy lợi tại Nam Định hiện nay đã có nhiều tồn tại, như hiệu quả tiêu nước thấp và nhiều công trình xuống cấp. Do đó, việc nghiên cứu và cải tiến hệ thống này là rất quan trọng để đảm bảo an ninh nước và sản xuất nông nghiệp bền vững.

II. Tình hình hệ thống thủy nông Nam Định

Hệ thống thủy nông Nam Định đã được hình thành từ rất sớm và trải qua nhiều đợt cải tạo, nâng cấp. Tuy nhiên, hiện tại, hệ thống này vẫn còn nhiều hạn chế như năng lực tiêu nước chưa đáp ứng được yêu cầu sản xuất. Theo số liệu thống kê, tình trạng thất thoát nước tưới vẫn còn cao, do nhiều công trình đã xuống cấp và không được bảo trì kịp thời. Bên cạnh đó, công tác quản lý và vận hành hệ thống thủy lợi chưa được thực hiện một cách đồng bộ và hiệu quả. Tình trạng vi phạm hành lang bảo vệ công trình thủy lợi cũng diễn ra phổ biến, gây ảnh hưởng đến khả năng tiêu thoát nước.

2.1. Các yếu tố ảnh hưởng đến tiêu nước

Các yếu tố tự nhiên như địa hình, thủy văn, và khí hậu có tác động lớn đến khả năng tiêu nước của hệ thống thủy nông. Địa hình bằng phẳng và thấp của Nam Định khiến cho việc tiêu nước gặp nhiều khó khăn, đặc biệt trong mùa mưa. Hệ thống kênh mương và trạm bơm hiện tại chưa đủ khả năng để xử lý lượng nước mưa lớn trong thời gian ngắn. Do đó, việc nghiên cứu các kịch bản nước biển dâng và tác động của chúng đến hệ thống thủy lợi là rất cần thiết để đề xuất các giải pháp cải thiện.

III. Phương pháp nghiên cứu

Để thực hiện nghiên cứu này, nhiều phương pháp đã được áp dụng, bao gồm phương pháp khảo sát thực địa, phân tích số liệu khí tượng thủy văn, và mô hình hóa thủy lực. Mô hình MIKE 11 được sử dụng để tính toán và dự báo tình hình tiêu nước trong các kịch bản khác nhau của nước biển dâng. Phương pháp phân tích tổng hợp cũng được áp dụng để đánh giá tác động của các yếu tố xã hội, kinh tế đến khả năng tiêu nước của hệ thống thủy nông. Kết quả từ nghiên cứu này sẽ cung cấp cơ sở khoa học cho việc lập kế hoạch và quản lý hệ thống thủy lợi hiệu quả hơn.

3.1. Mô hình hóa thủy lực

Mô hình hóa thủy lực là công cụ quan trọng trong nghiên cứu này, giúp dự đoán khả năng tiêu nước của hệ thống trong các kịch bản biến đổi khí hậu. Mô hình MIKE 11 cho phép mô phỏng các điều kiện thủy văn và đánh giá hiệu quả của hệ thống thủy lợi hiện tại. Qua đó, các nhà nghiên cứu có thể xác định được các điểm yếu trong hệ thống và đề xuất các biện pháp cải tiến phù hợp nhằm nâng cao khả năng tiêu nước.

IV. Kết luận và khuyến nghị

Nghiên cứu về "Tính Toán Tiêu Nước Hệ Thống Thủy Nông Nam Định Dưới Kịch Bản Nước Biển Dâng" không chỉ có giá trị khoa học mà còn mang lại những ứng dụng thực tiễn trong việc quản lý tài nguyên nước. Các giải pháp được đề xuất từ nghiên cứu sẽ giúp cải thiện hiệu quả tiêu nước, đảm bảo an ninh lương thực và phát triển bền vững cho tỉnh Nam Định. Việc nâng cấp hệ thống thủy lợi, cải thiện công tác quản lý và vận hành là rất cần thiết để ứng phó với những thách thức từ biến đổi khí hậu.

4.1. Đề xuất giải pháp

Các giải pháp cải tiến hệ thống thủy nông cần tập trung vào việc nâng cấp cơ sở hạ tầng, cải thiện công tác quản lý và ứng dụng công nghệ mới trong quản lý nước. Cần thiết phải xây dựng các trạm bơm hiện đại, cải thiện mạng lưới kênh mương, và thực hiện các biện pháp bảo vệ môi trường để giảm thiểu tác động của nước biển dâng. Hơn nữa, việc đào tạo nâng cao năng lực cho cán bộ quản lý và người dân cũng rất quan trọng trong việc đảm bảo hiệu quả của các giải pháp được triển khai.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Biến đổi khí hậu và nước biển dâng đang là những thách thức lớn đối với các vùng đồng bằng ven biển, đặc biệt là đồng bằng Bắc Bộ Việt Nam. Theo báo cáo của IPCC (2007), nhiệt độ trung bình toàn cầu đã tăng khoảng 0,74°C trong giai đoạn 1906-2005, với tốc độ tăng nhanh hơn trong 50 năm gần đây. Tại Việt Nam, nhiệt độ trung bình năm đã tăng từ 0,5°C đến 0,7°C trong 50 năm qua, trong khi lượng mưa có xu hướng giảm ở vùng nhiệt đới và tăng ở vùng vĩ độ cao. Mực nước biển toàn cầu cũng tăng với tốc độ khoảng 3,1 ± 0,7 mm/năm trong giai đoạn 1993-2003, tương đương với mức tăng tại các trạm ven biển Việt Nam.

Tỉnh Nam Định, nằm ở vùng đồng bằng ven biển phía Nam đồng bằng sông Hồng, có hệ thống thủy nông phát triển từ những năm 1960, đóng vai trò quan trọng trong sản xuất nông nghiệp và phòng chống thiên tai. Tuy nhiên, hệ thống này đang đối mặt với nhiều thách thức do biến đổi khí hậu, đặc biệt là nước biển dâng làm giảm khả năng tiêu thoát nước, gây ngập úng kéo dài ảnh hưởng đến sản xuất và đời sống.

Mục tiêu nghiên cứu là tính toán tiêu nước cho hệ thống thủy nông tỉnh Nam Định theo các kịch bản nước biển dâng, nhằm đánh giá ảnh hưởng của biến đổi khí hậu đến khả năng tiêu thoát nước và đề xuất các giải pháp thích ứng phù hợp. Phạm vi nghiên cứu tập trung vào hệ thống thủy nông tỉnh Nam Định, sử dụng dữ liệu khí tượng thủy văn từ các trạm quan trắc trong giai đoạn 1956-2008 và các kịch bản biến đổi khí hậu đến năm 2100.

Nghiên cứu có ý nghĩa quan trọng trong việc nâng cao hiệu quả quản lý và vận hành hệ thống thủy lợi, góp phần giảm thiểu thiệt hại do ngập úng, bảo đảm an ninh lương thực và phát triển bền vững trong bối cảnh biến đổi khí hậu toàn cầu.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn dựa trên các lý thuyết và mô hình sau:

• Lý thuyết biến đổi khí hậu và tác động đến thủy văn: Phân tích các yếu tố khí hậu như nhiệt độ, lượng mưa, mực nước biển dâng và thủy triều, ảnh hưởng đến chế độ dòng chảy và xâm nhập mặn tại vùng đồng bằng ven biển.
• Mô hình thủy lực MIKE 11: Ứng dụng mô hình thủy lực của Viện Thủy lực Đan Mạch (DHI) để mô phỏng dòng chảy, tiêu thoát nước trong hệ thống thủy nông Nam Định dưới các kịch bản nước biển dâng.
• Khái niệm chính:
  • Tiêu nước mặt: Quá trình loại bỏ nước thừa trên bề mặt đất nhằm tránh ngập úng.
  • Kịch bản nước biển dâng: Các dự báo mức tăng mực nước biển theo các mức phát thải khí nhà kính khác nhau.
  • Hệ số tiêu thoát nước: Tỷ lệ nước được tiêu thoát so với tổng lượng nước thừa.
  • Xâm nhập mặn: Sự lan rộng của nước mặn vào vùng nước ngọt do mực nước biển dâng và giảm lưu lượng nước ngọt.

Phương pháp nghiên cứu

• Nguồn dữ liệu: Sử dụng dữ liệu khí tượng thủy văn từ các trạm quan trắc trong và xung quanh tỉnh Nam Định (Nam Định, Thái Bình, Hà Nội, Hải Dương, v.v.) giai đoạn 1956-2008; dữ liệu mực nước biển và thủy triều; số liệu về xâm nhập mặn; các kịch bản biến đổi khí hậu do Bộ Tài nguyên và Môi trường công bố.
• Phương pháp phân tích:
  • Phân tích xu thế biến đổi khí hậu qua các chỉ số nhiệt độ, lượng mưa, độ ẩm, bốc hơi, số giờ nắng, tần suất bão và mực nước biển.
  • Ứng dụng mô hình thủy lực MIKE 11 để mô phỏng tiêu thoát nước trong hệ thống thủy nông Nam Định theo các kịch bản nước biển dâng.
  • Phân tích tổng hợp các yếu tố kinh tế, xã hội và kỹ thuật ảnh hưởng đến vận hành hệ thống thủy lợi.
• Cỡ mẫu và chọn mẫu: Dữ liệu thu thập từ 12 trạm khí tượng thủy văn tiêu biểu, đại diện cho các vùng khí hậu và địa hình khác nhau trong tỉnh Nam Định và vùng lân cận.
• Timeline nghiên cứu: Nghiên cứu được thực hiện trong giai đoạn 2008-2012, với các bước thu thập dữ liệu, phân tích xu thế biến đổi khí hậu, mô phỏng thủy lực và đề xuất giải pháp.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Biến đổi khí hậu tại đồng bằng Bắc Bộ và Nam Định:

   • Nhiệt độ trung bình năm tại trạm Láng tăng từ 23,5°C (1961-1970) lên 25,1°C (2001-2008), tương đương mức tăng khoảng 1,6°C.
   • Lượng mưa 5 ngày lớn nhất trung bình tại các trạm trong tỉnh Nam Định tăng từ 7% đến 17% so với trung bình nhiều năm, đặc biệt tại Hà Nội tăng 14%, Hà Đông 17%.
   • Số đợt không khí lạnh giảm từ trung bình 29 đợt/năm (1971-1990) xuống còn 15-16 đợt/năm (1994-2008).

2. Mực nước biển dâng và xâm nhập mặn:

   • Mực nước biển tại trạm Hòn Dấu dâng khoảng 20 cm trong 50 năm qua (1955-2008), với tốc độ tăng trung bình 3 mm/năm.
   • Chiều dài xâm nhập mặn sâu nhất trên các phân lưu sông Thái Bình đạt tới 40 km với độ mặn 1%, sông Ninh Cơ 32 km, sông Trà Lý 20 km.
   • Mực nước biển dự báo tăng thêm 65 cm đến 100 cm vào năm 2100 theo các kịch bản biến đổi khí hậu.

3. Ảnh hưởng đến hệ thống thủy nông Nam Định:

   • Hệ số tiêu thoát nước hiện tại thấp, không đáp ứng yêu cầu sản xuất do công trình thủy lợi xuống cấp, kênh mương bồi lắng và quản lý vận hành chưa hiệu quả.
   • Mực nước thiết kế tiêu cho các công trình hiện nay dựa trên tần suất 10%, tuy nhiên trong kịch bản mưa lớn kết hợp nước biển dâng, mực nước sông dâng cao vượt mức này, gây khó khăn cho tiêu thoát nước.
   • Diện tích ngập úng kéo dài tăng lên, đặc biệt tại các vùng ven biển như Trung Nam Định, Nam Nam Định do tiêu tự chảy bị hạn chế.

4. Mô phỏng thủy lực:

   • Mô hình MIKE 11 cho thấy khi mực nước biển dâng 50 cm, thời gian ngập úng tại một số vùng trong tỉnh tăng lên 20-30% so với hiện trạng.
   • Khả năng tiêu nước giảm khoảng 15-25% tùy khu vực, đặc biệt tại các vùng thấp trũng và gần cửa sông.

Thảo luận kết quả

Các kết quả nghiên cứu cho thấy biến đổi khí hậu đã và đang tác động rõ rệt đến điều kiện tự nhiên và vận hành hệ thống thủy nông Nam Định. Sự gia tăng nhiệt độ và biến đổi lượng mưa làm thay đổi chế độ dòng chảy, tăng cường cường độ mưa lớn trong thời gian ngắn, gây áp lực lớn lên hệ thống tiêu thoát nước. Mực nước biển dâng làm giảm khả năng tiêu tự chảy, tăng nguy cơ ngập úng kéo dài.

So sánh với các nghiên cứu trong khu vực đồng bằng sông Hồng và đồng bằng sông Cửu Long, kết quả tương đồng về xu hướng biến đổi khí hậu và tác động đến thủy lợi. Tuy nhiên, đặc thù địa hình thấp và hệ thống công trình thủy lợi cũ kỹ tại Nam Định làm cho mức độ ảnh hưởng trở nên nghiêm trọng hơn.

Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ xu thế nhiệt độ trung bình năm, lượng mưa 5 ngày lớn nhất, bản đồ phân bố xâm nhập mặn và bản đồ mô phỏng ngập úng theo các kịch bản nước biển dâng, giúp minh họa rõ ràng tác động của biến đổi khí hậu đến hệ thống thủy nông.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Nâng cấp, sửa chữa hệ thống công trình thủy lợi

   • Tăng cường đầu tư cải tạo kênh mương, trạm bơm, cống tiêu nhằm nâng cao hiệu quả tiêu thoát nước.
   • Mục tiêu giảm tỷ lệ thất thoát nước tưới xuống dưới 15% trong vòng 5 năm.
   • Chủ thể thực hiện: Sở Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn tỉnh Nam Định phối hợp với các đơn vị thi công.

2. Áp dụng mô hình thủy lực trong quản lý vận hành

   • Sử dụng mô hình MIKE 11 để dự báo và điều phối tiêu thoát nước theo các kịch bản thời tiết và mực nước biển dâng.
   • Mục tiêu nâng cao khả năng ứng phó với mưa lớn và triều cường, giảm thiểu ngập úng trong mùa mưa.
   • Chủ thể thực hiện: Trung tâm Quan trắc và Dự báo thủy văn tỉnh Nam Định.

3. Xây dựng hệ thống cảnh báo sớm và quy trình vận hành linh hoạt

   • Phát triển hệ thống cảnh báo mưa lớn, triều cường và xâm nhập mặn để kịp thời điều chỉnh vận hành hệ thống thủy lợi.
   • Mục tiêu giảm thiểu thiệt hại do ngập úng kéo dài, nâng cao hiệu quả sản xuất nông nghiệp.
   • Chủ thể thực hiện: Ban Quản lý các công trình thủy lợi tỉnh Nam Định phối hợp với các cơ quan liên quan.

4. Tăng cường công tác quản lý và bảo vệ hành lang công trình thủy lợi

   • Kiểm soát và xử lý nghiêm các vi phạm lấn chiếm hành lang bảo vệ công trình thủy lợi.
   • Mục tiêu đảm bảo an toàn và hiệu quả vận hành hệ thống thủy lợi trong 3 năm tới.
   • Chủ thể thực hiện: UBND các huyện, thành phố trong tỉnh Nam Định.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Các nhà quản lý thủy lợi và nông nghiệp

   • Lợi ích: Hiểu rõ tác động của biến đổi khí hậu đến hệ thống thủy nông, từ đó xây dựng kế hoạch quản lý và vận hành hiệu quả.
   • Use case: Lập kế hoạch nâng cấp công trình, điều phối tiêu thoát nước mùa mưa.

2. Các nhà nghiên cứu và sinh viên chuyên ngành thủy văn, môi trường

   • Lợi ích: Tham khảo phương pháp nghiên cứu, mô hình thủy lực MIKE 11 và dữ liệu biến đổi khí hậu thực tế.
   • Use case: Phát triển đề tài nghiên cứu liên quan đến biến đổi khí hậu và quản lý tài nguyên nước.

3. Cơ quan hoạch định chính sách về biến đổi khí hậu và phát triển bền vững

   • Lợi ích: Cung cấp cơ sở khoa học để xây dựng chính sách thích ứng biến đổi khí hậu vùng đồng bằng ven biển.
   • Use case: Xây dựng các chương trình đầu tư, hỗ trợ kỹ thuật cho vùng chịu ảnh hưởng.

4. Các tổ chức phi chính phủ và cộng đồng dân cư vùng ven biển

   • Lợi ích: Nâng cao nhận thức về tác động của biến đổi khí hậu và các biện pháp thích ứng.
   • Use case: Tham gia các hoạt động bảo vệ môi trường, hỗ trợ kỹ thuật trong quản lý nước.

Câu hỏi thường gặp

1. Biến đổi khí hậu ảnh hưởng thế nào đến hệ thống thủy nông Nam Định?
   Biến đổi khí hậu làm tăng nhiệt độ, thay đổi lượng mưa và mực nước biển dâng, gây khó khăn cho việc tiêu thoát nước, làm tăng nguy cơ ngập úng kéo dài, ảnh hưởng đến sản xuất nông nghiệp và đời sống người dân.

2. Mô hình MIKE 11 được sử dụng như thế nào trong nghiên cứu?
   Mô hình MIKE 11 mô phỏng dòng chảy và tiêu thoát nước trong hệ thống thủy nông, giúp đánh giá tác động của các kịch bản nước biển dâng và mưa lớn, từ đó đề xuất giải pháp vận hành phù hợp.

3. Các kịch bản nước biển dâng được xây dựng dựa trên cơ sở nào?
   Các kịch bản dựa trên mức phát thải khí nhà kính khác nhau, được Bộ Tài nguyên và Môi trường công bố, dự báo mực nước biển tăng từ 65 cm đến 100 cm vào năm 2100 so với năm 2000.

4. Giải pháp nào hiệu quả nhất để giảm thiểu ngập úng do biến đổi khí hậu?
   Nâng cấp hệ thống công trình thủy lợi kết hợp với ứng dụng mô hình thủy lực trong quản lý vận hành và xây dựng hệ thống cảnh báo sớm là các giải pháp hiệu quả nhất.

5. Làm thế nào để cộng đồng dân cư tham gia vào công tác thích ứng biến đổi khí hậu?
   Cộng đồng cần được nâng cao nhận thức, tham gia bảo vệ hành lang công trình thủy lợi, áp dụng các biện pháp canh tác thích ứng và phối hợp với chính quyền trong quản lý tài nguyên nước.

Kết luận

• Biến đổi khí hậu và nước biển dâng đã và đang tác động mạnh mẽ đến điều kiện tự nhiên và vận hành hệ thống thủy nông tỉnh Nam Định, làm tăng nguy cơ ngập úng và giảm hiệu quả tiêu thoát nước.
• Nhiệt độ trung bình năm tăng khoảng 1,6°C, lượng mưa 5 ngày lớn nhất tăng từ 7% đến 17%, mực nước biển dâng dự báo lên đến 100 cm vào năm 2100.
• Hệ thống thủy lợi hiện tại chưa đáp ứng được yêu cầu do công trình xuống cấp và khả năng tiêu thoát nước giảm sút dưới tác động của biến đổi khí hậu.
• Ứng dụng mô hình thủy lực MIKE 11 giúp đánh giá chính xác tác động và hỗ trợ quản lý vận hành hiệu quả hệ thống thủy nông.
• Cần triển khai đồng bộ các giải pháp nâng cấp công trình, quản lý vận hành, cảnh báo sớm và bảo vệ hành lang công trình để thích ứng với biến đổi khí hậu.

Next steps: Triển khai các đề xuất nâng cấp hệ thống thủy lợi, áp dụng mô hình thủy lực trong quản lý, xây dựng hệ thống cảnh báo sớm và tăng cường công tác quản lý hành lang thủy lợi trong vòng 3-5 năm tới.

Call to action: Các nhà quản lý, nhà nghiên cứu và cộng đồng cần phối hợp chặt chẽ để thực hiện các giải pháp thích ứng, bảo vệ tài nguyên nước và phát triển bền vững vùng đồng bằng ven biển Nam Định.

Trích đoạn nội dung tài liệu

chương 1 “Giờ nắng (Giờ), 2000 1800 Ạ 1700 we 1600 1400 1300 1200 1900 sp 1968 1969 ta t5 1961 tài 1387 1390 1989 1998 1999 202 2 28 Hình 1. Xu thé biến dỗi số giờ nắng năm ti trạm Láng Gie nang bài mẽ. 1700 A \/\, Ih 1800 VWI tso ] |19<82] wt} F20 2 = 1300 1950 1982 1964 1986 1888 1972 1974 1978 1978 1980 1984 1886 1988 1980 1880 1996 1998 2000 2004 2006 2006 Hinh 1.7: Xu thế biến đổi số giờ nắng năm tại tram Thái Bình: 1. Biến đổi chế độ bão Theo số liệu thống kê của Tổng cục khí tượng thủy văn, trong 94 năm có 403 lần bảo đổ bộ vào Việt Nam, trung bình mỗi năm cỏ ừ 4 đến S lần Học viên: Nguyễn Thị Ngọc Anh.

Lớp 18V Luận văn thạc sĩ Chuyên ngành thuỷ văn học Bang 1.2: Phân bồ số lần bão đổ bộ vào Việt Nam theo từng thing Tháng 15 | 6 7 8 9 10 | II | 12 | Tổng cộng Sốlần | § | 23 | 54 | 56 | HS | 9 | 4 | 9 | 40 ?z | 6|Ðn|m|» a | um | 2 | 100 Bang 1.3: Phân bé số lần bão dé bộ vào Việt Nam theo khu vực Khu vực Số lẫn bão đồ bộ Tỷ lệ Quảng Ninh - Ninh Bình 126 3 “Thanh Hóa - Hà Tỉnh 1 19 Binh Trị Thiên 7 18 Quảng Nam- Binh Định » ” Déo Cả trổ vào 2 3 (Qua thu thập đánh giá các kết quả nghiên cứu cho thấy số trận bão xuất hiện ở Biển Đông trong khu vục từ ” đến 25° vĩ độ Bắc và 105° đến 130° kinh độ Đông đã tang dẫn trong các thập kỹ gần đây (ví dụ số tận bão bình quân năm của thời kỳ 1960- 1969 là 12.5 trận; 1970 - 1979 là 14,5 trận, 1980 - 1989 là 194 trận) nhưng 16 bộ vio nước ta nói chung và ĐBBB nói riêng lại giảm đi: giai đoạn 1960 - 1969 có 60 %, 1970 - 1979 giảm xuống S6 % và 1980 - 1989 chỉ có 43 9. Ở nước ta trong 2 thập ky gần đây (từ 1991-2008) mùa bão kết thúc muộn. dần, quỹ đạo của bão rất bất thường, s6 trận bảo xuất hiện vio thing 7 it hon và số trận bão xuất hiện sớm vào thing 5, 6 có xu hướng nhiều hơn so với các thập ky trước nhưng số trận bão xuất hiện muộn và rất muộn lại cỏ xu hướng gia tăng Học viên: Nguyễn Thị Ngọc Anh. Lớp 18V Luận văn thạc sĩ Chuyên ngành thuỷ văn học Bang 1.4: Tần suất bão dé bộ vào các khu vực theo thắng (%) FE= Tháng ca — ws 6 | 7 | 8 | 9 | a0} | 12 Khu vye — năm Quảng Ninh- Ninh Bình | 2 j 11 | 28 | 21 [ 29) 8 | 1 100 “Thanh Hóa- Hà Tình.

6| |2I|4 i 100 Bình Trị Thiên 4] 8 |16|35 29] 8 100 Quảng Nam - Bình Định | 4 | 2 | 2 | 2 |22 | 42 [21 | 5 | 100 Từ Đèo Ca trở vào, 6 3 28 | 50 | 13 | 100 1. Biến đổi về lượng mưa và phân bé mưa năm Ving ĐBBB có lượng mưa năm tương đổi phong phú: khu vực phía nam đồng bằng và ven biển đạt 1.850 mm, khu vực trung tâm và phía bắc cia vũng đồng bằng 1. Những năm có lượng mưa lớn thưởng là những năm chịu ảnh hưởng của mưa bão. Kết quả nghiên cứu cho thấy trong vài thập kỷ gần diy sự bi! động vỀ tổng lượng mưa năm không rỡ nét nhưng lượng mưa trung bình các tháng mia khô giảm nhiễu, lượng mưa các tháng mùa mưa lại số xu hướng gia tăng.

Do mùa mưa kết thúc sóm nên lượng mưa trung bình thing 10 giảm nhiều chỉ bing 50% lượng mưa trung bình nhiều nấm 1. Biến đổi về lượng mưa lớn nhất thoi đoạn ngắn (Qua thu thập đánh giá các phân tích ti liệu mưa ngày tử năm 1956 đến 2008 tai các trạm đo mưa điển hình ở đồng bing Bắc Bộ cho thấy mưa lớn nhất thời đoạn ngắn ti các tram đo đã thing kế đều có tinh chit bao. Tổng lượng mưa của trận mưa 1 ngày lớn nhất thấp hơn nhiều so với trận mưa 3 ngày lớn nhất năm. Ngược lại tổng lượng mưa của trận mưa 7 ngảy lớn nhất không lớn hơn nl so Với trận.

mưa Š ngày lớn nhất. Mưa 5 ngày lớn nhất 6 tổng lượng lớn hơn nhiễu so với mưa 3 ngày 4) Vũng Hữu sông Hang Học viên: Nguyễn Thị Ngọc Anh. Lớp 18V Luận văn thạc sĩ Chuyên ngành thuỷ văn học Nghiên cứu lượng mưa 5 ngày lớn nhất trung bình của từng thời kỳ tại các trạm do cho thấy có sự biến đối lớn tại hau hết các trạm đo: lượng mưa 5 ngày lớn. nhất trung bình thời kỳ hiệ ti 2001-2008 gia tăng so với trùng bình nhiều năm là 14% tại Hà Nội, 17% tại Hà Đông, 7% tại Thường Tín, 4% tại Phủ Lý; nếu so với thời ky 1961-1970 mức độ gia tăng lên tới 30% tại Hà Nội, 40% tại H Đông, 21% tại Ba Tha, 26% ti Thường Tím, 21% ti Vân Đình, 10% ai Phi Lý.

Tuy nhiên nếu xét cả thời kỳ dài từ năm 1956 đến nay cho thay mức độ biến động vẻ tổng lượng là. không đáng k, thậm chí nhiều khu vực có xu hướng giảm. Lượng mưa 5 ngày lớn nhất trung bình của từng thời kỳ tại mộtsố trạm đo vùng Hữu sông Hồng và tỷ lệ lượng mưa 5 ngày max trung bình của các thời ky so với trung bình nhiề xem bảng 1.5 phần phụ lục chương1 = | | = Picirtectre Tình 1.8: Xu thé biến đỗi lượng mun S ngày lớn nhất năm tại tram Láng Hinh 1.9: Xu thé biễn đãi lượng mưu 5 ngày lồn nhất năm tại tram Hà Đông Học viên: Nguyễn Thị Ngọc Anh. Lớp 18V Luận văn thạc sĩ Chuyên ngành thuỷ văn học "eg men vYY VU oo BEELER EERE SES EER lơn Hình 1.

đối lượng mica § ngày lồn nhất năm tại trạm Phủ Lý b)Vùng Tả sông Hồng So với vùng Hữu ngạn, mức độ biến động của lượng mưa lớn nhất trung bình thời đoạn ving Tả ngan sông Hồng nhỏ hơn. Lượng mưa Š ngày lớn nhất rung bình thời đoạn 2001-2008 gia tăng so với thời đoạn 1961-1970 là 89% tại Đông Anh, 18% tại Văn Giang, 9% tại Thanh Miện, 6% tại trạm Ninh Giang; gia tăng so với thời đoạn 1991-2000 là 5% tại Thanh Miện, 44% tại Hải Dương. 28% tai Ninh Giang, Trong hệ thing Bắc Hung Hải xu thé lượng mưa $ ngày lớn nhất gia tăng mạnh ở các vàng phía Đông Nam côn ving trung tâm và Tây Bắc của hệ thông xu thế gia tăng không đáng kẻ. Cũng tương tự như vùng Hữu ngạn, nếu xem xét cá thời kỹ dài ừ năm 1956 đến nay cho thấy mức độ biển động về tổng lượng các trận mưa lớn nhất năm là không đáng kể, thâm chí tại nhiều khu vực có xu hướng giảm Lượng mưa 5 ngày lớn nhất trung bình của từng thời kỳ tại một số tram vùng Tả sông Hồng xem bảng 1.6 phần phụ lục chươngL Học viên: Nguyễn Thị Ngọc Anh.

Lớp 18V Luận văn thạc sĩ Chuyên ngành thuỷ văn học Bảng 15: So sánh tỷ ệ cong mica Š ngày lớn nhất trung bình ca từng thời kỳ 0 với trung bình nhiều năm. Đơn vị % Bắc | Ding | Gia | Hưng| Văn | Thanh Ninh Thời kỳ Ninh | Anh | Lâm | Yên | Giang | Miện | Dương | Giang 1961-1970 | 96 | 57 | 87 | 95 | 86 | 9% | H4 | an 1971-1980 | 94 | 100 | 100 | 123 | wor | HO | Hà | HÔ 1981-1990 | 120 | 119 | 1I9 | lÔI | 99 | 98 | 83 | 8I 1991-2000 | 91 | 100 | 103 | 92 | Hà | 98 | 80 | 91 2001-2008 | 98 | 108 | 87 | 83 | 102 | 102 | H4 | H7 sooo J —— 8888 wen 1975 1078 ‘01 = 1987 z 1069 88888 S"§ẽ ặ ẵ Hinh 1.11: Xu thể bién đổi egg mura 5 ngày lân nhắt năm ri trạm Bắc Ninh eee iN h | = ^2-Â ` vi "Hình 1.12: Xu thể biển đổi lượng mưu S ngày lớn nhất năm tại trạm Gia Lâm Học viên: Nguyễn Thị Ngọc Anh. Lớp 18V Luận văn thạc sĩ Chuyên ngành thuỷ văn học Xéng maxim) iN Ầ R =f A AMMA 200.0 vu veo TY VY VỤT V-\ Ra Hinh 1.13: Xu thé biển đãi lượng mua 5 ngày lớn nhất năm tại trạm Văn Giang ©) Vũng ven biển từ Hai Phòngt ăn Lý (Qua thụ thập đính gi các kết quả nghiền cứu ch thấy, so với lượng mưa 5 ngày lớn nhất trung bình nhiều năm (1961-2008), lượng mưa lớn nhất trong thời kỳ 1961-1970, 1981-1990 ở ha hết các trạm đều nhỏ hơn: trong thời kỳ 1971-1930, 1991-2000 và 2001-2008 ở hau hết các tram đều lớn hơn. So sinh lượng mưa 5 ngày lớn nhất trung bình thời kỳ 2001-2008 với các thời ky trước cho thấy mức độ gia tăng còn cao hơn: néu so với thỏi kỳ 1961-1970 cao hơn từ 3% 3% tại các trạm trong đó cao nhất tại Phù Liễn là 13%, Thái Binh là 10%; so với thôi kỳ 1971-1980 thi cao hơn 25% tai Chí Linh, 14% tại Thái Binh; so với thời kỳ 1981-1990 cao hơn 33% tại Chi Linh, 4% tại Thủy nguyên, 15% tại Vĩnh Bảo, 24% tại Thái Bình, 21% tại Phù Liễn; so với thời kỳ 1991-2000 cao hơn 11% tại Chí Linh, 63% tại Thái Bình, 0,7% tại Phủ Liễn.

Nếu xem xét cả thời ky dài từ năm 1956 đến nay cho thấy mức độ biến động vé tổng lượng các trận mưa lớn nhất năm là không đáng kể, thâm chi tại nhiều khu vực có xu hướng giảm. Lượng mưa 5 ngày lớn nhất trung bình từng thời kỳ và so sánh tỷ lệ so với trung bình nhiều năm tại một số tram ving ven biển từ Hii Phòng tới Văn Lý xem bảng 1.7 và bảng L8 phần phụ lục chương L Học viên: Nguyễn Thị Ngọc Anh. Lớp 18V Luận văn thạc sĩ Chuyên ngành thuỷ văn học Khải An A 200.0 LÁV han At as IIe tự AV 38#888ã§58588>Ề8888RSã Hình 1.15: Xu thế biển đổi lượng mua Š ngày lớn nhí tại trạm Phù Liễn ©) Qua phân tích đánh giá các kết quả nghiên cứu cho thấy - Lượng mưa 1 ngày lớn nhất năm tại hầu hết các trạm nghiên cứu đều có xu hướng giảm, Mức độ giảm ở tram Nam Định là lớn nhất lên tối 3,Šmm năm, Các trạm khác giảm không nhiều. Riêng tram Hà Đông lại có xu hướng tăng do ảnh hưởng của số iệu mưa đầu thing 11/2008 là quá lớn.

Nếu bỏ qua số liệu mưa năm 2008 thì rạm Hà Đông cũng có xu hướng giảm như các tram khác.