Tín Dụng Ngân Hàng Đối Với Doanh Nghiệp Nhỏ và Vừa Trên Địa Bàn Tỉnh Bình Phước

Luận văn phân tích tín dụng ngân hàng đối với doanh nghiệp nhỏ và vừa tại tỉnh Bình Phước, nêu rõ thách thức và cơ hội phát triển.

• Tác giả: Lý Ngọc Linh
• Người hướng dẫn: Tiến Sỹ Lê Hùng
• Trường học: Trường Đại Học Ngân Hàng TP. Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Kinh Tế Tài Chính, Ngân Hàng
• Đề tài: Tín Dụng Ngân Hàng Đối Với Doanh Nghiệp Nhỏ Và Vừa Tại Bình Phước
• Loại tài liệu: luận văn thạc sỹ
• Năm xuất bản: 2013
• Địa điểm: Thành phố Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN LÝ THUYẾT VỀ TÍN DỤNG NGÂN HÀNG ĐỐI VỚI PHÁT TRIỂN DOANH NGHIỆP NHỎ VÀ VỪA – NHỮNG LIÊN HỆ THỰC TIỄN Ở VIỆT NAM
• 1.1. LÝ LUẬN CƠ BẢN VỀ PHÁT TRIỂN DOANH NGHIỆP NHỎ VÀ VỪA
• 1.1.1. Định nghĩa và phân loại DNNVV
• 1.1.2. Khái niệm phát triển doanh nghiệp nhỏ và vừa
• 1.1.3. Những đặc điểm tác động đối với phát triển doanh nghiệp nhỏ và vừa
• 1.1.4. Vai trò phát triển doanh nghiệp nhỏ và vừa trong nền kinh tế, xã hội
• 1.2. LÝ LUẬN CƠ BẢN VỀ TÍN DỤNG NGÂN HÀNG ĐỐI VỚI PHÁT TRIỂN DOANH NGHIỆP NHỎ VÀ VỪA
• 1.2.1. Ngân hàng thương mại và tín dụng ngân hàng thương mại
• 1.2.2. Những nội dung cơ bản về tín dụng ngân hàng đối với phát triển doanh nghiệp nhỏ và vừa
• 1.3. KINH NGHIỆM VỀ TÍN DỤNG NGÂN HÀNG ĐỐI VỚI PHÁT TRIỂN DOANH NGHIỆP NHỎ VÀ VỪA CỦA MỘT SỐ NGÂN HÀNG NƯỚC NGOÀI VÀ BÀI HỌC KINH NGHIỆM ĐỐI VỚI NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI TRÊN ĐỊA BÀN TỈNH BÌNH PHƯỚC
• 1.3.1. Kinh nghiệm từ một số ngân hàng nước ngoài
• 1.3.2. Bài học kinh nghiệm đối với các ngân hàng thương mại trên địa bàn tỉnh Bình Phước
• 1.4. Tóm tắt những kết quả đạt được trong chương 1
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG TÍN DỤNG NGÂN HÀNG ĐỐI VỚI PHÁT TRIỂN DOANH NGHIỆP NHỎ VÀ VỪA TRÊN ĐỊA BÀN TỈNH BÌNH PHƯỚC
• 2.1. VÀI NÉT VỀ DOANH NGHIỆP NHỎ VÀ VỪA TRÊN ĐỊA BÀN BÌNH PHƯỚC
• 2.1.1. Vài nét về môi trường kinh tế, xã hội tỉnh Bình Phước trong tác động đối với hình thành và phát triển doanh nghiệp nhỏ và vừa
• 2.1.2. Vài nét về doanh nghiệp nhỏ và vừa trên địa bàn tỉnh Bình Phước
• 2.2. THỰC TRẠNG TÍN DỤNG NGÂN HÀNG ĐỐI VỚI DOANH NGHIỆP NHỎ VÀ VỪA TRÊN ĐỊA BÀN TỈNH BÌNH PHƯỚC
• 2.2.1. Vài nét về các tổ chức tín dụng trên địa bàn
• 2.2.2. Thực trạng tín dụng ngân hàng đối với doanh nghiệp nhỏ và vừa tại Bình Phước thời gian qua
• 2.3. HẠN CHẾ VÀ NGUYÊN NHÂN HẠN CHẾ TÍN DỤNG NGÂN HÀNG ĐỐI VỚI PHÁT TRIỂN DOANH NGHIỆP NHỎ VÀ VỪA Ở BÌNH PHƯỚC THỜI GIAN QUA
• 2.3.1. Những hạn chế chủ yếu từ các ngân hàng thương mại
• 2.3.2. Những nguyên nhân từ các Ngân hàng thương mại
• 2.3.3. Những nguyên nhân từ phía khách hàng
• 2.4. Tóm tắt kết quả nghiên cứu đạt được trong chương 2
• 3. CHƯƠNG 3: GIẢI PHÁP TÍN DỤNG NGÂN HÀNG ĐỐI VỚI PHÁT TRIỂN DOANH NGHIỆP NHỎ VÀ VỪA TRÊN ĐỊA BÀN TỈNH BÌNH PHƯỚC ĐẾN NĂM 2015
• 3.1. ĐỊNH HƯỚNG PHÁT TRIỂN TÍN DỤNG NGÂN HÀNG ĐỐI VỚI PHÁT TRIỂN DOANH NGHIỆP NHỎ VÀ VỪA TRÊN ĐỊA BÀN TỈNH BÌNH PHƯỚC ĐẾN NĂM 2015
• 3.1.1. Định hướng về phát triển DNNVV
• 3.2. GIẢI PHÁP TÍN DỤNG NGÂN HÀNG ĐỐI VỚI PHÁT TRIỂN DOANH NGHIỆP NHỎ VÀ VỪA TRÊN ĐỊA BÀN TỈNH BÌNH PHƯỚC
• 3.2.1. Giải pháp về huy động vốn
• 3.2.2. Giải pháp cho vay phát triển doanh nghiệp nhỏ và vừa
• 3.2.3. Những giải pháp đối với khách hàng
• 3.2.4. Giải pháp tạo lập môi trường kinh tế - xã hội thuận lợi cho DNNVV phát triển
• 3.3. Tóm tắt những kết quả chủ yếu đạt được trong chương 3
• KẾT LUẬN

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Tín Dụng Ngân Hàng Cho DNNVV Bình Phước

Doanh nghiệp nhỏ và vừa (DNNVV) đóng vai trò quan trọng trong nền kinh tế đang phát triển, đặc biệt tại các tỉnh như Bình Phước, nơi có lợi thế về cây công nghiệp. Vốn là yếu tố then chốt cho sự phát triển của DNNVV, và tín dụng ngân hàng (TDNH) là một nguồn cung vốn quan trọng. Tuy nhiên, vẫn còn nhiều hạn chế cần được giải quyết để TDNH thực sự hỗ trợ hiệu quả cho DNNVV tại Bình Phước. Nghiên cứu này tập trung vào việc phân tích thực trạng và đề xuất các giải pháp để TDNH trở thành kênh cung cấp vốn hữu hiệu cho DNNVV, góp phần vào sự phát triển kinh tế - xã hội của tỉnh. Theo Lý Ngọc Linh (2013), TDNH không chỉ là nguồn vốn mà còn là đòn bẩy để DNNVV phát triển bền vững. Vấn đề đặt ra là làm sao để TDNH trở thành công cụ hữu hiệu, hợp lý cho DNNVV.

1.1. Định Nghĩa và Phân Loại DNNVV Theo Tiêu Chí Hiện Hành

DNNVV được định nghĩa là các tổ chức kinh tế hoạt động sản xuất, kinh doanh dựa trên đăng ký pháp lý. Phân loại DNNVV dựa trên nhiều tiêu chí như loại hình sở hữu, ngành nghề, và quy mô (vốn, lao động, doanh thu). Theo thông tư số 21/LĐTT ngày 17/6/1993, DNNVV được quy định dựa trên 3 tiêu chuẩn: vốn nhỏ hơn 1 tỷ đồng, số lượng lao động nhỏ hơn 100 người, doanh thu/năm nhỏ hơn 10 tỷ đồng. Nghị định số 56/2009/NĐ-CP ngày 30/06/2009 chia DNNVV thành ba cấp: siêu nhỏ, nhỏ và vừa, dựa trên tổng nguồn vốn và số lao động bình quân/năm. Việc xác định DNNVV thường dựa vào những tiêu chí về vốn, lao động, doanh thu và các tiêu chí này thường thay đổi theo từng thời kỳ phù hợp với từng giai đoạn phát triển kinh tế, xã hội, trình độ trang bị kỹ thuật và mức độ giải quyết việc làm.

1.2. Vai Trò Của DNNVV Trong Nền Kinh Tế Bình Phước

DNNVV đóng vai trò quan trọng trong việc tạo việc làm, tăng thu nhập cho người dân, và thúc đẩy tăng trưởng kinh tế địa phương. Tại Bình Phước, DNNVV góp phần khai thác các lợi thế về cây công nghiệp, tạo ra các sản phẩm và dịch vụ đáp ứng nhu cầu thị trường. Sự phát triển của DNNVV còn góp phần vào quá trình chuyển dịch cơ cấu kinh tế, nâng cao năng lực cạnh tranh của tỉnh. Theo số liệu thống kê, DNNVV chiếm phần lớn số lượng doanh nghiệp trên địa bàn tỉnh, đóng góp đáng kể vào GDP và ngân sách nhà nước. Tuy nhiên, DNNVV cũng đối mặt với nhiều khó khăn, đặc biệt là về vốn, công nghệ, và thị trường.

II. Thực Trạng Tiếp Cận Tín Dụng Ngân Hàng Của DNNVV Bình Phước

Mặc dù có vai trò quan trọng, DNNVV tại Bình Phước vẫn gặp nhiều khó khăn trong việc tiếp cận nguồn vốn TDNH. Các ngân hàng thường yêu cầu tài sản thế chấp, thủ tục phức tạp, và lãi suất cao, gây khó khăn cho DNNVV, đặc biệt là các doanh nghiệp mới thành lập hoặc có quy mô nhỏ. Bên cạnh đó, thông tin về các chương trình hỗ trợ tín dụng còn hạn chế, khiến DNNVV khó nắm bắt và tận dụng cơ hội. Thực tế cho thấy, nhiều DNNVV phải tìm đến các nguồn vốn phi chính thức với lãi suất cao, ảnh hưởng đến hiệu quả kinh doanh và khả năng phát triển bền vững. Theo khảo sát của Lý Ngọc Linh (2013), phần lớn DNNVV tại Bình Phước đánh giá việc tiếp cận vốn TDNH là khó khăn.

2.1. Các Tổ Chức Tín Dụng Hoạt Động Trên Địa Bàn Tỉnh

Trên địa bàn tỉnh Bình Phước có nhiều tổ chức tín dụng (TCTD) hoạt động, bao gồm các ngân hàng thương mại (NHTM) nhà nước, NHTM cổ phần, và các quỹ tín dụng nhân dân. Các TCTD này cung cấp nhiều sản phẩm và dịch vụ tín dụng khác nhau, đáp ứng nhu cầu vốn của các doanh nghiệp và cá nhân trên địa bàn. Tuy nhiên, mức độ tiếp cận và hiệu quả của các sản phẩm tín dụng này đối với DNNVV còn hạn chế. Các NHTM thường tập trung vào các khách hàng lớn, có uy tín và tài sản đảm bảo, trong khi DNNVV thường bị bỏ qua hoặc gặp khó khăn trong quá trình xét duyệt hồ sơ vay vốn.

2.2. Phân Tích Dư Nợ Cho Vay DNNVV Theo Ngành Kinh Tế

Dư nợ cho vay DNNVV tại Bình Phước phân bổ không đều giữa các ngành kinh tế. Các ngành có lợi thế như chế biến nông sản, sản xuất hàng tiêu dùng, và dịch vụ du lịch thường được ưu tiên hơn. Tuy nhiên, các ngành công nghiệp hỗ trợ, công nghệ cao, và các lĩnh vực mới nổi lại ít được quan tâm. Điều này cho thấy sự chưa đồng đều trong chính sách tín dụng, và cần có sự điều chỉnh để hỗ trợ các ngành có tiềm năng phát triển, góp phần vào quá trình chuyển dịch cơ cấu kinh tế của tỉnh. Theo số liệu thống kê, dư nợ cho vay DNNVV trong ngành nông nghiệp chiếm tỷ trọng lớn nhất, phản ánh đặc điểm kinh tế của tỉnh.

2.3. Đánh Giá Chất Lượng Tín Dụng Đối Với DNNVV

Chất lượng tín dụng đối với DNNVV tại Bình Phước còn nhiều vấn đề đáng lo ngại. Tỷ lệ nợ xấu có xu hướng tăng lên, phản ánh khả năng trả nợ của DNNVV còn yếu. Nguyên nhân chủ yếu là do khó khăn trong hoạt động kinh doanh, biến động thị trường, và năng lực quản lý tài chính còn hạn chế. Để nâng cao chất lượng tín dụng, cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa ngân hàng và doanh nghiệp, tăng cường giám sát và hỗ trợ doanh nghiệp trong quá trình sử dụng vốn vay. Đồng thời, cần có các biện pháp xử lý nợ xấu hiệu quả, giảm thiểu rủi ro cho ngân hàng.

III. Hạn Chế và Nguyên Nhân Hạn Chế Tín Dụng Cho DNNVV

Tín dụng ngân hàng cho DNNVV tại Bình Phước còn tồn tại nhiều hạn chế. Các ngân hàng thương mại (NHTM) thường gặp khó khăn trong việc đánh giá rủi ro và năng lực tài chính của DNNVV. Thủ tục vay vốn phức tạp và yêu cầu tài sản thế chấp cao cũng là rào cản lớn. Về phía DNNVV, nhiều doanh nghiệp chưa đáp ứng được các tiêu chuẩn tín dụng, thiếu thông tin về các chương trình hỗ trợ, và năng lực quản lý tài chính còn hạn chế. Sự phối hợp giữa ngân hàng và doanh nghiệp chưa chặt chẽ, dẫn đến hiệu quả tín dụng chưa cao. Theo Lý Ngọc Linh (2013), cần có sự thay đổi trong tư duy và cách tiếp cận của cả ngân hàng và doanh nghiệp để giải quyết các hạn chế này.

3.1. Hạn Chế Từ Phía Ngân Hàng Thương Mại

Các NHTM thường có xu hướng ưu tiên cho vay các doanh nghiệp lớn, có uy tín và tài sản đảm bảo. Quy trình thẩm định tín dụng phức tạp và tốn thời gian, gây khó khăn cho DNNVV. Lãi suất cho vay còn cao, đặc biệt đối với các khoản vay ngắn hạn. Thiếu các sản phẩm tín dụng phù hợp với đặc điểm và nhu cầu của DNNVV. Năng lực cán bộ tín dụng còn hạn chế trong việc đánh giá và quản lý rủi ro đối với DNNVV.

3.2. Nguyên Nhân Từ Phía Khách Hàng DNNVV

Nhiều DNNVV chưa đáp ứng được các tiêu chuẩn tín dụng của ngân hàng. Thiếu tài sản thế chấp hoặc tài sản thế chấp không đủ giá trị. Năng lực quản lý tài chính còn yếu, dẫn đến khó khăn trong việc lập kế hoạch kinh doanh và trả nợ. Thiếu thông tin về các chương trình hỗ trợ tín dụng của nhà nước và ngân hàng. Ý thức tuân thủ pháp luật và nghĩa vụ trả nợ còn hạn chế.

IV. Giải Pháp Tín Dụng Ngân Hàng Hiệu Quả Cho DNNVV Bình Phước

Để tăng cường tín dụng ngân hàng cho DNNVV tại Bình Phước, cần có các giải pháp đồng bộ từ cả phía ngân hàng, doanh nghiệp, và nhà nước. Ngân hàng cần đơn giản hóa thủ tục vay vốn, giảm lãi suất, và phát triển các sản phẩm tín dụng phù hợp với đặc điểm của DNNVV. Doanh nghiệp cần nâng cao năng lực quản lý tài chính, lập kế hoạch kinh doanh khả thi, và chủ động tìm kiếm thông tin về các chương trình hỗ trợ. Nhà nước cần tạo môi trường kinh doanh thuận lợi, hỗ trợ đào tạo nguồn nhân lực, và tăng cường giám sát hoạt động tín dụng. Theo Lý Ngọc Linh (2013), sự phối hợp chặt chẽ giữa các bên là yếu tố then chốt để đạt được hiệu quả cao nhất.

4.1. Giải Pháp Về Huy Động Vốn Cho Ngân Hàng

Ngân hàng cần đa dạng hóa các kênh huy động vốn, bao gồm huy động từ dân cư, tổ chức kinh tế, và thị trường vốn. Tăng cường huy động vốn trung và dài hạn để đáp ứng nhu cầu cho vay của DNNVV. Phát triển các sản phẩm huy động vốn linh hoạt, phù hợp với nhu cầu của từng đối tượng khách hàng. Nâng cao uy tín và thương hiệu của ngân hàng để thu hút vốn từ các nhà đầu tư.

4.2. Giải Pháp Cho Vay Phát Triển DNNVV

Đơn giản hóa thủ tục vay vốn, giảm thời gian xét duyệt hồ sơ. Giảm lãi suất cho vay, đặc biệt đối với các DNNVV mới thành lập hoặc có quy mô nhỏ. Phát triển các sản phẩm tín dụng phù hợp với đặc điểm và nhu cầu của DNNVV, như cho vay theo chuỗi giá trị, cho vay tín chấp, và cho vay bảo lãnh. Tăng cường giám sát và hỗ trợ doanh nghiệp trong quá trình sử dụng vốn vay.

4.3. Giải Pháp Hỗ Trợ Khách Hàng DNNVV

Tổ chức các khóa đào tạo về quản lý tài chính, lập kế hoạch kinh doanh, và tiếp cận tín dụng. Cung cấp thông tin về các chương trình hỗ trợ của nhà nước và ngân hàng. Hỗ trợ doanh nghiệp trong việc lập hồ sơ vay vốn và tìm kiếm tài sản thế chấp. Tư vấn cho doanh nghiệp về các giải pháp tài chính và quản lý rủi ro.

V. Ứng Dụng Thực Tiễn và Kết Quả Nghiên Cứu Về Tín Dụng DNNVV

Nghiên cứu này cung cấp các giải pháp cụ thể và thiết thực để tăng cường tín dụng ngân hàng cho DNNVV tại Bình Phước. Các giải pháp này có thể được áp dụng trong thực tế để cải thiện khả năng tiếp cận vốn của DNNVV, nâng cao hiệu quả hoạt động kinh doanh, và góp phần vào sự phát triển kinh tế - xã hội của tỉnh. Kết quả nghiên cứu cũng có thể được sử dụng làm cơ sở để xây dựng các chính sách hỗ trợ DNNVV hiệu quả hơn. Theo Lý Ngọc Linh (2013), việc triển khai các giải pháp này cần có sự cam kết và phối hợp chặt chẽ từ tất cả các bên liên quan.

5.1. Mô Hình Triển Khai Tín Dụng Ưu Đãi Cho DNNVV

Xây dựng mô hình triển khai tín dụng ưu đãi cho DNNVV, bao gồm các bước: xác định đối tượng ưu tiên, xây dựng tiêu chí xét duyệt, thiết lập quy trình thẩm định, và giám sát sử dụng vốn. Mô hình này cần được thiết kế linh hoạt, phù hợp với đặc điểm của từng ngành kinh tế và từng loại hình doanh nghiệp. Đồng thời, cần có cơ chế kiểm tra và đánh giá hiệu quả của mô hình, để có thể điều chỉnh và cải thiện kịp thời.

5.2. Đánh Giá Hiệu Quả Các Chính Sách Hỗ Trợ Hiện Hành

Đánh giá hiệu quả của các chính sách hỗ trợ DNNVV hiện hành, bao gồm các chính sách về tín dụng, thuế, đất đai, và đào tạo. Xác định những điểm mạnh và điểm yếu của các chính sách này, để có thể đề xuất các giải pháp cải thiện. Đồng thời, cần có cơ chế theo dõi và đánh giá tác động của các chính sách, để có thể điều chỉnh và bổ sung kịp thời.

VI. Kết Luận và Tương Lai Của Tín Dụng Ngân Hàng Cho DNNVV

Tín dụng ngân hàng đóng vai trò quan trọng trong sự phát triển của DNNVV tại Bình Phước. Để phát huy tối đa vai trò này, cần có các giải pháp đồng bộ từ cả phía ngân hàng, doanh nghiệp, và nhà nước. Trong tương lai, tín dụng ngân hàng cho DNNVV cần hướng đến sự bền vững, hiệu quả, và công bằng. Cần có sự đổi mới trong tư duy và cách tiếp cận, để tín dụng ngân hàng thực sự trở thành động lực thúc đẩy sự phát triển của DNNVV, góp phần vào sự thịnh vượng của tỉnh Bình Phước. Theo Lý Ngọc Linh (2013), tương lai của tín dụng ngân hàng cho DNNVV phụ thuộc vào sự hợp tác và nỗ lực của tất cả các bên liên quan.

6.1. Xu Hướng Phát Triển Tín Dụng Số Cho DNNVV

Tín dụng số đang trở thành xu hướng phát triển mạnh mẽ trong ngành ngân hàng. Các ngân hàng cần tận dụng các công nghệ số để cung cấp các sản phẩm và dịch vụ tín dụng tiện lợi, nhanh chóng, và hiệu quả cho DNNVV. Đồng thời, cần có các biện pháp bảo đảm an toàn và bảo mật thông tin cho khách hàng.

6.2. Vai Trò Của Fintech Trong Cung Cấp Tín Dụng Cho DNNVV

Các công ty Fintech đang ngày càng đóng vai trò quan trọng trong việc cung cấp tín dụng cho DNNVV. Các công ty này thường có quy trình thẩm định nhanh chóng, linh hoạt, và sử dụng các công nghệ mới để đánh giá rủi ro. Các ngân hàng cần hợp tác với các công ty Fintech để mở rộng khả năng cung cấp tín dụng cho DNNVV.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Khu vực doanh nghiệp nhỏ và vừa giữ vai trò động lực then chốt đối với sự phát triển kinh tế xã hội tại các địa phương đang phát triển. Tại tỉnh Bình Phước, vùng đất có hơn 4.000 km2 đất bazan màu mỡ chiếm 61% diện tích tự nhiên, tiềm năng phát triển các loại cây công nghiệp dài ngày như cao su, điều, hồ tiêu và cà phê đã mở ra dư địa to lớn cho sự hình thành của các cơ sở sản xuất kinh doanh. Tính đến năm 2012, toàn tỉnh có 1.786 doanh nghiệp đang hoạt động trong tổng số 1.897 đơn vị đăng ký kinh doanh, đóng góp gần 44% tổng sản phẩm trên địa bàn (tăng mạnh từ mức 37% của năm 2008) và giải quyết việc làm cho khoảng 27.000 lao động mỗi năm. Tuy nhiên, phần lớn các doanh nghiệp này có quy mô vốn bình quân chỉ xấp xỉ 4 tỷ đồng, đối mặt với rào cản nghiêm trọng về thiếu hụt nguồn lực tài chính để hiện đại hóa công nghệ và mở rộng quy mô.

Vấn đề nghiên cứu trọng tâm của luận văn là làm rõ thực trạng cung ứng tín dụng ngân hàng, nhận diện những rào cản cản trở dòng vốn thương mại tiếp cận cộng đồng doanh nghiệp nhỏ và vừa trên địa bàn tỉnh Bình Phước trong giai đoạn 2008 - 2012. Mục tiêu nghiên cứu cụ thể hướng đến việc phân tích toàn diện cấu trúc nguồn vốn huy động, quy mô dư nợ, cơ cấu ngành nghề và chất lượng tín dụng; từ đó đề xuất hệ thống giải pháp tài chính khả thi đến năm 2015. Công trình mang ý nghĩa thực tiễn sâu sắc khi cung cấp căn cứ khoa học giúp các tổ chức tín dụng địa phương nâng mức tăng trưởng dư nợ an toàn, giảm thiểu rủi ro nợ xấu và tối ưu hóa hiệu quả phân bổ vốn cho nền kinh tế địa phương.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu xây dựng trên nền tảng lý thuyết trung gian tài chính và lý thuyết bất cân xứng thông tin trong hoạt động tín dụng ngân hàng thương mại. Tín dụng ngân hàng được xác định là quan hệ chuyển nhượng quyền sử dụng một lượng giá trị tiền tệ hoặc tài sản từ ngân hàng sang bên đi vay trong một thời hạn nhất định với cam kết hoàn trả đầy đủ cả gốc lẫn lãi. Khung phân loại doanh nghiệp nhỏ và vừa được chuẩn hóa theo quy định tại Nghị định số 56/2009/NĐ-CP của Chính phủ, phân định rõ 3 cấp độ: siêu nhỏ (dưới 10 lao động), nhỏ (tổng nguồn vốn từ 20 tỷ đồng trở xuống hoặc dưới 200 lao động) và vừa (nguồn vốn từ trên 20 đến 100 tỷ đồng hoặc từ 200 đến 300 lao động).

Mô hình nghiên cứu kế thừa kinh nghiệm quốc tế thực tiễn từ Ngân hàng Bangkok (Thái Lan) và Tập đoàn Ngân hàng Maybank (Malaysia). Điểm nhấn của mô hình là việc áp dụng quy trình kiểm soát rủi ro tuân thủ nghiêm ngặt kết hợp với chính sách khách hàng thân thiện có điều kiện. Ngân hàng cấp ưu đãi lãi suất và hạn mức dựa trên các tiêu chí chuẩn mực: công nghệ đạt mức trung bình tiên tiến, có hợp đồng tiêu thụ xuất khẩu và liên kết chặt chẽ theo chuỗi cung ứng nông sản nguyên liệu. Khung lý thuyết này làm rõ bản chất mối quan hệ tương hỗ giữa tổ chức tín dụng và khách hàng doanh nghiệp trong môi trường kinh tế nhiều biến động.

Phương pháp nghiên cứu

Luận văn vận dụng phương pháp luận duy vật biện chứng và duy vật lịch sử, bảo đảm xem xét đối tượng nghiên cứu trong mối quan hệ vận động toàn diện giữa ngân hàng, khách hàng và môi trường kinh tế vĩ mô. Nguồn dữ liệu thứ cấp được thu thập đồng bộ từ các báo cáo định kỳ của Ngân hàng Nhà nước Chi nhánh tỉnh Bình Phước, Cục Thống kê tỉnh và Sở Kế hoạch và Đầu tư trong chuỗi thời gian 5 năm liên tục từ năm 2008 đến năm 2012.

Về dữ liệu sơ cấp, nghiên cứu tiến hành phát 120 phiếu khảo sát thực tế đến các nhà quản trị doanh nghiệp nhỏ và vừa thuộc cả 3 khu vực kinh tế (nông lâm nghiệp, công nghiệp - xây dựng, thương mại - dịch vụ) đang hoạt động trên địa bàn. Phương pháp chọn mẫu ngẫu nhiên phân tầng được áp dụng nhằm bảo đảm tính đại diện cao cho các loại hình sở hữu từ doanh nghiệp tư nhân, công ty trách nhiệm hữu hạn đến công ty cổ phần. Phương pháp phân tích thống kê mô tả, phân tổ thống kê, so sánh tỷ trọng cơ cấu và phân tích chuỗi thời gian được lựa chọn vì tính ưu việt trong việc bóc tách chính xác các biến động về nguồn vốn, kỳ hạn nợ và sự dịch chuyển dòng vốn thực tế.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Thứ nhất, quy mô huy động vốn của hệ thống tổ chức tín dụng trên địa bàn ghi nhận mức tăng trưởng vượt bậc, từ 2.617 tỷ đồng năm 2008 lên 9.032 tỷ đồng vào năm 2012, đạt tốc độ tăng gấp 3,45 lần sau 5 năm. Trong đó, Ngân hàng Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn chi nhánh tỉnh Bình Phước dẫn đầu thị phần khi chiếm 42,0% tổng nguồn vốn (đạt 3.793 tỷ đồng năm 2012), tiếp theo là Ngân hàng Thương mại Cổ phần Công thương Việt Nam chiếm 17,7% (đạt 1.603 tỷ đồng) và Ngân hàng Thương mại Cổ phần Đầu tư và Phát triển Việt Nam chiếm 6,4% (đạt 576 tỷ đồng).

Thứ hai, tổng dư nợ cho vay đối với doanh nghiệp nhỏ và vừa có sự mở rộng đáng kể, tăng từ 1.742 tỷ đồng năm 2008 lên mức 4.510 tỷ đồng vào năm 2012, chiếm tỷ trọng gần 38% trong tổng dư nợ khoảng 12.000 tỷ đồng của toàn địa bàn. Trái lại, tỷ trọng dư nợ của các doanh nghiệp nhà nước sụt giảm nhanh chóng từ mức 9,5% (451 tỷ đồng năm 2008) xuống chỉ còn 0,4% (56 tỷ đồng năm 2012).

Thứ ba, cơ cấu tín dụng phân theo ngành kinh tế chứng kiến sự chuyển dịch rõ rệt sang lĩnh vực thương mại và dịch vụ. Dư nợ ngành thương mại - dịch vụ tăng vọt từ 685 tỷ đồng (chiếm 39,3% năm 2008) lên 2.305 tỷ đồng (chiếm 51,1% năm 2012), tương ứng mức tăng bình quân 324 tỷ đồng mỗi năm. Ngành công nghiệp - xây dựng đạt 1.055 tỷ đồng (chiếm 23,4%), trong khi ngành nông lâm nghiệp đạt 1.150 tỷ đồng (chiếm 25,5%).

Thứ tư, chính sách tín dụng ngày càng siết chặt yêu cầu về tài sản thế chấp. Tỷ trọng dư nợ có tài sản bảo đảm tăng liên tục từ 80,2% (1.397 tỷ đồng năm 2008) lên 87,3% (3.938 tỷ đồng năm 2012). Ngược lại, dư nợ cho vay tín chấp hoặc không có bảo đảm bằng tài sản bị thu hẹp đáng kể, giảm từ 19,8% (345 tỷ đồng) xuống chỉ còn 12,7% (572 tỷ đồng).

Thảo luận kết quả

Diễn biến thực tế phản ánh tình trạng mất cân đối nghiêm trọng về kỳ hạn của nguồn vốn huy động. Tiền gửi có kỳ hạn dưới 12 tháng chiếm tới 90,0% tổng vốn huy động năm 2012 (đạt 8.128 tỷ đồng), trong khi nguồn vốn dài hạn trên 12 tháng sụt giảm xuống mức báo động chỉ còn 10,0% (904 tỷ đồng). Nguồn tiền gửi chủ yếu đến từ khu vực dân cư chiếm 80,2% (7.243 tỷ đồng), phản ánh tâm lý gửi tiền phòng ngừa lạm phát ngắn hạn của người dân. Sự lệch pha kỳ hạn này đặt các ngân hàng thương mại trước áp lực thanh khoản lớn, hạn chế năng lực tài trợ vốn trung và dài hạn cho doanh nghiệp đầu tư đổi mới công nghệ chế biến sâu cao su, hạt điều.

Hạn chế lớn nhất khiến doanh nghiệp khó tiếp cận vốn bắt nguồn từ nội tại năng lực quản trị yếu kém. Đa số doanh nghiệp hoạt động theo mô hình gia đình, thiếu minh bạch tài chính, báo cáo thuế mang tính đối phó và tỷ lệ lao động chưa qua đào tạo chiếm trên 60%. Điều này lý giải vì sao các ngân hàng buộc phải nâng tỷ trọng cho vay có tài sản bảo đảm lên 87,3% nhằm phòng ngừa rủi ro đạo đức. Toàn bộ các tương quan phức tạp giữa nguồn vốn, dư nợ ngành và cơ cấu tài sản bảo đảm đã được tác giả hệ thống hóa trực quan qua 12 bảng biểu số liệu chi tiết trong luận văn, minh chứng rõ nét cho thấy sự tăng trưởng tín dụng chưa thực sự đi liền với tính bền vững của khu vực kinh tế tư nhân.

Đề xuất và khuyến nghị

Thứ nhất, tái cơ cấu nguồn vốn huy động và phát triển sản phẩm tiền gửi trung dài hạn. Các ngân hàng thương mại trên địa bàn tỉnh Bình Phước cần triển khai ngay các gói chứng chỉ tiền gửi dài hạn và kỳ hạn bậc thang hấp dẫn, đặt mục tiêu nâng tỷ trọng nguồn vốn huy động trên 12 tháng từ mức 10% lên tối thiểu 20 - 25% trong giai đoạn đến năm 2015 nhằm ổn định tính thanh khoản cho vay đầu tư chiều sâu.

Thứ hai, đổi mới quy trình thẩm định tín dụng và phát triển mô hình cho vay theo chuỗi giá trị. Các phòng tín dụng chi nhánh ngân hàng cần dịch chuyển trọng tâm từ thẩm định tài sản thế chấp sang thẩm định dòng tiền thực tế và phương án kinh doanh khả thi. Cần thiết lập gói tín dụng liên kết xuất khẩu cho các doanh nghiệp chế biến nông sản chủ lực (cao su, hạt điều), phấn đấu nâng tỷ trọng cho vay tín chấp có kiểm soát dòng tiền lên mức 18 - 20% tổng dư nợ doanh nghiệp nhỏ và vừa vào năm 2015.

Thứ ba, cung cấp gói dịch vụ tài chính toàn diện và tư vấn quản trị cho khách hàng doanh nghiệp. Các ngân hàng thương mại cần chủ động phối hợp với Hiệp hội Doanh nghiệp tỉnh tổ chức các khóa tập huấn nâng cao năng lực kế toán, hỗ trợ chuẩn hóa báo cáo tài chính cho ít nhất 80% doanh nghiệp vay vốn nhằm xóa bỏ tình trạng số liệu thiếu minh bạch trong chu kỳ 2013 - 2015.

Thứ tư, hoàn thiện thể chế địa phương và thúc đẩy hoạt động của Quỹ bảo lãnh tín dụng. Ủy ban nhân dân tỉnh Bình Phước và Chi nhánh Ngân hàng Nhà nước cần khẩn trương kiện toàn bộ máy vận hành Quỹ bảo lãnh tín dụng doanh nghiệp nhỏ và vừa với vốn điều lệ ban đầu ước tính khoảng 50 tỷ đồng trước năm 2015, tạo điểm tựa pháp lý vững chắc hỗ trợ các doanh nghiệp khởi nghiệp thiếu tài sản thế chấp tiếp cận nguồn vốn ưu đãi.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Nhóm thứ nhất bao gồm ban lãnh đạo và cán bộ thẩm định tín dụng tại các chi nhánh ngân hàng thương mại trên địa bàn tỉnh Bình Phước (như Agribank, VietinBank, BIDV, ACB). Luận văn cung cấp khung phân tích rủi ro thực chứng và các bài học kinh nghiệm quốc tế giúp cán bộ tín dụng thiết kế sản phẩm cho vay phù hợp với đặc thù chu kỳ kinh doanh nông sản.

Nhóm thứ hai là các chủ doanh nghiệp và nhà quản trị của 1.786 doanh nghiệp nhỏ và vừa tại địa phương. Tài liệu giúp doanh nghiệp nắm bắt rõ các tiêu chuẩn tín dụng ngân hàng, hiểu được tầm quan trọng của việc chuẩn hóa báo cáo tài chính và xây dựng phương án kinh doanh minh bạch để nâng cao khả năng tiếp cận vốn vay.

Nhóm thứ ba là các nhà hoạch định chính sách thuộc Ủy ban nhân dân tỉnh Bình Phước, Sở Kế hoạch và Đầu tư và Chi nhánh Ngân hàng Nhà nước tỉnh. Công trình cung cấp bức tranh dữ liệu tổng thể về quy mô 12.000 tỷ đồng dư nợ toàn tỉnh, làm cơ sở xây dựng các chương trình trợ cấp lãi suất và xúc tiến thương mại có trọng tâm.

Nhóm thứ tư là các giảng viên, học viên cao học và sinh viên chuyên ngành Kinh tế, Tài chính - Ngân hàng. Luận văn là tài liệu tham khảo giá trị về phương pháp nghiên cứu định lượng kết hợp định tính trong việc giải quyết bài toán cấp tín dụng vi mô tại các tỉnh miền núi thuộc vùng kinh tế trọng điểm phía Nam.

Câu hỏi thường gặp

Nguyên nhân cốt lõi khiến doanh nghiệp nhỏ và vừa tại Bình Phước khó tiếp cận vốn ngân hàng là gì? Nguyên nhân chủ yếu do doanh nghiệp thiếu tài sản thế chấp hợp pháp khi ngân hàng yêu cầu bảo đảm bằng tài sản lên tới 87,3% tổng dư nợ. Ngoài ra, năng lực quản trị nội bộ còn yếu kém, báo cáo tài chính thiếu kiểm toán độc lập và quy mô vốn đăng ký bình quân chỉ đạt khoảng 4 tỷ đồng mỗi doanh nghiệp khiến mức độ rủi ro phương án kinh doanh bị đánh giá rất cao.

Tại sao cơ cấu huy động vốn ngắn hạn chiếm tới 90% lại gây trở ngại cho hoạt động cho vay? Nguồn vốn huy động ngắn hạn dưới 12 tháng đạt 8.128 tỷ đồng năm 2012 khiến các tổ chức tín dụng phải duy trì giới hạn nghiêm ngặt về tỷ lệ an toàn thanh khoản. Do đó, ngân hàng không thể tự do chuyển dịch dòng tiền ngắn hạn sang tài trợ các dự án đầu tư nhà xưởng, máy móc công nghệ chế biến mủ cao su vốn đòi hỏi thời hạn hoàn vốn từ 3 đến 5 năm trở lên.

Sự chuyển dịch cơ cấu tín dụng sang ngành thương mại và dịch vụ mang lại ý nghĩa gì? Dư nợ thương mại và dịch vụ tăng trưởng chiếm tỷ trọng 51,1% (đạt 2.305 tỷ đồng năm 2012) phù hợp với xu hướng chuyển dịch của 1.050 doanh nghiệp thương mại thành lập mới. Hoạt động này tạo động lực lưu thông hàng hóa nông sản, cung ứng phân bón vật tư và kết nối tiêu thụ nông sản của tỉnh ra thị trường toàn quốc và xuất khẩu.

Các ngân hàng thương mại địa phương có thể áp dụng bài học gì từ mô hình ngân hàng nước ngoài? Ngân hàng có thể vận dụng kinh nghiệm của Ngân hàng Bangkok và Maybank bằng cách thiết lập sản phẩm cho vay liên kết chuỗi giá trị đối với các sản phẩm thế mạnh như hạt điều, cao su. Đồng thời, áp dụng cơ chế ưu đãi lãi suất có điều kiện đối với những doanh nghiệp đầu tư công nghệ tiên tiến và có hợp đồng bao tiêu sản phẩm xuất khẩu rõ ràng.

Chính quyền tỉnh Bình Phước cần thực hiện giải pháp đột phá nào để hỗ trợ vốn cho doanh nghiệp? Giải pháp cấp thiết nhất là thành lập và đưa vào hoạt động Quỹ bảo lãnh tín dụng doanh nghiệp nhỏ và vừa cấp tỉnh với quy mô khoảng 50 tỷ đồng. Cơ chế này sẽ đứng ra bảo lãnh thanh toán cho các phương án kinh doanh khả thi, giải quyết triệt để điểm nghẽn thiếu tài sản bảo đảm của các đơn vị sản xuất nhỏ lẻ.

Kết luận

• Công trình khẳng định vai trò trụ cột của tín dụng ngân hàng đối với sự tồn tại và phát triển của 1.786 doanh nghiệp nhỏ và vừa, đóng góp gần 44% GDP và 27.000 việc làm tại tỉnh Bình Phước.
• Bức tranh thực trạng giai đoạn 2008 - 2012 ghi nhận sự bứt phá của nguồn vốn huy động đạt 9.032 tỷ đồng và dư nợ cho vay doanh nghiệp nhỏ và vừa đạt 4.510 tỷ đồng, dịch chuyển mạnh mẽ sang ngành thương mại - dịch vụ với tỷ trọng 51,1%.
• Nghiên cứu chỉ rõ hai nút thắt trọng yếu kìm hãm hiệu quả tín dụng là sự mất cân đối kỳ hạn huy động vốn (ngắn hạn chiếm 90,0%) và sự phụ thuộc quá lớn vào tài sản bảo đảm (chiếm 87,3% dư nợ).
• Hệ thống giải pháp đề xuất mang tính đồng bộ và khả thi cao, tập trung tái cấu trúc kỳ hạn nguồn vốn, mở rộng tín dụng theo chuỗi giá trị và vận hành Quỹ bảo lãnh tín dụng trước năm 2015.
• Các tổ chức tín dụng và cơ quan quản lý nhà nước tại Bình Phước cần khẩn trương phối hợp triển khai các khuyến nghị chính sách nhằm khơi thông dòng vốn tín dụng an toàn, thúc đẩy kinh tế địa phương phát triển bền vững.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1 TỔNG QUAN LÝ THUYẾT VỀ TÍN DỤNG NGÂN HÀNG ĐỐI VỚI PHÁT TRIỂN DOANH NGHIỆP NHỎ VÀ VỪA NHỮNG LIÊN HỆ THỰC TIỄN Ở VIỆT NAM 1. LÝ LUẬN CƠ BẢN VỀ PHÁT TRIỂN DOANH NGHIỆP NHỎ VÀ VỪA 1. Định nghĩa và phân loại doanh nghiệp nhỏ và vừa Doanh nghiệp nói chung là một tổ chức kinh tế hoạt động sản xuất, kinh doanh trên cơ sở đăng ký hành nghề theo luật định. Trong phân loại doanh nghiệp người có thể phân theo loại hình sở hữu, phân theo ngành nghề sản xuất, kinh doanh, phân theo quy mô lớn, vừa và nhỏ, hay còn gọi chung doanh nghiệp nhỏ, doanh nghiệp vừa là loại hình DNNVV.

Tùy theo điều kiện của từng quốc gia, trình độ phát triển và định hướng phát triển kinh tế trong từng thời kỳ cụ thể, người ta phân biệt DNNVV với doanh nghiệp lớn dựa trên những đặc điểm chung là : quy mô về vốn, lao động hay doanh thu hoặc phạm vi hoạt động. Định nghĩa về DNNVV thường gắn liền với những tiêu chí nhất định, tuy nhiên việc xác định như thế nào là DNNVV còn tùy thuộc vào từng chương trình cụ thể của các tổ chức kinh tế theo mục tiêu mà họ lựa chọn. Theo tiêu chí của một số ngân hàng trên thế giới thì DNNVV được phân thành doanh nghiệp siêu nhỏ là doanh nghiệp có số lượng lao động dưới 10 người; doanh nghiệp nhỏ có số lượng lao động từ 10 đến dưới 50 người và doanh nghiệp vừa có từ 50 đến 300 lao động. Một số quốc gia khác còn đưa thêm tiêu chí vốn của doanh nghiệp vào việc xác định DNNVV, theo đó có thể doanh nghiệp nhỏ là doanh nghiệp mà có tổng số vốn trên dưới 10 tỷ đồng đến dưới 20 tỷ đồng; doanh nghiệp vừa là doanh nghiệp có tổng số vốn khoảng 20 tỷ đồng đến 100 tỷ đồng.

Như vậy, thông thường việc xác định DNNVV thường dựa vào những tiêu chí về vốn, lao động, doanh thu … Các tiêu chí này thường thay đổi theo từng thời 2 gian phù hợp với từng giai đoạn phát triển kinh tế, xã hội, trình độ trang bị kỹ thuật và mức độ giải quyết việc làm. Với cách tiếp cận đó, chúng ta có thể có thể định nghĩa một cách tổng quan về DNNVV như sau: DNNVV là doanh nghiệp được thành lập theo quy định, có số lượng lao động khoảng từ dưới 10 người cho đến 300 người lao động/ năm và với tổng số vốn khoảng từ 10 tỷ đồng đến 100 tỷ đồng. Liên hệ lý luận với thực tiễn Việt Nam cho thấy, trong tiến trình đổi mới nền kinh tế theo hướng hiện đại, hội nhập, Việt Nam chủ trương phát triển mạnh các doanh nghiệp, trong đó có các DNNVV nhằm khai thác tổng hợp sức mạnh trong xã hội cho phát triển kinh tế đất nước. Với tinh thần đó, Việt Nam dựa trên cơ sở những thông lệ mang tính quốc tế để đưa ra những cách phân chia loại hình doanh nghiệp, trong đó đề cập đến loại hình DNNVV.

Những cách phân chia đó được quy định bằng những văn bản cụ thể. Đây cũng là cơ sở cho việc đưa ra những chính sách nhằm vừa để quản lý vừa tạo sự thúc đẩy phát triển cho DNNVV ở Việt Nam trong quá trình phát triển và hội nhập. Cụ thể là : Thông tư số 21/LĐTT ngày 17/6/1993 của Liên Bộ Tài chính – Thương binh Xã hội quy định DNNVV dựa trên 3 tiêu chuẩn sau: vốn nhỏ hơn 1 tỷ đồng Việt Nam, số lượng lao động nhỏ hơn 100 người, doanh thu/năm nhỏ hơn 10 tỷ đồng Việt Nam. Quyết định số 1177/TC-QĐ/CĐKT ngày 23/12/1996 của Bộ Tài chính thì tất cả doanh nghiệp tư nhân, công ty trách nhiệm hữu hạn, công ty cổ phần, các hợp tác xã, các tổ chức kinh doanh thuộc các cơ quan đoàn thể và các đơn vị hành chính sự nghiệp được xếp vào loại hình DNNVV.

Nghị định số 90/2001/NĐ-CP ngày 23 tháng 11 năm 2001 của Thủ tướng Chính phủ thì DNNVV là một cơ sở sản xuất kinh doanh có vốn đăng ký không quá 10 tỷ VNĐ hoặc có số lao động trung bình hàng năm không quá 300 người. 3 Nghị định số 56/2009/NĐ-CP ngày 30/06/2009 thì DNNVV là tổ chức kinh doanh đã đăng ký kinh doanh theo quy định của pháp luật, được chia thành ba cấp siêu nhỏ, nhỏ và vừa theo quy mô tổng nguồn vốn và sau đó là số lao động bình quân/ năm.1 : Các tiêu chí phân loại doanh nghiệp vừa và nhỏ QUY MÔ DN DN nhỏ DN vừa siêu nhỏ KHU VỰC Tổng số Tổng Tổng số Tổng Tổng số lao động nguồn vốn lao động nguồn vốn lao động (người) (tỷ đồng) (người) (tỷ đồng) (người) 1. Nông,lâm 10 20 Trên 10 Trên 20 Trên 200 và thủy sản trở xuống trở xuống đến 200 đến 100 đến 300 2. Công nghiệp 10 20 trở Trên 10 Trên 20 Trên 200 và xây dựng trở xuống xuống đến 200 đến 100 đến 300 3.

Thương mại 10 10 Trên 10 Trên 10 Trên 50 và dịch vụ trở xuống trở xuống đến 50 đến 50 đến 100 Nguồn: Nghị định số 56/2009/NĐ-CP ngày 30/6/2009 của Chính phủ [23] Từ những đề cập trên cho thấy DNNVV theo cách tiếp cận của Việt Nam thì bao gồm cả các doanh nghiệp siêu nhỏ, nhỏ và vừa; cách tiếp cận này cũng phù hợp với cách hiểu của nhiều quốc gia khác trên thế giới. Khái niệm phát triển doanh nghiệp nhỏ và vừa Phát triển hiểu theo nghĩa là sự tăng lên cả về số lượng, chất lượng một cách liên tục, ổn định. Với cách tiếp cận như vậy, luận văn xác định khái niệm phát triển DNNVV với nội hàm như sau: Phát triển DNNVV là phát triển cả về số lượng và chất lượng sao cho có khả năng sản xuất, kinh doanh ngày càng ổn định, theo hướng doanh nghiệp hiện đại, xanh - sạch và có khả năng lấy thu bù chi có lợi nhuận ngày càng cao. Từ khái niệm phát triển DNNVV cho thấy: 4 Phát triển về mặt số lượng là DNNVV ngày càng tăng lên theo nhu cầu phát triển thực tế của nền KTXH; điều đó có nghĩa là sự phát triển về số lượng có giới hạn phù hợp nhu cầu thực tế của tình hình KTXH tại từng thời điểm theo tín hiệu của thị trường.

Về mặt số lượng thì khó có thể xác định là bao nhiêu, tuy nhiên đây là một mô hình, một kiểu tổ chức sản xuất kinh doanh luôn tồn tại trong nền kinh tế; có doanh nghiệp quy mô lớn, có doanh nghiệp vừa và có doanh nghiệp nhỏ. Sự phát triển DNNVV theo mặt chất lượng đó là doanh nghiệp xanh, sạch, có năng lực quản trị, điều hành tốt, chất lượng nguồn nhân lực có tính chuyên nghiệp cao, năng lực tài chính ổn định, công nghệ kỹ thuật tiên tiến, hiện đại, năng suất, hiệu quả lao động cao, sản phẩm có năng lực cạnh tranh trên thị trường và có khả năng tái sản xuất ngày càng ổn định và bền vững. Phát triển DNNVV là một quá trình gắn với sự phát triển chung của nền kinh tế, tuy nhiên những quốc gia đang phát triển có thể phát triển đan xen nhau, vừa phát triển về số lượng vừa phát triển về chất lượng, nhất là sự kế thừa từ sự phát triển DNNVV. Những đặc điểm tác động đối với phát triển doanh nghiệp nhỏ và vừa 1.

Những đặc điểm mang tính thuận lợi - Vốn để thành lập doanh nghiệp nhỏ : Vốn của một DNNVV không lớn, do vậy để thành lập DNNVV thường người thành lập có thể huy động vốn trong nội bộ gia đình, người thân, anh em bạn bè. Hoặc nếu phải đi vay thì số tiền cũng không lớn do vậy không khó khăn lắm trong việc vay, bởi tài sản đảm bảo cho món tiền vay nhỏ dễ dàng hơn nhiều so với món vay có giá trị lớn. - Bộ máy của DNNVV thường gọn nhẹ : Tổ chức, bộ máy DNNVV ngoài những chức danh bắt buộc theo quy định thì bộ máy quản lý chỉ cần ít người, số lao động ít cho đến vừa nên thường gọn nhẹ, dễ quản lý hơn doanh nghiệp lớn. Với lợi thế đó DNNVV có thể thực hiện tiết kiệm tối đa chi phí quản lý, góp phần giảm giá thành sản phẩm, nâng cao được sức cạnh tranh của sản phẩm và của doanh nghiệp trong nền kinh tế thị trường.

5 - DNNVV năng động, khả năng thích nghi cao : Quản lý của DNNVV thường là quản lý theo kiểu trực tuyến do vậy việc triển khai công việc trong nội bộ nhanh chóng, thuận lợi, kịp thời hơn so với những doanh nghiệp lớn, chính lợi thế này làm cho DNNVV có được tính năng động cao hơn so với doanh nghiệp có quy mô lớn, bởi doanh nghiệp lớn có nhiều tầng nấc quản lý trung gian, việc triển khai công việc thường tốn thời gian, không ít khi bị sai lệch nội dung, cản trở công việc. Tính năng động của DNNVV dẫn đến lợi thế là DNNVV có khả năng thích nghi cao với những biến đổi của thị trường, của chính sách quản lý vĩ mô; với khả năng phản ứng nhanh với những thay đổi, biến động của thị trường và những thay đổi khác tạo cho DNNVV có sự ổn định nhanh, duy trì hoạt động ổn định hơn những doanh nghiệp lớn. Tính năng động đó còn cho phép DNNVV khi cần thiết có thể thay đổi công nghệ mới, thay đổi sản phẩm mới, chuyển hướng sản xuất, kinh doanh nhanh hơn so với doanh nghiệp lớn vì chi phí cho những thay đổi công nghệ mới của DNNVV không lớn, dễ thu xếp vốn cho chuyển đổi. Với lợi thế đó khi cần thiết DNNVV có thể chuyển đổi từ sản xuất kinh doanh độc lập sang làm vệ tinh cho các doanh nghiệp lớn để có thể tiếp cận nhanh với công nghệ mới.

Tuy nhiên ở những nước đang phát triển như Việt Nam thì ưu thế này không phát huy được, mà thường các DNNVV lại khá bị động trong sản xuất kinh doanh của mình, không như những DNNVV thuộc những quốc gia có nền kinh tế đã phát triển, bởi những hạn chế, yếu kém được đề cập dưới đây. Những đặc điểm nêu trên là những đặc điểm mang tính ưu thế của DNNVV trong nền kinh tế. Những ưu thế của DNNVV ở những nước phát triển có điều kiện phát huy tốt hơn là những nước đang phát triển như Việt Nam; thậm chí ở Việt Nam, không ít DNNVV còn mang nặng tính mưu sinh nên hạn chế trong việc phát huy những đặc điểm có tính ưu điểm, lợi thế này của DNNVV. Những đặc điểm mang tính hạn chế Đặc điểm mang tính hạn chế của DNNVV thể hiện trên các mặt vốn, công nghệ; trình độ nhân lực và quản lý; khả năng tiếp cận thị trường.