Luận văn thạc sĩ thực trạng và định hướng quy hoạch phát triển hệ thống điểm dân cư trên địa bàn huyện lộc hà tỉnh hà tĩnh

Luận văn thạc sĩ phân tích thực trạng và đề xuất định hướng quy hoạch phát triển hệ thống điểm dân cư tại huyện Lộc Hà, tỉnh Hà Tĩnh.

• Tác giả: Nguyễn Thị Huệ
• Người hướng dẫn: TS. Nguyễn Thế Huấn
• Trường học: Đại học Thái Nguyên
• Chuyên ngành: Quản lý đất đai
• Đề tài: Thực Trạng và Định Hướng Quy Hoạch Phát Triển Hệ Thống Điểm Dân Cư Trên Địa Bàn Huyện Lộc Hà - Tỉnh Hà Tĩnh
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2014
• Địa điểm: Thái Nguyên

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN NGHIÊN CỨU
• 1.1. Cơ sở lý luận và pháp lý của phát triển hệ thống điểm dân cư
• 1.1.1. Khái niệm và tiêu chí phân loại điểm dân cư
• 1.1.2. Những quy định về quản lý, quy hoạch xây dựng và phát triển khu dân cư
• 1.2. Thực trạng và xu thế phát triển hệ thống điểm dân cư một số nước trên thế giới
• 1.2.1. Các nước châu Âu
• 1.2.2. Khu vực Châu Á
• 1.3. Tổng quan về phát triển khu dân cư ở Việt Nam
• 1.3.1. Khái quát chung
• 1.3.2. Quá trình hình thành các quần cư - điểm dân cư nông thôn
• 2. MỞ ĐẦU
• 3. NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 4. KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ THẢO LUẬN
• 5. KẾT LUẬN VÀ ĐỀ NGHỊ
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Thực trạng quy hoạch phát triển

Thực trạng quy hoạch phát triển điểm dân cư tại huyện Lộc Hà, tỉnh Hà Tĩnh cho thấy nhiều vấn đề cần được giải quyết. Theo số liệu thống kê, huyện Lộc Hà có diện tích 11.853,06 ha với dân số trên 8,7 vạn người. Tuy nhiên, việc quản lý và sử dụng đất đai chưa đạt hiệu quả cao. Các điểm dân cư hiện tại chủ yếu tập trung ở các xã đồng bằng, trong khi các xã miền núi và ven biển chưa được khai thác hợp lý. Việc phân bổ điểm dân cư chưa đồng đều, dẫn đến tình trạng quá tải ở một số khu vực, trong khi các khu vực khác lại thiếu thốn cơ sở hạ tầng. Đặc biệt, tình hình sử dụng đất chưa được tối ưu hóa, nhiều khu vực còn lãng phí tài nguyên đất đai. Đánh giá thực trạng này là cần thiết để đưa ra các giải pháp quy hoạch hợp lý hơn.

1.1. Tình hình sử dụng đất

Tình hình sử dụng đất tại huyện Lộc Hà cho thấy sự phân bổ không đồng đều giữa các loại hình sử dụng. Theo báo cáo, đất nông nghiệp chiếm tỷ lệ lớn, trong khi đất ở và đất công cộng còn hạn chế. Việc quy hoạch điểm dân cư chưa đáp ứng được nhu cầu phát triển kinh tế - xã hội. Các khu dân cư hiện tại chủ yếu được hình thành từ các thôn, xóm truyền thống, nhưng chưa có sự đầu tư đồng bộ về hạ tầng. Điều này dẫn đến tình trạng thiếu thốn các dịch vụ công cộng, ảnh hưởng đến chất lượng cuộc sống của người dân. Cần có những chính sách cụ thể để cải thiện tình hình này, nhằm hướng tới một quy hoạch phát triển bền vững hơn.

II. Định hướng phát triển quy hoạch

Định hướng quy hoạch phát triển điểm dân cư huyện Lộc Hà đến năm 2020 cần tập trung vào việc nâng cao chất lượng cuộc sống cho người dân. Các giải pháp quy hoạch cần được xây dựng dựa trên cơ sở thực trạng hiện tại và xu hướng phát triển trong tương lai. Cần chú trọng đến việc phát triển hệ thống điểm dân cư theo hướng bền vững, đảm bảo hài hòa giữa phát triển kinh tế và bảo vệ môi trường. Việc quy hoạch cần phải gắn liền với các dự án phát triển kinh tế - xã hội, nhằm tạo ra các khu dân cư hiện đại, đồng bộ và có khả năng thu hút đầu tư. Đặc biệt, cần có sự tham gia của cộng đồng trong quá trình quy hoạch để đảm bảo tính khả thi và hiệu quả.

2.1. Giải pháp quy hoạch

Giải pháp quy hoạch cần được thực hiện đồng bộ và có sự phối hợp chặt chẽ giữa các cấp chính quyền và người dân. Cần xây dựng các tiêu chí cụ thể cho việc phân loại điểm dân cư, từ đó có những chính sách hỗ trợ phù hợp. Việc phát triển điểm dân cư cần gắn liền với việc cải thiện hạ tầng giao thông, cấp nước, điện và các dịch vụ công cộng khác. Đồng thời, cần có các biện pháp huy động vốn đầu tư từ các nguồn lực khác nhau, bao gồm cả nguồn lực từ cộng đồng và doanh nghiệp. Điều này sẽ giúp tạo ra một môi trường sống tốt hơn cho người dân, đồng thời thúc đẩy phát triển kinh tế địa phương.

III. Giá trị và ứng dụng thực tiễn

Nghiên cứu về thực trạng và định hướng quy hoạch phát triển điểm dân cư huyện Lộc Hà mang lại nhiều giá trị thực tiễn. Đầu tiên, nghiên cứu cung cấp cái nhìn tổng quan về tình hình sử dụng đất và phát triển điểm dân cư tại địa phương. Thứ hai, các giải pháp quy hoạch được đề xuất sẽ giúp cải thiện chất lượng cuộc sống của người dân, đồng thời thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội. Hơn nữa, nghiên cứu còn góp phần nâng cao nhận thức của cộng đồng về tầm quan trọng của quy hoạch điểm dân cư trong việc phát triển bền vững. Cuối cùng, tài liệu này có thể được sử dụng làm tài liệu tham khảo cho các nghiên cứu và quy hoạch tương lai tại các địa phương khác.

3.1. Ứng dụng trong quy hoạch

Các kết quả nghiên cứu có thể được áp dụng trong việc xây dựng các chính sách quy hoạch tại huyện Lộc Hà. Việc áp dụng các tiêu chí phân loại điểm dân cư sẽ giúp chính quyền địa phương có cái nhìn rõ ràng hơn về tình hình phát triển. Đồng thời, các giải pháp quy hoạch cũng có thể được điều chỉnh linh hoạt theo từng giai đoạn phát triển của huyện. Điều này không chỉ giúp nâng cao hiệu quả quản lý đất đai mà còn tạo ra một môi trường sống tốt hơn cho người dân. Hơn nữa, việc áp dụng các mô hình quy hoạch từ các nước phát triển cũng sẽ là một hướng đi mới cho huyện Lộc Hà trong tương lai.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Huyện Lộc Hà, tỉnh Hà Tĩnh, với diện tích tự nhiên 11.853,06 ha và dân số trên 91.600 người (năm 2012), là một vùng đồng bằng ven biển có vị trí địa lý chiến lược, nằm trên trục giao thông Bắc – Nam với các tuyến quốc lộ, đường sắt và đường biển quan trọng. Kinh tế huyện chủ yếu dựa vào nông nghiệp, thủy sản và đang chuyển dịch theo hướng công nghiệp hóa, hiện đại hóa nông thôn, đồng thời phát triển du lịch sinh thái biển. Sự phát triển kinh tế – xã hội nhanh chóng đã tạo ra áp lực lớn lên việc quản lý và quy hoạch hệ thống điểm dân cư nhằm nâng cao chất lượng cuộc sống và phát triển bền vững.

Mục tiêu nghiên cứu tập trung đánh giá thực trạng quy hoạch sử dụng đất, xây dựng và phát triển hệ thống điểm dân cư trên địa bàn huyện Lộc Hà, từ đó đề xuất định hướng quy hoạch phù hợp đến năm 2020. Phạm vi nghiên cứu bao gồm toàn bộ 13 xã với 103 điểm dân cư, dựa trên số liệu năm 2012 và các nguồn dữ liệu thứ cấp, sơ cấp thu thập trực tiếp tại địa phương. Ý nghĩa nghiên cứu không chỉ nằm ở việc cung cấp cơ sở khoa học cho công tác quy hoạch phát triển điểm dân cư mà còn góp phần nâng cao hiệu quả quản lý đất đai, đáp ứng yêu cầu phát triển kinh tế – xã hội bền vững của huyện.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn dựa trên các lý thuyết và mô hình quản lý đất đai, quy hoạch phát triển điểm dân cư và phát triển kinh tế – xã hội nông thôn. Hai khung lý thuyết chính được áp dụng gồm:

1. Lý thuyết phân loại điểm dân cư: Dựa trên các tiêu chí về quy mô dân số, diện tích đất, vai trò kinh tế – xã hội, hạ tầng kỹ thuật và trình độ dân trí để phân loại điểm dân cư thành các loại từ loại 1 đến loại 3, giúp xác định vai trò và vị trí của từng điểm dân cư trong hệ thống mạng lưới dân cư huyện.

2. Mô hình quy hoạch sử dụng đất và phát triển điểm dân cư bền vững: Áp dụng các quy định pháp luật về đất đai, định mức sử dụng đất trong khu dân cư, cùng các định hướng phát triển nhà ở, kiến trúc cảnh quan và hạ tầng xã hội theo Quyết định số 76/2004/QĐ-TTg và các văn bản pháp luật liên quan.

Các khái niệm chính bao gồm: điểm dân cư nông thôn, phân loại điểm dân cư, quy hoạch sử dụng đất, hạ tầng kỹ thuật và xã hội, phát triển bền vững, và cơ cấu lao động.

Phương pháp nghiên cứu

• Nguồn dữ liệu: Sử dụng số liệu thứ cấp từ các cơ quan Nhà nước như Phòng Tài nguyên và Môi trường huyện, niên giám thống kê năm 2012, bản đồ hiện trạng sử dụng đất, báo cáo quy hoạch sử dụng đất, cùng các văn bản pháp luật liên quan. Số liệu sơ cấp được thu thập qua điều tra thực địa với 103 phiếu điều tra tại các điểm dân cư, do tổ công tác gồm cán bộ phòng TN&MT, cán bộ địa chính xã và cán bộ Văn phòng điều phối nông thôn mới thực hiện.

• Phương pháp phân tích: Sử dụng phương pháp thống kê mô tả, phân tích định lượng bằng phần mềm Excel để xử lý số liệu diện tích đất, dân số, cơ cấu lao động, hạ tầng kỹ thuật và xã hội. Phân loại điểm dân cư dựa trên bộ tiêu chí đa chiều gồm quy mô dân số, diện tích, hạ tầng giao thông, nhà ở, trình độ dân trí và cơ cấu lao động.

• Timeline nghiên cứu: Nghiên cứu tập trung vào số liệu năm 2012, với quá trình thu thập và xử lý số liệu diễn ra trong năm 2013, hoàn thiện luận văn năm 2014.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Phân bố và quy mô điểm dân cư: Toàn huyện có 103 điểm dân cư với bình quân 7,9 điểm dân cư/xã, dân số bình quân 889 người/điểm dân cư và 208 hộ/điểm dân cư. Vùng trung tâm gồm 2 xã có mật độ điểm dân cư cao nhất với 8,5 điểm dân cư/xã và dân số bình quân 1.055 người/điểm, trong khi vùng Tây Bắc có mật độ điểm dân cư thấp nhất (5,5 điểm/xã) nhưng dân số bình quân trên điểm dân cư cao hơn mức trung bình huyện.

2. Hiện trạng sử dụng đất trong khu dân cư: Diện tích đất ở tại nông thôn chiếm khoảng 454,2 ha, đất chuyên dùng và đất công cộng chiếm hơn 1.000 ha. Đất nông nghiệp chiếm tỷ trọng lớn nhưng có xu hướng giảm dần, trong khi đất phi nông nghiệp và đất chưa sử dụng được cải tạo tăng lên, phản ánh sự chuyển dịch cơ cấu sử dụng đất phù hợp với phát triển kinh tế – xã hội.

3. Hạ tầng kỹ thuật và xã hội: Tỷ lệ nhà kiên cố trong khu dân cư đạt trên 80%, hệ thống giao thông trục chính được cứng hóa trên 80%, tỷ lệ hộ sử dụng điện và nước hợp vệ sinh đạt trên 85%. Tuy nhiên, một số điểm dân cư vùng xa trung tâm còn hạn chế về hạ tầng xã hội và giao thông.

4. Cơ cấu lao động và trình độ dân trí: Lao động chưa qua đào tạo chiếm tỷ lệ cao (trên 80%), trong khi tỷ lệ học sinh tốt nghiệp THCS tiếp tục học lên THPT và dạy nghề đạt khoảng 65-85%. Cơ cấu lao động chuyển dịch theo hướng giảm tỷ trọng nông nghiệp (44,67%) và tăng công nghiệp – xây dựng (38,75%) cùng dịch vụ (16,58%).

Thảo luận kết quả

Sự phân bố điểm dân cư tập trung chủ yếu dọc theo các tuyến giao thông chính và trung tâm xã, cụm xã, phù hợp với mô hình phát triển kinh tế – xã hội và thuận lợi cho giao thương, dịch vụ. Việc chuyển dịch cơ cấu sử dụng đất và lao động phản ánh xu hướng công nghiệp hóa, hiện đại hóa nông thôn, đồng thời tạo điều kiện cho phát triển các khu đô thị mới và khu dân cư mở rộng.

So với các nghiên cứu về phát triển điểm dân cư nông thôn ở các tỉnh đồng bằng ven biển, kết quả nghiên cứu tại Lộc Hà tương đồng về xu hướng tập trung dân cư và phát triển hạ tầng, nhưng vẫn còn tồn tại hạn chế về hạ tầng xã hội ở vùng xa trung tâm. Việc quy hoạch phát triển điểm dân cư cần chú trọng đến cân bằng phát triển giữa các vùng, bảo tồn kiến trúc cảnh quan truyền thống đồng thời nâng cao chất lượng nhà ở và dịch vụ công cộng.

Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ phân bố điểm dân cư theo vùng, bảng so sánh cơ cấu sử dụng đất trước và sau định hướng quy hoạch, cùng biểu đồ tỷ lệ nhà kiên cố và hạ tầng xã hội theo từng điểm dân cư, giúp minh họa rõ nét thực trạng và xu hướng phát triển.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Tăng cường quy hoạch đồng bộ hệ thống điểm dân cư: Xây dựng kế hoạch phát triển điểm dân cư theo từng vùng, ưu tiên phát triển các điểm dân cư loại 1 và 2 làm trung tâm kinh tế – xã hội, đảm bảo hạ tầng kỹ thuật và xã hội đồng bộ. Thời gian thực hiện: 2015-2020. Chủ thể: UBND huyện phối hợp Sở Xây dựng, Sở TN&MT.

2. Phát triển hạ tầng giao thông và kỹ thuật: Đẩy mạnh cứng hóa đường giao thông trục chính và đường ngõ xóm, nâng cấp hệ thống cấp thoát nước, điện, viễn thông tại các điểm dân cư, đặc biệt vùng xa trung tâm. Mục tiêu đạt tỷ lệ đường cứng hóa trên 90% và 100% hộ dân sử dụng điện, nước hợp vệ sinh. Thời gian: 2015-2018. Chủ thể: Ban Quản lý dự án huyện, các xã.

3. Nâng cao chất lượng nhà ở và kiến trúc cảnh quan: Khuyến khích xây dựng nhà ở kiên cố, phù hợp với điều kiện tự nhiên và tập quán địa phương, bảo tồn các công trình kiến trúc truyền thống, đồng thời phát triển nhà ở nhiều tầng tại các khu dân cư tập trung để tiết kiệm đất. Thời gian: 2015-2020. Chủ thể: UBND huyện, các tổ chức xã hội, người dân.

4. Phát triển nguồn nhân lực và nâng cao trình độ dân trí: Tăng cường đào tạo nghề, giáo dục phổ thông và dạy nghề cho lao động nông thôn, giảm tỷ lệ lao động chưa qua đào tạo dưới 50%. Thời gian: 2015-2020. Chủ thể: Phòng Giáo dục, Trung tâm dạy nghề huyện.

5. Huy động vốn đầu tư phát triển: Tổ chức các hình thức huy động vốn từ ngân sách, doanh nghiệp và cộng đồng dân cư để đầu tư phát triển hạ tầng và dịch vụ công cộng, đảm bảo nguồn lực thực hiện quy hoạch. Thời gian: liên tục từ 2015. Chủ thể: UBND huyện, các tổ chức tài chính, doanh nghiệp.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Cơ quan quản lý Nhà nước về đất đai và quy hoạch: Sở Tài nguyên và Môi trường, UBND huyện Lộc Hà và các phòng ban liên quan có thể sử dụng kết quả nghiên cứu để xây dựng chính sách, kế hoạch phát triển điểm dân cư phù hợp với thực tiễn địa phương.

2. Các nhà quy hoạch và chuyên gia phát triển đô thị, nông thôn: Tham khảo các tiêu chí phân loại điểm dân cư, phương pháp phân tích và định hướng quy hoạch để áp dụng trong các dự án quy hoạch tương tự tại các vùng đồng bằng ven biển.

3. Các tổ chức nghiên cứu và đào tạo về quản lý đất đai, phát triển nông thôn: Sử dụng luận văn làm tài liệu tham khảo, bổ sung kiến thức về thực trạng và giải pháp phát triển điểm dân cư, phục vụ công tác giảng dạy và nghiên cứu chuyên sâu.

4. Cộng đồng dân cư và các tổ chức xã hội tại huyện Lộc Hà: Hiểu rõ về thực trạng phát triển điểm dân cư, các chính sách và định hướng phát triển, từ đó tham gia tích cực vào quá trình quy hoạch và phát triển bền vững địa phương.

Câu hỏi thường gặp

1. Điểm dân cư được phân loại dựa trên những tiêu chí nào?
   Điểm dân cư được phân loại dựa trên các tiêu chí về quy mô dân số, diện tích đất, vai trò kinh tế – xã hội, chất lượng hạ tầng giao thông, nhà ở, trình độ dân trí và cơ cấu lao động. Ví dụ, điểm dân cư loại 1 có vai trò quan trọng về hành chính, kinh tế, văn hóa và có hạ tầng đồng bộ.

2. Tình hình sử dụng đất tại huyện Lộc Hà có những đặc điểm gì nổi bật?
   Đất nông nghiệp chiếm tỷ trọng lớn nhưng có xu hướng giảm, trong khi đất phi nông nghiệp và đất chưa sử dụng được cải tạo tăng lên. Đất ở tại nông thôn chiếm khoảng 454 ha, phản ánh sự chuyển dịch cơ cấu sử dụng đất phù hợp với phát triển kinh tế – xã hội.

3. Hạ tầng kỹ thuật và xã hội tại các điểm dân cư huyện Lộc Hà hiện nay ra sao?
   Hệ thống giao thông trục chính được cứng hóa trên 80%, tỷ lệ nhà kiên cố trên 80%, tỷ lệ hộ sử dụng điện và nước hợp vệ sinh đạt trên 85%. Tuy nhiên, một số điểm dân cư vùng xa trung tâm còn hạn chế về hạ tầng xã hội và giao thông.

4. Những giải pháp chính để phát triển hệ thống điểm dân cư tại huyện Lộc Hà là gì?
   Bao gồm quy hoạch đồng bộ hệ thống điểm dân cư, phát triển hạ tầng giao thông và kỹ thuật, nâng cao chất lượng nhà ở và kiến trúc cảnh quan, phát triển nguồn nhân lực và huy động vốn đầu tư.

5. Làm thế nào để nâng cao trình độ dân trí và cơ cấu lao động tại các điểm dân cư?
   Tăng cường đào tạo nghề, giáo dục phổ thông và dạy nghề cho lao động nông thôn, giảm tỷ lệ lao động chưa qua đào tạo, đồng thời phát triển các chương trình hỗ trợ học sinh tiếp tục học lên cao hơn, góp phần nâng cao chất lượng nguồn nhân lực.

Kết luận

• Đã đánh giá toàn diện thực trạng quy hoạch sử dụng đất và phát triển hệ thống điểm dân cư trên địa bàn huyện Lộc Hà, với 103 điểm dân cư, dân số bình quân 889 người/điểm.
• Phân loại điểm dân cư theo các tiêu chí đa chiều giúp xác định vai trò và vị trí trong phát triển kinh tế – xã hội của huyện.
• Hạ tầng kỹ thuật và xã hội đã được cải thiện đáng kể, tuy nhiên còn tồn tại sự chênh lệch giữa các vùng, đặc biệt vùng xa trung tâm.
• Đề xuất các giải pháp quy hoạch đồng bộ, phát triển hạ tầng, nâng cao chất lượng nhà ở và nguồn nhân lực nhằm phát triển bền vững hệ thống điểm dân cư đến năm 2020.
• Khuyến nghị các cơ quan quản lý, chuyên gia và cộng đồng dân cư phối hợp thực hiện các định hướng phát triển, góp phần nâng cao chất lượng cuộc sống và phát triển kinh tế – xã hội huyện Lộc Hà.

Hành động tiếp theo là triển khai các giải pháp đề xuất trong kế hoạch phát triển kinh tế – xã hội của huyện, đồng thời tiếp tục nghiên cứu, cập nhật số liệu để điều chỉnh quy hoạch phù hợp với thực tiễn. Các nhà quản lý và chuyên gia được khuyến khích áp dụng kết quả nghiên cứu này trong công tác quy hoạch và phát triển điểm dân cư tại các địa phương tương tự.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1 TỔNG QUAN NGHIÊN CỨU 1. Cơ sở lý luận và pháp lý của phát triển hệ thống điểm dân cư 1. Khái niệm và tiêu chí phân loại điểm dân cư Điểm dân cư nông thôn là nơi cư trú tập trung của nhiều hộ gia đình gắn kết với nhau trong sản xuất, sinh hoạt và các hoạt động xã hội khác trong phạm vi một khu vực nhất định bao gồm trung tâm xã, ấp, bản, buôn, phum, sóc (có tên gọi chung là thôn) được hình thành do điều kiện tự nhiên, điều kiện kinh tế - xã hội, văn hoá, phong tục, tập quán và các yếu tố khác [9]. Khi phân loại điểm dân cư cần căn cứ vào những đặc điểm cơ bản sau đây: điều kiện sống và lao động của dân cư; chức năng của điểm dân cư; quy mô dân số, quy mô đất đai trong điểm dân cư; vị trí điểm dân cư trong cơ cấu cư dân; cơ cấu lao động theo các ngành kinh tế.

Trên cơ sở các tiêu chí phân loại trên, hệ thống mạng lưới dân cư nước ta được phân ra thành các loại sau: 1/ Đô thị rất lớn: là thủ đô, thủ phủ của một miền lãnh thổ. Các đô thị này là trung tâm chính trị, kinh tế, văn hoá xã hội, khoa học kỹ thuật, dịch vụ du lịch, giao thông, giao dịch quốc tế. của quốc gia, có vai trò thúc đẩy sự phát triển của cả nước. 2/ Đô thị lớn: là loại trung tâm chính trị, kinh tế, văn hoá, xã hội, sản xuất công nghiệp, dịch vụ, du lịch, giao thông, giao dịch quốc tế.

của nhiều tỉnh hay một tỉnh, có vai trò thúc đẩy sự phát triển của một vùng lãnh thổ. n 6 3/ Đô thị trung bình: là các trung tâm chính trị, kinh tế, xã hội, văn hoá, sản xuất công nghiệp, dịch vụ, du lịch của một tỉnh hay nhiều huyện, có vai trò thúc đẩy sự phát triển của tỉnh hay một vùng lãnh thổ của tỉnh. 4/ Đô thị nhỏ: là các trung tâm chính trị, kinh tế, văn hoá, xã hội, sản xuất. của một huyện hay liên xã, có vai trò thúc đẩy sự phát triển của một huyện hay một vùng trong huyện.

5/ Làng lớn: là trung tâm hành chính - chính trị, văn hoá, xã hội, dịch vụ kinh tế của một xã, có vai trò thúc đẩy sự phát triển của một xã hay nhiều điểm dân cư. 6/ Làng nhỏ: là nơi ở, nơi sản xuất tiểu thủ công nghiệp, nông lâm nghiệp. của nhân dân trong một xã. 7/ Các xóm, ấp, trại: là các điểm dân cư nhỏ nhất, với các điều kiện sống rất thấp kém.

Trong tương lai các điểm dân cư này cần xoá bỏ, sát nhập thành các điểm dân cư lớn hơn [12]. Trong Nghị định số 42/2009/NĐ-CP ngày 7 tháng 5 năm 2009 của Chính phủ quy định cụ thể về việc phân loại đô thị. Đô thị được phân thành 6 loại: - Đô thị loại đặc biệt là thành phố trực thuộc Trung ương có các quận nội thành, huyện ngoại thành và các đô thị trực thuộc. - Đô thị loại I, loại II là thành phố trực thuộc Trung ương có các quận nội thành, huyện ngoại thành và có thể có các đô thị trực thuộc; đô thị loại I, loại II là thành phố thuộc tỉnh có các phường nội thành và các xã ngoại thành.

- Đô thị loại III là thành phố hoặc thị xã thuộc tỉnh có các phường nội thành, nội thị và các xã ngoại thành, ngoại thị. - Đô thị loại IV là thị xã thuộc tỉnh có các phường nội thị và các xã ngoại thị. n 7 - Đô thị loại V là thị trấn thuộc huyện có các khu phố xây dựng tập trung và có thể có các điểm dân cư nông thôn [11]. Những quy định về quản lý, quy hoạch xây dựng và phát triển khu dân cư 1.

Những quy định về định mức sử dụng đất Theo điều 6 Quyết định 22/UBND tỉnh, ngày 10/04/2006 thì hạn mức giao đất cho hộ gia đình cá nhân tại khu dân cư nông thôn do UBND cấp tỉnh quyết định theo quy định sau: + Các xã đồng bằng không quá 300 m2. + Các xã trung du miền núi, hải đảo không quá 400 m2. Theo công văn số 5763/BTNMT - ĐKTK ngày 25/12/2006 của Bộ Tài nguyên và Môi trường thì đối với định mức sử dụng đất trong khu dân cư được quy định như sau: Bảng 1. Định mức sử dụng đất trong khu dân cư Khu vực đồng bằng Khu vực miền núi ven biển trung du Loại đất Diện tích Tỷ lệ Diện tích Tỷ lệ (m2/người) (%) (m2/người) (%) - Tổng số 74 - 97 100,00 91 - 117 100,00 - Đất ở 55 - 70 64 - 82 70 - 90 67 - 87 - Đất xây dựng các công trình công cộng 2-3 2-4 2-3 2-3 - Đất làm đường giao thông 6-9 7 - 11 9 - 10 9 - 10 - Đất cây xanh 3-4 4-6 2-3 2-3 - Đất tiểu thủ công nghiệp 8 -11 9 - 13 8- 11 8 - 11 (Nguồn: công văn số 5763/BTNMT - ĐKTK ngày 25/12/2006 của Bộ Tài nguyên và Môi trường) [6].

Những quy định về quản lý đất đai và quản lý quy hoạch xây dựng * Quản lý đất đai - Đất ở của mỗi hộ gia đình được quy định hạn mức cụ thể tuỳ theo từng địa phương dựa trên căn cứ điều 83, 84 của Luật Đất đai năm 2003. - Các loại đất chuyên dùng phục vụ yêu cầu xây dựng các công trình hạ tầng cơ sở và phục vụ lợi ích công cộng phải được sử dụng theo đúng mục đích trên cơ sở phương án quy hoạch thiết kế đã được phê duyệt. * Quản lý quy hoạch xây dựng điểm dân cư nông thôn Việc quản lý quy hoạch trước hết là đối với việc sử dụng đất đai cho thiết kế đường xá, hệ thống cấp thoát nước, mạng lưới các công trình hạ tầng kỹ thuật và môi trường nông thôn.Đối với đất ở của từng hộ gia đình trong điểm dân cư hiện có, khi tiến hành quy hoạch cải tạo nếu có những kiến nghị về điều chỉnh đất đai cần có phương án đền bù thoả đáng khi trưng dụng đất phục vụ lợi ích công cộng hoặc dồn đổi giữa các chủ sử dụng đất với nhau. Thực trạng và xu thế phát triển hệ thống điểm dân cư một số nước trên thế giới 1.

Các nước châu Âu 1. Hà Lan Vương quốc Hà Lan không được thiên nhiên ưu đãi, sau thiên tai nặng nề trong thế kỷ XIV, nhân dân Hà Lan đã tiến hành từng bước việc khoanh vùng rút nước để làm khô một diện tích rất lớn đất trũng nhằm mở mang diện tích đất đai sinh sống. Trên các vùng đất trũng đó được chia thành từng khu để lập các điểm dân cư nông nghiệp. Trung tâm của vùng xây dựng một thành n 9 phố cỡ 12000 dân với các công trình công cộng đạt trình độ cao, xung quanh thành phố là các làng cách nhau từ 5 - 7 km với quy mô mỗi làng (village) khoảng 1500 - 2500 dân.

Trong mỗi làng được xây dựng đầy đủ các công trình văn hoá xã hội và nhà ở cho nông dân, công nhân nông nghiệp, mỗi làng có các xóm (hamlet) với quy mô khoảng 500 người. Sản xuất nông nghiệp được tổ chức theo kiểu các điền chủ thuê đất của Nhà nước, tập hợp nhân công canh tác. Số người này trở thành công nhân nông nghiệp và sống trong các làng nói trên. Mạng lưới giao thông được tổ chức rất tốt, đường ô tô nối liền các điểm dân cư đảm bảo liên hệ thuận tiện và nhanh chóng từ nơi ở đến các cánh đồng và khu vực tiêu thụ chế biến [26].

Anh Quy mô làng xóm của nước Anh thường từ 300 - 400 người, khoảng 100 - 150 hộ sinh sống. Tuy dân số ít nhưng đầy đủ các công trình văn hoá, xã hội. Trong các khu dân cư có đường giao thông dẫn đến từng nhà, không khí trong lành, phong cảnh đẹp và yên tĩnh. Chính vì vậy mà nhiều người dân muốn bỏ chỗ ở không thoải mái trong các căn hộ khép kín nơi đô thị đi tìm chỗ ở lý tưởng nơi miền quê.

Do sự di chuyển một bộ phận dân cư ở các thành phố về sống ở nông thôn mà cơ sở dịch vụ văn hoá, xã hội của làng quê truyền thống được cải thiện, nó trở thành các khu ngoại ô của đô thị lớn hay khu công nghiệp. Đây là xu hướng khác hẳn so với các nước khác trên thế giới [26]. Khu vực Châu Á 1. Khu vực Đông Nam Á Theo Colins Free stone, trong công trình nghiên cứu các yếu tố về kinh tế chính trị làng xóm vùng Đông Nam Á [30] đã tổng kết những vấn đề chung nhất trong việc quy hoạch xây dựng làng của một số nước thuộc vùng này theo xu hướng: - Dân cư bố trí dọc theo kênh rạch hoặc theo đường giao thông và đó cũng là đường giao thông chính liên hệ giữa các điểm dân cư.

- Nhà ở bố trí phân tán, không có định hướng từ ban đầu khi mới hình thành điểm dân cư. - Khu ở của điểm dân cư thường rất gần với khu sản xuất. - Các công trình hạ tầng kỹ thuật, các công trình phục vụ công cộng ít được quan tâm trong từng điểm dân cư mà chỉ được bố trí cho từng cụm gồm nhiều điểm dân cư, làng nào cũng có một trung tâm công cộng nhỏ, gồm các công trình sinh hoạt văn hoá, hành chính hoặc tín ngưỡng chung như đình chùa, chợ… - Quy mô làng xóm thường nhỏ, nằm rải rác trong hệ thống đồng ruộng canh tác. Cộng hòa nhân dân Trung Hoa Trung Quốc là nước nông nghiệp lâu đời, đất rộng, người đông.

Dân số trên 1 tỷ người, trong đó nông dân chiếm xấp xỉ 80%. Nguyên tắc xây dựng nông thôn mới của Trung Quốc là quy hoạch đi trước, định ra các biện pháp thích hợp cho từng nơi, đột phá trọng điểm, làm mẫu dẫn đường, Chính phủ n 11 hỗ trợ, nông dân xây dựng. Giải quyết trước mắt vấn đề nước sinh hoạt cho hàng trăm triệu nông dân; cải tạo và xây dựng mới 1,2 triệu km đường giao thông ở nông thôn; hoàn thiện hệ thống dịch vụ y tế khám, chữa bệnh ở nông thôn và chuyển dịch việc làm cho lao động dư thừa ở nông thôn. Đồng thời với những công việc trên, trong việc xây dựng nông thôn mới, Trung Quốc còn áp dụng các biện pháp thúc đẩy phát triển sự nghiệp giáo dục và y tế khám, chữa bệnh ở khu vực nông thôn 1.

Tổng quan về phát triển khu dân cư ở Việt Nam 1. Khái quát chung Việc nghiên cứu về điểm dân cư ở nông thôn trước hết phải nói đến làng.