Chương 1 NHUNG VAN DE LÝ LUẬN VÀ PHÁP LY VE THỊ HÀNH LUAT HỘ TỊCH NĂM 2014 1. Khái niệm hộ tịch, đăng ký hộ tịch và thi hành Luật Hộ tịch "Thuật ngữ “hô tịch” được hiểu theo nhiều cách khác nhau. Dưới góc độ ngôn ngữ học, "Hô tịch” là một từ Hán chính phụ. Theo đó, "hộ” - có nghĩa là “dân sự” hoặc “nha ở”, hiểu rộng ra là “don vị để quản lý dân số, gồm những.
người cùng ăn 6 với nhau”. "Tịch” la thành tổ chính, mang nghĩa la “số sách” hoặc là "số sảch đăng ký quan hệ lệ thuộc”. Qua nghiên cứu các từ điển Hán - Việt, có nhiều cách giải thích thuật ngữ "hồ tịch”. Cụth “Hộ tịch: Quyễn sé cũa Chính phũ biên chép số người, chức nghié [pj và Tịch quản của từng người "1 “Hộ tịch: Số biên dân số có ghi rỡ tên họ, qué quán và chức nghiệp của' Từng người “2 “Hộ tịch: Số biên nhân số một địa phương hoặc cả toàn quốc, trong có ght rổ lên họ, qué queta và chức nghiệp của từng người "2 “Hộ tịch: Số sách ghi chép tên, ho, nghề nghiép dân cw ngụ trong xã phường "® “Hộ tịch: Quyễn sé ght chép tên tuổi, qué quám, nghề ngiiệp của mọi người trong một địa phương “^ Ngoài những cách giải thích của các từ điển Hán- Việt nói trên, cũng có nhiêu ý kiến cho ting “hộ tịch” la việc đăng ký, quản lý về dân cư, nơi cử trú.
Ví dụ “Hộ tịch: Số của cơ quan dân chính đăng ky cục dân trong địa phương mình theo từng hộ “® ` Đảo Duy Aah: Giãnấu Hn. Ptr từ đến qayin tng, NU Khoa học whi, 1092 304 ein Vin Kn: Ziến. Ft dn,Nh sich Kas De Si Ga, 1960 404 ` Hoang Thức Tan: Han. Pie sor đổn Ten Sash in.
quên, S: Gan, 1974 296 + Bia Ki: Main an Pde at gn, NB. Thuận Hoe, Thành ph Hồ Chi Minh, 1999.814 5 Ngyễn Lin (hi bia): Te dn eng Hin 7c NB. Th ph Hồ Chí Mh, 1988 301, Viên Ngôn gi học (bing Phi chibi): Từ din Ting Tin ln tin, NB” Đi Nông, 1000, trưa 3 “Hộ tịch: Quyền cư tri, được chính quyên công nhận của một người tat nơ mình 6 thường xuyên, cũa nững người thưởng trủ thuộc cùng một hô, do chính quyền cấp cho từng hộ đề xuất trình Rìu cần 7 'Nhin một cách tổng quát, có thé thay các tác giả tuy đưa ra những cách. định nghĩa khác nhau vẻ khát niệm hộ tịch nhưng trong những cảch định nghĩa này chỉ ra những dẫu hiệu đặc trừng của hộ tịch: "Thứ nhất, hộ tích là việc ghi chép các quan hệ gia dinh cia một người, "Thứ hai, các quan hệ gia đình thuộc phạm vi quan tâm của hộ tịch phải 1a những quan hệ phát sinh trên cơ sỡ ba sự kiện quan trong trong cuộc đồi của mỗi con người, đó Ja: sinh, tử, kết hôn.
"Thứ ba, chứng thư hộ tịch là loại giấy tờ pháp lý có giá tri chứng minh chính xác các đặc điểm nhân thân cơ ban của một cá nhân. “Xết từ khía canh là một khái niêm pháp lý, “hô tịch” cũng là một thuật ngữ đặc biệt trong hệ thống khái niệm pháp lý tiéng Việt. Ban thân khải niềm nay hoàn toàn không dễ định nghĩa, tức là việc sử dụng nó không thuận tiện theo nguyên tắc sử dung ngôn ngữ khi xy dựng văn bn quy pham pháp luật Tuy nhiên có thể thấy khái niệm hộ tịch chứa đựng trong nó yếu tổ truyền thống, lich sử vả đã là một khải niệm có tinh chất phổ thông, ăn sâu trong nhận thức nhân dân nên các nhà lập pháp đã str dung nó với tư cách là một thuật ngữ chuyên môn va định nghĩa nó trong văn bản Điều 2 Luật Hộ tích năm 2014 quy định cụ thể vẻ hộ tịch va đăng kỹ hộ tích Theo đỏ, có thé hiểu khái niệm "hô tịch” la những sự kiện sắc định tình trang nhân thân của cả nhân từ khi sinh ra đến khi chết bao gồm: khai sinh, kết hôn, giám hô, nhận cha, me, con, thay đỗi, cải chính hộ tịch, xác định lại dân tộc, bổ sung thông tin hộ tịch, khai tử, thay đổi quốc tịch, xac định cha, me, con, xac định lại giới tính, nuôi con nuôi, cham đứt việc nuôi con nudi; ly hôn, hủy việc kết hôn trai pháp luật, công nhân việc kết hôn, công nhân giám. hộ, tuyên bổ hoặc hủy tuyên bồ một người mắt tích, đã chết, bi mắt hoặc han.
chế năng lực hành vi dân sự ‘Va “đăng kỹ hộ tịch” là việc người có quyển va nghĩa vu đăng kỷ hộ tịch. yên câu cơ quan nhà nước có thấm quyển sic nhận các sự kiện hồ tịch phát ‘Nain Vin Dem: Than rong giã và hin ning ng Vi, ND. Vinbót TT, Ha Nội, 999gr 395 “4 sinh trên thực tế theo trình tự, thủ tục do pháp luật quy định hoặc ghi vào số hộ tịch cdc việc có liên quan đến hộ tịch nhằm dam bảo các quyển và ngiấa ‘vu pháp lý của các cả nhân có liên quan. Đăng ký va quân lý hộ tịch là nhiệm vu quan trọng luôn được các quốc ia quan tâm thực hiện.
Hoạt đông này còn là cơ sở dé Nha nước công nhận và bao hô quyển con người, quyển, nghĩa vụ công dân, đồng thời có biển pháp quan lý dân cư một cách khoa học, phục vụ thiết thực cho việc xây, dựng, hoạch định chính sách phát triển kinh tế - xã hôi, quốc phòng - an ninh của đất nước. Tại hau hết các nước, các sư kiện hô tích của con người từ khi sinh ra đến khi chết như khai sinh, kết hôn, ly hôn, nuôi con nuôi, giảm hi thay đổi, cải chỉnh hô tich, khai từ. déu được đăng ký và được quản lý chết chế Nhằm tạo cơ sở pháp lý lâu dai, ổn định va thống nhất cho công tac đăng ký va quản lý hé tịch, khắc phục nguyên nhân gây ra những bắt cập, han chế như trên, nhất là trong bối cảnh triển khai thi hành Hiển pháp năm 2013 với nhiễu quy đính mới dé cao quyền con người, quyền, nghĩa vụ cơ bản của. công dân, đồng thời tạo sư chuyển biển manh mé công tác này theo hướng từng bước chuyên nghiệp, phủ hợp với yêu câu phát triển dat nước trong thời kỳ mới, việc ban hảnh Luật Hộ tích là rét cần thiết.
Đây cũng là chủ trương, đã được sắc định tại Nghị quyết số 718/NQ-UB TƯQH13 của Ủy ban Thường ‘vu Quốc hội banhành Ké hoạch triển khai thí hành Hiển pháp năm 2013 Ngày 20/11/2014, tai kỳ họp thử 8 Quốc hội nước Công hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam khóa XIII đã thông qua Luật Hộ tịch. tích nước đã ký Lénh số 18/2014/L-CTN về việc công bồ Luật Hồ tịch. Luật Hộ tịch có hiệu lực thi hành từ ngảy 01/01/2016. Day là lan đầu tiên Việt ‘Nam có văn bản ở tắm Luật của Quốc hội điều chỉnh riêng lĩnh vực hộ tịch sau nhiều thập kỹ thực hiện theo các Nghị định của Chính phủ và Thông tư của các Bộ mặc dù van để hộ tịch đã tên tại ở nước ta từ thời xa xưa.
Việc Quốc hôi thông qua Luật hô tịch có ý nghĩa vô cùng quan trong trong bối cảnh triển khai thi hành Hiển pháp năm 2013 với nhiêu quy định mới để cao quyền con người, quyển, nghĩa vụ cơ ban của công dân, zây dựng Nha nước pháp quyên x4 hội chủ nghĩa, chủ động, tích cực hôi nhập quốc tế, đã khẳng, 1s inh vai tro quan trong của công tac đăng ký va quản lý hộ tịch trong giai đoạn phát triển mới của đất nước. Luật Hộ tịch có hiệu lực vả được tổ chức. triển khai thực hiện trên toản quốc được hơn 3 năm; với các quy định mang, tính "đột phá”, cối cách thũ tục hành chính, tạo điều kiện thuận lợi cho người đăng ký hộ tịch, phân cấp manh hơn về thẩm quyển đăng ký, Luật Hộ tích đã thực sự di vao cuộc sống, được các cơ quan, tổ chức, người dân ở các ving, mién đánh giá cao. của Luật Hồ tịch,thể hiện qua công tác đăng ký và quản lý hộ tịch.
Cụ thể hon là việc người có quyển, nghĩa vụ đăng ký hô tịch có trách nhiêm đăng ký. các sự kiên hồ tịch phát sinh (khai sinh, khai tử, kết hôn,.), cơ quan, tổ chức vả người có thẩm quyền bằng hanh động tích cực thực hiện các nhiệm vụ do. Nha nước giao như đăng kỷ đây đủ, kip thời, chính sác các sự kiên hộ tịch & địa phương, thực hiền thống ké, báo cáo, tổng kết,. lam cơ sở cho việc quan lý hồ tịch 1.
Chũ thể thi hành Luật Hộ tịch năm 2014 Luật Hộ tịch năm 2014 ra đời là kết quả của quả trình luật hóa các quy. định về hộ tích trên cơ sở tổng kết thực tiễn Nội dung của luật hướng đến mục tiêu minh bạch, đơn giãn hỏa thủ tục hãnh chính gắn với việc ứng dung công nghệ thông tin trong đăng ký va quan lý hồ tich, nhằm bảo dim quyền, Joi ich của nhân dân va tăng cường quản ly nh nước trong linh vực hộ tịch Qua việc thí hành Luật Hộ tích, có thể phân chủ thé thi hành Luật Hộ tịch năm 2014 thành 02 đối tượng chỉnh, đó 1a: Cơ quan, người có thẩm quyền. đăng ký, quản lý hô tịch và người có quyển, nghĩa vu, trách nhiêm đăng ký hồ tích - Đổi với cơ quan, người có thẩm quyền đăng ký, quan lý hộ tịch: Các quy định tại Luật Hộ tịch năm 2014 sác định rõ cơ quan có thẩm quyền đăng ký hộ tích lá UBND xã, phường, thi trên (gọi chung là UBND cấp 3#), UBND cấp quận, huyện, thi xế, thành phố thuộc tinh (gọi chung 1a UBND cấp huyện) và cơ quan đại diện ngoại giao, cơ quan đại điện lãnh sự 16 của Việt Nam ở nước ngoai (gọi chung lé cơ quan đại diện), trách nhiệm cia các cơ quan có thẩm quyển trong việc thực hiện đăng ký các sự kiện hô tịch phát sinh trong phạm vi thấm quyền của minh theo yêu câu của công dân song song với việc tăng cường công tác quản lý hộ tịch theo từng linh vực cụ thể. Cơ quan đăng ký hộ tịch có trách nhiêm tao điều kiến thuận lợi để mọi cả nhân thực hiện quyền vá nghĩa vụ đăng ký hộ tich được quy đính tại Điều 7 Luật Hồ tịch năm 2014.
Co thé thay ring, quy định vẻ chủ thể là cơ quan có thẩm quyền đăng ky hộ tịch theo quy định của Luật Hộ tịch năm 2014 đã có sự thay đổi và tién bộ rõ rệt. Việc phân cấp nay cũng sẽ khắc phục sự chồng chéo, bat cập khi cả cấp tĩnh, huyện, xã đều có thẩm quyền đăng ký hồ tịch, tao thuân lợi, tiết kiếm chỉ phí va thời gian cho người dân khí yêu câu đăng ký hộ tịch, đồng thời giảm.