CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÍ LUẬN VE BAO LỰC HỌC ĐƯỜNG CUA HỌC SINH LUA TUÔI THPT 1. Lịch sử nghiên cứu + — Trên thếgiới [20, 22 | Năm 1989, Stephenson và Smith đưa ra quan điểm về hành vỉ bắt nạt ở trường học có thể được kích hoạt bởi người bị nạn khiêu khích. Năm 1993, Farrington đưa ra định nghĩa bạo lực học đường trong đó ông cho rằng bắt nạt không phải do nạn nhân khiêu khích Năm 1999, Olweus đưa ra khái nệm bạo lực học đường với quan niệm cho rằng bạo lực học đường là hành vi hiểu chiến của một kẻ sử dụng vũ lực của cơ thể hoặc sử dụng vũ khí để gây thương tích cho nạn nhân. Năm 2000, những định nghĩa khác nhau về bạo lực học đường được đưa ra với quan điểm rằng bạo lực họcđường có liên quan không những tới hành vi gây thương tổn vẻ thé chất mà còn liên quan đến tổn thương vẻ tinh than.
Đó 1a những tác giả như: Novas Res, Bjorkqvist, Gulbenkian Foundation ® ỦViệtNam Tổng luận: Thực trạng phạm tội của học sinh-sinh viên Việt Nam trong may năm gan đây va van dé giáo dục pháp luật trong nha trường, tac giả Vương Thanh, 1995. Trong tong luận này, tác giả có dé cập đến thực trạng tội phạm sử dụng bạo lực trong học sinh-sinh viễn va một số vẫn đẻ liên quan đến loại tội phạm nảy. Gan day khi các vụ bao lực học đường liên tục được tung lên mạng với tinh chất nguy hiểm thì ở Việt Nam có rat nhiều bai báo, nhiều diễn đàn được mở ra bình luận vẻ vẫn đẻ này với nhận định của rất nhiều chuyên gia tâm lí, chuyên 14 gia về giáo dục. Đó là chuyên dé “bạo lực học đường” trên báo Sai Gòn Giải Phóng, báo Đất Việt, báo Thanh Niên, báo Tuổi trẻ.
Diễn dan “nét đẹp học đường” do VTV6 thực hiện. ˆ : Tuy nhiên van dé bạo lực học đường la một van dé mới trong nghiên cứu ở Việt Nam, chúng ta chưa có những nghiên cứu sâu, mang tỉnh chất khoa học vẻ thực trạng nay ma chi là những bình luận, những nhận xét của cae chuyên gia. Một số khái niệm cơ bản + Bae lực “The Concise Oxford Dictionary” định nghĩa bạo lực là hành vi hiểu chién,ké đùng bạo lực là dùng cơ thể của minh hoặc sử dụng vũ khí để gay ra thương tích cho nạn nhẫn. [20] Novas Res, định nghĩa bạo lực như sau: Bao lực là hành vi có thé được thé hiện bằng thể chất, tinh dục hoặc lạm dụng tinh thần.
Các hành vi đó được thực hiện bởi một cá nhân hoặc một nhóm đối với một cá nhân hoặc một nhóm khác. Các hành vi bạo lực về thé chất có thể liên quan đến việc: xô day, lắc, dam, đá,.dưới nhiều hình thức để gây tổn thương lên cơ thể hoặc tải sản của nạn nhân. Hanh vi bạo lực tinh than có thé là các cuộc tắn công bằng lời nói, đe doa, chế nhạo, la hét, tay chay vả tung những tin đồn ác ý. [20] * Bao lực học đường Bạo lực học đường là bạo lực tính than, ngôn ngữ, than thé thi hành cỏ ý đồ giữa các học sinh trong và ngoài nha trường.
Cho đủ la những hành động thiếu tôn trong hay giểu cot đã làm cho người bị hại cảm thay bất tiện cũng được xem la bạo lực học đường. /2// 15 Bao lực học đường loại bạo lực xảy ra bên trong hay bên ngoai trường hoc. Bao lực có thé có thể được thể hiện về thé chất , bằng lời nói , hoặc tinh thân và thường lặp đi lặp lại trong một khoảng thời gian [20] 1. Đặc điểm nhân cách học sinh THPT |2] 1.
Những đặc điểm về nhận thức và trí tuệ * Sự phát triển của các quá trình nhận thức cảm tính Do hoản thiện về cau trúc va chức năng hệ than kinh trung ương và các giác quan, do tích lũy một cách phong phú kinh nghiệm sống và tri thức, do yêu cầu ngày cảng cao của hoạt động học tập, lao động xã hội, ma nhận thức cảm tính của học sinh THPT có những nét mới vẻ chất. + Hoạt động học tập và sự phát triển trí tuệ Thái độ học tập có ý nghĩa thúc day sự phát triển tinh chủ định của các quá trình nhận thức và phát triển năng lực điều khiển bản thân của học sinh trong hoạt động học tập. * Trí tưởng tượng Trí tưởng tượng của học sinh lứa tuổi nảy phát triển mạnh mẽ va có những biến đổi vẻ chất. Nội dung của tưởng tượng phong phú trong nhiều lĩnh vực: văn hóa, nghệ thuật, khoa học.
Tuy nhiên, ở một số em, các biểu tượng của tưởng tượng đôi khi còn thiểu thực tế, tách rời cuộc sống. Vi vậy, có khi các em không muốn làm những công việc “tam thường” hàng ngày. Cũng có khi các em qua xúc cảm nên tưởng tượng dé thay đôi thất thường. + Tư duy Sự phát triển trí tuệ ở lứa tuổi nảy đã đạt ở mức cao và đang được hoản thiện dan trong quá trình học tập.
Cảng lên các lớp cudi cấp, năng lực trí tuệ cảng phát triển. Điều này tạo cơ hội cho khả năng tư duy độc lập, tư duy khái 16 quát hóa, tư duy sáng tạo, chuẩn bị cho việc học lên cao, học nghé và tham gia vào cuộc song xã hội. Những đặc điểm phát triển nhân cách của lứa tuoi THPT ** Sự phát triền của tự ý thức Sự phát triển của tự ý thức là một điểm nỗi bật trong sự phát triển nhân cách của các em lứa tuổi này, nó có ý nghĩa to lớn đối với sự phát triển tâm lí của tuổi thành niên, quá trình nay rất phong phú va phức tap, một số đặc điểm cơ bản của sự tự ý thức của các em được biểu hiện: Lita tuỗi này vẫn chú ý đến hình dáng bên ngoài của mình, hình ảnh thân thể là một thành tổ quan trọng của tự ý thức của lứa tuôi. Chúng ta phải thừa nhận lửa tuổi này có thể có sai lam khi tự đánh giá những vẫn để cơ bản: việc tự phân tích có mục đích là một dầu hiệu cân thiết của một nhân cách trưởng thành va là tiễn dé của sự tự giáo dục có mục dich.
Sự hình thành thể giới quan Chi số đầu tiên của sự hình thành thé giới quan la sự phát triển hứng thú nhận thức đổi với những van đề thuộc nguyên tắc chung nhất cả vũ trụ, những quy luật phổ biến của tự nhién, xã hội và của sự ton tại xã hội loài người. Các em xây dựng quan điểm riêng trong lĩnh vực khoa học, đối với các van dé xã hội tư tưởng, chính trị đạo đức. Lira tuổi này quan tâm nhiều nhất đến các vẫn dé liên quan đến con người trong lịch sử quan hệ giữa con người và xã hội; giữa quyền lợi và nghĩa vụ chiếm vị trí trung tâm của lứa tuổi nay. Tuy vậy, mốt số em vẫn chưa giáo dục day đủ vẻ thé giới quan.
Giao tiếp và đời sống tình cảm của lứa tuỗi học sinh THPT # Giao tiếp trong nhóm ban Tuổi này mang tính chất tập thể nhất. Điều quan trọng doi với các em là được sinh hoạt với bạn cùng lửa tuổi, cảm thay mình can cho nhóm. Có uy tin, I7 có vị trí nhất định trong nhóm. Trong các lớp học dẫn xảy ra sự phân cực nhất định.
Tuổi này bạn bẻ chiếm vị trí lớn hơn hẳn (so quan hệ với người lớn và người it tuổi hơn). Quan hệ dựa dim, phụ thuộc vào cha mẹ dan được thay thể. bằng quan hệ bình đăng, tự lập. Những biến đổi quan trọng đi với trẻ ở lửa tuổi VTN, những bién đổi thé chat và tinh than ở thời điểm nay là một “giai đoạn khổ ải ".
Cơ thể thay đổi, va _VTN phải chồng chọi với nhiều áp lực có tinh xung năng — nhất là xung năng tính dục. Chính trong giai đoạn nay, nhiều trẻ VTN rơi vào tinh trạng hoang mang, dao động, mat phương hương đến mức có thé có những rỗi nhiễu tâm trí: Hoài nghỉ, coi thường các giá trị, lo hãi nhưng cũng bộc lộ con người thật và muốn tự khẳng định mình. Trẻ muốn phá vỡ những thiết lập quan hệ cũ, muốn từ bỏ tuổi thơ đề tạo lập một phương thức quan hệ mới với xã hội. Tuổi VTNlà tuổi rất dễ tự ái và nhạy cảm với mọi ánh mắt và lời nói của người xung quanh, nhất là của bạn bè.
Nhu cầu hòa nhập với nhóm bạn chuyển thành ý chí muốn vượt qua tính rụt rẻ, nhút nhát và để được bạn khác giới yêu mến. Con trai hay tỏ ra trịch thượng, coi thường con gái. Còn con gái thì hay làm đáng rất lộ liễu. Mọi biểu hiện đó đều là bình thưởng, kể cả tính hung hăng, gay gỗ vì giai đoạn này các em đang dồi dào sức song.
Nhưng khi hanh vi vượt quá mức bình thường thì đó là một dấu hiệu báo động can quan tâm $* Đời sống tinh cảm Đời sống tình cảm ở lứa tuổi này rất phong phú vẻ nhiều vẻ. Nhu cau tình ban tâm tinh được tăng lên, tình bạn sâu sắc hơn, có yêu cầu cao hơn đổi với tinh bạn, trong quan hệ với bạn nhạy cảm hơn. Tinh bạn của các em rat bên vững, có thể vượt qua những thử thách và có thể kéo dài suốt đời. Phạm vi quan hệ bạn bè được mở rộng, bên cạnh các nhóm thuần nhất, có nhiều nhóm pha trộn.
Do vậy, nhu cầu tinh bạn khác giới được tăng cường dẫn đến nhu cau chân chính về tinh yêu va tinh cảm sâu sắc. Đó là tinh trạng mới mẻ, nhưng rất tự nhiên trong đời song tinh cam của các em. Các em có giữ được sự trong sáng can thiết của mỗi tinh đầu hay không? Và có là bạn tốt của nhau hay không? Trước hết phụ thuộc vào giáo dục của gia đình và nhà trường. Sự lệch chuẩn của lứa tuổi THPT với chuẩn mực xã hội Mỗi bạn trẻ hình thành trong tư duy một cách giải quyết sự việc khác nhau, nhưng hầu hết đều xuất hiện những biểu hiện tiêu cực, muốn cổ ý làm trái với những quy tắc, rang buộc bình thường của gia đình va xã hội.
Họ muon trưởng thành hơn, tỏ rõ sự mạnh mẽ, độc lập của mình bằng cách gây ấn tượng "mạnh, sâu sắc" với mọi người. Nếu gia đình phản đối thì hành vi ndi loạn sẽ thường xuyên xảy ra hơn, người trẻ tuổi thường coi đó là "cuộc chiến giành vị thé người lớn của mình". Tuổi dậy thì có những đặc điểm tâm lý rất nhạy cảm, các em muốn làm được nhiều việc, nhưng khả năng lại không thé đáp ứng.