Chương 1 NHUNG VAN DE LÝ LUẬN VE THỰC HIỆN PHÁP LUẬT AN TOÀN VỆ SINH THỰC PHẨM 1. Khái niệm thực hiện pháp luật và các hình thức thực hiện pháp luật 1. Khát niệm thực hiện pháp luật Thực hiện pháp luật có thể là một xử sự có tính chủ động, được tiến hành bằng một thao tác nhất định nhưng đó cũng có thé là một xử sự có tính thụ động, tức là không tiến hành vượt xử sự bị pháp luật cam. Có bốn hình thức thực hiện pháp luật: - Tuân thủ pháp luật là hình thức thực hiện pháp luật một cách thụ động, thể hiện ở sự kiềm chế của chủ thê để không vi phạm các quy định cam đoán của pháp luật.
Vi dụ, không nhận hối lộ, không sử dung chat ma tuý, không thực hiện hành vi lừa đảo, không lái xe trong tình trạng say rượu.; - Thi hành pháp luật là hình thức thực hiện pháp luật một cách chủ động. Chủ thé pháp luật phải thực hiện một thao tác nhất định mới có thé thực hiện pháp luật được. Ví dụ, thực hiện nghĩa vụ quân sự, thực hiện nghĩa vụ đóng thuế, nghĩa vụ lao động công ích, nghĩa vụ nuôi dạy con cái, chăm sóc ông bà, cha mẹ khi già yếu; - Sử dụng pháp luật là khả năng của các chủ thể pháp luật có thể sử dụng khai thác hay không sử dụng, khai thác, hưởng quyên mà luật đã dành cho mình. Ví dụ: công dân có quyền đi lại trong nước, ra nước ngoài và từ nước ngoài trở về nước theo quy định của pháp luật.
Nét đặc biệt của hình thức thực hiện pháp luật này so với tuân thủ pháp luật và thi hành pháp luật là chủ thể pháp luật có thé thực hiện hay không thực hiện quyền mà pháp luật cho phép còn ở hai hình thức trên, việc thực hiện mang tính bắt buộc; - Áp dụng pháp luật là hoạt động của cơ quan nhà nước có thâm quyền 10 dựa trên các quy định của pháp luật dé giải quyết, xử lý những van dé cụ thé thuộc trách nhiệm của mình. Việc thực hiện pháp luật có ý nghĩa to lớn trong đời sống. Bằng việc thực hiện pháp luật, các quy định của pháp luật từ trong các nguồn luật khác nhau đã di vào đời sống, trở thành hành vi thực tế của các chủ thể. Nhờ đó, pháp luật phát huy vai trò của nó trên thực tế, làm cho đời sống xã hội ôn định, trật tự và có điều kiện phát triển mạnh mẽ, các quyền, lợi ích hợp pháp của các cá nhân, tổ chức được bảo đảm, bảo vệ, đời sống xã hội được an toàn.
Thông qua việc thực hiện pháp luật, những hạn chế khiếm khuyết (nếu có) của pháp luật sẽ được bộc lộ, nhờ đó, pháp luật có thể được hoàn thiện một cách kip thời. Các hình thức thực hiện pháp luật a) Sử dụng pháp luật: Các cá nhân, tô chức kinh doanh sử dụng đúng dan các quyền của mình, làm những gi mà pháp luật cho phép làm. Luật An toàn thực phẩm số 55/2010/QH12 ngày 17/6/2010, Quốc hội nước Cộng hoà xã hội chủ nghĩa Việt Nam đã thông qua Luật An toàn thực phẩm. Tại điều 8, Luật đã quy định về Quyên và nghĩa vụ của tổ chức, cá nhân kinh doanh thực phẩm như sau: - Tổ chức, cá nhân kinh doanh thực phẩm có các quyền sau đây: + Quyết định các biện pháp kiểm soát nội bộ để duy trì chất lượng vệ sinh an toàn thực phẩm; + Yêu cầu tô chức, cá nhân sản xuất, nhập khâu thực phẩm hợp tác trong việc thu hồi và xử lý thực phẩm không bao đảm an toàn; + Lựa chọn cơ sở kiểm nghiệm để kiểm tra an toàn thực phẩm; lựa chọn cơ sở kiểm nghiệm đã được chỉ định để chứng nhận hợp quy đối với thực phẩm nhập khâu; + Khiếu nại, t6 cáo, khởi kiện theo quy định của pháp luật; 11 + Được bồi thường thiệt hại theo quy định của pháp luật.
b) Thi hành pháp luật: là hình thức thực hiện pháp luật, trong đó các chủ thể pháp luật tiến hành các hoạt động mà pháp luật buộc phải làm. - Tổ chức, cá nhân kinh doanh thực phẩm có các nghĩa vụ sau đây: + Tuân thủ các điều kiện bảo đảm an toàn đối với thực phẩm trong quá trình kinh doanh và chịu trách nhiệm về an toàn thực phẩm do mình kinh doanh; + Kiểm tra nguồn gốc, xuất xứ thực phẩm, nhãn thực phẩm và các tài liệu liên quan đến an toàn thực phẩm; lưu giữ hồ sơ về thực phẩm; thực hiện quy định về truy xuất nguồn gốc thực phẩm không bảo đảm an toàn theo quy định tại Điều 54 của Luật này; + Thông tin trung thực về an toàn thực phâm; thông báo cho người tiêu dùng điều kiện bảo đảm an toàn khi vận chuyên, lưu giữ, bảo quản và sử dụng thực phẩm; + Kịp thời cung cấp thông tin về nguy cơ gây mất an toàn của thực phẩm và cách phòng ngừa cho người tiêu dùng khi nhận được thông tin cảnh báo của tô chức, cá nhân sản xuất, nhập khẩu; + Kịp thời ngừng kinh doanh, thông tin cho tô chức, cá nhân sản xuất, nhập khâu và người tiêu dùng khi phát hiện thực phẩm không bao đảm an toàn; + Báo cáo ngay với cơ quan có thầm quyền và khắc phục ngay hậu quả khi phát hiện ngộ độc thực phẩm hoặc bệnh truyền qua thực phẩm do mình kinh doanh gây ra; + Hợp tác với tổ chức, cá nhân sản xuất, nhập khâu, cơ quan nhà nước có thâm quyền trong việc điều tra ngộ độc thực phẩm để khắc phục hậu quả, thu hồi hoặc xử lý thực phẩm không bảo đảm an toàn; + Tuân thủ quy định của pháp luật, quyết định về thanh tra, kiểm tra của cơ quan nhà nước có thầm quyền; + Chi trả chi phí lấy mẫu và kiểm nghiệm theo quy định tại Điều 48 của Luật này; 12 + Bồi thường thiệt hại theo quy định của pháp luật khi thực phẩm mat an toàn do mình kinh doanh gây ra. c) Tuân thủ pháp luật: Tuân theo pháp luật là hình thức thực hiện pháp luật, trong đó các chủ thé pháp luật kiềm chế không tiến hành các hoạt động mà pháp luật cấm. Vi dụ: Người kinh doanh không kinh doanh những mặt hang hay d) Sử dụng pháp luật (vận dụng pháp luật) là hình thức thực hiện pháp luật, trong đó các chủ thé pháp luật tiến hành những hoạt động mà pháp luật cho phép.
e) Áp dụng pháp luật là hình thức thực hiện pháp luật của các cơ quan nhà nước, nhà chức trách có thâm quyền hoặc tổ chức xã hội được nhà nước trao quyền. Áp dụng pháp luật là hình thức các chủ thể có thâm quyền do pháp luật quy định giải quyết các vụ việc cụ thé xảy ra trong đời sống, nham xác định quyền, nghĩa vụ, trách nhiệm pháp lí. cho các chủ thể cụ thể, trong những trường hợp cụ thể. Đây là hình thức thực hiện pháp luật rất quan trọng, phức tạp.
Huyện Mường Chà hiện nay tổng dân số trung bình toàn huyện năm 2022 là: 50.327 người, có 13 dân tộc khác nhau, trình độ dân trí không đồng đều, đa dạng về ngôn ngữ, phong tục tập quán đa dạng nên ảnh hưởng rất lớn đối với việc thực hiện áp dụng pháp luật trên địa bàn. Khái niệm về thực phẩm và an toàn vệ sinh thực phẩm Một số khái niệm liên quan an toàn thực phẩm và Luật An toàn thực phẩm: Thực phẩm là sản phâm mà con người ăn, uống ở dạng tươi sống hoặc đã qua sơ chế, chế biến, bảo quản. Thực phẩm không bao gồm mỹ phẩm, thuốc lá và các chất sử dụng như dược phẩm [35, Điều 2, khoản 20]. Thực phẩm tươi sống là thực phẩm chưa qua chế biến bao gồm thịt, trứng, cá, thuỷ hải sản, rau, củ, quả tươi và các thực phẩm khác chưa qua chế biến [35, Điều 2, Khoản 21].
13 Thực phẩm tăng cường vi chất dinh dưỡng là thực phẩm được bổ sung vitamin, chất khoáng, chất vi lượng nhằm phòng ngừa, khắc phục sự thiếu hụt các chất đó đối với sức khỏe cộng đồng hay nhóm đối tượng cụ thê trong cộng đồng [35, Điều 2, Khoản 22]. Thực phẩm chức năng là thực phẩm dùng để hỗ trợ chức năng của cơ thể con người, tạo cho cơ thê tình trạng thoải mái, tăng sức đề kháng, giảm bớt nguy cơ mắc bệnh, bao gồm thực phẩm bé sung, thực phẩm bảo vệ sức khoẻ, thực phâm dinh dưỡng y học [35, Điều 2, Khoản 23]. Thực phẩm biến đổi gen là thực phẩm có một hoặc nhiều thành phan nguyên liệu có gen bị biến đổi bang công nghệ gen. Bénh truyén qua thuc pham là bệnh do ăn, uống thực phẩm bị nhiễm tác nhân gây bệnh [29, Điều 2, Khoản 2].
Chất hỗ trợ chế biến thực phẩm là chất được chủ định sử dụng trong quá trình chế bién nguyên liệu thực phẩm hay các thành phần của thực pham nhằm thực hiện mục đích công nghệ, có thé được tách ra hoặc còn lại trong thực phẩm. Chế biến thực phâm là quá trình xử lý thực phẩm đã qua sơ chế hoặc thực phẩm tươi sống theo phương pháp công nghiệp hoặc thủ công dé tạo thành nguyên liệu thực phẩm hoặc sản phẩm thực phâm [35, Điều 2, Khoản 4]. Cơ sở kinh doanh dịch vụ ăn uống là cơ sở chế biến thức ăn bao gồm cửa hàng, quầy hàng kinh doanh thức ăn ngay, thực phẩm chín, nhà hàng ăn uống, cơ sở chế biến suất ăn sẵn, cang-tin va bép an tap thé [35, Diéu 2, Khoan 5]. Điều kiện bảo đảm an toàn thực phẩm là những quy chuẩn kỹ thuật và những quy định khác đối với thực phẩm, cơ sở sản xuất, kinh doanh thực 14 phẩm và hoạt động sản xuất, kinh doanh thực phẩm do cơ quan quản lý nhà nước có thâm quyền ban hành nhằm mục dich bao đảm thực phẩm an toàn đối với sức khoẻ, tính mạng con người [35, Điều 2, Khoản 26].
Kiểm nghiệm thực phẩm là việc thực hiện một hoặc các hoạt động thử nghiệm, đánh giá sự phù hợp với quy chuẩn kỹ thuật và tiêu chuẩn tương ứng đối với thực pham, phụ gia thực phẩm, chat hỗ trợ chế biến thực phẩm, chất bô sung vào thực phẩm, bao gói, dụng cụ, vật liệu chứa đựng thực phẩm [35, Điều 2, Khoản 7]. Kinh doanh thực phẩm là việc thực hiện một, một số hoặc tất cả các hoạt động giới thiệu, dịch vụ bảo quản, dịch vụ vận chuyển hoặc buôn bán thực phâm. Ngộ độc thực phẩm là tình trạng bệnh lý do hấp thụ thực phẩm bị ô nhiễm hoặc có chứa chất độc [35, Điều 2, Khoản 10]. Nguy co ô nhiễm thực phẩm là khả năng các tác nhân gây ô nhiễm xâm nhập vào thực phẩm trong quá trình sản xuất, kinh doanh [35, Điều 2, Khoản 11].