Thực thi Hiệp định về Các khía cạnh Liên quan đến Thương mại của Quyền Sở hữu Trí tuệ tại Việt Nam

Luận án tiến sĩ luật học về thực thi Hiệp định TRIPS tại Việt Nam. Nghiên cứu chuyên sâu về quyền sở hữu trí tuệ và pháp luật Việt Nam. Tải ngay!

• Tác giả: Thanh Thi Kieu
• Trường học: Victoria University School of Law
• Chuyên ngành: Luật
• Đề tài: Implementing the Agreement on Trade-Related Aspects of Intellectual Property Rights in Vietnam
• Loại tài liệu: Thesis - Doctor of Philosophy

Mục lục chi tiết

• TÓM TẮT
• LỜI CAM ĐOAN
• 1. Chương 1: MỞ ĐẦU - THỰC THI HIỆP ĐỊNH VỀ CÁC KHÍA CẠNH LIÊN QUAN ĐẾN THƯƠNG MẠI CỦA QUYỀN SỞ HỮU TRÍ TUỆ TẠI VIỆT NAM
• 1.1. Các linh hoạt trong bảo hộ sở hữu trí tuệ của Việt Nam theo TRIPs
• 1.2. Câu hỏi nghiên cứu, phương pháp nghiên cứu và bố cục luận án
• 1.2.3. Bố cục luận án
• 2. Chương 2: KHÁI NIỆM HÓA TÍNH LINH HOẠT CỦA PHÁP LUẬT
• 2.1. Những vấn đề của bản thân pháp luật
• 2.1.1. Pháp luật được thể hiện bằng ngôn ngữ và ngôn ngữ có tính mơ hồ
• 2.1.2. Pháp luật có thể có các quy tắc xung đột trong giải thích luật
• 2.1.2.1. Giải thích trong khuôn khổ WTO
• 2.1.2.2. Cách thức Việt Nam giải quyết các vấn đề giải thích liên quan đến WTO
• 2.1.3. Pháp luật có thể có những khoảng trống
• 2.1.4. Pháp luật có thể trở nên lỗi thời
• 2.1.5. Nhà làm luật có thể không có đủ kiến thức
• 2.2. Văn hóa và xã hội Việt Nam
• 2.2.1. Ưu tiên đời sống cộng đồng và sự hợp tác
• 2.2.2. Sự kém phát triển của thương mại, đô thị hóa và công nghiệp hóa
• 2.2.3. Các yếu tố tôn giáo và chính trị
• 2.2.4. Di sản pháp lý
• 2.2.4.1. Pháp luật thời thuộc địa Pháp hạn chế phát triển công nghiệp
• 2.2.4.2. Pháp luật xã hội chủ nghĩa phản đối sở hữu tư nhân
• 2.3. Xung đột trong môi trường WTO/TRIPs
• 2.3.1. Xung đột lợi ích giữa các thành viên đang phát triển và phát triển
• 2.3.2. TRIPs và việc tích hợp các công ước quốc tế trước đó
• 2.4. Xác định các linh hoạt của TRIPs
• 3. Chương 3: NỘI ĐỊA HÓA HIỆP ĐỊNH WTO TRIPs TẠI VIỆT NAM
• 3.1. Hội nhập của Việt Nam vào hệ thống thương mại đa phương toàn cầu
• 3.1.2. Bản ghi nhớ về chế độ ngoại thương
• 3.1.3. Các cuộc đàm phán song phương và đa phương
• 3.1.4. Các văn bản trao đổi hỏi đáp về sở hữu trí tuệ
• 3.2. Hiệp định TRIPs: Cấu trúc và nội dung chính
• 3.2.3. Các loại đối tượng quyền sở hữu trí tuệ
• 3.2.3.1. Quyền tác giả và quyền liên quan (Điều 9-14)
• 3.2.3.2. Nhãn hiệu, chỉ dẫn địa lý, kiểu dáng công nghiệp, sáng chế (Điều 15-34)
• 3.2.3.3. Thiết kế bố trí (Điều 35-38)
• 3.2.3.4. Thông tin bí mật và thực thi quyền sở hữu trí tuệ
• 3.3. Nội luật hóa các quy định của TRIPs tại Việt Nam
• 3.3.1. Giai đoạn khởi động 1995-1998
• 3.3.1.1. Bộ luật Dân sự năm 1995
• 3.3.1.2. Các quy định hướng dẫn thi hành Bộ luật Dân sự 1995
• 3.3.1.3. Những trở ngại về mặt lập pháp
• 3.3.2. Giai đoạn bao quát các đối tượng TRIPs khác 1999-2004
• 3.3.2.1. Bao quát phạm vi bảo hộ sở hữu trí tuệ
• 3.3.2.2. Các quy định về thực thi sở hữu trí tuệ
• 3.3.3. Hoàn thiện đầy đủ các yêu cầu của TRIPs 2005 -
• 3.3.3.1. Ban hành Luật Sở hữu trí tuệ và sửa đổi Bộ luật Dân sự
• 3.3.3.2. Hướng dẫn thi hành Luật Sở hữu trí tuệ và Bộ luật Dân sự mới
• 3.4. Các linh hoạt trong các điều khoản chung của TRIPs tại Việt Nam
• 3.4.1. Mức độ bảo hộ rộng hơn?
• 3.4.2. Phương thức thực thi nào?
• 3.4.3. Các điều ước quốc tế khác được tích hợp trong TRIPs?
• 3.5. Kết luận
• 4. Chương 4: QUYỀN TÁC GIẢ VÀ QUYỀN LIÊN QUAN TẠI VIỆT NAM THEO CÁC LINH HOẠT CỦA TRIPs
• 4.1. Đối tượng được bảo hộ quyền tác giả
• 4.1.2. Các trường hợp loại trừ khỏi phạm vi bảo hộ
• 4.1.2.1. Không có khả năng bảo hộ
• 4.1.2.2. Định hình
• 4.2. Trao các nhóm quyền
• 4.2.2. Quyền hưởng ứng (Droit de suite)
• 4.2.4. Li-xăng không tự nguyện đối với quyền tác giả
• 4.2.4.1. Li-xăng bắt buộc không độc quyền và không thể chuyển nhượng theo Phụ lục của Công ước Berne
• 4.2.4.2. Các loại li-xăng không tự nguyện khác theo Công ước Berne
• 4.2.5. Nhập khẩu song song và sự hết quyền
• 4.2.5.1. Hết quyền là gì?
• 4.2.5.2. Nhập khẩu song song là gì?
• 4.2.5.3. Linh hoạt của TRIPs về hết quyền sở hữu trí tuệ
• 4.3. Thời hạn bảo hộ
• 4.4. Ngoại lệ đối với hành vi xâm phạm
• 4.4.1. Ý nghĩa của điều khoản 'giới hạn' và 'ngoại lệ'
• 4.4.2. Phạm vi của điều khoản 'giới hạn' và 'ngoại lệ'
• 4.4.3. Các điều kiện tiên quyết cho giới hạn và ngoại lệ
• 4.4.4. Các ngoại lệ đối với bảo hộ quyền tác giả trong pháp luật Việt Nam
• 4.4.4.1. Các tiêu chí chung cho ngoại lệ
• 4.4.4.2. Tiêu chí trường hợp cụ thể
• 4.5. Bảo hộ quyền liên quan hoặc quyền kề cận
• 4.6. Kết luận
• 5. Chương 5: SÁNG CHẾ VÀ GIỐNG CÂY TRỒNG TẠI VIỆT NAM THEO CÁC LINH HOẠT CỦA TRIPs
• 5.1. Chi tiết hóa các tiêu chuẩn sáng chế
• 5.1.1. Tính mới
• 5.1.2. Tính sáng tạo
• 5.1.3. Khả năng áp dụng công nghiệp
• 5.2. Trật tự công cộng, đạo đức xã hội và các trường hợp loại trừ khác
• 5.2.1. Trật tự công cộng hoặc đạo đức xã hội
• 5.2.2. Phương pháp chẩn đoán, động thực vật, các quy trình sinh học chủ yếu và các loại trừ khác
• 5.3. Ngoại lệ sáng chế và li-xăng bắt buộc
• 5.3.1. Ngoại lệ đối với quyền độc quyền
• 5.3.2. Hệ thống li-xăng bắt buộc theo TRIPs và hậu TRIPs
• 5.3.3. Ngoại lệ sáng chế và li-xăng không tự nguyện tại Việt Nam
• 5.3.3.1. Ngoại lệ đối với quyền ngăn cấm sử dụng sáng chế
• 5.3.3.2. Người sử dụng trước
• 5.3.3.3. Người sử dụng tạm thời
• 5.3.3.4. Li-xăng không tự nguyện
• 5.4. Bảo hộ giống cây trồng tại Việt Nam theo TRIPs
• 5.4.1. Khả năng bảo hộ hoặc không bảo hộ sáng chế đối với thực vật và động vật
• 5.4.2. Bảo hộ giống cây trồng
• 5.4.3. Các đặc điểm chính của hệ thống giống cây trồng Việt Nam
• 5.4.3.1. Tiêu chuẩn bảo hộ giống cây trồng
• 5.4.3.2. Quyền đối với giống cây trồng
• 5.4.3.3. Thời hạn bảo hộ
• 5.4.3.4. Ngoại lệ và hạn chế
• 5.5. Kết luận
• 6. Chương 6: CÁC ĐỐI TƯỢNG BẢO HỘ KHÁC CỦA TRIPs TẠI VIỆT NAM
• 6.1. Bảo hộ nhãn hiệu và tên thương mại
• 6.1.1. Đối tượng có khả năng bảo hộ
• 6.1.3. Thời hạn bảo hộ
• 6.1.4. Chấm dứt hiệu lực nhãn hiệu đã đăng ký trên cơ sở không sử dụng
• 6.1.5. Bảo hộ nhãn hiệu nổi tiếng
• 6.1.6. Bảo hộ tên thương mại
• 6.2. Chỉ dẫn địa lý
• 6.2.1. Xác định chỉ dẫn địa lý về nguồn gốc
• 6.2.2. Bảo hộ chống lại việc sử dụng gây nhầm lẫn và không lành mạnh
• 6.2.3. Mức độ bảo hộ cao hơn đối với chỉ dẫn địa lý cho rượu vang và rượu mạnh
• 6.2.4. Ngoại lệ đối với bảo hộ chỉ dẫn địa lý
• 6.3. Kiểu dáng công nghiệp
• 6.3.1. Khả năng bảo hộ
• 6.3.1.1. Tính mới
• 6.3.1.2. Tính sáng tạo
• 6.3.1.3. Khả năng áp dụng công nghiệp
• 6.3.2. Bảo hộ kiểu dáng dệt may
• 6.3.3. Ngoại lệ đối với bảo hộ kiểu dáng công nghiệp
• 6.3.4. Thời hạn bảo hộ
• 6.4. Thiết kế bố trí (Topography) của mạch tích hợp
• 6.4.1. Hình thức pháp lý bảo hộ
• 6.4.2. Ngoại lệ hoặc giới hạn đối với quyền thiết kế bố trí
• 6.4.3. Thời hạn bảo hộ
• 6.5. Bảo hộ dữ liệu bí mật liên quan đến dược phẩm và nông hóa phẩm
• 6.6. Kết luận
• 7. Chương 7: THỰC THI QUYỀN SỞ HỮU TRÍ TUỆ TẠI VIỆT NAM THEO TRIPS
• 7.1. Các biện pháp dân sự
• 7.1.1. Phân loại các hành vi xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ
• 7.1.1.1. Thiệt hại vật chất
• 7.1.1.2. Thiệt hại tinh thần
• 7.1.2. Nghĩa vụ chứng minh
• 7.1.3. Các biện pháp dân sự đối với hành vi xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ
• 7.1.3.1. Buộc chấm dứt hành vi xâm phạm
• 7.1.3.2. Buộc xin lỗi, cải chính công khai
• 7.1.3.3. Buộc thực hiện nghĩa vụ dân sự
• 7.1.3.4. Bồi thường thiệt hại
• 7.1.3.5. Buộc tiêu hủy, phân phối hoặc đưa vào sử dụng có điều kiện
• 7.2. Các cơ quan thanh tra và kiểm soát chuyên ngành
• 7.2.1. Thanh tra chuyên ngành Khoa học và Công nghệ
• 7.2.1.1. Vi phạm hành chính về sở hữu công nghiệp
• 7.2.1.2. Hình phạt chính và bổ sung
• 7.2.1.3. Biện pháp khắc phục hậu quả hành chính
• 7.2.1.4. Thẩm quyền xử phạt
• 7.2.2. Thanh tra chuyên ngành Văn hóa - Thể thao - Du lịch
• 7.2.2.1. Chế tài chính và chế tài bổ sung
• 7.2.2.2. Biện pháp khắc phục hậu quả hành chính
• 7.2.2.3. Thẩm quyền xử phạt
• 7.2.3. Thanh tra chuyên ngành Giống cây trồng
• 7.2.4. Các đội Quản lý thị trường
• 7.3. Kết luận
• 8. Chương 8: XÉT XỬ TRANH CHẤP QUYỀN TÁC GIẢ TẠI VIỆT NAM
• 8.1. Tổng quan về xét xử sở hữu trí tuệ tại Việt Nam
• 8.1.1. Giai đoạn trước những năm 1980
• 8.1.3. Giai đoạn sau năm 1996 -
• 8.2. Quy định và thực tiễn xét xử quyền tác giả
• 8.2.1. Tác phẩm văn học nghệ thuật như sản phẩm văn hóa và xã hội
• 8.2.2. Quy định về quyền tác giả
• 8.2.2.1. Áp dụng pháp luật trước Bộ luật Dân sự 1995
• 8.2.2.2. Áp dụng Bộ luật Dân sự 1995, sửa đổi năm 2005
• 8.2.2.3. Bảo hộ tác phẩm viết
• 8.2.2.4. Bảo hộ tác phẩm âm nhạc
• 8.2.2.5. Bảo hộ các loại hình tác phẩm khác
• 8.2.2.6. Các hành vi xâm phạm quyền tác giả khác
• 8.3. Kết luận
• 9. Chương 9: KẾT LUẬN - THỰC THI HIỆP ĐỊNH VỀ CÁC KHÍA CẠNH LIÊN QUAN ĐẾN THƯƠNG MẠI CỦA QUYỀN SỞ HỮU TRÍ TUỆ TẠI VIỆT NAM
• PHỤ LỤC
• Phụ lục 1
• Phụ lục 2
• Phụ lục 3
• Phụ lục 4
• Phụ lục 5
• Phụ lục 6
• Phụ lục 7
• DANH MỤC BẢNG
• Bảng 1: Đơn xin cấp phép li-xăng không bắt buộc đối với dược phẩm tại một số quốc gia đang phát triển từ năm 2003 đến 2007
• Bảng 2: 10 vụ án quyền tác giả tại tòa án Việt Nam từ năm 1997 đến 2006 theo thẩm quyền xét xử
• Bảng 3: 10 vụ án quyền tác giả tại tòa án Việt Nam từ năm 1997 đến 2006 theo nội dung tranh chấp
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT

Tóm tắt

I. Tổng quan Hiệp định TRIPS Nền tảng Quyền SHTT ở Việt Nam

Hiệp định TRIPS (Agreement on Trade-Related Aspects of Intellectual Property Rights) đóng vai trò then chốt trong việc định hình hệ thống Quyền Sở hữu Trí tuệ (SHTT) tại Việt Nam. Hiệp định này đặt ra các tiêu chuẩn tối thiểu cho việc bảo hộ và thực thi SHTT trên phạm vi toàn cầu. Việt Nam, với tư cách là thành viên của WTO, cam kết tuân thủ các quy định của Hiệp định TRIPS. Quá trình thực thi Hiệp định TRIPS tại Việt Nam trải qua nhiều giai đoạn, từ việc nội luật hóa các quy định quốc tế vào hệ thống pháp luật quốc gia, đến việc xây dựng và củng cố các cơ chế thực thi. Việc gia nhập WTO và cam kết thực thi Hiệp định TRIPS đã tạo động lực quan trọng cho việc cải cách hệ thống SHTT của Việt Nam, góp phần thúc đẩy thương mại quốc tế, thu hút đầu tư nước ngoài và khuyến khích sáng tạo trong nước. Theo nghiên cứu của Thanh Thi Kieu, Việt Nam đã có những nỗ lực đáng kể trong việc hài hòa hóa pháp luật SHTT với tiêu chuẩn quốc tế.

1.1. Lịch sử hình thành và mục tiêu của Hiệp định TRIPS

Hiệp định TRIPS ra đời trong bối cảnh toàn cầu hóa và sự gia tăng tầm quan trọng của SHTT trong thương mại quốc tế. Mục tiêu chính của Hiệp định là thiết lập một khuôn khổ pháp lý chung, đảm bảo bảo hộ SHTT hiệu quả và ngăn chặn các hành vi xâm phạm SHTT. Hiệp định bao gồm các quy định về bản quyền, quyền liên quan, sở hữu công nghiệp, chỉ dẫn địa lý, bí mật kinh doanh và các lĩnh vực khác. Các điều khoản của TRIPS quy định chi tiết các tiêu chuẩn tối thiểu cho việc bảo hộ, cũng như các biện pháp thực thi quyền để ngăn chặn hàng giả và hàng nhái. Việc này nhằm tạo ra một sân chơi công bằng cho các doanh nghiệp và khuyến khích sự sáng tạo. Đồng thời, cũng tạo ra áp lực để các quốc gia phải điều chỉnh luật lệ cho phù hợp.

1.2. Vai trò của WTO trong việc giám sát thực thi TRIPS

WTO đóng vai trò quan trọng trong việc giám sát và đảm bảo các thành viên tuân thủ Hiệp định TRIPS. Cơ chế giải quyết tranh chấp của WTO cho phép các thành viên khiếu nại lẫn nhau nếu cho rằng có vi phạm Hiệp định TRIPS. WTO cũng cung cấp hỗ trợ kỹ thuật cho các nước đang phát triển để giúp họ thực thi hiệu quả Hiệp định TRIPS. Theo Thanh Thi Kieu, việc tham gia vào hệ thống WTO và tuân thủ Hiệp định TRIPS tạo ra một môi trường cạnh tranh công bằng hơn và khuyến khích các doanh nghiệp Việt Nam đầu tư vào nghiên cứu và phát triển, nâng cao năng lực cạnh tranh.

II. Thách thức Thực thi TRIPS Vấn nạn Hàng giả và Xâm phạm SHTT

Mặc dù đã đạt được nhiều tiến bộ, Việt Nam vẫn đối mặt với không ít thách thức trong quá trình thực thi Hiệp định TRIPS. Vấn nạn hàng giả và xâm phạm SHTT vẫn diễn ra phức tạp, gây thiệt hại lớn cho các doanh nghiệp và ảnh hưởng tiêu cực đến môi trường đầu tư. Một số yếu tố cản trở quá trình thực thi bao gồm: nhận thức về SHTT còn hạn chế trong cộng đồng, năng lực của các cơ quan thực thi còn yếu, và cơ chế phối hợp giữa các cơ quan chưa hiệu quả. Bên cạnh đó, sự phát triển nhanh chóng của công nghệ và thương mại điện tử cũng tạo ra những thách thức mới trong việc chống hàng giả và xâm phạm SHTT trên môi trường trực tuyến. Việc nội luật hóa các quy định của Hiệp định TRIPS vào hệ thống pháp luật quốc gia cũng gặp nhiều khó khăn, đòi hỏi sự điều chỉnh và sửa đổi liên tục để phù hợp với tình hình thực tế.

2.1. Thực trạng xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ tại Việt Nam

Tình trạng xâm phạm SHTT tại Việt Nam diễn ra dưới nhiều hình thức khác nhau, từ hàng giả, hàng nhái đến vi phạm bản quyền và sở hữu công nghiệp. Các sản phẩm bị làm giả phổ biến bao gồm: dược phẩm, thực phẩm chức năng, mỹ phẩm, quần áo, giày dép, điện tử và phần mềm. Xâm phạm SHTT không chỉ gây thiệt hại về kinh tế cho các chủ sở hữu quyền mà còn ảnh hưởng đến sức khỏe và an toàn của người tiêu dùng. Theo thống kê, số lượng vụ việc xâm phạm SHTT bị phát hiện và xử lý hàng năm vẫn ở mức cao, cho thấy đây là một vấn đề nhức nhối cần được giải quyết triệt để.

2.2. Nguyên nhân dẫn đến tình trạng xâm phạm SHTT

Có nhiều nguyên nhân dẫn đến tình trạng xâm phạm SHTT tại Việt Nam. Thứ nhất, nhận thức về SHTT trong cộng đồng còn hạn chế, nhiều người chưa hiểu rõ về quyền và nghĩa vụ liên quan đến SHTT. Thứ hai, lợi nhuận từ việc sản xuất và kinh doanh hàng giả, hàng nhái rất lớn, trong khi chế tài xử phạt còn chưa đủ sức răn đe. Thứ ba, năng lực của các cơ quan thực thi còn yếu, thiếu nguồn lực và kinh nghiệm để phát hiện và xử lý các vụ việc xâm phạm SHTT phức tạp. Thứ tư, cơ chế phối hợp giữa các cơ quan chức năng còn chưa hiệu quả, gây khó khăn cho công tác điều tra và xử lý.

2.3. Tác động tiêu cực của xâm phạm SHTT đến nền kinh tế Việt Nam

Xâm phạm SHTT gây ra nhiều tác động tiêu cực đến nền kinh tế Việt Nam. Đầu tiên, nó làm giảm uy tín của hàng hóa Việt Nam trên thị trường quốc tế. Thứ hai, nó làm giảm động lực đầu tư vào nghiên cứu và phát triển, ảnh hưởng đến khả năng cạnh tranh của các doanh nghiệp trong nước. Thứ ba, nó làm thất thu ngân sách nhà nước do các hoạt động sản xuất và kinh doanh hàng giả, hàng nhái thường không được kê khai và nộp thuế đầy đủ. Thứ tư, nó tạo ra một môi trường cạnh tranh không lành mạnh, gây khó khăn cho các doanh nghiệp làm ăn chân chính.

III. Giải pháp Cải cách Nâng cao Hiệu quả Thực thi Quyền SHTT

Để nâng cao hiệu quả thực thi Hiệp định TRIPS và giảm thiểu tình trạng xâm phạm SHTT, Việt Nam cần triển khai đồng bộ nhiều giải pháp. Cần tăng cường công tác tuyên truyền, phổ biến pháp luật về SHTT để nâng cao nhận thức trong cộng đồng. Cần đầu tư nâng cao năng lực cho các cơ quan thực thi, trang bị các phương tiện kỹ thuật hiện đại và đào tạo chuyên môn cho cán bộ. Cần hoàn thiện hệ thống pháp luật về SHTT, đảm bảo tính minh bạch, rõ ràng và phù hợp với các cam kết quốc tế. Cần tăng cường hợp tác quốc tế trong lĩnh vực SHTT, chia sẻ kinh nghiệm và phối hợp đấu tranh chống hàng giả, hàng nhái xuyên quốc gia. Cuối cùng, cần xây dựng một cơ chế phối hợp hiệu quả giữa các cơ quan chức năng, đảm bảo sự phối hợp chặt chẽ trong công tác điều tra, xử lý và phòng ngừa vi phạm.

3.1. Hoàn thiện hệ thống pháp luật về sở hữu trí tuệ

Việc hoàn thiện hệ thống pháp luật về sở hữu trí tuệ là yếu tố then chốt để nâng cao hiệu quả thực thi Hiệp định TRIPS. Cần rà soát, sửa đổi và bổ sung các quy định pháp luật hiện hành để đảm bảo tính đồng bộ, minh bạch và phù hợp với các cam kết quốc tế. Đặc biệt, cần chú trọng đến việc xây dựng các quy định về bảo hộ SHTT trên môi trường số, xử lý các hành vi xâm phạm bản quyền và hàng giả trực tuyến. Theo nghiên cứu của Thanh Thi Kieu, việc hoàn thiện pháp luật cần đi đôi với việc nâng cao chất lượng và hiệu quả của công tác xét xử các vụ việc liên quan đến SHTT.

3.2. Nâng cao năng lực cho các cơ quan thực thi

Các cơ quan thực thi đóng vai trò quan trọng trong việc bảo hộ SHTT và chống hàng giả, hàng nhái. Để nâng cao năng lực cho các cơ quan thực thi, cần đầu tư trang bị các phương tiện kỹ thuật hiện đại, nâng cao trình độ chuyên môn cho cán bộ và tăng cường cơ chế phối hợp giữa các cơ quan. Cần chú trọng đến việc đào tạo các chuyên gia về SHTT, có khả năng phát hiện và xử lý các vụ việc phức tạp, đặc biệt là các vụ việc liên quan đến công nghệ cao. Thanh Thi Kieu nhấn mạnh tầm quan trọng của việc xây dựng một đội ngũ cán bộ có trình độ chuyên môn cao và tinh thần trách nhiệm trong công tác thực thi quyền.

3.3. Tăng cường hợp tác quốc tế về bảo hộ SHTT

Trong bối cảnh toàn cầu hóa, việc bảo hộ SHTT không thể chỉ dựa vào nỗ lực của một quốc gia. Cần tăng cường hợp tác quốc tế trong lĩnh vực SHTT, chia sẻ kinh nghiệm và phối hợp đấu tranh chống hàng giả, hàng nhái xuyên quốc gia. Việt Nam cần chủ động tham gia vào các tổ chức quốc tế về SHTT, ký kết các hiệp định song phương và đa phương về SHTT, và phối hợp với các nước trong khu vực và trên thế giới để giải quyết các vấn đề chung về SHTT.

IV. Ứng dụng Thực tiễn Cơ chế giải quyết tranh chấp Quyền SHTT ở VN

Việc xây dựng và hoàn thiện cơ chế giải quyết tranh chấp về quyền SHTT là một yếu tố quan trọng để đảm bảo hiệu quả thực thi Hiệp định TRIPS tại Việt Nam. Cơ chế này bao gồm nhiều hình thức giải quyết khác nhau, từ thương lượng, hòa giải đến trọng tài và tòa án. Mỗi hình thức có những ưu điểm và nhược điểm riêng, phù hợp với từng loại tranh chấp và từng giai đoạn khác nhau. Việc lựa chọn hình thức giải quyết tranh chấp phù hợp sẽ giúp tiết kiệm thời gian, chi phí và bảo vệ quyền lợi hợp pháp của các bên liên quan. Cần tạo điều kiện thuận lợi cho các bên trong việc tiếp cận các hình thức giải quyết tranh chấp, đồng thời nâng cao năng lực của các cơ quan và tổ chức giải quyết tranh chấp.

4.1. Các hình thức giải quyết tranh chấp SHTT phổ biến

Các hình thức giải quyết tranh chấp về quyền SHTT phổ biến tại Việt Nam bao gồm: thương lượng, hòa giải, trọng tài và tòa án. Thương lượng là hình thức đơn giản và ít tốn kém nhất, thường được sử dụng để giải quyết các tranh chấp nhỏ. Hòa giải là hình thức giải quyết tranh chấp thông qua một bên thứ ba trung gian, có vai trò giúp các bên tìm kiếm một giải pháp chung. Trọng tài là hình thức giải quyết tranh chấp thông qua một hội đồng trọng tài, có thẩm quyền đưa ra phán quyết ràng buộc các bên. Tòa án là hình thức giải quyết tranh chấp thông qua hệ thống tòa án, có thẩm quyền đưa ra phán quyết cuối cùng và cưỡng chế thi hành.

4.2. Vai trò của Tòa án trong giải quyết tranh chấp SHTT

Tòa án đóng vai trò quan trọng trong việc giải quyết tranh chấp về quyền SHTT, đặc biệt là các tranh chấp phức tạp và có giá trị lớn. Tòa án có thẩm quyền xét xử các vụ việc xâm phạm SHTT, áp dụng các biện pháp cưỡng chế và buộc các bên vi phạm bồi thường thiệt hại. Để nâng cao hiệu quả hoạt động của tòa án, cần nâng cao trình độ chuyên môn cho thẩm phán, trang bị các phương tiện kỹ thuật hiện đại và đảm bảo tính độc lập, khách quan trong quá trình xét xử. Thanh Thi Kieu nhấn mạnh tầm quan trọng của việc xây dựng một hệ thống tòa án chuyên biệt về SHTT để giải quyết các vụ việc một cách nhanh chóng và hiệu quả.

4.3. Thực tiễn xét xử các vụ xâm phạm SHTT tại Việt Nam

Thực tiễn xét xử các vụ xâm phạm SHTT tại Việt Nam cho thấy vẫn còn nhiều khó khăn và thách thức. Một số vụ việc kéo dài do phức tạp về chứng cứ và quy trình tố tụng. Mức bồi thường thiệt hại thường thấp so với thiệt hại thực tế mà các chủ sở hữu quyền phải gánh chịu, chưa đủ sức răn đe. Cần có những cải cách trong quy trình tố tụng, nâng cao chất lượng chứng cứ và tăng mức bồi thường thiệt hại để đảm bảo quyền lợi hợp pháp của các chủ sở hữu quyền.

V. Phân tích Tác động Hiệp định TRIPS ảnh hưởng đến Kinh tế Xã hội

Việc thực thi Hiệp định TRIPS có tác động nhiều mặt đến kinh tế và xã hội của Việt Nam. Về kinh tế, Hiệp định TRIPS thúc đẩy thương mại quốc tế, thu hút đầu tư nước ngoài và khuyến khích sáng tạo trong nước. Về xã hội, Hiệp định TRIPS góp phần nâng cao nhận thức về SHTT, bảo vệ quyền lợi của người tiêu dùng và tạo ra một môi trường cạnh tranh lành mạnh. Tuy nhiên, việc thực thi Hiệp định TRIPS cũng đặt ra những thách thức đối với các doanh nghiệp trong nước, đặc biệt là các doanh nghiệp nhỏ và vừa, đòi hỏi họ phải nâng cao năng lực cạnh tranh và tuân thủ các quy định về SHTT. Cần có những chính sách hỗ trợ phù hợp để giúp các doanh nghiệp vượt qua những thách thức này và tận dụng tối đa những cơ hội mà Hiệp định TRIPS mang lại.

5.1. Tác động tích cực của TRIPS đến thương mại quốc tế

Việc thực thi Hiệp định TRIPS giúp tạo ra một môi trường pháp lý ổn định và minh bạch cho thương mại quốc tế, giảm thiểu rủi ro và tăng cường niềm tin của các nhà đầu tư nước ngoài. Các doanh nghiệp nước ngoài sẽ yên tâm hơn khi đầu tư vào Việt Nam, biết rằng quyền SHTT của họ sẽ được bảo hộ một cách hiệu quả. Điều này góp phần thúc đẩy dòng vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) vào Việt Nam, tạo ra nhiều việc làm và thúc đẩy tăng trưởng kinh tế.

5.2. Ảnh hưởng của TRIPS đến ngành công nghiệp và sáng tạo

Hiệp định TRIPS khuyến khích các doanh nghiệp đầu tư vào nghiên cứu và phát triển (R&D), tạo ra những sản phẩm và dịch vụ mới có giá trị gia tăng cao. Việc bảo hộ SHTT giúp các doanh nghiệp thu hồi được vốn đầu tư và có động lực để tiếp tục đổi mới sáng tạo. Điều này góp phần nâng cao năng lực cạnh tranh của các doanh nghiệp Việt Nam trên thị trường quốc tế và thúc đẩy sự phát triển của ngành công nghiệp.

5.3. Tác động xã hội Nâng cao nhận thức và bảo vệ người tiêu dùng

Việc thực thi Hiệp định TRIPS góp phần nâng cao nhận thức của người dân về SHTT, giúp họ hiểu rõ hơn về quyền và nghĩa vụ của mình trong lĩnh vực này. Điều này cũng giúp người tiêu dùng nhận biết và phân biệt được hàng thật và hàng giả, tránh mua phải hàng nhái, hàng kém chất lượng. Đồng thời, tạo môi trường cạnh tranh lành mạnh, khuyến khích các doanh nghiệp nâng cao chất lượng sản phẩm, dịch vụ để thu hút khách hàng.

VI. Triển vọng Tương lai Hoàn thiện Thực thi TRIPS và Phát triển SHTT

Trong bối cảnh hội nhập quốc tế ngày càng sâu rộng, việc tiếp tục hoàn thiện hệ thống pháp luật và nâng cao hiệu quả thực thi Hiệp định TRIPS là một yêu cầu cấp thiết đối với Việt Nam. Cần chủ động nắm bắt những xu hướng mới trong lĩnh vực SHTT, ứng dụng các công nghệ hiện đại để chống hàng giả và xâm phạm SHTT. Cần xây dựng một hệ sinh thái SHTT năng động, khuyến khích sự sáng tạo và bảo vệ quyền lợi của các nhà sáng tạo. Cần tăng cường hợp tác với các nước trên thế giới để giải quyết các vấn đề chung về SHTT và xây dựng một hệ thống SHTT toàn cầu công bằng, hiệu quả và bền vững.

6.1. Ứng dụng công nghệ trong chống xâm phạm SHTT

Việc ứng dụng công nghệ là một giải pháp hiệu quả để chống xâm phạm SHTT, đặc biệt là trên môi trường số. Các công nghệ như blockchain, trí tuệ nhân tạo (AI) và Internet of Things (IoT) có thể được sử dụng để theo dõi, xác thực và ngăn chặn các hành vi xâm phạm bản quyền, hàng giả và hàng nhái. Cần khuyến khích các doanh nghiệp áp dụng các công nghệ này để bảo vệ SHTT của mình và tạo ra một môi trường kinh doanh an toàn, minh bạch.

6.2. Phát triển hệ sinh thái SHTT quốc gia

Để thúc đẩy sự sáng tạo và phát triển SHTT, cần xây dựng một hệ sinh thái SHTT năng động, bao gồm các cơ quan nhà nước, các tổ chức nghiên cứu, các trường đại học, các doanh nghiệp và các nhà đầu tư. Cần tạo ra một môi trường thuận lợi cho các nhà sáng tạo, cung cấp các dịch vụ hỗ trợ về SHTT, và khuyến khích các hoạt động chuyển giao công nghệ và thương mại hóa SHTT.

6.3. Hợp tác quốc tế để xây dựng hệ thống SHTT toàn cầu

Các vấn đề về SHTT thường mang tính toàn cầu, đòi hỏi sự hợp tác giữa các quốc gia để giải quyết. Cần tăng cường hợp tác quốc tế để xây dựng một hệ thống SHTT toàn cầu công bằng, hiệu quả và bền vững. Việc này bao gồm việc chia sẻ thông tin, kinh nghiệm, phối hợp đấu tranh chống hàng giả, hàng nhái, và xây dựng các quy tắc, chuẩn mực chung về SHTT.

Nội dung chính

Tổng quan luận án

Luận án tiến sĩ luật học Implementing the Agreement on Trade-Related Aspects of Intellectual Property Rights in Vietnam (Thực thi Hiệp định về các khía cạnh liên quan đến thương mại của quyền sở hữu trí tuệ tại Việt Nam) do nghiên cứu sinh Kiều Thị Thanh (Thanh Thi Kieu) thực hiện tại Khoa Luật, Đại học Victoria (Melbourne, Úc), hoàn thành và hiệu đính năm 2014. Công trình có dung lượng không quá 100.000 từ (không tính bảng biểu, phụ lục và tài liệu tham khảo), nghiên cứu quá trình nội địa hóa và thực thi các nghĩa vụ quốc tế về sở hữu trí tuệ theo Hiệp định TRIPs của Tổ chức Thương mại Thế giới (WTO) vào hệ thống pháp luật quốc gia của Việt Nam.

Tính cấp thiết và khoảng trống nghiên cứu

Sau khi chính thức gia nhập WTO năm 2007, Việt Nam đã xây dựng hệ thống pháp luật thực định tương đối toàn diện nhằm hài hòa hóa các tiêu chuẩn bảo hộ quyền sở hữu trí tuệ với cộng đồng quốc tế, kết hợp giữa pháp luật nội dung và các quy định thủ tục thực thi quyền. Tuy nhiên, các phân tích về cấy ghép pháp luật (legal transplant) trước đó thường bỏ qua bối cảnh rộng lớn hơn về các hạn chế cố hữu của pháp luật: tính mơ hồ của ngôn ngữ pháp lý, các quy tắc giải thích xung đột, khoảng trống luật pháp, sự thay đổi công nghệ - xã hội khó dự báo, cũng như năng lực và kinh nghiệm còn hạn chế của các nhà lập pháp.

Khoảng trống nghiên cứu được tác giả xác định là: Việc chuyển giao các chuẩn mực pháp lý quốc tế bắt nguồn từ các hệ thống phương Tây vào một quốc gia có nền tảng nông nghiệp, chịu ảnh hưởng của Nho giáo, Phật giáo và di sản pháp luật xã hội chủ nghĩa như Việt Nam đã tạo ra những xung đột nội tại. Trong truyền thống văn hóa Việt Nam, các sản phẩm sáng tạo của con người vốn không được coi là tài sản thuộc sở hữu tư nhân độc quyền. Luận án chỉ ra rằng Việt Nam chưa tận dụng đầy đủ các "độ linh hoạt" (flexibilities) mà Hiệp định TRIPs cho phép các nước đang phát triển áp dụng để thiết kế chính sách phù hợp với điều kiện kinh tế - xã hội cụ thể của đất nước. Tính khái quát quá mức của văn bản luật tạo ra các khoảng trống và sự mơ hồ, gây trở ngại cho các cơ quan hành chính và thẩm phán khi áp dụng luật nếu thiếu các văn bản hướng dẫn thi hành chi tiết.

Mục tiêu và câu hỏi nghiên cứu

1. Mục tiêu nghiên cứu:

   • Đối chiếu và lập bản đồ (mapping) toàn diện giữa các nghĩa vụ thành viên WTO theo Hiệp định TRIPs với hệ thống pháp luật quốc gia của Việt Nam.
   • Phân tích cách thức Việt Nam vận dụng các độ linh hoạt trong TRIPs để điều chỉnh các nghĩa vụ quốc tế nhằm phục vụ mục tiêu phát triển kinh tế - xã hội của một quốc gia đang phát triển.
   • Đánh giá thực trạng áp dụng pháp luật và thực thi quyền sở hữu trí tuệ thông qua các chế tài dân sự, hành chính và hoạt động xét xử thực tế tại tòa án.

2. Câu hỏi nghiên cứu:

   • (1) Những độ linh hoạt nào được quy định trong Hiệp định TRIPs và chúng có thể được khái niệm hóa như thế nào dưới góc độ lý thuyết pháp lý và các rào cản cấy ghép pháp luật?
   • (2) Hệ thống pháp luật Việt Nam đã nội địa hóa các quy định của TRIPs qua các giai đoạn lịch sử như thế nào và mức độ tận dụng các độ linh hoạt ra sao trong từng lĩnh vực cụ thể (quyền tác giả, bằng sáng chế, giống cây trồng, nhãn hiệu, chỉ dẫn địa lý, kiểu dáng công nghiệp, thiết kế bố trí mạch tích hợp và thông tin bí mật)?
   • (3) Cơ chế thực thi quyền và thực tiễn xét xử các vụ việc sở hữu trí tuệ (đặc biệt là tranh chấp quyền tác giả) tại hệ thống Tòa án nhân dân và các cơ quan thanh tra hành chính tại Việt Nam đang đối mặt với những trở ngại cấu trúc và lỗ hổng thực tiễn nào?

Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

• Đối tượng nghiên cứu: Các điều khoản của Hiệp định TRIPs, các công ước quốc tế liên quan (Công ước Paris, Công ước Berne, Công ước Rome, Hiệp ước Washington/IPIC, Công ước UPOV) và hệ thống văn bản quy phạm pháp luật Việt Nam về sở hữu trí tuệ (Bộ luật Dân sự 1995, Bộ luật Dân sự 2005, Luật Sở hữu trí tuệ 2005 sửa đổi, bổ sung 2009, Bộ luật Tố tụng Dân sự 2004 sửa đổi 2011, Luật Xử lý vi phạm hành chính 2012, các Nghị định và Thông tư hướng dẫn thi hành).
• Phạm vi không gian: Lãnh thổ Việt Nam trong mối tương quan so sánh với chuẩn mực WTO và kinh nghiệm lập pháp của một số quốc gia đang phát triển và phát triển (Trung Quốc, Ấn Độ, Brazil, Hoa Kỳ, Liên minh Châu Âu, Úc).
• Phạm vi thời gian: Tập trung sâu vào giai đoạn chuẩn bị và gia nhập WTO (từ năm 1995 đến 2014), đồng thời điểm lại các tiền lệ pháp lý từ thời kỳ thuộc địa Pháp, các sắc lệnh giai đoạn 1945–1954 và pháp luật thời kỳ kinh tế kế hoạch hóa tập trung trước Đổi mới 1986.

---

Tổng quan tài liệu và vị trí của luận án

Luận án tổng thuật có hệ thống các công trình nghiên cứu quốc tế và trong nước thuộc các nhóm chủ đề chính:

Nhóm chủ đề	Tác giả và công trình tiêu biểu	Trọng tâm nghiên cứu được điểm lại
Lý thuyết cấy ghép pháp luật và triết lý pháp lý	Alan Watson (1976), H.L.A. Hart (1961, 1983), Hans Kelsen (1967), Karl Llewellyn (1960, 1962), Brian Bix (1993, 2003), John Locke (1690), Georg Hegel (1821), Max Weber (1954).	Bản chất của ngôn ngữ pháp lý, tính bất định, khoảng trống pháp luật và sự tương tác giữa quy tắc du nhập với cấu trúc xã hội bản địa.
TRIPs, độ linh hoạt và các nước đang phát triển	Carlos M. Correa (2000, 2007), Peter Drahos và Ruth Mayne (2002), Daniel Gervais (1998, 2003), Keith E. Maskus (2000, 2004), Jerome H. Reichman (2008), Jayashree Watal (2000), Carolyn Deere (2009), Duncan Matthews (2002, 2005), Peter K. Yu (2000, 2006, 2007).	Phân tích xung đột lợi ích Bắc - Nam, các điều khoản mở của TRIPs, vấn đề tiếp cận dược phẩm y tế công cộng và cơ chế cấp phép bắt buộc (compulsory licensing).
Cải cách pháp luật và sở hữu trí tuệ tại Việt Nam và Trung Quốc	John Gillespie (2006), Pip Nicholson (2007), Phạm Duy Nghĩa (2002, 2004, 2005), Nguyễn Thanh Tú (2010), William P. Alford (1995), Martin K. Dimitrov (2009), Andrew Mertha (2005), Randall Peerenboom (2007).	Khảo sát quá trình chuyển đổi pháp luật kinh tế, ảnh hưởng của văn hóa truyền thống Á Đông, di sản xã hội chủ nghĩa và những thách thức trong việc xây dựng nhà nước pháp quyền.
Văn hóa, lịch sử và xã hội Việt Nam	Trần Ngọc Thêm (1996, 2001), Phan Kế Bính (1915, 2001), Đào Duy Anh (1974), Lê Mạnh Thát (1999, 2000, 2002).	Cấu trúc làng xã, tính cộng đồng, sự kém phát triển của thương nghiệp truyền thống và tác động của hệ tư tưởng Nho - Phật đối với nhận thức về quyền sở hữu cá nhân.

Khoảng trống luận án lựa chọn giải quyết: Phần lớn các nghiên cứu hiện hành về thực thi TRIPs tại Việt Nam chỉ dừng lại ở mức liệt kê các sửa đổi điều luật nhằm tuân thủ cam kết đàm phán, hoặc tiếp cận thuần túy dưới góc độ kỹ thuật lập pháp. Luận án của Kiều Thị Thanh giải quyết khoảng trống này bằng cách đặt toàn bộ quá trình lập pháp và thực thi sở hữu trí tuệ của Việt Nam vào khung lý thuyết tổng hợp: kết hợp giữa phân tích ngôn ngữ pháp lý, lý thuyết cấy ghép pháp luật và khảo cứu sâu sắc các yếu tố lịch sử, văn hóa, chính trị của Việt Nam.

---

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Cơ sở lý thuyết và khung phân tích

• Lý thuyết cấy ghép pháp luật (Legal Transplant Theory): Dựa trên các luận điểm của Alan Watson và các học giả nghiên cứu luật so sánh đương đại (như David Nelken, Patrick Glenn), luận án phân tích sự dịch chuyển của các quy tắc pháp lý từ hệ thống pháp luật quốc tế vào môi trường pháp lý Việt Nam.
• Lý thuyết về ngôn ngữ và tính bất định của pháp luật (Law, Language and Legal Indeterminacy): Luận án sử dụng quan điểm của H.L.A. Hart (về cấu trúc mở của ngôn ngữ pháp luật), Karl Llewellyn (chủ nghĩa hiện thực pháp lý), Brian Bix, Frederick Schauer và Sanford Schane để chỉ ra rằng ngôn ngữ bản thân nó có tính mơ hồ, dẫn đến các quy tắc giải thích xung đột và tạo ra các khoảng trống pháp lý (gaps in law).
• Khung phân tích "Độ linh hoạt của TRIPs" (TRIPs Flexibilities): Dựa trên các công trình của Carlos Correa, UNCTAD-ICTSD và Tuyên bố Doha 2001 về TRIPs và Sức khỏe cộng đồng, luận án phân loại các độ linh hoạt thành: quyền tự do lựa chọn phương thức thực thi, quyền xác định tiêu chuẩn bảo hộ, các ngoại lệ và giới hạn quyền độc quyền, cơ chế cấp phép không tự nguyện (compulsory licensing), và quyền tự do lựa chọn chế độ cạn quyền (exhaustion of rights/parallel imports).

Phương pháp nghiên cứu

Luận án sử dụng phương pháp nghiên cứu định tính đa ngành trong khoa học pháp lý:

• Phương pháp phân tích văn bản quy phạm pháp luật (Statutory Analysis): Phân tích câu chữ, cấu trúc logic, giải thích ngữ nghĩa các điều ước quốc tế của WTO/WIPO và hệ thống luật thực định của Việt Nam.
• Phương pháp luật học so sánh (Comparative Legal Analysis): Đối chiếu quy định của Việt Nam với các quy định tối thiểu của TRIPs, đồng thời so sánh với luật chuyên ngành của các quốc gia như Trung Quốc, Ấn Độ, Thái Lan, Brazil, Hoa Kỳ, Úc và Liên minh Châu Âu.
• Phương pháp nghiên cứu lịch sử - văn hóa - xã hội học pháp luật: Khảo sát nguồn gốc lịch sử pháp lý của Việt Nam qua các thời kỳ phong kiến, thuộc địa Pháp, thời kỳ chiến tranh và bao cấp, nhằm giải thích thái độ tiếp nhận của xã hội đối với khái niệm sở hữu trí tuệ.
• Phương pháp nghiên cứu án lệ và thực tiễn xét xử (Case Study Analysis): Phân tích thực chứng các báo cáo thường niên của Tòa án nhân dân tối cao (từ 1999 đến 2010), các quyết định giải quyết khiếu nại của Cục Sở hữu trí tuệ và 10 vụ án tranh chấp quyền tác giả tiêu biểu được xét xử tại Tòa án Việt Nam trong giai đoạn 1997–2006.

Nguồn tư liệu và dữ liệu

• Văn kiện đàm phán gia nhập WTO của Việt Nam: Bản ghi nhớ về Chế độ Ngoại thương (WT/ACC/VNM/2), các câu hỏi - trả lời đàm phán, Kế hoạch Hành động Lập pháp (WT/ACC/VNM/31 và các bản sửa đổi từ Rev.1 đến Rev.5), Báo cáo của Ban Công tác gia nhập (WT/ACC/VNM/48).
• Các báo cáo giải quyết tranh chấp của WTO (WTO Panel and Appellate Body Reports) như India – Patents, Canada – Pharmaceutical Products, US – Section 110(5) Copyright Act, Brazil – Retreaded Tyres.
• Hệ thống văn bản quy phạm pháp luật Việt Nam từ năm 1945 đến năm 2014.

---

Nội dung chính theo từng chương

Chương 1: Giới thiệu - Thực thi Hiệp định về các khía cạnh liên quan đến thương mại của quyền sở hữu trí tuệ tại Việt Nam (Introduction - Implementing the Agreement on Trade-Related Aspects of Intellectual Property Rights in Vietnam)

Chương này giới thiệu bối cảnh hội nhập quốc tế của Việt Nam, đặt vấn đề nghiên cứu về việc vận dụng các độ linh hoạt của TRIPs trong quá trình lập pháp. Tác giả trình bày mục tiêu, câu hỏi nghiên cứu, phương pháp luận và cấu trúc tổng thể của luận án gồm 9 chương.

Chương 2: Khái niệm hóa độ linh hoạt của pháp luật (Conceptualizing Law’s Flexibility)

Chương 2 xây dựng khung lý thuyết nền tảng cho toàn bộ luận án, chia thành 4 nội dung chính:

• Các vấn đề nội tại của pháp luật: Ngôn ngữ pháp lý chứa đựng tính mơ hồ; sự tồn tại của các quy tắc giải thích pháp luật xung đột (giải thích trong khuôn khổ WTO theo Công ước Vienna 1969 và cách xử lý của Việt Nam); khoảng trống trong luật; hiện tượng luật bị lạc hậu trước sự phát triển kinh tế - công nghệ; và sự thiếu hụt kiến thức, kinh nghiệm của cơ quan lập pháp.
• Văn hóa và xã hội Việt Nam: Truyền thống coi trọng đời sống cộng đồng và tinh thần hợp tác; sự kém phát triển của thương mại, đô thị hóa và công nghiệp hóa trong lịch sử; các nhân tố tôn giáo - chính trị (Nho giáo, Phật giáo); và di sản pháp lý (pháp luật thời thuộc địa Pháp kìm hãm công nghiệp, pháp luật xã hội chủ nghĩa phủ nhận chế độ tư hữu tài sản).
• Xung đột trong môi trường WTO/TRIPs: Mâu thuẫn lợi ích giữa các nước phát triển và đang phát triển; vấn đề kết hợp các công ước quốc tế trước đó (Berne, Paris, Rome).
• Xác định vị trí các độ linh hoạt của TRIPs: Phân định ranh giới giữa nghĩa vụ bắt buộc và các không gian mở dành cho nhà làm luật quốc gia.

Chương 3: Nội địa hóa Hiệp định WTO TRIPs tại Việt Nam (Localizing the WTO TRIPs Agreement in Vietnam)

Chương 3 tái hiện chi tiết tiến trình tiếp nhận TRIPs vào hệ thống pháp luật Việt Nam:

• Quá trình đàm phán gia nhập WTO: Từ Bản ghi nhớ về Chế độ Ngoại thương (1996), các vòng đàm phán song phương và đa phương, các văn bản trao đổi chất vấn - trả lời về sở hữu trí tuệ.
• Cấu trúc và nội dung chính của Hiệp định TRIPs: Quy định chung, các tiêu chuẩn bảo hộ theo từng đối tượng và cơ chế thực thi.
• Ba giai đoạn nội địa hóa TRIPs tại Việt Nam:
  1. Giai đoạn khởi động (1995–1998): Ban hành Bộ luật Dân sự 1995 (Phần thứ sáu về Quyền sở hữu trí tuệ và chuyển giao công nghệ), các nghị định hướng dẫn (Nghị định 63/CP, Nghị định 76/CP) và nhận diện các rào cản lập pháp ban đầu.
  2. Giai đoạn mở rộng phạm vi đối tượng theo TRIPs (1999–2004): Ban hành các quy định về bí mật kinh doanh, chỉ dẫn địa lý, tên thương mại, chống cạnh tranh không lành mạnh (Nghị định 54/2000/NĐ-CP), giống cây trồng mới (Nghị định 13/2001/NĐ-CP) và thiết kế bố trí mạch tích hợp (Nghị định 42/2003/NĐ-CP).
  3. Giai đoạn hoàn thiện đầy đủ các yêu cầu của TRIPs (từ 2005): Ban hành Luật Sở hữu trí tuệ 2005, sửa đổi Bộ luật Dân sự 2005, ban hành hệ thống Nghị định hướng dẫn toàn diện (Nghị định 100/2006/NĐ-CP, 103/2006/NĐ-CP, 104/2006/NĐ-CP, 105/2006/NĐ-CP, 106/2006/NĐ-CP) và Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Sở hữu trí tuệ năm 2009.
• Đánh giá việc áp dụng độ linh hoạt trong các điều khoản chung của TRIPs: Vấn đề bảo hộ vượt chuẩn (TRIPs-plus), lựa chọn phương thức thực thi và việc tham gia các điều ước quốc tế khác.

Chương 4: Quyền tác giả và quyền liên quan tại Việt Nam dưới các độ linh hoạt của TRIPs (Copyright and Related Rights in Vietnam under TRIPs’ Flexibilities)

Chương này đánh giá các quy định pháp luật Việt Nam về quyền tác giả và quyền liên quan:

• Đối tượng được bảo hộ quyền tác giả và các trường hợp loại trừ (tính không thể bảo hộ, điều kiện định hình - fixation).
• Chùm quyền tác giả: Phân tích quyền nhân thân và quyền tài sản, quyền hưởng tiền bản quyền khi tác phẩm nghệ thuật được bán lại (droit de suite).
• Cơ chế cấp phép không tự nguyện (Non-voluntary/compulsory licensing) theo Phụ lục của Công ước Berne và các quy định liên quan.
• Nhập khẩu song song (Parallel imports) và nguyên tắc cạn quyền (Exhaustion of rights) trong quyền tác giả.
• Thời hạn bảo hộ và các trường hợp ngoại lệ, giới hạn quyền tác giả: Phân tích tiêu chí ba bước (Three-step test) theo Điều 13 TRIPs, đối chiếu với tiêu chí chung và các trường hợp ngoại lệ cụ thể trong Luật Sở hữu trí tuệ Việt Nam.
• Quy định bảo hộ quyền liên quan của người biểu diễn, nhà sản xuất bản ghi âm/ghi hình và tổ chức phát sóng.

Chương 5: Bằng sáng chế và giống cây trồng tại Việt Nam dưới các độ linh hoạt của TRIPs (Patents and Plant Varieties in Vietnam under TRIPs’ Flexibilities)

Chương 5 phân tích hai lĩnh vực có ý nghĩa sống còn đối với y tế và nông nghiệp:

• Tiêu chuẩn cấp bằng độc quyền sáng chế: Tính mới (novelty), trình độ sáng tạo (inventive step) và khả năng áp dụng công nghiệp (industrial applicability).
• Các trường hợp loại trừ khả năng cấp bằng sáng chế: Trật tự công cộng và đạo đức xã hội (ordre public or morality), phương pháp chẩn đoán, điều trị bệnh, thực vật và động vật, các quy trình thuần sinh học.
• Các ngoại lệ quyền sáng chế và hệ thống cấp phép bắt buộc: Phân tích cơ chế cấp phép bắt buộc sau Tuyên bố Doha (đối chiếu Bảng 1 của luận án về đơn xin cấp phép sáng chế dược phẩm không tự nguyện tại một số nước đang phát triển giai đoạn 2003–2007); các quy định của Việt Nam về quyền của người sử dụng trước (prior user), người sử dụng trung gian (interim user) và căn cứ cấp phép không tự nguyện.
• Bảo hộ giống cây trồng: Lựa chọn hệ thống bảo hộ chuyên biệt (sui generis) theo Công ước UPOV, các tiêu chí bảo hộ (tính mới, tính khác biệt, tính đồng nhất, tính ổn định - DUS), quyền của người chọn giống, thời hạn bảo hộ và các ngoại lệ dành cho nông dân lưu giữ giống cây trồng.

Chương 6: Các đối tượng bảo hộ khác của TRIPs tại Việt Nam (Other TRIPs Categories of Protection in Vietnam)

Khảo sát các đối tượng sở hữu công nghiệp còn lại:

• Nhãn hiệu và tên thương mại: Đối tượng bảo hộ, thời hạn, việc chấm dứt hiệu lực văn bằng do không sử dụng, bảo hộ nhãn hiệu nổi tiếng và phân định ranh giới giữa nhãn hiệu và tên thương mại.
• Chỉ dẫn địa lý (Geographical Indications): Tiêu chí xác định nguồn gốc địa lý, bảo hộ chống lại việc sử dụng gây nhầm lẫn/cạnh tranh không lành mạnh, mức độ bảo hộ nâng cao dành cho rượu vang và rượu mạnh (Điều 23 TRIPs), cùng các ngoại lệ bảo hộ.
• Kiểu dáng công nghiệp: Tiêu chí bảo hộ (tính mới, tính sáng tạo, khả năng áp dụng công nghiệp), bảo hộ kiểu dáng hàng dệt may và các trường hợp ngoại lệ.
• Thiết kế bố trí mạch tích hợp bán dẫn: Hình thức bảo hộ pháp lý chuyên biệt, thời hạn và các giới hạn quyền.
• Thông tin bí mật và dữ liệu thử nghiệm: Bảo vệ dữ liệu thử nghiệm bí mật phục vụ đăng ký lưu hành dược phẩm và hóa chất nông nghiệp chống lại việc sử dụng thương mại không lành mạnh.

Chương 7: Thực thi quyền sở hữu trí tuệ tại Việt Nam theo TRIPs (Enforcement of Intellectual Property Rights in Vietnam under TRIPs)

Chương 7 tập trung vào các chế tài xử lý vi phạm:

• Chế tài dân sự: Phân loại tổn thất (thiệt hại vật chất và thiệt hại tinh thần), nghĩa vụ chứng minh (burden of proof), các biện pháp khắc phục dân sự (buộc chấm dứt hành vi, xin lỗi - cải chính công khai, bồi thường thiệt hại, tiêu hủy hoặc phân phối hàng hóa vi phạm phi thương mại).
• Chế tài hành chính - kênh thực thi chủ đạo tại Việt Nam: Phân tích thẩm quyền, hình thức xử phạt chính, phạt bổ sung và biện pháp khắc phục hậu quả của các lực lượng thanh tra chuyên ngành:
  • Thanh tra Khoa học và Công nghệ (xử lý vi phạm sở hữu công nghiệp).
  • Thanh tra Văn hóa, Thể thao và Du lịch (xử lý vi phạm quyền tác giả, quyền liên quan).
  • Thanh tra Nông nghiệp và Phát triển nông thôn (xử lý vi phạm giống cây trồng).
  • Lực lượng Quản lý thị trường (kiểm tra, kiểm soát hàng giả, xâm phạm nhãn hiệu lưu thông nội địa).

Chương 8: Xét xử các tranh chấp quyền tác giả tại Việt Nam (The Hearing of Copyright Disputes in Vietnam)

Chương này nghiên cứu thực tiễn hoạt động của Tòa án nhân dân trong việc giải quyết tranh chấp quyền tác giả:

• Tổng quan các giai đoạn xét xử sở hữu trí tuệ tại Việt Nam: Giai đoạn trước thập niên 1980 và giai đoạn sau khi Bộ luật Dân sự 1995 có hiệu lực (từ năm 1996).
• Nhận thức xã hội và tư pháp: Coi tác phẩm văn học nghệ thuật là sản phẩm văn hóa - xã hội hơn là tài sản thương mại thuần túy.
• Phân tích thực chứng 10 vụ án quyền tác giả tiêu biểu được xét xử tại Tòa án trong giai đoạn 1997–2006 (đối chiếu Bảng 2 và Bảng 3 trong văn bản luận án về phân loại vụ án theo thẩm quyền tòa án và theo nhóm vấn đề tranh chấp):

Bảng 2: Phân bố 10 vụ án quyền tác giả tại Tòa án Việt Nam (1997–2006) theo cấp xét xử / địa hạt
- Tòa án nhân dân TP. Hà Nội và Tòa án nhân dân TP. Hồ Chí Minh chiếm đa số các vụ việc sơ thẩm và phúc thẩm.

Bảng 3: Phân loại 10 vụ án quyền tác giả tại Tòa án Việt Nam (1997–2006) theo bản chất tranh chấp
- Tranh chấp quyền tác giả đối với tác phẩm viết (sách, tiểu thuyết, bài báo).
- Tranh chấp bản quyền tác phẩm âm nhạc (sử dụng ca khúc, trả nhuận bút).
- Tranh chấp các loại hình tác phẩm khác và hành vi xâm phạm quyền đứng tên, bảo vệ sự toàn vẹn của tác phẩm.

• Khảo sát việc áp dụng các quy định tiền Bộ luật Dân sự 1995, Bộ luật Dân sự 1995 và Luật Sở hữu trí tuệ 2005 trong việc bảo hộ tác phẩm viết, âm nhạc và các vi phạm quyền nhân thân/tài sản.

Chương 9: Kết luận - Thực thi Hiệp định về các khía cạnh liên quan đến thương mại của quyền sở hữu trí tuệ tại Việt Nam (Conclusion - Implementing the Agreement on Trade-Related Aspects of Intellectual Property Rights in Vietnam)

Chương kết luận tổng hợp toàn bộ các phát hiện nghiên cứu, đánh giá sự tương thích giữa văn bản luật và thực tế áp dụng, đồng thời đưa ra các kết luận tổng quát về việc vận dụng các độ linh hoạt của TRIPs tại Việt Nam.

---

Kết quả và những đóng góp mới

Những đóng góp mới về mặt lý luận và học thuật

1. Mở rộng lý thuyết cấy ghép pháp luật: Luận án chỉ ra rằng sự thành bại của việc cấy ghép các hiệp định quốc tế (như TRIPs) không chỉ phụ thuộc vào ý chí chính trị mà bị chi phối mạnh mẽ bởi các vấn đề cấu trúc nội tại của pháp luật (tính đa nghĩa của ngôn ngữ, khoảng trống luật, xung đột nguyên tắc giải thích) và sự tương thích với nền tảng văn hóa - xã hội bản địa.
2. Khung phân tích độ linh hoạt TRIPs trong bối cảnh nước đang phát triển chuyển đổi kinh tế: Công trình cung cấp một hệ thống đối chiếu chi tiết, vạch rõ không gian chính sách hợp pháp mà Việt Nam có quyền áp dụng nhưng đã bỏ lỡ hoặc chưa khai thác tối ưu trong quá trình đàm phán và nội địa hóa luật pháp.

Đóng góp thực tiễn và các phát hiện chính

1. Hiện tượng "luật khung" và sự phụ thuộc vào văn bản hành chính: Luận án chứng minh rằng mặc dù Việt Nam đã xây dựng được hệ thống luật nội dung toàn diện và hài hòa về mặt câu chữ với TRIPs, các điều luật trong luật chính văn thường mang tính khái quát cao. Điều này tạo ra các khoảng trống và sự mơ hồ, khiến thẩm phán và cán bộ quản lý lúng túng khi áp dụng nếu không có Nghị định, Thông tư hướng dẫn chi tiết từ cơ quan hành pháp.
2. Sự lệch pha giữa chế tài hành chính và tư pháp: Thực tiễn thực thi quyền sở hữu trí tuệ tại Việt Nam bị chi phối nặng nề bởi các biện pháp xử phạt hành chính (thông qua Thanh tra liên bộ và Quản lý thị trường) thay vì con đường tố tụng dân sự tại Tòa án. Số lượng vụ án được đưa ra xét xử tại Tòa án trong giai đoạn nghiên cứu là rất thấp do thủ tục phức tạp, khó khăn trong việc chứng minh thiệt hại và năng lực chuyên môn của đội ngũ thẩm phán.
3. Chưa tận dụng triệt để cơ chế cấp phép bắt buộc: Mặc dù đã nội địa hóa các quy định của TRIPs về cấp phép không tự nguyện đối với sáng chế dược phẩm, Việt Nam chưa thiết lập được quy trình vận hành thực tế hiệu quả để áp dụng cơ chế này phục vụ mục tiêu y tế công cộng và kiểm soát giá thuốc.

---

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

• Hạn chế nghiên cứu: Dữ liệu thực chứng về xét xử tại Tòa án trong luận án bị giới hạn ở 10 vụ án quyền tác giả trong giai đoạn 1997–2006 do tính công khai án lệ và khả năng tiếp cận hồ sơ tư pháp tại Việt Nam vào thời điểm thực hiện nghiên cứu còn hạn chế; các số liệu báo cáo của Tòa án nhân dân tối cao dừng ở mốc năm 2010.
• Hướng nghiên cứu tiếp được gợi mở:
  • Đánh giá tác động của các hiệp định thương mại tự do thế hệ mới (như các cam kết TRIPs-plus trong các FTA song phương và đa phương sau năm 2014) đối với không gian linh hoạt của pháp luật Việt Nam.
  • Nghiên cứu chuyên sâu về cơ chế chuyên môn hóa Tòa án sở hữu trí tuệ tại Việt Nam nhằm nâng cao hiệu quả giải quyết tranh chấp bằng con đường dân sự.
  • Phân tích sự thích ứng của pháp luật quyền tác giả và bằng sáng chế trước các công nghệ mới và môi trường kỹ thuật số.

---

Giá trị tham khảo

• Đối với các nhà lập pháp và hoạch định chính sách: Cung cấp cơ sở khoa học để rà soát, sửa đổi Luật Sở hữu trí tuệ, giúp nhận diện rõ các khoảng trống pháp lý để xây dựng các quy định ngoại lệ và giới hạn quyền phù hợp với năng lực kinh tế quốc gia.
• Đối với nghiên cứu sinh, học giả ngành Luật học và Quan hệ quốc tế: Là tài liệu tham khảo toàn diện về phương pháp luận nghiên cứu cấy ghép pháp luật, kỹ thuật đối chiếu điều ước quốc tế và lịch sử phát triển pháp luật sở hữu trí tuệ Việt Nam từ năm 1945 đến 2014.
• Đối với thẩm phán, luật sư và cán bộ thực thi pháp luật: Cung cấp bức tranh thực chứng về cơ chế phối hợp giữa các cơ quan thanh tra chuyên ngành, lực lượng quản lý thị trường và tòa án, cùng các phân tích về vướng mắc trong xác định chứng cứ và thiệt hại dân sự.

---

Câu hỏi thường gặp

1. Tại sao luận án cho rằng truyền thống văn hóa - lịch sử Việt Nam là rào cản đối với việc tiếp nhận khái niệm sở hữu trí tuệ?

Theo phân tích tại Chương 2 của luận án, nền văn hóa nông nghiệp truyền thống của Việt Nam coi trọng đời sống cộng đồng, chia sẻ và hợp tác, chịu ảnh hưởng sâu sắc của Nho giáo và Phật giáo, nơi các tác phẩm sáng tạo được xem là di sản văn hóa phục vụ cộng đồng hơn là tài sản tư hữu. Thêm vào đó, thời kỳ thuộc địa Pháp duy trì chính sách kìm hãm công nghiệp, và giai đoạn kế hoạch hóa tập trung theo mô hình xã hội chủ nghĩa phủ nhận sở hữu tư nhân, khiến khái niệm độc quyền cá nhân đối với sản phẩm trí tuệ không có nền tảng tự nhiên để phát triển.

2. Ba giai đoạn nội địa hóa Hiệp định TRIPs tại Việt Nam được phân chia như thế nào?

Luận án phân chia tiến trình này tại Chương 3 thành ba mốc:

• Giai đoạn 1 (1995–1998): Khởi động với việc đưa Phần thứ sáu vào Bộ luật Dân sự 1995 và ban hành Nghị định 63/CP, 76/CP.
• Giai đoạn 2 (1999–2004): Mở rộng bảo hộ sang các đối tượng mới của TRIPs như bí mật kinh doanh, chỉ dẫn địa lý, thiết kế bố trí mạch tích hợp và giống cây trồng.
• Giai đoạn 3 (từ 2005 trở đi): Hoàn thiện toàn diện thông qua việc ban hành Luật Sở hữu trí tuệ 2005 (sửa đổi năm 2009), sửa đổi Bộ luật Dân sự 2005 và hệ thống Nghị định hướng dẫn thi hành.

3. Những cơ quan nào đóng vai trò chính trong việc thực thi quyền sở hữu trí tuệ bằng biện pháp hành chính tại Việt Nam?

Theo Chương 7 của luận án, thực thi hành chính là trụ cột chính tại Việt Nam, được đảm nhiệm bởi: (1) Thanh tra chuyên ngành Khoa học và Công nghệ (sở hữu công nghiệp); (2) Thanh tra Văn hóa, Thể thao và Du lịch (quyền tác giả, quyền liên quan); (3) Thanh tra Nông nghiệp và Phát triển nông thôn (giống cây trồng); và (4) Lực lượng Quản lý thị trường thuộc Bộ Công Thương (kiểm tra, bắt giữ hàng giả mạo nhãn hiệu và gian lận thương mại).

4. Tại sao số lượng tranh chấp sở hữu trí tuệ được giải quyết tại Tòa án Việt Nam trong giai đoạn nghiên cứu lại rất ít?

Khảo cứu tại Chương 8 chỉ ra rằng các chủ thể quyền ưu tiên chọn biện pháp hành chính vì thủ tục nhanh gọn và chi phí thấp. Tố tụng dân sự tại Tòa án gặp nhiều trở ngại do quy định về nghĩa vụ chứng minh thiệt hại thực tế rất khó thực hiện, các chế tài bồi thường chưa đủ sức răn đe, và các thẩm phán còn thiếu kinh nghiệm chuyên sâu trong việc giải thích các thuật ngữ kỹ thuật và pháp lý phức tạp của sở hữu trí tuệ.

---

Kết luận

Luận án tiến sĩ của Kiều Thị Thanh là một công trình nghiên cứu hệ thống và toàn diện về tiến trình nội địa hóa và thực thi Hiệp định TRIPs tại Việt Nam từ góc độ lý thuyết cấy ghép pháp luật và phân tích chính sách phát triển. Tác giả đã chứng minh rằng việc xây dựng một hệ thống pháp luật thực định hài hòa với các tiêu chuẩn quốc tế mới chỉ là bước đầu; tính khái quát của văn bản luật, sự phụ thuộc vào chế tài hành chính và việc chưa tận dụng tối ưu các độ linh hoạt của TRIPs phản ánh những rào cản sâu sắc về mặt văn hóa, lịch sử và năng lực thực thi tư pháp. Luận án cung cấp nguồn tư liệu học thuật giá trị cho việc tiếp tục hoàn thiện khung khổ pháp lý sở hữu trí tuệ của Việt Nam trong kỷ nguyên hội nhập kinh tế quốc tế.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Implementing the Agreement on Trade-Related Aspects of Intellectual Property Rights in Vietnam THANH THI KIEU i iN ray Vue ⁄⁄2 /nidng 2⁄7 1» HIN Hi ⁄> , 08 - 4øJ/C ne gi NÓ, ee (¿ấu 7% 14 A Thesis Submitted and Corrected for the Degree of Doctor of Philosophy School of Law Victoria University Melbourne 2014 TRUNG TAM THONG TIN THU VIEN TRƯỜNG ĐẠI Wo HỌC qe HA HAS- PHONG ĐỌC Abstract This is a mapping of WTO members’ obligations under TRIPs against the national laws of Vietnam implementing those obligations. Vietnam has produced comprehensive substantive laws harmonizing its intellectual property laws with the intellectual property laws of the international community. These substantive laws are complemented by procedural laws also required by TRIPs for the enforcement of intellectual property rights. The analysis focuses on how flexibilities within the obligations under TRIPs have been exercised by Vietnam to adapt those obligations to meet its own circumstances as a developing country.

It seeks to frame the flexibilities within the wider context of the problems of law, sometimes overlooked in transplant of law analysis, including the ambiguity of language, conflicting rules of interpretation, lack of comprehensiveness, unpredictable technological and social change, and the limitations on law and policy makers including lack of knowledge and experience and conflicts between them over policies which are not resolved in the legal text. These are exacerbated where law is transposed from other national legal systems, through international law, into ones with differences in traditions and culture such as Vietnam. Its agricultural, Confucian, Buddhist and socialist heritage neither valued nor saw the products of human creativity as individually owned property. Vietnam has not always chosen to use the flexibilities within TRIPs to make laws appropriate to its economic and social situation.

The generality of its national law creates ambiguities and gaps making it difficult for administrators and judges to apply in the absence of further administrative regulation or guidance on its implementation. The failure to fill these gaps reflects the reality that although the law is comprehensive Vietnamese law and policy makers are not sufficiently familiar with policies relating such laws to levels of development or with their practical application. Doctor of Philosophy Declaration I, Thanh Thi Kieu, declare that the PhD thesis entitled Implementing the Agreement on Trade-Related Aspects of Intellectual Property Rights in Vietnam is no more than 100,000 words in length including quotes and exclusive of tables, figures, appendices, bibliography, references and footnotes. This thesis contains no material that has been submitted previously, in whole or in part, for the award of any other academic degree or diploma.

Except where otherwise indicated, this thesis is my own work. Signature Thanh Thi Kieu iii TABLE OF CONTENTS ABSTRACT CHAPTER 1: INTRODUCTION - IMPLEMENTING THE AGREEMENT ON TRADE-RELATED ASPECTS OF INTELLECTUAL PROPERTY RIGHTS IN VIETNAM 1. Flexibilities in Vietnam’s Intellectual Property Protection under TRIPs 2. Research Questions, Methodology, and Thesis Organization 2.3 Thesis Organization 25 CHAPTER 2: CONCEPTUALIZING LAW’S FLEXIBILITY 32 1.

Problems of Law Itself 35 1.1 Law is Encoded in Language and Language is Ambiguous 1.2 Law May Have Conflicting Rules for Interpreting Law 4] (a) Interpretation within the WTO 45 (b) How Vietnam Has Dealt with Interpretative Problems in Respect of the WTO 48 1.3 Law May Have Gaps in It 50 1.4 Law May Get out of Date 57 1.5 Law Makers May Not Have Sufficient Knowledge 60 2. Vietnamese Culture and Society 63 2.1 Favouring Community Life and Cooperation 64 2.2 Non-Development of Commerce, Urbanization, and Industrialization 65 2.3 Religious and Political Factors 66 2.4 Legal Legacy 72 (a) French Colonial Law of Limiting Industrial Development 72 (b) Socialist Legislation Opposing Private Ownership 74 3. Conflict within the WTO/TRIPs Environment 78 3.1 Conflicting Interests between Developing and Developed Members 78 3.2 TRIPs and the Incorporation of Previous International Conventions 80 4. Locating TRIPs Flexibilities 82 iv CHAPTER 3: LOCALIZING THE WTO TRIPs AGREEMENT IN VIETNAM 85 1.

Integration of Vietnam into the Global Multilateral Trading System 85 1.2 The Memorandum on Foreign Trade Regime 89 1.3 The Bilateral and Multilateral Negotiations 90 1.4 Intellectual Property Questions and Replies Communications 94 1. The TRIPs Agreement: Structure and Main Contents 100 2.3 Categories of Intellectual Property Rights 106 (a) Copyright and Related Rights (Arts. 9-14) 107 (b) Trademarks, Geographical Indications, Industrial Designs, Patents (Arts. 15-34) 108 (c) Layout-Designs (Arts.

35-38) 108 (d) Undisclosed Information (Art.4 Enforcement of Intellectual Property Rights (Arts. Internalizing TRIPs Provisions in Vietnam 111 3.1 The Warming-up Period 1995-1998 113 (a) The 1995 Civil Code 113 (b) The 1995 Civil Code Implementation Regulations 116 (c) Legislative Impediments 117 3.2 The Period of Covering Other TRIPs Subject Matters 1999-2004 119 (a) Covering the Scope of Intellectual Property Protection 119 (b) Provisions for Intellectual Property Enforcement 121 3.3 The Full Completion of TRIPs Requirements 2005 - 122 (a) Enacting the Intellectual Property Law and Amending the Civil Code 122 (b) Guiding the Implementation of the Intellectual Property Law and the New Civil Code 123 4. Flexibilities in TRIPs General Provisions in Vietnam 126 4.1 A More Extensive Protection? 126 4.2 Which Implementation Mcthod? 129 4.3 Other TRIPs-Incorporated Treaties? 132 5. Conclusions 135 CHAPTER 4: COPYRIGHT AND RELATED RIGHTS IN VIETNAM UNDER TRIPs’ FLEXIBILITIES 138 1.

Copyrightable Subject Matter 141 1.2 Exclusions from Protection 148 (a) Non-Protectability 149 (b) Fixation 151 2. Granting Bundles of Rights 152 2.2 ‘Droit de suite’ 155 2.4 Copyright Non-Voluntary Licensing 159 (a) Non-Exclusive and Non-Transferable Compulsory Licenses under Apendix of the Berne Convention 159 (b) Other Non-Voluntary Licenses under the Berne Convention 161 2.5 Parallel Imports and Exhaustion of Rights 162 (a) What Is the Exhaustion of Rights? 163 (b) What Are Parallel Imports? 165 (c) TRIPs Flexibility on Exhaustion of Intellectual Property Rights 167 3. The Terms of Protection 168 4. Exceptions to Infringement 170 4.1 The Meaning of ‘Limitations’ and ‘Exceptions’ Provision 171 4.2 The Scope of the ‘Limitations’ and ‘Exceptions’ Provision 173 4.3 The Prerequisites for Limitations and Exceptions 176 .4 Exceptions to Copyright Protection in Vietnamese Law 176 (a) The General Criteria for Exceptions 178 (b) The Particular Case Criterion 180 5.

The Protection of Related or Neighbouring Rights 185 6. Conclusions 191 CHAPTER 5: PATENTS AND PLANT VARIETIES IN VIETNAM UNDER TRIPs’ FLEXIBILITIES 194 1.2 Detailing the Patent Criteria 200 vị (a) Novelty 201 (b) Inventiveness 203 (c) Industrial Applicability 206 2.1 Ordre Public or Morality 208 2.2 Diagnostic Methods, Plants and Animals, Essentially Biological Processes and Other Exclusions 211 3. Patent Exceptions and Compulsory Licenses 214 3.1 Exceptions to the Exclusive Rights 214 3.2 TRIPs and Post-TRIPs Compulsory Licensing Systems 217 3.3 Patent Exceptions and Non-Voluntary Licenses in Vietnam 222 (a) Exceptions to the Patent Use Prevention Right 223 (b) A Prior User 224 (c) An Interim User 226 (d) Non-Voluntary Licensing 226 4. The Protection of Plant Varieties in Vietnam under TRIPs 232 4.1 Patentability or Non-Patentability of Plant and Animal Inventions 234 4.2 The Protection of Plant Varieties 236 4.3 The Main Features of the Vietnamese System on Plant Varieties 239 (a) The Criteria for Plant Variety Protection 239 (b) The Rights to Plant Varieties 242 (c) The Duration of Protection 244 (d) Exceptions and Restrictions 244 5.

Conclusions 245 CHAPTER 6: OTHER TRIPs CATEGORIES OF PROTECTION IN VIETNAM 249 1.1 Protectable Subject Matter 251 1.3 Term of Protection 258 1.4 The Termination of a Registered Mark on Non-Use Basis 258 1.5 The Protection of Well-Known Marks 260 1.6 The Protection of Trade Names 261 2.1 Indentifying Geographical Indications of Origin 264 vii 2.2 Protection against Misleading and Unfair Use 266 2.3 The Higher Level of Geographical Indication Protection for Wines and Spirits 268 2.4 Exceptions to Geographical Indication Protection 270 3.1 Protectability 276 (a) Novelty 277 (b) Creativity 278 (c) Industrial Applicability 278 3.2 The Protection of Textile Designs 279 3.3 Exceptions to Industrial Design Protection 280 3.4 The Duration of Protection 282 4. Layout-Designs (Topographies) of Integrated Circuits 283 4.1 The Legal Form of Protection 286 4.2 Exceptions or Limitations to Layout Design Rights 288 4.3 The Term of Protection 289 5.2 Protection for Undisclosed Data Relating to Pharmaceutical and Agro-Chemical Products 294 6. Conclusions 298 CHAPTER 7: ENFORCEMENT OF INTELLECTUAL PROPERTY RIGHTS IN VIETNAM UNDER TRIPs 302 1, Civil Law Remedies 308 1.1 Classifying Wrongs against Intellectual Property Rights 309 (a) Material Damages 309 (b) Moral Damage 311 1.2 The Burden of Proof 312 1.3 Civil Remedies for Intellectual Property Infringements 313 (a) Cessation of Infringing Acts 314 (b) Ordering an Apology or Rectifying Publicity 315 (c) Ordering the Performance of Civil Obligations 315 (d) Payment of Damages 316 (e) Ordering the Destruction, Distribution, or Use of Those on Conditions 318 Vili 2.1 Scientific-Technological Specialized Inspectorates 326 (a) Industrial Property Administrative Violations 326 (b) Primary and Extra Penalties 327 (c) Administrative Remedies 328 (d) Competence to Issue Penalties 329 2.2 Culture-Sports-Tourism Specialized Inspectorates 33] (a) Principal and Additional Sanctions 331 (b) Administrative Remedies 332 (c) Competence to Issue Sanctions 333 2.3 Plant Varieties Specialized Inspectorates 335 2.4 Market Control Units 337 2. Conclusions 352 CHAPTER 8: THE HEARING OF COPYRIGHT DISPUTES IN VIETNAM 355 1.

Overview of Intellectual Property Trials in Vietnam 357 1.1 The Pre-1980s Period 359 1.3 The Period after 1996- 362 2.1 Literary and Artistic Works as Cultural and Social Products 366 2.2 Copyright Regulation 372 (a) The Application of Legislation Prior to the 1995 Civil Code 373 (b) The Application of the 1995 Civil Code, Amended 2005 377 (c) The Protection of Written Works 378 (d) The Protection of Musical Works 388 (e) The Protection of Other Categories of Works 393 (f) Other Infringements of Copyright 395 3. Conclusions 405 ix CHAPTER 9: CONCLUSION - IMPLEMENTATING THE AGREEMENT ON TRADE-RELATED ASPECTS OF INTELLECTUAL PROPERTY RIGHTS IN VIETNAM 410 APPENDICES 426 Appendix 1 426 Appendix 2 443 Appendix 3 444 Appendix 4 445 Appendix 5 446 Appendix 6 447 Appendix 7 448 TABLE 1: Applications for Non-Compulsory Patent Licences of Pharmaceutical Products in Some Developing Countries from 2003 to 2007 229 TABLE 2: The 10 Copyright Cases in Court in Vietnam from 1997 to 2006 by Jurisdiction 365 TABLE 3: The 10 Copyright Cases in Court in Vietnam from 1997 to 2006 by Issue 366 BIBLIOGRAPHY xi ABBREVIATIONS lv BIBLIOGRAPHY I.