Thu hút FDI Nông nghiệp ASEAN: Bài học kinh nghiệm và gợi ý cho Việt Nam

Phân tích thực trạng thu hút FDI nông nghiệp tại các nước ASEAN, rút ra bài học kinh nghiệm quý báu cho Việt Nam để thúc đẩy tăng trưởng bền vững.

• Tác giả: Lê Thị Ngọc Hà
• Người hướng dẫn: PGS.TS. Nguyễn Xuân Thiên
• Trường học: Trường Đại học Kinh tế, Đại học Quốc gia Hà Nội
• Chuyên ngành: Kinh tế quốc tế
• Đề tài: Thu hút đầu tư trực tiếp nước ngoài vào ngành nông nghiệp của một số nước ASEAN và bài học kinh nghiệm đối với Việt Nam
• Loại tài liệu: Luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2020
• Địa điểm: Hà Nội

Tóm tắt

I. Tổng quan FDI Nông nghiệp ASEAN Vai trò và Tầm quan trọng đối với Phát triển Kinh tế khu vực

Thu hút đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) vào nông nghiệp đã trở thành động lực quan trọng cho sự phát triển kinh tế và xã hội ở nhiều quốc gia, đặc biệt là trong khu vực Đông Nam Á. FDI nông nghiệp ASEAN không chỉ mang lại nguồn vốn mà còn là cầu nối cho công nghệ, kỹ năng quản lý và mở rộng thị trường. Nhờ FDI, các nước thành viên ASEAN đã có những bước tiến đáng kể trong việc hiện đại hóa ngành nông nghiệp, nâng cao năng lực cạnh tranh và hội nhập sâu rộng vào chuỗi giá trị toàn cầu. Việc nghiên cứu các bài học kinh nghiệm từ các quốc gia trong khu vực sẽ cung cấp những định hướng quý giá cho ngành nông nghiệp Việt Nam trong bối cảnh hội nhập hiện nay. Đây là một yếu tố then chốt giúp Việt Nam đạt được mục tiêu phát triển nông nghiệp bền vững và thịnh vượng.

1.1. Khái niệm và Bức tranh chung về Đầu tư trực tiếp nước ngoài vào Nông nghiệp

Đầu tư trực tiếp nước ngoài vào nông nghiệp được định nghĩa là các hoạt động của nhà đầu tư nước ngoài nhằm thiết lập quyền sở hữu hoặc kiểm soát các doanh nghiệp, dự án trong lĩnh vực nông nghiệp của một quốc gia khác. Hoạt động này bao gồm sản xuất nông sản, chế biến, dịch vụ nông nghiệp và phát triển hạ tầng liên quan. Theo tài liệu nghiên cứu, FDI nông nghiệp đóng vai trò quan trọng trong việc tích lũy tư bản cho công nghiệp hóa từ xuất khẩu nông sản, một con đường mà nhiều quốc gia đã đi qua, trong đó có Việt Nam. Nông nghiệp còn cung cấp nguồn nguyên liệu to lớn cho công nghiệp, đặc biệt là công nghiệp chế biến. Thông qua công nghiệp chế biến, giá trị của sản phẩm nông nghiệp được nâng lên nhiều lần, cải thiện khả năng cạnh tranh của nông sản hàng hóa và mở rộng thị trường. Khu vực nông nghiệp là nguồn cung cấp vốn lớn nhất cho sự phát triển kinh tế, đặc biệt trong giai đoạn đầu của công nghiệp hóa.

1.2. Các Yếu tố Chủ chốt Thúc đẩy Dòng vốn FDI Nông nghiệp vào ASEAN

Các yếu tố chính thúc đẩy dòng FDI nông nghiệp vào ASEAN bao gồm nguồn tài nguyên thiên nhiên phong phú, khí hậu đa dạng, quỹ đất nông nghiệp rộng lớn và chi phí lao động cạnh tranh. Thêm vào đó, sự tăng trưởng dân số và tầng lớp trung lưu trong khu vực tạo ra nhu cầu lớn về lương thực, thực phẩm, thu hút các nhà đầu tư nước ngoài tìm kiếm thị trường tiềm năng. Chính sách ưu đãi đầu tư hấp dẫn, sự ổn định chính trị, và nỗ lực cải thiện môi trường kinh doanh của các quốc gia ASEAN cũng đóng vai trò quan trọng. Nhiều quốc gia như Thái Lan, Indonesia, và Malaysia đã thành công trong việc tạo dựng chuỗi giá trị nông nghiệp vững chắc, từ đó thu hút được các tập đoàn lớn có khả năng chuyển giao công nghệ và kỹ thuật hiện đại. Sự hội nhập kinh tế khu vực thông qua Hiệp định Thương mại Tự do (FTA) cũng mở ra nhiều cơ hội cho các nhà đầu tư.

II. Bí quyết Thu hút FDI Nông nghiệp của các Nước ASEAN Tiêu biểu Bài học Thực tiễn cho Việt Nam

Việc học hỏi từ kinh nghiệm thu hút FDI nông nghiệp của các quốc gia ASEAN thành công là chìa khóa để Việt Nam cải thiện khả năng cạnh tranh. Các nước như Thái Lan, Indonesia và Malaysia đã áp dụng nhiều chiến lược hiệu quả, từ chính sách ưu đãi đầu tư rõ ràng đến việc cải cách thủ tục hành chính và xây dựng môi trường đầu tư thuận lợi. Những bài học thực tiễn này cung cấp một cái nhìn sâu sắc về những gì cần làm để tăng cường FDI vào nông nghiệp và tối đa hóa lợi ích mà dòng vốn này mang lại. Phân tích cụ thể các chính sách và kết quả đạt được sẽ giúp Việt Nam điều chỉnh chiến lược của mình một cách phù hợp và hiệu quả hơn.

2.1. Chiến lược và Chính sách Ưu đãi Đầu tư Nổi bật của Thái Lan

Thái Lan nổi bật với các chính sách ưu đãi đầu tư rõ ràng và hấp dẫn, được điều hành bởi Ủy ban Đầu tư Thái Lan (BOI). Theo tài liệu, Luật Xúc tiến Đầu tư của Thái Lan quy định các ưu đãi về thuế như miễn thuế thu nhập doanh nghiệp từ 3 đến 8 năm, miễn hoặc giảm thuế nhập khẩu máy móc, nguyên liệu. Bên cạnh đó, Thái Lan còn cung cấp các ưu đãi về dịch vụ như giảm giá thuê đất, văn phòng, cước viễn thông, vận tải, làm cho chi phí hoạt động kinh doanh ở đây thuộc loại hấp dẫn nhất khu vực. Về thủ tục đầu tư, Thái Lan đã đơn giản hóa quy trình thành thủ tục một cửa, với những hướng dẫn cụ thể tạo thuận lợi tối đa cho nhà đầu tư. BOI đóng vai trò đầu mối cung cấp thông tin và cấp giấy chứng nhận ưu đãi, giúp các nhà đầu tư tiết kiệm thời gian và chi phí.

2.2. Kinh nghiệm Thành công từ Indonesia và Malaysia trong Hút vốn vào Nông nghiệp

Indonesia và Malaysia cũng là những điển hình thành công trong việc thu hút FDI nông nghiệp. Malaysia đã tập trung phát triển các chuỗi giá trị cho các sản phẩm chủ lực như dầu cọ, cao su, thu hút FDI vào chế biến nông sản và nông nghiệp công nghệ cao. Indonesia, với quy mô dân số và thị trường lớn, đã thu hút FDI vào đa dạng hóa cây trồng và sản xuất thực phẩm. Cả hai quốc gia đều chú trọng cải thiện cơ sở hạ tầng nông thôn, phát triển các vùng nguyên liệu tập trung và ổn định. Ngoài ra, việc xây dựng các khung pháp lý minh bạch, ổn định, và chính sách xúc tiến đầu tư chủ động đã tạo niềm tin cho các nhà đầu tư nước ngoài. Việc khuyến khích chuyển giao công nghệ và hỗ trợ liên kết giữa doanh nghiệp FDI với nông dân địa phương cũng là những bài học kinh nghiệm quan trọng.

III. Thách thức và Cơ hội cho Ngành Nông nghiệp Việt Nam trong Bối cảnh Thu hút FDI

Ngành nông nghiệp Việt Nam đang đứng trước nhiều thách thức nhưng cũng không ít cơ hội trong việc thu hút FDI. Mặc dù có tiềm năng lớn, nhưng các rào cản nội tại và sự cạnh tranh khu vực đòi hỏi Việt Nam phải có những giải pháp chiến lược và linh hoạt. Việc nhận diện rõ các điểm yếu và tận dụng các lợi thế sẽ giúp Việt Nam định hình lại chiến lược thu hút FDI nông nghiệp một cách hiệu quả hơn, hướng tới mục tiêu phát triển nông nghiệp bền vững và nâng cao đời sống nông dân. Phân tích sâu các yếu tố này là bước đệm để đưa ra các đề xuất chính sách phù hợp.

3.1. Các Hạn chế và Rào cản Hiện tại đối với Dòng vốn FDI Nông nghiệp tại Việt Nam

Việt Nam đối mặt với một số rào cản trong thu hút FDI nông nghiệp. Các hạn chế về quỹ đất nông nghiệp, thủ tục hành chính phức tạp và thiếu minh bạch, đặc biệt là trong lĩnh vực đất đai, thường gây khó khăn cho nhà đầu tư. Cơ sở hạ tầng nông thôn chưa đồng bộ, thiếu các vùng nguyên liệu tập trung lớn, và chất lượng nguồn nhân lực nông nghiệp còn hạn chế cũng là những điểm yếu. Ngoài ra, khả năng liên kết giữa doanh nghiệp FDI và nông dân địa phương, cũng như giữa các mắt xích trong chuỗi giá trị nông nghiệp, còn yếu. Những yếu tố này làm giảm sức hấp dẫn của ngành nông nghiệp Việt Nam so với các đối thủ trong khu vực ASEAN, đòi hỏi cần có những cải cách mạnh mẽ để khắc phục.

3.2. Tiềm năng và Lợi thế Cạnh tranh giúp Việt Nam Tăng cường FDI Nông nghiệp Bền vững

Việt Nam sở hữu nhiều lợi thế cạnh tranh để tăng cường FDI nông nghiệp. Quốc gia này có điều kiện tự nhiên đa dạng, khí hậu nhiệt đới gió mùa, tạo điều kiện thuận lợi cho sản xuất nông nghiệp đa dạng. Nguồn lao động dồi dào, cần cù với chi phí cạnh tranh là một điểm cộng lớn. Đặc biệt, Việt Nam có tiềm năng lớn trong phát triển nông nghiệp hữu cơ, nông nghiệp công nghệ cao, và chế biến sâu các sản phẩm nông sản chủ lực như gạo, cà phê, hồ tiêu, thủy sản. Tham gia vào các hiệp định thương mại tự do thế hệ mới (CPTPP, EVFTA, RCEP) mở ra cánh cửa tiếp cận các thị trường lớn, tạo cơ hội cho nông sản Việt Nam và thu hút đầu tư trực tiếp nước ngoài vào các lĩnh vực có giá trị gia tăng cao.

IV. Giải pháp Chiến lược Tối ưu để Việt Nam Tiếp nhận Hiệu quả FDI Nông nghiệp Bền vững

Để Việt Nam có thể thu hút FDI nông nghiệp một cách hiệu quả và bền vững, cần có những giải pháp chiến lược đồng bộ từ cấp chính phủ đến các địa phương. Các bài học kinh nghiệm từ các nước ASEAN đã chỉ ra tầm quan trọng của việc tạo lập một môi trường đầu tư ổn định, minh bạch và có tính cạnh tranh cao. Việc tập trung vào cải thiện chính sách, nâng cao năng lực hỗ trợ đầu tư, và phát triển chuỗi giá trị nông sản sẽ là những yếu tố then chốt. Những giải pháp này không chỉ giúp tăng lượng vốn FDI mà còn đảm bảo chất lượng và tính bền vững của các dự án đầu tư trực tiếp nước ngoài trong dài hạn, góp phần vào phát triển nông nghiệp bền vững.

4.1. Cải thiện Môi trường Đầu tư và Hoàn thiện Chính sách cho Ngành Nông nghiệp

Việt Nam cần tiếp tục cải thiện môi trường đầu tư bằng cách đơn giản hóa thủ tục hành chính, đặc biệt là trong quy trình cấp phép đất đai và giấy tờ liên quan đến dự án FDI nông nghiệp. Việc minh bạch hóa chính sách đất đai và ổn định quy hoạch vùng nguyên liệu là ưu tiên hàng đầu. Cần ban hành các chính sách ưu đãi đặc thù và hấp dẫn hơn cho FDI vào nông nghiệp công nghệ cao, nông nghiệp hữu cơ, và chế biến sâu các sản phẩm chủ lực. Đồng thời, xây dựng các cơ chế khuyến khích liên kết giữa doanh nghiệp FDI với hợp tác xã và hộ nông dân, đảm bảo hài hòa lợi ích giữa các bên. Việc hình thành các vùng nguyên liệu tập trung với quy mô lớn, chất lượng ổn định, được quy hoạch rõ ràng sẽ là điểm cộng lớn.

4.2. Nâng cao Năng lực Hỗ trợ và Xúc tiến Đầu tư Phát triển Chuỗi Giá trị Nông sản

Để thu hút FDI nông nghiệp hiệu quả, Việt Nam cần nâng cao năng lực của các cơ quan xúc tiến đầu tư, cung cấp thông tin đầy đủ, chính xác và hỗ trợ chuyên nghiệp cho nhà đầu tư. Đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao, có kỹ năng quản lý và công nghệ hiện đại cho ngành nông nghiệp là yếu tố thiết yếu. Đặc biệt, cần tập trung vào việc phát triển và hoàn thiện các chuỗi giá trị nông nghiệp từ sản xuất đến tiêu thụ, bao gồm logistics, bảo quản, chế biến nông sản và tiếp thị. Thúc đẩy các hình thức liên kết sản xuất theo chuỗi, áp dụng các tiêu chuẩn quốc tế về chất lượng và an toàn thực phẩm để nâng cao khả năng cạnh tranh của nông sản Việt Nam trên thị trường toàn cầu. Điều này giúp các doanh nghiệp FDI dễ dàng tìm thấy đối tác và phát triển bền vững.

V. Tương lai của FDI Nông nghiệp tại Việt Nam Hướng tới Phát triển Bền vững và Thịnh vượng

Tương lai của FDI nông nghiệp tại Việt Nam phụ thuộc lớn vào khả năng thích ứng và đổi mới của quốc gia. Để đạt được phát triển bền vững và thịnh vượng, Việt Nam cần tiếp tục tận dụng tối đa dòng vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài, không chỉ về số lượng mà còn về chất lượng. Việc tập trung vào ứng dụng công nghệ cao, thúc đẩy đổi mới sáng tạo và tăng cường hợp tác quốc tế sẽ là chìa khóa. Các bài học từ ASEAN đã chỉ ra rằng một chiến lược toàn diện, bao gồm cả yếu tố kinh tế, xã hội và môi trường, là rất cần thiết để FDI nông nghiệp thực sự mang lại giá trị gia tăng cao và bền vững cho ngành nông nghiệp Việt Nam.

5.1. Vai trò của Công nghệ và Đổi mới Sáng tạo trong Thu hút và Tận dụng FDI

Trong bối cảnh cách mạng công nghiệp 4.0, công nghệ và đổi mới sáng tạo đóng vai trò then chốt trong việc thu hút và tận dụng FDI vào ngành nông nghiệp Việt Nam. Việc ứng dụng nông nghiệp thông minh, công nghệ sinh học, tự động hóa và các giải pháp số hóa sẽ giúp tăng năng suất, giảm chi phí và nâng cao chất lượng nông sản Việt Nam. FDI có thể là kênh quan trọng để chuyển giao công nghệ tiên tiến, giúp các doanh nghiệp Việt Nam tiếp cận các kỹ thuật sản xuất hiện đại. Chính phủ cần có chính sách ưu đãi cụ thể cho các dự án FDI mang lại công nghệ cao và giá trị gia tăng lớn, khuyến khích nghiên cứu và phát triển trong lĩnh vực nông nghiệp.

5.2. Hợp tác Quốc tế và Tăng cường Khả năng Cạnh tranh của Nông sản Việt Nam

Hợp tác quốc tế là một trụ cột quan trọng để Việt Nam tăng cường khả năng cạnh tranh của nông sản và thu hút FDI nông nghiệp. Tận dụng các Hiệp định Thương mại Tự do (FTA) để mở rộng thị trường xuất khẩu, thu hút các nhà đầu tư nước ngoài quan tâm đến chuỗi giá trị nông nghiệp toàn cầu. Tăng cường trao đổi kinh nghiệm thu hút FDI nông nghiệp với các nước ASEAN và các đối tác phát triển khác. Tập trung vào xây dựng thương hiệu cho nông sản Việt Nam trên thị trường quốc tế, đảm bảo các tiêu chuẩn về chất lượng, an toàn thực phẩm và truy xuất nguồn gốc. Việc này không chỉ giúp tăng giá trị xuất khẩu mà còn tạo niềm tin cho các nhà đầu tư, thúc đẩy phát triển nông nghiệp xanh và bền vững.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1: Tổng quan tình hình nghiên cứu và Cơ sở lý luận về thu hút đầu tư nước ngoài vào ngành nông nghiệp Chương 2: Phương pháp nghiên cứu Chương 3: Phân tích thực trạng thu hút đầu tư trực tiếp nước ngoài vào ngành nông nghiệp của một số nước ASEAN giai đoạn 2010-2018 Chương 4: Kinh nghiệm thu hút FDI vào ngành nông nghiệp của một số nước ASEAN và một số gợi ý cho Việt Nam 4 CHƢƠNG 1: TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU, CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ THU HÚT ĐẦU TƢ TRỰC TIẾP NƢỚC NGOÀI VÀO NGÀNH NÔNG NGHIỆP 1.Tổng quan tình hình nghiên cứu liên quan đến đề tài 1. Các công trình nghiên cứu liên quan đến thu hút FDI vào Thái Lan, Indonesia và Malaysia - Tác giả Phạm Thu Hương và Vĩnh Bảo Ngọc trong bài viết “Kinh nghiệm thu hút FDI trong ngành nông nghiệp của một số nước Đông Nam Á” trên Tạp chí Nghiên cứu Châu Phi và Trung Đông, Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam, Số 1 năm 2019 đã phân tích và nghiên cứu hoạt động thu hút FDI trong ngành nông nghiệp tại một số quốc gia Đông Nam Á như Lào, Campuchia, Malaysia, Thái Lan, Indonesia trong thời gian qua và từ đó gợi mở một số bài học kinh nghiệm cho Việt Nam. Bài viết tập trung vào chính sách mở cửa thu hút FDI vào nông nghiệp, bao gồm chính sách tự do hóa FDI trong nông nghiệp, các ưu đãi thuế và tài chính trong thu hút FDI vào ngành nông nghiệp, thu hút FDI vào lĩnh vực nông nghiệp trọng tâm của các nước. - Tác giả John Boamah trong bài viết “Financial depth, gross fixed capital formation and economic growth: empirical analysis of 18 ASEAN economies” trên tạp chí International Journal of Scientific and Education Research năm 2018 đã nghiên cứu các nhân tố ảnh hưởng của tăng trưởng kinh tế của các nước châu Á, trong đó có nguồn vốn FDI.

Với phương pháp thống kê, so sánh, tổng hợp, tác giả đã phân tích tương đối sâu tác động tích cực của dòng vốn FDI đến sự tăng trưởng kinh tế của các quốc gia Châu Á. Từ đó, bài viết đã đưa ra các kiến nghị và giải pháp thu hút FDI nhằm thúc đẩy nền kinh tế phát triển một cách bền vững. Tuy nhiên bài viết mới chỉ dừng lại phân tích ở một số quốc gia Châu Á tiếu biểu như Trung Quốc, Ấn 5 Độ, Hàn Quốc, Nhật Bản, Thái Lan, … mà chưa có dữ liệu về các nước đang phát triển như Việt Nam, Indonesia,…Kết quả của nghiên cứu có giá trị tham khảo đối với các quốc gia Châu Á trong quá trình hoạch định chính sách phát triển nền kinh tế. - Tác giả Vũ Quốc Huy trong bài viết “Thu hút đầu tư nước ngoài tại Thái Lan, Malaysia và kinh nghiệm cho Việt Nam” trên tạp chí Đầu tư nước ngoài, Bộ Kế hoạch và đầu tư ,năm 2015 đã phân tích, đánh giá chính sách thu hút FDI vào các ngành tại Thái Lan, Malaysia, các quốc gia có các điều kiện, trình độ tương đồng với Việt Nam, từ đó có sự so sánh chính sách FDI giữa các quốc gia và rút ra bài học kinh nghiệm cho Việt Nam.

Tuy nhiên, bài viết mới chỉ phân tích các chính sách mà chưa xem xét đến ảnh hưởng của các yếu tố khác như môi trường kinh doanh, chất lượng nguồn nhân lực đến dòng vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài tại các quốc gia này.Các công trình nghiên cứu liên quan đến thu hút FDI vào Việt Nam - Tác giả Trần Thị Minh Châu trong bài “Kinh nghiệm nước ngoài về tăng cường quy mô vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) vào lĩnh vực nông nghiệp và bài học cho Việt Nam” trên Tạp chí Nghiên cứu Ấn Độ và Châu Á, Viện Hàn lâm khoa học xã hội Việt Nam, số 12 năm 2019 đã chỉ ra các hạn chế trong thu hút FDI vào ngành nông nghiệp của Việt Nam :nhỏ cả về quy mô và tỷ trọng vốn đầu tư, chưa tương xứng với tiềm năng cũng như thế mạnh của nền nông nghiệp Việt Nam. Bài viết cũng khái quát thực trạng quy mô vốn FDI vào lĩnh vực nông nghiệp ở Việt Nam trong thời gian qua để thấy được xu hướng biến động của dòng vốn này và đề xuất một số giải pháp nhằm tăng cường quy mô vốn FDI vào lĩnh vực nông nghiệp Việt Nam trong thời gian tới. [6] - Tác giả Bùi Hoàng Ngọc trong bài viết “Tác động của minh bạch đến thu hút đầu tư trực tiếp nước ngoài – Tiếp cận bằng phương pháp hồi quy 6 không gian” trên tạp chí Ngân hàng năm 2018 đã nghiên cứu tác động của tính minh bạch đến thu hút đầu tư trực tiếp nước ngoài. Tác giả đã chỉ rõ vai trò của tính minh bạch trong trong các chỉ đạo điều hành của chính phủ.

Minh bạch là giải pháp quan trọng để khắc phục quan liêu tham nhũng, là điều kiện không thể thiếu để chính phủ tiếp thu trí tuệ của người dân, doanh nghiệp và tổ chức, đặc biệt là quản lý kinh tế, trong đó có thu hút đầu tư trực tiếp nước ngoài. Nghiên cứu này ứng dụng phương pháp hồi quy không gian nhằm kiểm định tác động của tính minh bạch đến khả năng thu hút FDI của 11 nước Đông Nam Á giai đoạn 2005–2015. -Tác giả Mai Thu Hiền và Nguyễn Ngọc Bình trên Tạp chí Nghiên cứu Kinh tế năm 2018 với bài viết “Đầu tư trực tiếp nước ngoài trong làn sóng tự do hóa thương mại mới tại Việt Nam” đã phân tích những tác động của tự do hóa thương mại lên đầu tư trực tiếp nước ngoài. Nghiên cứu chỉ ra việc tham gia vào các hiệp định và khối tự do thương mại góp phần tác động tích cực trong việc thúc đẩy dòng vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài.

Bằng việc sử dụng phương pháp tổng hợp, thống kê, phân tích định lượng (mô hình hồi quy kinh tế lượng) với số liệu từ 16 quốc gia đối tác đầu tư nước ngoài chính của Việt Nam trong giai đoạn 2013-2018, kết quả nghiên cứu cho thấy độ mở thương mại có tác động đáng kể đến việc thu hút dòng vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài. Từ đó, bài viết đưa ra các khuyến nghị về chính sách, giúp thúc đẩy dòng vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài trong bối cảnh thương mại tự do thế hệ mới. - Tác giả Ngô Quang Trung, với bài viết “Đầu tư trực tiếp nước ngoài ở Việt Nam giai đoạn 1988-2015: Thực trạng và vấn đề” trên Tạp chí Nghiên cứu kinh tế năm 2016 đã phân tích, đánh giá thực trạng thu hút và sử dụng vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài của Việt Nam giai đoạn 1988-2015, từ đó tìm ra hạn chế trong thu hút và sử dụng FDI ở Việt Nam, đề xuất các giải pháp để thu hút và sử dụng hiệu quả nguồn vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài trong giai 7 đoạn 2016-2020. Bài viết sử dụng phương pháp thống kê, tổng hợp để làm rõ thực trạng thu hút vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài theo ngành, hình thức, vùng lãnh thổ,….

Tuy nhiên, tác giả bài viết mới chỉ nêu lên được hạn chế mà không chỉ ra những thành công trong thu hút vốn FDI của Việt Nam giai đoạn 1988-2015. Kết quả của nghiên cứu cho thấy đóng góp của dòng vốn FDI vào sự tăng trưởng kinh tế Việt Nam chưa tương xứng, thậm chí để lại nhiều hậu quả cho đất nước như: ô nhiễm môi trường, đe dọa an ninh – năng lượng , chuyển giá, trốn thuế…; từ đó đưa ra những biện pháp cụ thể nhằm thu hút và sử dụng hiệu quả FDI ở Việt Nam trong thời gian tới. - Tác giả Đỗ Đức Bình trong bài viết “ Đầu tư trực tiếp nước ngoài tại Việt Nam – những bất cập về chính sách và giải pháp thúc đẩy” trên tạp chí Kinh tế & Phát triển, năm 2013 đã trình bày khái quát tình hình thu hút vốn FDI tại Việt Nam, chỉ ra những thành công và những bất cập trong chính sách thu hút FDI của Việt Nam trong thời gian qua. Bằng phương pháp phân tích và tổng hợp dữ liệu, tác giả bài viết tập trung làm rõ những bất cập, yếu kém chủ yếu trong thu hút FDI của Việt Nam, từ đó gợi mở một số phương hướng và giải pháp để hoàn thiện nhằm thu hút FDI có hiệu quả.

Kết quả của nghiên cứu có giá trị thực tiễn và lý luận cao trong việc hoạch định chính sách cho hoạt động thu hút FDI vào Việt Nam trong điều kiện hội nhập kinh tế quốc tế. Tuy nhiên nghiên cứu còn chưa đề cập đến tình hình các công trình nghiên cứu liên quan trên thế giới và của Việt Nam[2] - Tác giả Phạm Hồng Mạnh, Nguyễn Anh Tuấn trong bài viết “Nâng cao khả năng thu hút FDI vào khu vực nông nghiệp, nông thôn Việt Nam” trên Tạp chí Tài chính số 4, năm 2013 đã phân tích thực trạng thu hút vôn FDI vào ngành nông nghiệp Việt Nam giai đoạn 2001 -2011, qua đó thấy được thu hút FDI trong lĩnh vực này thấp, không ổn định, chưa tương xứng với tiềm năng của ngành. Tác giả cũng chỉ ra những nguyên nhân ảnh hưởng đến hoạt động 8 thu hút FDI vào nông nghiệp của Việt Nam, từ đó đưa ra một số giải pháp về mặt cơ chế, đổi mới tư duy, tăng cường hoạt động xúc tiến, phat triển nông nghiệp theo hướng bền vững. - Tác giả Nguyễn Anh Tuấn và Nguyễn Đồng Anh Xuân qua bài viết “Thu hút đầu tư trực tiếp từ Hoa Kỳ vào Việt Nam- Thực trạng và Giải pháp” trên Tạp chí Công nghiệp, Đại học Công nghiệp Hà Nội tháng 6, năm 2012 đã nghiên cứu thực trạng thu hút đầu tư trực tiếp nước ngoài từ Hoa Kỳ vào Việt Nam giai đoạn 1988-2010.

Tác giả đi sâu phân tích cơ cấu vốn FDI từ Hoa Kỳ vào Việt Nam theo ngành, theo hình thức đầu tư, theo địa phương và vị trí của Hoa Kỳ trong cơ cấu vốn FDI tại Việt Nam, từ đó chỉ ra hạn chế và đề xuất kiến nghị nhằm nâng cao hiệu quả thu hút FDI của Hoa Kỳ vào Việt Nam trong thời gian tới. Kết quả của nghiên cứu không chỉ có giá trị tham khảo đối với việc hoạch định chính sách thu hút FDI của Việt Nam đối với Hoa Kỳ mà còn là bài học kinh nghiệm trong thu hút đầu tư nước ngoài đối với các nước phát triển khác[17].