CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN ĐỀ TÀI 1.1 Giới thiệu mô hình Mô hình “Hệ thống chống chập mạch và cháy nổ cho xe máy” được nghiên cứu thi công nhằm mục khắc phục tình trạng chập mạch điện tên xe máy cho đứt dây và hỗ trợ xử lí kịp thời với những trường hợp xuất hiện cháy, đồng thời giúp bảo vệ an toàn cho xe máy khi để xe trong nhà cũng như trong hầm xe cũng như bảo vệ cuộc sống của người dân tránh cách trường hợp đáng tiếc không mong muốn.1 Sơ đồ tổng quát mạch chống chập cháy nổ tên xe máy 1. Phần hệ thống chống chập cháy lắp đầu xe 2. Phần hệ thống chống chập cháy lắp thân xe 1.2 Mục đích nghiên cứu Khắc phục tình trạng chập mạch điện trên xe máy cho đứt dây và hỗ trợ xử lí kịp thời với những trường hợp xuất hiện cháy, đồng thời giúp bảo vệ an toàn cho xe máy khi để xe trong nhà cũng như trong hầm xe cũng như bảo vệ cuộc sống của người dân tránh cách trường hợp đáng tiếc hong mong muốn. 1 Muốn tương lai phát triển một hệ thống lớn mạnh hơn để lan tỏa tính ứng dụng thực tế của hệ thống vào đời sống của chúng ta.3 Phương pháp nghiên cứu - Xác định các mục tiêu cần đạt được ở hệ thống chống chập và chống cháy trên xe máy: Phát hiện chập điện – Ngắt điện; Phát hiện cháy – Dập lửa - Nghiên cứu các nguồn tài liệu mà giảng viên đã cung cấp - Tham khảo các nguồn tài liệu có sẵn trên mạng 1.4 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu - Đối tượng nghiên cứu: Xe máy Yamaha Mio Classico - Phạm vi nghiên cứu: Hệ thống chống chập mạch và chống cháy trên xe máy Yamaha Mio Classico 1.5 Nội dung nghiên cứu - Nghiên cứu tổng quan sơ đồ mạch điện của xe máy Yamaha Mio Classico.
- Xác định tất cả các thiết bị cần dùng để lắp ráp mạch chống chập và chống cháy trên xe máy. - Tìm hiểu các thông số về điện trên xe để có thể chọn đúng thống số các thiết bị cần lắp ráp. - Nghiên cứu lập trình điều khiển các thiết bị bằng Arduino. - Lắp ráp và thử nghiệm chập điện ở nhiều điểm trên xe máy cũng như là thử nghiệm hệ thống dập lửa tự động trên xe khi có cháy xảy ra.
2 CHƯƠNG 2: CƠ SỞ LÍ THUYẾT 2.1 Thực trạng, nguyên nhân gây cháy xe máy ở việt nam 2.1 Nghiên cứu tổng quát về các loại xe máy phổ biến ở Việt Nam Theo thống kê, trên thế giới, Việt Nam hiện đứng thứ tư về thị trường xe máy với khoảng 70 triệu người đăng ký, chỉ sau Trung Quốc, Ấn Độ và Indonesia.500 xe máy hoạt động tại các đô thị lớn như Hà Nội.1 Đồ thị số lượng xe máy bán ra ở Việt Nam qua các năm Hằng năm, xe máy được bán ra khoảng 3 triệu chiếc. Đến nay, năm hãng sản xuất nổi tiếng chiếm hơn 96% thị phần xe máy của Việt Nam là: Honda, Yamaha, Suzuki, Piaggio và SYM. Với tổng công suất lên đến hơn 2,5 triệu chiếc xe máy được sản xuất hàng năm, Honda đứng đầu nhóm này.2 Đồ thị Các hãng xe được ưa chuộng tại Việt Nam Xe máy đóng vai trò quan trọng trong việc di chuyển của người dân, tuy nhiên, sự gia tăng đáng kể về số lượng xe máy cũng mang theo nhiều vấn đề đáng lo ngại. Theo thống kê, 85% dân số Việt Nam sử dụng xe máy hàng ngày để đi lại và kiếm sống, mặc dù có những nguy cơ về tai nạn giao thông và tắc đường.2 Hiện tượng xe máy tự cháy và nguyên nhân gây cháy xe cháy 2.1 Hiện tượng xe máy tự cháy Hiện tượng xe máy tự cháy là hiện tượng xe máy đột nhiên bốc cháy hoặc bốc cháy do tai nạn giao thông khi đang hoạt động bình thường, đang đỗ ở trạng thái tắt máy.
Hiện tượng này có thể xảy ra bất kì lúc nào, bất cứ địa điểm, gây ra nhiều thiệt hại nghiêm trọng cho người và tài sản.3 Xe máy tự bốc cháy 4 Hai yếu tố chính để tạo thành đám cháy bất kỳ, bao gồm cả cháy xe máy, phụ thuộc vào: chất dẫn cháy và nguồn gây cháy. Trong trường hợp này thì xăng là chất dẫn cháy có khả năng phát sinh hỏa hoạn. Tia lửa điện, lửa, nhiệt độ cao là tác nhân gây cháy. Ngoài ra, các phần khác của xe máy, chẳng hạn như vỏ nhựa, cao su, dây điện và mút, cũng có thể dễ cháy.
Tia lửa điện phát ra do hở đường dây điện và nhiệt độ cao phát ra trong quá trình xe hoạt động cũng là nguồn bắt đầu cho sự cháy nổ diễn ra. Xe máy đột ngột bốc cháy do chập điện Các vấn đề chập điện nói chung và chập điện từ ắc quy xe máy nói riêng có thể xảy ra do nhiều yếu tố. Ví dụ, nắp đậy ắc qui bị hỏng làm bình ắc quy bị nước mưa làm hỏng, làm bẩn các đầu giắc và hệ thống điện, gây cản trở cho hoạt động của các linh kiện. Ngoài ra, chuột có thể cắn vào ắc quy và dây dẫn điện, gây cháy.
Hiện tượng cháy cũng có thể bắt nguồn từ các bộ phận khác như cháy IC hoặc cầu chì ngắt điện bị cháy. Khi ắc quy bị phóng điện từ cực dương (+) sang cực âm (-) hoặc chập điện, hiện tượng đoản mạch xảy ra, làm cho hoá chất trong ắc quy nóng lên nhanh chóng. Điều này có thể gây nổ ắc quy và gây nguy hiểm cho các bộ phận xung quanh như dây dẫn điện và nhựa. Nếu không được phát hiện kịp thời, hiện tượng cháy có thể lan rộng sang các bộ phận khác của xe, đặc biệt là bình xăng.
Trong thời tiết khô hanh, các vật liệu phi kim trên xe máy có thể tĩnh điện và phóng ra tia lửa điện, gây cháy. Ngoài ra, các chuyên gia cũng đã đưa ra một số yếu tố khác có thể dẫn đến hiện tượng cháy xe máy, chẳng hạn như đường điện bị quá tải dẫn đến chập cháy và nóng chảy của cầu chì, khiến cháy lan sang các bộ phận khác. Xe máy đột ngột cháy do rò rỉ xăng 5 Hình 2.4 Hệ thống nhiên liệu bị hở Rò rỉ xăng là một nguyên nhân chính dẫn đến cháy xe máy. Khi xăng bị rò rỉ vào môi trường bên ngoài, đặc biệt là trong thời tiết nắng hạn, có nguy cơ cháy nổ cực kỳ cao.
Có một số yếu tố thường gây ra rò rỉ xăng, bao gồm xăng tràn ra buồng đốt từ bộ phận van kim của chế hòa khí và các chất lạ làm thủng bình xăng. Để tránh cháy xe máy do rò rỉ xăng, người dùng nên kiểm tra và bảo dưỡng định kỳ các bộ phận liên quan đến hệ thống nhiên liệu và đảm bảo không có rò rỉ xăng xảy ra. Xe máy đột ngột cháy do chất lượng nhiên liệu kém Xăng đổ vào xe kém chất lượng là một yếu tố khác dẫn đến việc xe máy bị cháy nổ đột ngột. Đổ xăng không đủ chất lượng có thể làm cho hệ thống ống dẫn nhiên liệu bị phá hủy hoặc làm áp suất hơi trong bình tăng, dẫn đến rò rỉ xăng, khi gặp một nguồn nhiệt đủ nóng sẽ gây cháy.
Sử dụng xăng không phù hợp với động cơ cũng có thể gây ra hiện tượng nóng cục bộ và làm cháy xe máy. Xe máy đột ngột cháy do bị quá nhiệt Việc người dùng xe không thay nhớt cho xe trong một khoảng thời gian dài, khiến dầu nhớt trong xe khô và làm nóng động cơ cũng là nguyên nhân cháy xe. Khi động cơ xe bị quá nhiệt, chúng sẽ dễ cháy hơn khi tiếp xúc với các chất dễ cháy đặc biệt là xăng dầu. Xe máy bị cháy do bị hở đường dẫn nhiên liệu Đây được coi là một trong những nguyên nhân có nguy cơ cao gây ra cháy nổ.
Hệ thống đường ống phức tạp đi qua nhiều điểm nối để đưa nhiên liệu từ bình chứa đến buồng đốt. Sau khi được sử dụng trong một thời gian dài, các đường dẫn nhiên liệu đã rạn nứt và làm hở các đầu nối giữa các điểm tiếp xúc với nhau. Khi tia lửa điện phát ra, nhiên liệu theo khe hở chảy ra ngoài, làm bốc cháy xe máy. Do chuột cắn dây Hình 2.5 Chuột chui vào xe Hầu hết các xe máy hiện nay đều trang bị bơm xăng điện tử.
Khi không có điện, bơm xăng không hoạt động. Trong khi để xe nghỉ, một con chuột đã cắn thủng ống bơm xăng. Tuy nhiên, xăng vẫn chưa chảy ra, nhưng khi bật khóa điện, máy bơm tự động sẽ chảy xăng có áp lực mạnh ra ngoài những chỗ ống thủng và lan ra khắp xe, gây nguy hiểm. Ngoài ra, hệ thống dây điện cũng có thể bị chuôt cắn, cũng là một nguyên nhân gây cháy.
Câu thêm tải hoặc quấn dây đồng cầu chì.6 Thay đổi cầu chì khác loại Hiện nay, các xe máy đều dùng cầu chì dẹp, nhưng các xe máy cũ thường có cầu chì ống. Dù vậy, cầu chì xe máy dù mới hay cũ, phải được sử dụng đúng loại theo tiêu chuẩn của nhà sản xuất, nhưng nhiều người vẫn không biết tầm quan trọng của nó. Các trường hợp đứt cầu chì thường xảy ra do chạm dây hoặc gắn các thiết bị quá công suất đối với thiết kế của đường dây. Thay vì tìm nguyên nhân và thay thế loại cầu chì chính xác như nguyên bản, người sử dụng thường có xu hướng thay thế bằng cách nối tắt cầu chì, dùng cầu chì có thông số lớn hơn hoặc sử dụng các loại vật liệu khác để dẫn điện như giấy bạc, dây đồng.
Việc làm này rất nguy hiểm vì có thể làm cho đường dây bị quá tải, làm nóng dây và làm chảy lớp nhựa cách điện, gây chập cháy hoặc hư hại nhẹ cho các thiết bị khác. 8 Khi thay thế cầu chì cho xe máy, cầu chì được chọn phải là loại cầu chì có độ chịu tải phù hợp với thiết kế của nhà sản xuất để tránh hư hỏng các thiết bị khác trước khi cầu chì bị đứt do sự cố chập điện. Do vị trí lắp đặt ắc quy quá xa đề làm tăng xác suất chạm mạch Hình 2.7 Vị trí ắc qui của xe tay ga hiện nay Xác suất chập mạch dẫn đến cháy nổ sẽ tăng khi việc bố trí ắc quy ở đầu xe do dây đề quá dài. Trên xe gắn máy và xe ô tô, ắc quy thường được đặt gần động cơ, hoặc máy đề làm cho chiều dài dây dẫn từ cọc (+) bình đến củ đề ngắn nhất.
Điều này cho phép sử dụng dây có tiết diện nhỏ mà vẫn không bị sụt áp khi khởi động.