Chương 1: TỎNG QUAN VẺ THỊ TRƯỜNG TÀI CHÍNH Trong nền kinh tế thị trường của một nước, một khu vực cũng như hệ thống kinh tế thế giới. Trong quá trình hoạt động kinh tế về cơ bản có ba loại thị trường: - thị trường yếu tô sản xuất, - thị trường sản phẩm hàng hóa và - thị trường tài chính. Mối liên hệ giữa các đơn vị sản xuất và tiêu dùng đều được thông qua ba loại thị trường này. Các đơn vị tiêu dùng cung cấp cho các đơn vị sản xuất lao động, kỹ năng quản lý, đất đai và tiền vốn,.
thông qua thị trường các yếu tố san xuat, đồng. thời nhận lại tiền thu nhập từ các đơn vị sản xuất, kinh doanh dưới hình thức tiền lương, tiền thuế và lợi tức. Các đơn vị sản xuất, kinh doanh sử dụng các yếu tố sản xuất để làm ra sản phẩm cung cấp cho các đơn vị tiêu dùng thông qua thị trường hàng hóa, dịch vụ, đồng thời nhận lại số tiền thu nhập từ các đơn vị tiêu dùng thông qua hình thức tiền thu do tiêu thụ sản phẩm hoặc cung câp dich vu. Trong quá trình hoạt động kinh tế, cho thấy vai trò trung gian của thị trường tài chính trong việc kết nối giữa các đơn vị sản xuất, kinh doanh và các đơn vị tiêu dùng.
Trong môi quan hệ này, các đơn vị tiêu dùng đóng vai trò của nhà đầu tư còn các đơn vi sản xuất đóng vai trò người phát hành chứng khoán để huy động vốn, hay nói cách khác, các đơn vị sản xuất đóng vai trò người bán còn các đơn vị tiêu dùng đóng vai trò người mua và hàng hóa mua bán ở đây là các loại tài sản tài chính. VAI TRÒ VÀ CHỨC NĂNG CỦA THỊ TRƯỜNG TÀI CHÍNH 1. Cơ sở khách quan cho sự ra đời thị trường tài chính Thị trường tài chính là sản phẩm tất yếu của nền kinh tế thị trường, sự xuất hiện và tồn tại của thi trường này xuất phát từ yêu cầu khách quan của việc giải quyết mẫu thuẫn giữa nhu cầu và khả năng cung ứng vốn lớn trong nên kinh tẾ, là trung gian dẫn vốn từ nơi thừa đến nơi thiếu cho thị trường. Trong nền kinh tế luôn tồn tại hai trạng thái trái ngược nhau giữa một bên là nhu cầu và một bên là khả năng về vốn.
Mâuthuẫn này ban đầu được giải quyết thông qua hoạt động của ngân hàng với vai trò trung gian trong quan hệ vay mượn giữa người có vốn và người cần vốn. Khi kinh tế hàng hóa phát triển Cao, nhiều hình thức huy động vốn mới linh hoạt hơn nảy sinh và phát triển, góp phần tốt hơn vào việc giải quyết cân đối giữa cung và cầu về các nguồn lực tài chính trong xã hội, làm xuất hiện các công cụ huy động vốn mới, như trái phiếu, cô phiếu của các doanh nghiệp, trái phiếu của chính phủ. Đó là những loại giấy tờ có giá trị, gọi chung là các loại chứng khoán. Và từ đó xuất hiện nhu cầu mua bán, chuyển nhượng giữa các chủ sở hữu khác nhau các loại chứng khoán.
Điều này làm xuất hiện một loại thị trường để cân đối Cung cầu về vốn trong nên kinh tế là thị trường tài chính. Do đó, cơ sở khách quan cho sự ra đời của thị trường tài chính là sự giải quyết mẫu thuẫn giữa cung và cầu về vốn trong nền kinh tế thông qua các công cụ tài chính đặc biệt là các loại chứng khoán, làm này sinh nhu cầu mua bán, chuyển nhượng chứng khoán giữa các chủ thể khác nhau trong nền kinh tế. Chính sự phát triển của nên kinh tỄ hàng hóa và tiền tệ mà đỉnh cao của nó là kinh tế thị trường làm nảy sinh một loại thị trường mới là thị trường tài chính. Thị trường tài chính hình thành và phát triển gắn liền với sự phát triển của nền kinh tế thị trường.
Sự phát triển của nền kinh tế thị trường đã làm xuất hiện những chủ thé cần nguồn tài chính và những người có khả năng cung ứng nguồn tài chính. Khi nền kinh tế thị trường ngày càng phát triển thì các hoạt động về phát hành và mua bán lại các chứng khoán cũng phát triển, hình thành một thị trường riêng nhằm làm cho cung cầu nguồn tai chính gặp nhau dễ dàng và thuận lợi hơn, đó là £hj trường tài chính. Khái niệm về thị trường tài chính Quá trình phát triển của. nên kinh tế hàng hóa từ trình độ thấp đến trình độ ngày càng cao và cảng hoàn thiện, tất yếu phát sinh nhu cầu giao lưu trao đổi vốn trong nên kinh tế.
Đối với những người tham gia vào quá trình sản xuất kinh doanh, nhu cầu giao lưu trao đổi vốn là rất cần thiết và tất yếu. Trong quá trình kinh doanh, do tính chất luân chuyên vốn với những chu kỳ khác nhau, với những đặc điểm khác nhau trong các ngành nghề, sẽ dẫn đến hiện tượng lúc thì thiếu vốn do phải mua sắm vật tư hàng hóa, trả lương, - trả cac chi phí kinh doanh. nhưng có lúc lại phát sinh tình trạng thừa vôn do đã tiêu thụ được hàng hóa, nhưng chưa đến lúc phải mua sắm vật tư hàng hóa, chưa đến kỳ phải trả lương. Đối với những người không tham gia vào quá trình sản xuất kinh doanh vẫn phát sinh tình trạng tạm thời thừa tiền và tạm thời thiếu tiền.
Các tổ chức đoàn thể xã hội, các hiệp hội nghề nghiệp v. cũng sẽ phát sinh những trang thái tương tự. Những trạng thái có vẻ như mâu thuân đó phải được giải quyết. Thị trường tài chính ra đời xuất phát từ những nguyên nhân như vậy.
Nhờ có thị trường tài chính mà tình trạng thừa, thiếu vốn sẽ được giải quyết bằng một cơ chế tự phát và phát triển ngày càng hoàn thiện hơn, đáp ứng được lợi ích của các chủ thể một cách vô tư, công bằng và có tính đồng thuận cao. Đối với các chủ thể “thừa” vốn: Thị trường tài chính giúp họ có cơ hội không những bảo toàn số tiền của họ, mà còn tạo ra thu nhập cho họ thông qua hoạt động đầu tư với những quy mô và mức độ khác nhau. Thị trường tài chính tạo cơ hội thật tốt cho những người có thu nhập dư giả, hoặc cho những người tuy thu nhập không cao nhưng cũng cần để dành tiết kiệm. Đặc biệt đối với người có thu nhập cao hoặc rất cao (bác sỹ, ca sỹ, nghệ sỹ nổi tiếng, các vận động viên chuyên nghiệp.) cân tìm cơ hội đầu tư sinh lời lớn, thị trường tài chính sẽ là môi trường và không gian lý tưởng cho hoạt động đầu tư với các quy mô và mức độ khác nhau.
Đối với các chủ thể “thiếu” vốn: Thị trường tài chính sẽ là cứu cánh cho họ, thị trường tài chính như "#ên?” dẫn nước cho những cánh đồng khô hạn, khiến cho cây cối được xanh tươi đâm chỗi nây lộc. Về phương diện kinh tế và kinh doanh, thị trường tài chính là kênh dẫn vốn để đáp ứng các nhu cầu cho sản xuất kinh doanh, làm lợi cho những người kinh doanh và đồng thời làm lợi cho xã hội. Tuy nhiên, nếu chỉ đừng lại ở chỗ giải quyết vấn đề thừa hay thiếu vốn một cách thuần túy và đơn giản như vậy, thì chưa thể nói đến vấn đề cốt lõi của thị trường tài chính. Vấn để ở chỗ là việc xử lý và giải quyết vấn đề thừa, thiếu vốn bằng công cụ và phương thức nào, sao cho hợp lý, hiệu quả và an toàn đồng thời mang tính kinh tế và xã hội sâu sắc.
Cùng VỚI Sự phát triển của nên kinh tế và những kinh nghiệm được tích lũy và đúc kết qua cuộc sống, với sự phát triển của hệ thống tài chính ngân hàng, các sản phẩm Và công cụ tài chính được sử dụng ngày cảng phổ biến trong các quan hệ giao dịch giữa các chủ thể trong nền kinh tế Mặt khác, có thể thấy hoạt động kinh tế không chỉ bao gồm các mối quan hệ cung cầu về hàng hoá mà còn xuất hiện quan hệ cung câu về tiền tệ. Quan hệ này xuất hiện tất yếu dẫn đến nhu cầu vận động nguồn vốn từ nơi thừa đến nơi thiếu, chủ yêu diễn ra trên thị trường tài chính. Nhờ có thị trường tài chính, mà những người thiếu vốn có thể huy động vôn bằng cách phát hành các công cụ tài chính như cổ phiếu, trái phiếu. Những người có vốn dư thừa thay vì đầu tư vào máy móc, thiết bị, nhà xưởng,.
dé sản xuất ra hàng hóa, sẽ đầu tư qua việc mua các tài sản tài chính trên thị trường tài chính do những người có nhu cầu huy động vốn phát hành. Thuật ngữ “7j trường tài chính” được sử dụng để phân biệt thị trường mua bán, giao dịch các loại chứng khoán (tài sản tài chính) với các thị trường khác (thị trường hàng hoá, thị trường sức lao động,.) Vậy, /hj trường tài chính là nơi diễn ra sự chuyển vốn từ người dự thừa vốn tới những người thiếu vốn. Thị trường tài chính cũng có thể được định nghĩa /à nơi phát hành, mua bán, trao đôi và chuyên nhượng các công cụ tài chính theo các quy tăc, luật lệ được án định. Thị trường tài chính là nơi diễn ra các hoạt động mua bán quyên sử dụng các khoản vốn (ngăn hoặc đài hạn) thông qua các công cụ tài chính nhất định.
Hoặc thị trường tài chính /a nơi đi chuyên vốn từ những người có vôn tiêt kiệm nhàn rôi sang những người có nhu câu về vốn. Nói cách khác, thị trường tài chính là nơi trao đôi, mua bán các công cụ hay sản phám tài chính. Khái niệm thị trường tài chính Z“ ~ —-. là nơi điên ra các là nơi là nơi điên ¬ a D ˆ là nơi đi A la noi phat hanh, hoạt động mua trao đổi, ra sự , ; 3 chuyển vốn từ , 4 mua bán, trao bán quyên sử mua ban chuyên vốn Hàn 7 : ; những người , ` ` đôi và chuyên dụng các khoản.
các từ người dư ta Z ý ` có von tiét ˆ x4 ,x; || nhượng các công vốn (ngăn hoặc >. ,#, || Công cụ thừa von tới xẻ ˆ kiệm nhàn rồi. ~ cụ tài chính theo đài hạn) thông ~ hay sản những Sang những 2 Ae ap ek cde quy rắc, luật qua các công cụ vs. phẩm người thiêu người có nhu “ £ lệ được ấn định tài chính nhất RRs tai von cẩu về vốn ; dinh chính.1: Khái niệm thị trường tài chính Trong nền kinh tế thị trường, sự tồn tại và phát triển của thị trường tài chính là tất yếu khách quan.