CHƯƠNG I: TỔNG QUAN NHỮNG VẤN Đ\ CHUNG V\ HỆ THỐNG VI SAI TRÊN Ô TÔ 1.1 Bộ vi sai. Phân phối mômen quay ra các bán trục. Cho phép bán trục quay với tốc độ khác nhau khi xe quay vòng hay chuyển động trên đường không bằng phẳng. * Theo công dụng của bộ vi sai có hai loại: Vi sai đối xứng: phân phối mômen giữa các bán trục; được đặt trong cầu chủ động và còn gọi là vi sai giữa các bánh xe.
Vi sai không đối xứng: dùng phân phối mômen ra các cầu chủ động, được đặt trong hộp phân phối và còn gọi là bộ vi sai trung tâm. * Theo cấu tạo của bộ visai có ba loại: Vi sai dùng bánh răng côn. Vi sai dùng bánh răng trụ. Vi sai tăng ma sát.
Vi sai cam. Trên ôtô thường dùng bộ vi sai với bánh răng côn. Vỏ bộ vi sai lắp chặt với bánh răng vành chậu hay bánh răng trung gian lớn. Trục chữ thập đặt cố định trong vỏ vi sai, đầu trục chữ thập lắp tự do bốn bánh răng hành tinh.
Trục chữ thập và các bánh răng hành tinh luôn quay cùng với vỏ vi sai. Các bánh răng hành tinh luôn ăn khớp với hai bánh răng bán trục. Phía trong bánh răng bán trục có rãnh then hoa để lắp với bán trục. Giữa bánh răng bán trục và vỏ hộp vi sai có tấm đệm một mặt trơn một mặt có hốc chứa dầu bôi trơn.
Bộ vi sai được quay trên 2 vòng bi côn đặt trong hốc của vỏ cầu, phía ngoài vòng bi có các căn đệm và đai ốc hãm hoặc có đai ốc đi_u chỉnh để chỉnh độ dơ dọc và đi_u chỉnh vị trí của bộ vi sai.1: Cấu tạo bộ vi sai b_nh răng.4 Nguyên lý làm việc. Mômen quay của động cơ đưa đến truy_n lực chính, bánh răng bị động quay và vỏ bộ vi sai quay. Vỏ bộ vi sai kéo trục chữ thập và các bánh răng hành tinh quay theo. Vì các bánh răng hành tinh luôn ăn khớp với bánh răng bán trục nên kéo các bánh răng bán trục cùng quay với vỏ bộ vi sai, qua bán trục mômen xoắn đưa tới các bánh xe chủ động.
Khi xe chạy trên đường thẳng và phẳng, hai bánh xe chủ động chịu một lực cản bằng nhau. Lực tác động lên các bánh răng hành tinh cân bằng từ hai phía nên bánh răng hành tinh không quay trên trục của nó, kéo hai bánh răng bán trục quay cùng tốc độ với vỏ bộ vi sai.Tốc độ hai bánh xe bằng nhau. Khi xe chạy trên đường vòng, các bánh răng hành tinh vẫn kéo hai bánh răng bán trục quay cùng với vỏ bộ vi sai. Trong trường hợp này, lực cản lăn của bánh xe trong lớn hơn nên lực tác động lên các bánh răng hành tinh không cân bằng nhau, chúng tự quay xung quanh trục và làm các bánh răng bán trục quay với tốc độ khác nhau: Bánh răng ngoài quay với tốc độ : nt = no - nht x Z ht / Zbt.
= no + nht x Zht / Zbt. nn + nt = 2 no.2: Nguyên lý làm việc của bộ vi sai. Trong đó: - nt , nn, no, nht là tốc độ của bánh xe trong, bánh xe ngoài, vỏ vi sai và bánh răng hành tinh. Zht, Zbt Số răng của bánh răng hành tinh và bánh răng mặt trời.
Do đó tốc độ bánh xe trong giảm đi bao nhiêu thì tốc độ bánh xe ngoài tăng lên bấy nhiêu và tLng số vòng quay của bai bên bánh xe là không đLi và bằng hai lần số vòng quay của vỏ vi sai. Với đặc tính truy_n động này, bộ vi sai luôn tự động đi_u chỉnh tốc độ của hai bánh xe chủ động khác nhau để khi quay vòng hay chuyển động trên đường không bằng phẳng, hai bánh xe không bị lết trượt. Tóm lại khi xe chạy trên đường thẳng, các chi tiết của bộ vi sai cùng quay với vỏ như một khối thống nhất. Còn khi xe quay vòng, các bánh răng vừa quay cùng với vỏ vi sai, vừa quay quanh trục của mình.
Các bánh răng chuyển động tương đối với vỏ vi sai làm các bán trục quay với tốc độ khác nhau.5 Cơ cấu kho_ vi sai. Nhiệm vụ: Khi xe bị sa lầy, bộ vi sai sẽ hoạt động tương tự như xe chuyển động trên đường vòng. Bánh xe trên đất khô sẽ đứng yên, còn bánh xe trong sình lầy quay trượt với tốc độ gấp đôi vỏ bộ vi sai. Xe không tiến được để thoát sa lầy.
Cải tiến tình trạng này bằng cách dùng cơ cấu khóa vi sai hay dùng bộ vi sai giới hạn trượt hoặc không trượt. Cơ cấu này dùng cho loại xe có tính năng việt dã cao, hoạt động trên các loại đường lầy lội. Cơ cấu khoá vi sai gồm có bộ phận đi_u khiển và khớp gài vi sai. Khớp gài vi sai có vành răng trong lắp di trượt bằng then hoa với vành răng cố định trên vỏ vi sai và vành răng ngoài tương ứng trên bán trục.3: Cơ cấu khóa vi sai.
Cấu tạo bộ vi sai có cơ cấu khoá cứng vi sai. Sơ đồ cấu tạo bộ vi sai có cơ cấu khóa cứng vi sai. Khi xe bị sa lầy, di trượt khớp gài vi sai để vành răng trong ăn khớp với vành răng ngoài trên bán trục làm bán trục được nối cứng với vỏ bộ vi sai, khoá cho bộ vi sai không hoạt động. Mômen động cơ tập trung cho bánh xe trên n_n đất cứng và xe dễ dàng vượt qua sa lầy.
Sau khi xe vượt sa lầy, phải ngắt cơ cấu khoá vi sai để bộ vi sai hoạt động bình thường.Cơ cấu khoá vi sai được đi_u khiển bằng tay hoặc đi_u khiển điện từ - khí nén. Bán trục hay nữa trục có tác dụng truy_n mômen xoắn từ bọ truy_n lực chính, qua cơ cấu vi sai tới bánh xe chủ động. Nhiệm vụ: Truy_n mômen xoắn từ hộp vi sai tới bánh xe chủ động. Căn cứ vào mức độ chịu tải, bán trục được chia ra hai loại sau: Trục thoát tải một nửa.
Bán trục thoát tải hoàn toàn.1 Cấu tạo Bán trục là một trục bằng thép, đầu trong có rãnh then hoa để lắp với bánh răng bán trục, đầu ngoài có mặt bích để truy_n động cho bánh xe chủ động. Tuỳ theo cách lắp ghép moay ơ và bán trục với dầm cầu mà theo mức độ thoát tải của bán trục khác nhau. Bán trục thoát tải một nửa Loại bán trục này được dùng phL biến cho xe du lịch và xe vận tải nhỏ. Vỏ bộ vi sai lắp với vỏ cầu qua vòng bi côn.
Đầu trong của bán trục lắp vào bánh răng bán trục của bộ vi sai nhưng không phải đỡ trọng lượng bộ vi sai. Đầu ngoài bán trục tựa lên vòng bi đặt trong vỏ cầu và liên kết với bánh xe. Bán trục chịu toàn bộ trọng lượng của xe, lực chi_u trục T lúc bánh xe bị trượt ngang, gây ra mômen uốn trong mặt phẳng thẳng đứng. Lực kéo F ( vuông góc với mặt phẳng hình vẽ) tác dụng lên lốp xe do mômen M truy_n tới bánh xe cũng gây uốn bán trục trong mặt phẳng nằm ngang.
Khi phanh xe lực phanh thay lực kéo gây uốn bán trục ngược chi_u so với lực kéo. Nếu bán trục gãy, bánh xe sẽ rời khỏi cầu xe.10: Truyền lực chính kép trong cu chủ động. Bánh răng vành chậu; 2. Bánh răng quả dứa; 3.
Bánh răng trục trung gian nhỏ; 4. Bánh răng trung gian lớn; 5, 9 vòng bi; 6. trục bánh răng quả dứa; 7. Vỏ lắp bánh răng quả dứa và trục trung gian; 8.
Trục trung gian quay trơn trên vòng bi côn đặt trên vỏ cầu, phía ngoài có nắp và đệm đi_u chỉnh. Bánh răng trung gian lớn lắp với vỏ vi sai bằng các bulông. Hoạt động: Khi bánh răng quả dứa nhận truy_n động từ trục các đăng, mômen quay được truy_n tới bánh răng vành chậu, bánh răng trung gian nhỏ, bánh răng trung gian lớn và vỏ bộ vi sai. CHƯƠNG II.
QUY TRÌNH TH<O LẮP CZM VI SAI TRÊN Ô TÔ 2.1Th_o vi sai. Khi tháo rời vi sai, trước tiên hãy thoát tất cả các chi tiết xung quanh hộp vi sai. Sau đó là khe hở ăn khớp của bánh răng bán trục và tháo rời hộp vi sai. - Bước 1: Tháo bánh răng chủ động đồng hồ tốc độ xe.1: Tháo bánh răng chủ động đồng hồ tốc độ xe.
- Bước 2: Tháo bánh răng vành chậu của bộ vi sai.2: Tháo bánh răng vành chậu của bộ vi sai. - Bước 3: Tháo bánh răng bán trục và trục bánh răng vi sai.3: Tháo bánh răng bán trục và trục bánh răng vi sai. Trục bánh răng vi sai. Bánh răng bán trục.
Đệm dọc trục. Bánh răng vi sai. Hộp vi sai. - Bước 4: Tháo bulong bắt các bánh răng vành chậu.4: Tháo bulong bắt các bánh răng vành chậu.
- Bước 5: Tháo các chốt hãm và tháo trục bánh răng vi sai, bánh răng bán trục. Tháo chốt hãm (1) Trước tiên hãy cân bằng hộp vi sai bằng cách giữ nó trên êto giữa những tấm nhôm m_m. Chú ý: Không xiết êtô quá chặt. (2) Dùng búa cao su để nhả phần hãm xung quanh của chốt hãm .5: Tháo các chốt hãm và tháo trục bánh răng vi sai, bánh răng bán trục.
b) Tháo trục bánh răng vi sai và bánh răng bán trục, bánh răng vi sai và đệm hãm ra khỏi hộp vi sai.6: Tháo trục bánh răng vi sai và bánh răng bán trục, bánh răng vi sai và đệm hãm ra khỏi hộp vi sai.2Lắp r_p bộ vi sai. Lắp ráp hộp vi sai và đi_u chỉnh khe hở ăn khớp theo tiêu chuẩn. sau đó gắn những chi tiết xung quanh hộp vi sai. - Bước 1: lắp bộ vi sai, kiểm tra khe hở ăn khớp bánh răng bán trục vi sai.7: lắp bộ vi sai, kiểm tra khe hở ăn khớp bánh răng bán trục vi sai.
(1) Lắp bánh răng bán trục và đệm dọc trục vào hộp vi sai. Gợi ý: Hãy chọn một đệm có chi_u dày giống như chi_u dày của đệm được đo khi tháo ra. (2) Lắp bánh răng vi sai và đệm dọc trục lên hộp vi sai. (3) Gióng thẳng các lL của hộp vi sai với các lL của bánh răng vi sai bằng cách xoay các bánh răng vi sai để lắp vào trục bánh răng vi sai.
- Bước 2: lắp bánh răng vành chậu vi sai. Nung nóng bánh rang vành chậu. Dùng máy sấy dung nóng bánh răng vành chậu đến nhiệt độ 90-100 độ.8: Lắp bánh răng vành chậu.9: Lắp bánh răng vành chậu. Lau sạch bánh rănh vành chậu.
Đánh dấu vị trí, nhanh chóng lắp bánh răng vành chậu và hộp vi sai.10: Đánh dấu vị trí, nhanh chóng lắp bánh răng vành chậu và hộp vi sai.