Luận văn thạc sĩ theo dõi bệnh phân trắng lợn con ở giai đoạn sơ sinh đến cai sữa nuôi t ại trại giống lợn trần đình chúc xã phúc thuận huyện phổ yên tỉnh thái nguyên

Luận văn thạc sĩ nghiên cứu theo dõi bệnh phân trắng lợn con ở giai đoạn sơ sinh đến cai sữa nuôi t ại trại giống lợn trần đình, khảo sát thực trạng, phân tích nguyên nhân, đề

• Tác giả: Phạm Thị Thúy
• Người hướng dẫn: ThS. Hà Thị Hảo
• Trường học: Đại học Nông Lâm Thái Nguyên
• Chuyên ngành: Thú y
• Đề tài: Theo dõi bệnh phân trắng lợn con giai đoạn sơ sinh đến cai sữa nuôi tại trại giống lợn Trần Đình Chúc, xã Phúc Thuận, huyện Phổ Yên, tỉnh Thái Nguyên và biện pháp điều trị
• Loại tài liệu: Khóa luận tốt nghiệp đại học
• Năm xuất bản: 2014
• Địa điểm: Thái Nguyên

Mục lục chi tiết

• LỜI CẢM ƠN
• LỜI NÓI ĐẦU
• DANH MỤC CÁC BẢNG
• DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT
• 1. PHẦN I: CÔNG TÁC PHỤC VỤ SẢN XUẤT
• 1.1. Điều tra cơ bản
• 1.1.1. Điều kiện tự nhiên
• 1.1.1.1. Vị trí địa lý
• 1.1.1.2. Địa hình đất đai
• 1.1.1.3. Thời tiết – khí hậu
• 1.1.2. Nguồn nước
• 1.1.3. Điều kiện kinh tế - xã hội
• 1.1.3.1. Điều kiện xã hội
• 1.1.3.2. Điều kiện kinh tế và cơ sở vật chất
• 1.2. Tình hình sản xuất của trại
• 1.2.1. Tình hình sản xuất ngành chăn nuôi
• 1.2.2. Tình hình sản xuất ngành trồng trọt
• 1.2.3. Công tác thú y của trại
• 1.2.3.1. Công tác phòng bệnh
• 1.2.3.2. Công tác chẩn đoán và điều trị bệnh
• 1.2.4. Đánh giá chung
• 1.2.4.1. Thuận lợi
• 1.2.4.2. Khó khăn
• 1.2.5. Phương hướng sản xuất của trại
• 1.2.5.1. Chăn nuôi
• 1.2.5.2. Trồng trọt
• 1.2.5.3. Thủy sản
• 1.3. Nội dung, kết quả công tác phục vụ sản xuất
• 1.3.1. Nội dung phục vụ sản xuất
• 1.3.1.1. Công tác chăn nuôi
• 1.3.1.2. Công tác thú y
• 1.3.1.3. Công tác khác
• 1.3.2. Biện pháp thực hiện
• 1.3.3. Kết quả công tác phục vụ sản xuất
• 1.3.3.1. Công tác chăn nuôi
• 1.3.3.1.1. Công tác giống
• 1.3.3.1.2. Công tác chăm sóc nuôi dưỡng
• 1.3.3.1.2.1. Lợn nái hậu bị
• 1.3.3.1.2.2. Lợn nái chửa
• 2. PHẦN II: CHUYÊN ĐỀ NGHIÊN CỨU KHOA HỌC
• 2.1. Tính cấp thiết của Đề tài
• 2.2. Mục tiêu nghiên cứu
• 2.3. Ý nghĩa khoa học và thực tiễn
• 2.4. Tổng quan tài liệu
• 2.5. Cơ sở khoa học
• 2.6. Những hiểu biết về vi khuẩn E
• 2.7. Những hiểu biết về bệnh lợn con phân trắng (Colibacillsis)
• 2.8. Tình hình nghiên cứu trong và ngoài nước
• 2.9. Đối tượng, nội dung và phương pháp nghiên cứu
• 2.9.1. Đối tượng, địa điểm và thời gian nghiên cứu
• 2.9.2. Nội dung và các chỉ tiêu nghiên cứu
• 2.9.3. Phương pháp nghiên cứu
• 2.9.3.1. Phương pháp xác định các chỉ tiêu
• 2.10. Kết quả và phân tích kết quả
• 2.10.1. Kết quả theo dõi tỷ lệ mắc bệnh phân trắng lợn con theo đàn
• 2.10.2. Kết quả theo dõi tỷ lệ mắc bệnh phân trắng lợn con theo cá thể
• 2.10.3. Kết quả theo dõi tỷ lệ mắc bệnh phân trắng lợn con theo lứa tuổi
• 2.10.4. Kết quả theo dõi tỷ lệ mắc bệnh phân trắng lợn con theo tính biệt
• 2.10.5. Kết quả theo dõi tỷ lệ mắc bệnh phân trắng lợn con theo các tháng
• 2.10.6. Kết quả điều trị bệnh phân trắng lợn con
• 2.10.7. Kết luận, tồn tại và đề nghị
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• Tài liệu tiếng Việt
• Tài liệu dịch
• Tài liệu nước ngoài

Tóm tắt

I. Giới thiệu về bệnh phân trắng ở lợn con

Bệnh phân trắng ở lợn con, hay còn gọi là bệnh phân trắng, là một trong những bệnh lý phổ biến và nghiêm trọng trong chăn nuôi lợn. Bệnh này thường xảy ra ở lợn con trong giai đoạn sơ sinh đến cai sữa. Nguyên nhân chủ yếu do vi khuẩn E. coli gây ra, dẫn đến tình trạng tiêu chảy, mất nước và có thể gây tử vong nếu không được điều trị kịp thời. Theo dõi và phát hiện sớm triệu chứng của bệnh là rất quan trọng để có biện pháp can thiệp kịp thời. Tại trại giống lợn Trần Đình Chúc, việc theo dõi bệnh phân trắng được thực hiện thường xuyên nhằm đảm bảo sức khỏe cho đàn lợn con. Việc này không chỉ giúp giảm thiểu tỷ lệ tử vong mà còn nâng cao hiệu quả chăn nuôi.

1.1. Triệu chứng và tác động của bệnh

Triệu chứng của bệnh phân trắng ở lợn con bao gồm tiêu chảy, phân lỏng có màu trắng, lợn con có thể bị sốt, chán ăn và có dấu hiệu mất nước. Bệnh này có thể lây lan nhanh chóng trong đàn, đặc biệt là trong điều kiện nuôi nhốt chật chội. Tác động của bệnh không chỉ ảnh hưởng đến sức khỏe của lợn con mà còn gây thiệt hại kinh tế cho người chăn nuôi. Việc theo dõi và phát hiện sớm triệu chứng là rất cần thiết để có biện pháp điều trị kịp thời, từ đó giảm thiểu thiệt hại cho trại. Theo thống kê, tỷ lệ mắc bệnh phân trắng ở lợn con tại trại giống lợn Trần Đình Chúc có xu hướng gia tăng trong những tháng mùa hè, khi thời tiết nóng ẩm tạo điều kiện thuận lợi cho vi khuẩn phát triển.

II. Phương pháp theo dõi và chăm sóc lợn con

Việc theo dõi bệnh phân trắng ở lợn con tại trại giống lợn Trần Đình Chúc được thực hiện thông qua nhiều phương pháp khác nhau. Đầu tiên, các kỹ thuật viên thú y tiến hành kiểm tra sức khỏe định kỳ cho lợn con, theo dõi các triệu chứng bất thường. Ngoài ra, việc ghi chép và phân tích dữ liệu về tỷ lệ mắc bệnh cũng được thực hiện để có cái nhìn tổng quan về tình hình sức khỏe của đàn lợn. Chăm sóc lợn con cũng đóng vai trò quan trọng trong việc phòng ngừa bệnh. Các biện pháp như tiêm phòng vacxin, cung cấp chế độ dinh dưỡng hợp lý và đảm bảo vệ sinh chuồng trại được thực hiện nghiêm ngặt. Điều này không chỉ giúp tăng cường sức đề kháng cho lợn con mà còn giảm thiểu nguy cơ mắc bệnh.

2.1. Chế độ dinh dưỡng và vệ sinh

Chế độ dinh dưỡng cho lợn con rất quan trọng trong giai đoạn sơ sinh đến cai sữa. Lợn con cần được cung cấp đầy đủ các chất dinh dưỡng cần thiết để phát triển khỏe mạnh. Thức ăn cho lợn con thường bao gồm sữa mẹ và các loại thức ăn bổ sung khi chúng bắt đầu ăn dặm. Bên cạnh đó, vệ sinh chuồng trại cũng là yếu tố không thể thiếu. Việc giữ cho chuồng trại sạch sẽ, khô ráo giúp ngăn ngừa sự phát triển của vi khuẩn gây bệnh. Tại trại giống lợn Trần Đình Chúc, các biện pháp vệ sinh được thực hiện thường xuyên, bao gồm việc khử trùng chuồng trại và dụng cụ chăn nuôi. Điều này góp phần quan trọng trong việc giảm thiểu nguy cơ lây lan bệnh phân trắng.

III. Kết quả theo dõi và điều trị bệnh phân trắng

Kết quả theo dõi bệnh phân trắng ở lợn con tại trại giống lợn Trần Đình Chúc cho thấy tỷ lệ mắc bệnh có sự biến động theo thời gian. Trong năm 2014, tỷ lệ lợn con mắc bệnh phân trắng theo đàn và theo cá thể được ghi nhận và phân tích. Các biện pháp điều trị bệnh cũng được áp dụng kịp thời, bao gồm việc sử dụng thuốc kháng sinh và các biện pháp hỗ trợ khác. Kết quả cho thấy, tỷ lệ tái nhiễm bệnh sau điều trị là một vấn đề cần được chú ý. Việc theo dõi và đánh giá hiệu quả điều trị là rất cần thiết để cải thiện quy trình chăm sóc và điều trị bệnh cho lợn con.

3.1. Đánh giá hiệu quả điều trị

Đánh giá hiệu quả điều trị bệnh phân trắng ở lợn con cho thấy rằng việc áp dụng các biện pháp điều trị kịp thời đã giúp giảm thiểu tỷ lệ tử vong. Tuy nhiên, tỷ lệ tái nhiễm vẫn còn cao, điều này cho thấy cần có sự cải thiện trong quy trình chăm sóc và điều trị. Các biện pháp phòng ngừa như tiêm phòng vacxin và cải thiện chế độ dinh dưỡng cần được thực hiện đồng bộ để đạt hiệu quả cao nhất. Việc theo dõi liên tục tình hình sức khỏe của lợn con cũng là một yếu tố quan trọng trong việc quản lý bệnh tại trại giống lợn Trần Đình Chúc.

Nội dung chính

Bối cảnh và vấn đề nghiên cứu

Trong cơ cấu ngành nông nghiệp Việt Nam, chăn nuôi lợn giữ vai trò then chốt khi cung cấp từ 70% đến 80% tổng sản lượng thịt cho thị trường. Để đáp ứng nhu cầu gia tăng về con giống có phẩm cấp và năng suất cao, mô hình chăn nuôi lợn ngoại tập trung đã phát triển mạnh mẽ. Tuy nhiên, hiệu quả chăn nuôi lợn sinh sản thường xuyên chịu áp lực lớn từ rủi ro dịch bệnh, đặc biệt là ở giai đoạn lợn con theo mẹ (từ sơ sinh đến 21 ngày tuổi và cai sữa). Ở giai đoạn này, hệ thống tiêu hóa của lợn con chưa hoàn thiện về mặt giải phẫu và sinh lý, cùng với hệ miễn dịch thụ động suy giảm dần, khiến lợn con rất mẫn cảm với hội chứng tiêu chảy, điển hình là bệnh phân trắng do trực khuẩn Escherichia coli gây ra. Bệnh không chỉ gây còi cọc, chậm lớn, giảm tỷ lệ sống mà còn làm tổn thương nặng nề đến đường tiêu hóa, ảnh hưởng trực tiếp đến chất lượng con giống thương phẩm.

Xuất phát từ thực tế sản xuất tại cơ sở, đề tài được triển khai nhằm thực hiện hai mục tiêu nghiên cứu cụ thể:

1. Nắm được tình hình nhiễm bệnh phân trắng trên đàn lợn con nuôi tại Trại giống lợn Trần Đình Chúc (xã Phúc Thuận, huyện Phổ Yên, tỉnh Thái Nguyên).
2. Đánh giá hiệu quả điều trị của thuốc kháng sinh Entril 5% phối hợp với thuốc bổ trợ và hộ lý trên đàn lợn con mắc bệnh.

Đối tượng và phạm vi nghiên cứu:

• Đối tượng nghiên cứu: Đàn lợn Landrace thuần từ sơ sinh đến 21 ngày tuổi và thuốc điều trị Entril 5%.
• Phạm vi không gian: Trại giống lợn Trần Đình Chúc, xã Phúc Thuận, huyện Phổ Yên, tỉnh Thái Nguyên (cơ sở có diện tích 10 ha thuộc Công ty Cổ phần Phát triển Công nghệ Nông thôn - RTD liên kết đầu tư).
• Phạm vi thời gian: Quá trình theo dõi và thu thập dữ liệu được thực hiện liên tục từ ngày 13/06/2014 đến ngày 24/11/2014.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp

Khung lý thuyết và cơ sở khoa học

Khóa luận vận dụng hệ thống kiến thức chuyên ngành Chăn nuôi - Thú y về đặc điểm sinh lý học gia súc non và vi sinh vật học thú y:

• Sinh lý tiêu hóa và điều nhiệt ở lợn con: Lợn con có tốc độ tăng trưởng rất nhanh (khối lượng tăng gấp 2 lần lúc 10 ngày tuổi, gấp 4 lần lúc 21 ngày tuổi và gấp 10-12 lần khi cai sữa). Tuy nhiên, dung tích dạ dày và ruột lúc sơ sinh rất bé (dạ dày ~0,03 lít, ruột non ~0,11 lít). Đặc biệt, dạ dày lợn con giai đoạn sơ sinh không có axit clohydric (HCl) tự do để tạo điều kiện thẩm thấu nguyên vẹn kháng thể từ sữa đầu; trạng thái thiếu HCl này kéo dài đến 14-16 ngày tuổi. Khả năng điều nhiệt của lợn con kém do lớp mỡ dưới da mỏng, lông thưa, diện tích bề mặt cơ thể so với khối lượng lớn, khiến lợn dễ bị hạ thân nhiệt khi nhiệt độ chuồng nuôi thấp hoặc độ ẩm vượt ngưỡng thích hợp (65-70%).
• Cơ chế miễn dịch thụ động: Lợn con sơ sinh hoàn toàn không có kháng thể trong máu mà phụ thuộc vào $\gamma$-globulin hấp thu qua đường ẩm bào từ sữa đầu của lợn mẹ trong 24 giờ đầu (nhờ chất kháng men Antitripsin). Hàm lượng $\gamma$-globulin đạt đỉnh 20,3 mg/100 ml máu sau 24 giờ bú sữa đầu, sau đó giảm dần sau 3-4 tuần; lợn con chỉ bắt đầu tự tổng hợp kháng thể từ 20-25 ngày tuổi.
• Vi sinh vật học vi khuẩn Escherichia coli: Trực khuẩn E. coli thuộc họ Enterobacteriaceae, là vi khuẩn Gram âm (-), hiếu khí và yếm khí tùy tiện, lên men sinh hơi các loại đường (Glucose, Lactose, Fructose, Manitol...). Vi khuẩn mang hệ thống kháng nguyên phức tạp gồm kháng nguyên thân O, kháng nguyên lông H và kháng nguyên bề mặt K (gồm các type L, B, A). Độc tố gây bệnh gồm nội độc tố (gắn ở vách tế bào vi khuẩn) và ngoại độc tố (gồm độc tố chịu nhiệt ST và độc tố không chịu nhiệt LT), tác động trực tiếp lên tế bào thượng bì ruột non làm rối loạn hấp thu nước và điện giải, dẫn đến mất nước cấp tính và nhiễm độc toan.

Phương pháp nghiên cứu

• Phương pháp điều tra lâm sàng và dịch tễ: Theo dõi đàn hàng ngày, phát hiện lợn bệnh dựa trên triệu chứng lâm sàng đặc trưng (phân lỏng màu vàng trắng, trắng xám, mùi hôi tanh, dính bết vùng hậu môn và đuôi, bụng hóp, lông xù, mắt thâm, mất nước). Ghi chép dữ liệu vào sổ theo dõi theo từng cá thể, từng đàn, theo lứa tuổi, tính biệt và các tháng trong năm.
• Phương pháp điều trị thực nghiệm: Áp dụng phác đồ trị liệu kết hợp:
  • Kháng sinh: Entril 5%, tiêm bắp với liều 1 ml/5-10 kg thể trọng/lần/ngày.
  • Thuốc bổ trợ: Rotosal, tiêm bắp 1 ml/con/ngày.
  • Bù nước và cân bằng điện giải: Pha chất điện giải vào nước cho uống tự do.
  • Liệu trình điều trị: Liên tục từ 3 đến 5 ngày kết hợp các biện pháp hộ lý (sưởi ấm bằng đèn hồng ngoại, giữ khô sàn chuồng).
• Nguồn dữ liệu và phương pháp xử lý số liệu: Dữ liệu gốc thu thập trực tiếp tại các ô chuồng đẻ và chuồng nái mang thai của trại. Các chỉ tiêu dịch tễ và hiệu quả điều trị được tính toán theo các công thức toán học thống kê:

$$\text{Tỷ lệ mắc theo đàn (%)} = \frac{\sum \text{Số đàn mắc bệnh}}{\sum \text{Số đàn theo dõi}} \times 100$$

$$\text{Tỷ lệ mắc theo cá thể (%)} = \frac{\sum \text{Số lợn con mắc bệnh}}{\sum \text{Số lợn con theo dõi}} \times 100$$

$$\text{Tỷ lệ khỏi bệnh (%)} = \frac{\sum \text{Số lợn con khỏi bệnh}}{\sum \text{Số lợn con được điều trị}} \times 100$$

$$\text{Tỷ lệ chết (%)} = \frac{\sum \text{Số lợn con chết do bệnh}}{\sum \text{Số lợn con được điều trị}} \times 100$$

$$\text{Tỷ lệ tái nhiễm (%)} = \frac{\sum \text{Số lợn con tái nhiễm lần 2}}{\sum \text{Số lợn con đã khỏi lần 1}} \times 100$$

Nội dung chính theo từng chương

Phần I: Công tác phục vụ sản xuất

Nội dung phần này phản ánh toàn diện các hoạt động kỹ thuật, điều tra cơ sở hạ tầng và kết quả trực tiếp tham gia quy trình sản xuất tại Trại giống lợn Trần Đình Chúc:

1. Điều kiện tự nhiên và cơ sở vật chất của trại:

   • Trại có diện tích 10 ha tại xã Phúc Thuận, nằm trên trục tỉnh lộ 261. Khí hậu mang tính chất trung du miền núi phía Bắc với nhiệt độ trung bình năm 22,7°C, lượng mưa trung bình 202,53 mm/tháng và ẩm độ không khí 82%.
   • Cơ cấu chuồng trại gồm 4 chuồng đẻ (mỗi chuồng 2 dãy x 50 ô, kích thước 2,4m x 1,6m/ô, nền sàn nhựa kết hợp gỗ, có giàn mát, quạt hút gió một chiều và đèn sưởi hồng ngoại) và 8 dãy chuồng nái chửa/hậu bị (mỗi dãy 100 ô kích thước 2,4m x 0,65m/ô trên nền bê tông). Nguồn nước sử dụng từ giếng khoan được kiểm tra vệ sinh thường xuyên.

2. Quy mô đàn và kết quả công tác chăn nuôi:

   • Năm 2014, quy mô đàn của trại đạt 14 lợn đực giống, 860 lợn nái và 3.833 lợn con theo mẹ (tăng đáng kể so với năm 2013 với 12 đực, 745 nái và 1.588 lợn con).
   • Quy trình nuôi dưỡng: Nái chửa kỳ 1 (ngày 1-84) sử dụng cám hỗn hợp H16; nái chửa kỳ 2 (ngày 85 đến khi đẻ) sử dụng cám H11 và H16. Lợn nái ngày đẻ chỉ cho ăn 0,5 kg kết hợp truyền Glucose 5% và uống nước tự do; từ ngày thứ 5 sau đẻ đến cai sữa cho ăn 5 kg/ngày. Lợn con được tập ăn sớm từ 4-5 ngày tuổi bằng cám H11 giàu đạm và năng lượng.

3. Công tác thú y và kết quả điều trị:

   • Thực hiện quy trình tiêm phòng nghiêm ngặt: Lợn nái được tiêm phòng đầy đủ các vacxin Ingelvac PRRS (tai xanh), Pavo Shield L5e (thai khô + Lepto), Porciliss CSF (dịch tả), Porciliss Begonia (giả dại), FMD (lở mồm long móng) và vacxin E. coli trước khi đẻ 2-4 tuần; lợn con được tiêm PRRS lúc 10-14 ngày tuổi và Circo + Myco lúc 14-21 ngày tuổi.
   • Kết quả phục vụ sản xuất ghi nhận: Tiêm phòng vacxin tai xanh và suyễn đạt 100% bảo hộ an toàn trên 717 con; điều trị khỏi bệnh viêm tử cung trên lợn nái đạt 91,30% (21/23 con); điều trị tiêu chảy đạt 88,83% (819/922 con); điều trị viêm khớp do Streptococcus đạt 92,31% (24/26 con); điều trị bệnh ghẻ bằng Hanmectin đạt 100% (52/52 con). Đỡ đẻ an toàn cho 118 lứa lợn, tiêm sắt Dextran-Fe cho 1.358 lợn con 3 ngày tuổi và thiến an toàn 592 lợn đực.

Phần II: Chuyên đề nghiên cứu khoa học

Chuyên đề đi sâu vào khảo sát bệnh phân trắng lợn con và các biện pháp điều trị tại trại:

1. Tổng quan dịch tễ và bệnh sinh của bệnh phân trắng (Colibacillosis):

   • Phân tích cơ chế bệnh sinh: Khi gặp các yếu tố bất lợi (thời tiết lạnh ẩm, chuồng trại kém vệ sinh, lợn con thiếu sắt, sữa mẹ kém chất lượng hoặc thay đổi đột ngột), vi khuẩn E. coli nhân lên nhanh chóng trong đường ruột, tiết độc tố làm giảm dịch vị và nồng độ HCl, gây kiềm hóa môi trường ruột và dẫn đến tiêu chảy mất nước nghiêm trọng.
   • Tổng kết các công trình nghiên cứu trong và ngoài nước về tỷ lệ mắc bệnh (dao động từ 25% đến 100% tại các cơ sở chăn nuôi tập trung) và sự xuất hiện của các serotype phổ biến (O143, O147, O141, O149, O129, O115, O8...).

2. Quy trình triển khai theo dõi dịch tễ học tại cơ sở:

   • Thiết lập hệ thống theo dõi trên đàn lợn thuần Landrace từ giai đoạn sơ sinh đến 21 ngày tuổi trong thời gian từ tháng 6/2014 đến tháng 11/2014.
   • Xây dựng hệ thống các bảng biểu và công thức toán học chuyên dụng nhằm đánh giá đầy đủ sự phân bố của bệnh theo các yếu tố: lứa tuổi (giai đoạn khủng hoảng 7-10 ngày tuổi và 21 ngày tuổi), tính biệt (đực/cái), biến động thời tiết theo các tháng và tỷ lệ tái nhiễm sau liệu trình điều trị đầu tiên.

3. Đánh giá hiệu quả phác đồ điều trị:

   • Đánh giá khả năng đáp ứng lâm sàng của thuốc kháng sinh Entril 5% khi kết hợp với thuốc bổ tăng cường trao đổi chất Rotosal và dung dịch điện giải.
   • Xác định quy trình can thiệp hỗ trợ: Bên cạnh việc tiêm thuốc, bắt buộc phải cải thiện môi trường chuồng nuôi (dọn phân, giữ khô nền sàn nhựa, tăng nhiệt độ sưởi ấm bằng đèn hồng ngoại) để hạn chế mầm bệnh phát tán và giảm thiểu tỷ lệ tử vong.

Kết quả và đóng góp

Kết quả chính từ số liệu thực tế

Các kết quả điều tra và phục vụ sản xuất thực tế tại trại trong giai đoạn nghiên cứu được tổng hợp qua các bảng số liệu sau:

Chỉ số theo dõi khí hậu	Mùa hè (Tháng 4 - Tháng 9)	Mùa đông (Tháng 10 - Tháng 3 năm sau)	Trung bình năm
Nhiệt độ trung bình (°C)	27,0 (Cao nhất tháng 7: 28,5°C)	19,0 (Thấp nhất tháng 1: 14,5°C)	22,7
Ẩm độ không khí trung bình (%)	83,0	80,8	82,0
Tổng lượng mưa (mm)	1.726,0	299,2	202,53 (TB/tháng)

Loại gia súc	Số lượng năm 2013 (con)	Số lượng năm 2014 (con)
Lợn đực giống	12	14
Lợn nái sinh sản	745	860
Lợn con theo mẹ	1.588	3.833

Hạng mục công tác thú y	Tổng số theo dõi (con)	Số lượng khỏi / an toàn (con)	Tỷ lệ thành công (%)
Tiêm vacxin phòng bệnh Tai xanh	717	717	100,00
Tiêm vacxin phòng bệnh Suyễn	717	717	100,00
Điều trị bệnh Viêm tử cung lợn nái	23	21	91,30
Điều trị hội chứng Tiêu chảy lợn con	922	819	88,83
Điều trị bệnh Viêm khớp	26	24	92,31
Điều trị bệnh Ghẻ	52	52	100,00
Trực và đỡ đẻ	118	118	100,00
Tiêm sắt Dextran-Fe (3 ngày tuổi)	1.358	1.358	100,00
Thủ thuật thiến lợn đực	592	592	100,00

Giải pháp và kiến nghị của tác giả

Từ thực tế theo dõi tại trại giống lợn Trần Đình Chúc, tác giả đã đề xuất các giải pháp kỹ thuật cụ thể:

• Công tác cách ly và kiểm dịch: Phải tiến hành cách ly lợn ốm ngay lập tức khi xuất hiện những triệu chứng tiêu chảy ban đầu nhằm cắt đứt nguồn lây lan mầm bệnh trong chuồng đẻ (nơi lợn ốm thải ra môi trường tới 1 tỷ vi khuẩn E. coli/1 cc phân lỏng).
• Vệ sinh thú y và xử lý chất thải: Thực hiện vệ sinh sát trùng chuồng trại định kỳ, thường xuyên (rắc vôi bột, phun Haniodine 10%, Foocmon), không chỉ thụ động sát trùng khi dịch bệnh bùng phát. Hoàn thiện quy trình quản lý, chôn lấp và xử lý xác lợn chết do bệnh đúng quy chuẩn kỹ thuật.
• Quản lý sử dụng kháng sinh: Sử dụng kháng sinh có kế hoạch, dùng đúng liều lượng chỉ định ngay từ đầu, tránh lạm dụng bừa bãi; định kỳ làm kháng sinh đồ để lựa chọn loại thuốc có độ mẫn cảm cao nhất.
• Kỹ thuật chống nóng và giữ ấm: Tăng cường hệ thống giàn mát và quạt thông gió trong mùa hè nóng ẩm (khi nhiệt độ lên tới 38-39°C); đảm bảo giữ ấm tuyệt đối bằng đèn hồng ngoại cho lợn con trong tuần đầu sau sinh (duy trì 30-34°C) để phòng chống stress lạnh ẩm.

Đóng góp của khóa luận

Khóa luận đã hệ thống hóa các chỉ tiêu lâm sàng, dịch tễ và quy trình kỹ thuật chăn nuôi thú y tại một trại lợn giống quy mô công nghiệp lớn tại vùng trung du Thái Nguyên; đồng thời kiểm chứng thực tế hiệu quả điều trị của các phác đồ kháng sinh và quy trình tiêm phòng vacxin đa giá trên đàn lợn ngoại Landrace.

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

• Hạn chế của đề tài:
  • Đề tài chỉ thực hiện theo dõi thực địa tại một cơ sở chăn nuôi duy nhất (Trại giống lợn Trần Đình Chúc, Phổ Yên, Thái Nguyên) trên một đối tượng giống chuyên biệt là lợn Landrace thuần.
  • Thời gian theo dõi diễn ra từ tháng 6 đến tháng 11 năm 2014 (tập trung vào mùa hè và mùa thu), chưa bao quát trọn vẹn giai đoạn mùa đông - xuân rét đậm có độ ẩm cao (từ tháng 12 đến tháng 3 năm sau), vốn là giai đoạn có biến động dịch tễ phức tạp đối với bệnh phân trắng lợn con.
• Hướng nghiên cứu tiếp theo:
  • Mở rộng phạm vi khảo sát dịch tễ bệnh phân trắng trên nhiều giống lợn khác nhau và qua đầy đủ các mùa trong năm.
  • Thực hiện phân lập chuyên sâu các chủng vi khuẩn E. coli từ các mẫu phân lợn bệnh tại địa phương và tiến hành thử nghiệm kháng sinh đồ định kỳ để theo dõi sự biến đổi tính kháng thuốc của vi khuẩn.

Giá trị tham khảo

• Đối tượng thụ hưởng:
  • Sinh viên, học viên chuyên ngành Chăn nuôi, Thú y, Bác sĩ thú y cơ sở và kỹ thuật viên phụ trách kỹ thuật tại các trang trại lợn sinh sản quy mô tập trung.
• Nội dung có giá trị ứng dụng cao:
  • Lịch trình tiêm phòng vacxin chi tiết theo tuần tuổi cho từng nhóm lợn (nái hậu bị, nái chửa, đực giống và lợn con theo mẹ).
  • Quy trình chăm sóc nái đẻ (khẩu phần ăn theo từng ngày, truyền dịch Glucose 5%) và kỹ thuật tập ăn sớm cho lợn con từ 4-5 ngày tuổi.
  • Phác đồ điều trị thực chứng đối với các bệnh phổ biến: phân trắng lợn con (Entril 5% + Rotosal), tiêu chảy (Hamcoli-S + Gentamycin), viêm khớp (Vetrimoxin + KC-amin), viêm tử cung nái và ghẻ (Hanmectin).

Câu hỏi thường gặp

1. Tại sao lợn con giai đoạn từ sơ sinh đến 21 ngày tuổi lại đặc biệt mẫn cảm với bệnh phân trắng do vi khuẩn E. coli?

Do ở giai đoạn sơ sinh, dạ dày lợn con chưa tiết được axit clohydric (HCl) tự do nên khả năng diệt khuẩn của dịch vị rất kém. Đồng thời, lợn con chưa tự tổng hợp được kháng thể chủ động (chỉ bắt đầu tự sản sinh sau 20-25 ngày tuổi) mà phụ thuộc hoàn toàn vào lượng $\gamma$-globulin nhận được từ sữa đầu trong 24 giờ đầu sau khi sinh, lượng kháng thể này giảm dần sau 3-4 tuần. Thêm vào đó, khả năng điều hòa thân nhiệt của lợn con chưa hoàn chỉnh, lớp mỡ mỏng nên khi gặp thời tiết lạnh ẩm hoặc stress, vi khuẩn E. coli dễ dàng bùng phát và gây bệnh.

2. Phác đồ điều trị bệnh phân trắng lợn con được tác giả sử dụng cụ thể gồm những loại thuốc nào và liều lượng ra sao?

Phác đồ điều trị bao gồm:

• Tiêm bắp kháng sinh Entril 5% với liều 1 ml/5-10 kg thể trọng/lần/ngày.
• Tiêm bắp thuốc bổ Rotosal với liều 1 ml/con/ngày.
• Bổ sung chất điện giải pha vào nước cho lợn uống tự do.
• Liệu trình thực hiện liên tục trong 3 - 5 ngày kết hợp sưởi ấm bằng đèn hồng ngoại và giữ khô nền chuồng.

3. Quy mô đàn và hệ thống chuồng nuôi của Trại giống lợn Trần Đình Chúc trong năm 2014 được bố trí như thế nào?

Năm 2014, trại quản lý 14 lợn đực giống, 860 lợn nái sinh sản và 3.833 lợn con theo mẹ. Cơ sở vật chất gồm 4 chuồng đẻ (mỗi chuồng có 2 dãy x 50 ô, kích thước 2,4m x 1,6m/ô, sử dụng sàn nhựa kết hợp gỗ, có hệ thống giàn mát, quạt hút gió một chiều và đèn sưởi hồng ngoại) và 8 dãy chuồng nái chửa/hậu bị (mỗi dãy 100 ô kích thước 2,4m x 0,65m/ô trên nền bê tông).

4. Kết quả điều trị các bệnh truyền nhiễm và bệnh nội khoa thường gặp tại trại trong thời gian thực tập đạt tỷ lệ khỏi là bao nhiêu?

Theo ghi nhận thực tế của tác giả, tỷ lệ điều trị khỏi các bệnh tại trại đạt kết quả cụ thể:

• Bệnh ghẻ: Khỏi 100% (52/52 con).
• Bệnh viêm khớp do Streptococcus: Khỏi 92,31% (24/26 con).
• Bệnh viêm tử cung trên lợn nái: Khỏi 91,30% (21/23 con).
• Hội chứng tiêu chảy ở lợn: Khỏi 88,83% (819/922 con).

5. Tác giả đã chỉ ra những tồn tại nào trong công tác thú y tại trang trại và kiến nghị biện pháp khắc phục gì?

Tác giả chỉ ra 3 tồn tại chính: lợn ốm chưa được cách ly kịp thời; công tác sát trùng chuồng trại mới chỉ được chú trọng khi có dịch; việc quản lý và xử lý xác lợn chết do bệnh còn bất cập. Tác giả đề nghị trại cần: cách ly lợn ốm ngay khi mới xuất hiện triệu chứng; thực hiện vệ sinh khử trùng định kỳ nghiêm ngặt; lập kế hoạch sử dụng kháng sinh hợp lý tránh lạm dụng; và tăng cường các giải pháp chống nóng mùa hè cũng như sưởi ấm mùa đông.

Kết luận

Khóa luận tốt nghiệp của sinh viên Phạm Thị Thúy đã phản ánh chi tiết thực trạng chăn nuôi và dịch tễ bệnh phân trắng trên đàn lợn Landrace tại Trại giống lợn Trần Đình Chúc (Thái Nguyên). Tác giả đã làm rõ cơ sở sinh lý - bệnh học của hội chứng tiêu chảy do vi khuẩn E. coli ở lợn con theo mẹ, đồng thời đánh giá hiệu quả thực tế của phác đồ điều trị kết hợp kháng sinh Entril 5%, thuốc bổ Rotosal và các biện pháp hộ lý. Các dữ liệu về lịch tiêm phòng, định mức nuôi dưỡng và kết quả điều trị lâm sàng trong khóa luận là tài liệu tham khảo có giá trị thực tiễn cho sinh viên và kỹ thuật viên ngành Chăn nuôi - Thú y.

Trích đoạn nội dung tài liệu

ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN TRƯỜNG ĐẠI HỌC NÔNG LÂM ----------- ----------- PHẠM THỊ THÚY Tên đề tài: THEO DÕI BỆNH PHÂN TRẮNG LỢN CON GIAI ĐOẠN SƠ SINH ĐẾN CAI SỮA NUÔI TẠI TRẠI GIỐNG LỢN TRẦN ĐÌNH CHÚC, XÃ PHÚC THUẬN, HUYỆN PHỔ YÊN, TỈNH THÁI NGUYÊN VÀ BIỆN PHÁP ĐIỀU TRỊ KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP ĐẠI HỌC Hệ đào tạo : Chính quy Chuyên ngành : Thú y Khoa : Chăn nuôi - Thú y Khóa học : 2010 - 2014 Thái Nguyên – 2014 n ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN TRƯỜNG ĐẠI HỌC NÔNG LÂM ----------- ----------- PHẠM THỊ THÚY Tên đề tài: THEO DÕI BỆNH PHÂN TRẮNG LỢN CON GIAI ĐOẠN SƠ SINH ĐẾN CAI SỮA NUÔI TẠI TRẠI GIỐNG LỢN TRẦN ĐÌNH CHÚC, XÃ PHÚC THUẬN, HUYỆN PHỔ YÊN, TỈNH THÁI NGUYÊN VÀ BIỆN PHÁP ĐIỀU TRỊ KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP ĐẠI HỌC Hệ đào tạo : Chính quy Chuyên ngành : Thú y Khoa : Chăn nuôi - Thú y Khóa học : 2010 - 2014 Giảng viên hướng dẫn : ThS. Hà Thị Hảo Thái Nguyên – 2014 n i LỜI CẢM ƠN Được sự giúp đỡ, tạo điều kiện từ phía Nhà trường, Ban chủ nhiệm khoa Chăn nuôi Thú y để thực hiện khóa thực tập tốt nghiệp trước khi ra trường, em được phân công và tiếp nhận thực tập tại trại giống lợn Trần Đình Chúc xã Phúc Thuận, huyện Phổ Yên, tỉnh Thái Nguyên. Nay em đã hoàn thành khóa thực tập và khóa luận tốt nghiệp của mình. Bằng tất cả tấm lòng của mình lời đầu tiên của khóa luận tốt nghiệp cho phép em được gửi lời cảm ơn sâu sắc của mình đến: Ban giám hiệu Nhà trường, Ban chủ nhiệm khoa, tập thể các thầy cô giáo trong khoa Chăn nuôi Thú y trường Đại học Nông lâm Thái Nguyên đã tận tình giảng dạy chỉ bảo em trong suốt 4 năm học vừa qua và hoàn thành tốt khóa thực tập tốt nghiệp này.

Ban lãnh đạo cùng tập thể cán bộ công nhân viên làm việc tại trại giống lợn Trần Đình Chúc xã Phúc Thuận, huyện Phổ Yên, tỉnh Thái Nguyên và các bạn bè đồng nghiệp đã giúp đỡ em về điều kiện cơ sở vật chất, trình độ chuyên môn để em có thể hoàn thành tốt khóa luận tốt nghiệp này. Đặc biệt em xin chân thành cảm ơn cô giáo hướng dẫn ThS. Hà Thị Hảo đã quan tâm, tận tình chỉ bảo giúp đỡ em trong suốt quá trình học tập và khóa thực tập tốt nghiệp vừa qua. Một lần nữa em xin được cảm ơn tất cả các thầy cô giáo, các bạn sinh viên lời cảm ơn chân thành nhất cùng lời chúc sức khỏe và thành đạt.

Thái nguyên, tháng 11 năm 2014 Sinh viên Phạm Thị Thúy n ii LỜI NÓI ĐẦU Để hoàn thành chương trình đào tạo trong nhà trường, thực hiện phương châm “học đi đôi với hành”, “lý thuyết gắn liền với thực tế sản xuất”. thực tập tốt nghiệp là giai đoạn cuối cùng trong toàn bộ chương trình học tập của tất cả các trường Đại học nói chung và trường Đại học Nông Lâm nói riêng. Giai đoạn thực tập chiếm một vị trí hết sức quan trọng đối với mỗi sinh viên trước khi ra trường. Đây là khoảng thời gian để sinh viên củng cố và hệ thống hóa toàn bộ kiến thức đã học, đồng thời giúp cho sinh viên làm quen với thực tế sản xuất, từ đó nâng cao trình độ chuyên môn, nắm được phương pháp tổ chức và tiến hành công việc nghiên cứu, ứng dụng các tiến bộ khoa học kỹ thuật vào thực tế sản xuất, tạo cho mình tác phong làm việc đúng đắn, sáng tạo để khi ra trường trở thành một người cán bộ kỹ thuật có chuyên môn, đáp ứng được nhu cầu thực tiễn, góp phần xứng đáng vào sự nghiệp phát triển đất nước.

Xuất phát từ nguyện vọng của bản thân và được sự đồng ý của Ban chủ nhiệm khoa Chăn nuôi - Thú y, trường Đại học Nông Lâm Thái Nguyên, được sự phân công của thầy giáo hướng dẫn và sự tiếp nhận của cơ sở em tiến hành đề tài “Theo dõi bệnh phân trắng lợn con giai đoạn sơ sinh đến cai sữa nuôi tại trại giống lợn Trần Đình Chúc xã Phúc Thuận, huyện Phổ Yên, tỉnh Thái Nguyên và biện pháp điều trị”. Do bước đầu làm quen với công tác nghiên cứu nên bản khóa luận này không tránh khỏi những hạn chế, thiếu sót về phương pháp và kết quả nghiên cứu. Vậy em kính mong nhận được sự góp ý quý báu của các thầy cô giáo bạn bè đồng nghiệp để bản khóa luận được hoàn chỉnh hơn. Em xin chân thành cảm ơn! n iii DANH MỤC CÁC BẢNG Trang Bảng 1.

Nhiệt độ, ẩm độ trung bình hàng năm của huyện Phổ Yên. Điều tra tình hình sản xuất ngành chăn nuôi của trại (trong 2 năm). Lịch tiêm phòng bệnh cho lợn nái hậu bị ,nái cơ bản chờ phối và đực giống của trại.4: Lịch tiêm phòng vacxin cho lợn nái chửa và lợn con theo mẹ của trại. Kết quả công tác phục vụ sản xuất.

Tỷ lệ lợn mắc bệnh phân trắng lợn con theo đàn. Tỷ lệ lợn con mắc bệnh phân trắng theo cá thể. Tỷ lệ lợn mắc bệnh phân trắng lợn con theo các ngày tuổi.4 Tỷ lệ mắc bệnh phân trắng lợn con theo tính biệt .5 Tỷ lệ mắc bệnh phân trắng lợn con qua các tháng trong năm 2014. Kết quả điều trị lần 1.

Tỷ lệ tái nhiễm bệnh sau điều trị. 51 n iv DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT cs : Cộng sự ĐVT : Đơn vị tính g : Gam kg : Kilogam LMLM : Lở mồm long móng ml : Mililit mg : Miligam Nxb : Nhà xuất bản TT : Thể trọng n v MỤC LỤC LỜI CẢM ƠN. ii DANH MỤC CÁC BẢNG. iii DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT.

iv MỤC LỤC. v PHẦN I: CÔNG TÁC PHỤC VỤ SẢN XUẤT. Điều tra cơ bản. Điều kiện tự nhiên.

Địa hình đất đai. Thời tiết – khí hậu. Điều kiện kinh tế - xã hội.Tình hình sản xuất của trại. Đánh giá chung.

Phương hướng sản xuất của trại. Nội dung, kết quả công tác phục vụ sản xuất. Nội dung phục vụ sản xuất. Biện pháp thực hiện.

Kết quả công tác phục vụ sản xuất. Kết luận và kiến nghị. 16 PHẦN II: CHUYÊN ĐỀ NGHIÊN CỨU KHOA HỌC .1 Tính cấp thiết của Đề tài. Mục tiêu nghiên cứu.

Ý nghĩa khoa học và thực tiễn. Tổng quan tài liệu. Cơ sở khoa học. Những hiểu biết về vi khuẩn E.

Những hiểu biết về bệnh lợn con phân trắng (Colibacillsis). Tình hình nghiên cứu trong và ngoài nước. Đối tượng, nội dung và phương pháp nghiên cứu. Đối tượng, địa điểm và thời gian nghiên cứu.

Nội dung và các chỉ tiêu nghiên cứu. Phương pháp nghiên cứu. Phương pháp xác định các chỉ tiêu. Kết quả và phân tích kết quả.

Kết quả theo dõi tỷ lệ mắc bệnh phân trắng lợn con theo đàn.2 Kết quả theo dõi tỷ lệ mắc bệnh phân trắng lợn con theo cá thể. Kết quả theo dõi tỷ lệ mắc bệnh phân trắng lợn con theo lứa tuổi 45 2.4 Kết quả theo dõi tỷ lệ mắc bệnh phân trắng lợn con theo tính biệt 47 2.5 Kết quả theo dõi tỷ lệ mắc bệnh phân trắng lợn con theo các tháng. Kết quả điều trị bệnh phân trắng lợn con. Kết luận, tồn tại và đề nghị.

52 TÀI LIỆU THAM KHẢO. Tài liệu tiếng Việt. Tài liệu dịch. Tài liệu nước ngoài.

56 n 1 PHẦN I CÔNG TÁC PHỤC VỤ SẢN XUẤT 1. Điều tra cơ bản 1. Điều kiện tự nhiên 1. Vị trí địa lý Trại giống lợn Trần Đình Chúc thuộc Công ty Cổ phần Phát triển Công nghệ Nông thôn, nằm trên địa bàn xã Phúc Thuận, huyện Phổ Yên, tỉnh Thái Nguyên.

Trại cách thị trấn Ba Hàng 13km về phía tây có tỉnh lộ 261 kết nối huyện Phổ Yên với huyện Đại Từ, đi qua địa bàn xã. Do vậy, đây là vị trí khá thuận lợi cho ngành chăn nuôi. Địa hình đất đai Trại giống lợn Trần Đình Chúc nằm trên địa bàn xã Phúc Thuận, đặc điểm địa hình của trại mang đặc điểm địa hình của vùng trung du miền núi bắc bộ, có diện tích 10ha, trong đó xây dựng 3 khu chuồng trại chăn nuôi và công trình cơ sở hạ tầng kiến trúc, mặt nước và đất trồng cây ăn quả, cây xanh, khu ở công nhân. Thời tiết – khí hậu Trại giống lợn Trần Đình Chúc có khí hậu đặc trưng của trung du miền núi phía bắc: Nóng ẩm, mưa nhiều và chịu ảnh hưởng nhiều của gió mùa Đông Bắc, biến động khí hậu hàng năm như sau: - Mùa hè: Nóng ẩm, mưa nhiều (từ tháng 4 đến tháng 9) + Nhiệt độ trung bình: 270C + Ẩm độ trung bình: 83% + Tổng lượng mưa: 1726 mm Tháng 7 là tháng nóng nhất nhiệt độ trung bình của tháng là 28,50C.

n 2 - Mùa đông: Khô lạnh, ít mưa (từ tháng 10 đến tháng 3 năm sau) + Nhiệt độ trung bình: 190C + Ẩm độ trung bình: 80,8% +Tổng lượng mưa: 299,2mm Tháng 1 là tháng lạnh nhất nhiệt độ trung bình là 14,50C. Nhìn chung, với khí hậu này, thì đây là địa bàn khá thuận lợi cho phát triển nông nghiệp cả về trồng trọt cũng như chăn nuôi. Tuy nhiên, có những giai đoạn khí hậu thay đổi bất thường: Hạn hán, lũ lụt, mùa hè thì nhiệt độ tăng lên rất cao (380C - 390C). Mùa đông nhiệt độ hạ xuống rất thấp (< 100C).

Mùa xuân ẩm độ cao đó ảnh hưởng rất lớn đến sản xuất nông nghiệp. Biến động khí hậu được thể hiện qua bảng sau: Bảng 1. Nhiệt độ, ẩm độ trung bình hàng năm của huyện Phổ Yên Ẩm độ Tháng Nhiệt độ (0C) Lượng mưa (mm) không khí (%) 1 14,5 22,0 80 2 15,5 35,0 82 3 18,8 35,3 85 4 22,5 117,6 86 5 27,1 234,0 82 6 28,3 354,5 83 7 28,5 392,2 83 8 27,9 390,3 86 9 26,9 237,5 83 10 24,3 118,0 81 11 20,6 43,4 79 12 17,3 23,5 78 Trung bình 22,7 202,53 82 (Nguồn: Phòng khí tượng thuỷ văn tỉnh Thái Nguyên) n 3 1. Nguồn nước Trại lợn nằm trong khu vực có nguồn nước khá phong phú.

Về chất lượng môi trường nước nói chung là khá tốt, tuy nhiên cùng với sự phát triển của xã hội, nguồn nước thải sinh hoạt, canh tác nông nghiệp và khai khoáng nên cũng cần phải quan tâm đến vấn đề xử lý nước thải nhằm đảm bảo môi trường nước mặt không bị ô nhiễm phục vụ cho công tác sản xuất. Nước dùng trong chăn nuôi của trại được lấy từ giếng khoan được kiểm tra thường xuyên, đảm bảo vệ sinh, nước dùng cho cây trồng được lấy từ ao cá và tận dụng nguồn nước tự nhiên.