Thể Chế Phi Chính Thức và Sự Phát Triển Tín Dụng Công Nghệ Tài Chính

Khám phá vai trò của thể chế phi chính thức trong sự phát triển tín dụng công nghệ tài chính tại Việt Nam. Tìm hiểu xu hướng và thách thức.

• Tác giả: Nguyễn Thị Diễm Kiều
• Trường học: Đại Học Kinh Tế Thành Phố Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Kinh Tế
• Đề tài: Thể Chế Phi Chính Thức Và Sự Phát Triển Của Tín Dụng Công Nghệ Tài Chính
• Loại tài liệu: Luận Án Tiến Sĩ
• Năm xuất bản: 2023
• Địa điểm: Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• 1. ĐỘNG CƠ NGHIÊN CỨU
• 2. MỤC TIÊU VÀ CÂU HỎI NGHIÊN CỨU
• 3. ĐỐI TƯỢNG VÀ PHẠM VI NGHIÊN CỨU
• 3.1. Đối tượng nghiên cứu
• 3.2. Phạm vi nghiên cứu
• 4. PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU VÀ DỮ LIỆU
• 5. TỔNG QUAN LÝ THUYẾT VÀ CÁC NGHIÊN CỨU LIÊN QUAN
• 5.1. Tín dụng công nghệ tài chính
• 5.1.1. Khung khái niệm và đặc điểm
• 5.1.2. Phân loại các hình thức tín dụng CNTC
• 5.1.3. Những lợi thế được kỳ vọng
• 5.1.4. Các rủi ro phải đối mặt
• 5.1.5. Sự phát triển tín dụng CNTC
• 5.1.6. Các nhân tố tác động đến sự phát triển TD CNTC đã được xác định
• 5.2. Thể chế phi chính thức
• 5.2.1. Khung khái niệm
• 5.2.2. Các đặc trưng của thể chế phi chính thức
• 5.2.3. Đo lường thể chế phi chính thức
• 5.3. Cơ sở lý thuyết về khả năng tác động của TCPCT đến sự phát triển TD CNTC
• 5.3.1. Lý thuyết kinh tế học thể chế mới
• 5.3.2. Lý thuyết thống nhất về chấp nhận và sử dụng công nghệ
• 5.3.3. Lý thuyết chi phí giao dịch
• 5.3.4. Lý thuyết hữu dụng kỳ vọng
• 5.4. Cơ sở lý thuyết về tác động của việc ban hành các quy định điều tiết đến mối quan hệ giữa TCPCT và TD CNTC
• 5.4.1. Tác động bổ sung
• 5.4.2. Tác động điều chỉnh
• 5.5. Nghiên cứu thực nghiệm về tác động của TCPCT đến sự phát triển TD CNTC
• 5.5.1. Nghiên cứu sử dụng niềm tin xã hội đại diện cho TCPCT
• 5.5.2. Nghiên cứu sử dụng văn hóa quốc gia đại diện cho TCPCT
• 5.6. Khoảng trống nghiên cứu
• 5.7. Phát triển giả thuyết nghiên cứu
• 5.7.1. Tác động của các đặc điểm TCPCT đến sự phát triển TD CNTC
• 5.7.2. Tác động của việc ban hành các quy định điều tiết cụ thể đến mối quan hệ giữa TCPCT và TD CNTC
• 5.8. Khung phân tích tóm lược
• 5.9. Kết luận Chương
• 6. PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 6.1. Mô hình thực nghiệm
• 6.2. Thể chế PCT và sự phát triển TD CNTC
• 6.3. Tác động của việc ban hành các quy định điều tiết đến mối quan hệ giữa TCPCT và sự phát triển TD CNTC
• 6.4. Sự phát triển tín dụng CNTC
• 6.5. Các đặc điểm thể chế phi chính thức
• 6.6. Việc ban hành quy định điều tiết mới và chất lượng TCCT hiện hữu
• 6.7. Các biến kiểm soát khác
• 6.8. Dữ liệu và phạm vi nghiên cứu
• 6.8.1. Phạm vi nghiên cứu
• 6.9. Phương pháp ước lượng
• 6.9.1. Ước lượng WLS tác động giữa các quốc gia
• 6.9.2. Ước lượng GLS tác động ngẫu nhiên
• 6.9.3. Ước lượng GMM hệ thống hai giai đoạn
• 6.10. Kết luận Chương
• 7. KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU
• 7.1. Thống kê mô tả biến và các kiểm định ban đầu
• 7.1.1. Thống kê mô tả biến
• 7.1.2. Hệ số tương quan
• 7.1.3. Các kiểm định ban đầu
• 7.2. Thể chế phi chính thức và sự phát triển TD CNTC
• 7.3. Tác động của TCPCT đối với sự phát triển TD CNTC tổng thể
• 7.4. Tác động của TCPCT đối với sự phát triển của các hình thức TD CNTC thành phần
• 7.5. Tác động của việc ban hành các quy định điều tiết đến mối quan hệ giữa TCPCT và sự phát triển TD CNTC
• 7.5.1. Tác động của việc ban hành các quy định điều tiết
• 7.5.2. Tác động của mức độ rõ ràng trong các quy định điều tiết
• 7.6. Kết luận Chương
• 8. KẾT LUẬN VÀ HÀM Ý CHÍNH SÁCH
• 8.1. Hàm ý chính sách
• 8.1.1. Hàm ý chính sách chung
• 8.1.2. Hàm ý chính sách đối với Việt Nam
• 8.2. Giới hạn và hướng phát triển nghiên cứu tiếp theo
• PHỤ LỤC
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Phát Triển Tín Dụng Fintech Qua Thể Chế Phi Chính Thức

Sự phát triển mạnh mẽ của công nghệ tài chính (Fintech), đặc biệt là tín dụng Fintech, đã tạo ra những thay đổi mang tính cách mạng trong lĩnh vực tài chính toàn cầu. Các công ty Fintech Lending đang dần lấp đầy khoảng trống mà các tổ chức tài chính truyền thống để lại, đặc biệt trong việc cung cấp tín dụng cho các doanh nghiệp nhỏ và vừa (SMEs) và các cá nhân chưa được phục vụ đầy đủ bởi hệ thống ngân hàng truyền thống. Tuy nhiên, sự phát triển này không đồng đều giữa các quốc gia, và việc hiểu rõ các yếu tố ảnh hưởng đến sự phát triển của tín dụng Fintech là vô cùng quan trọng. Luận án này tập trung vào vai trò của thể chế phi chính thức (TCPCT), đặc biệt là các khía cạnh văn hóa, trong việc thúc đẩy hoặc cản trở sự phát triển của tín dụng Fintech. Nghiên cứu cũng xem xét tác động của các quy định pháp lý đối với mối quan hệ này.

1.1. Tầm quan trọng của tín dụng Fintech trong bối cảnh kinh tế số

Trong bối cảnh kinh tế số ngày càng phát triển, tín dụng Fintech đóng vai trò quan trọng trong việc thúc đẩy sự bao trùm tài chính, đặc biệt là cho các đối tượng khó tiếp cận tín dụng từ các kênh truyền thống. Các nền tảng cho vay ngang hàng (P2P Lending) và các ứng dụng vay vốn online giúp giảm chi phí giao dịch và tăng cường khả năng tiếp cận tín dụng cho người tiêu dùng và doanh nghiệp nhỏ và vừa. Sự phát triển của Mobile Banking và thanh toán di động cũng góp phần quan trọng vào việc mở rộng phạm vi tín dụng Fintech.

1.2. Vai trò của thể chế phi chính thức trong phát triển tín dụng

Các thể chế phi chính thức, bao gồm các giá trị văn hóa, chuẩn mực xã hội và niềm tin, có ảnh hưởng sâu sắc đến hành vi kinh tế. Trong lĩnh vực tài chính, các TCPCT có thể tác động đến quyết định vay và cho vay, mức độ tin tưởng vào các tổ chức tài chính và sự chấp nhận các công nghệ mới như Fintech. Hiểu rõ vai trò của TCPCT là cần thiết để xây dựng các chính sách hiệu quả nhằm thúc đẩy sự phát triển Fintech và tín dụng Fintech.

II. Thách Thức Phát Triển Tín Dụng Fintech Rào Cản Từ Thể Chế

Mặc dù tiềm năng của tín dụng Fintech là rất lớn, nhưng vẫn còn nhiều thách thức đối với sự phát triển của nó, đặc biệt là trong bối cảnh các thể chế phi chính thức có thể tạo ra những rào cản đáng kể. Sự thiếu tin tưởng, sự e ngại rủi ro và các chuẩn mực xã hội bảo thủ có thể hạn chế sự chấp nhận và sử dụng tín dụng Fintech. Luận án này sẽ đi sâu vào phân tích những thách thức này và đề xuất các giải pháp để vượt qua chúng. Rất ít nghiên cứu hiện có xem xét vai trò của các đặc điểm thể chế phi chính thức (TCPCT) đến sự phát triển của TD CNTC (Berg và cộng sự, 2022).

2.1. Rủi ro tín dụng và vấn đề đánh giá hồ sơ vay online

Một trong những thách thức lớn nhất đối với tín dụng Fintech là rủi ro tín dụng. Việc đánh giá tín dụng dựa trên các thuật toán và phân tích dữ liệu tín dụng có thể không chính xác bằng các phương pháp truyền thống, đặc biệt là đối với những người có lịch sử tín dụng hạn chế. Các nền tảng cho vay cần phải phát triển các phương pháp Credit Scoring hiệu quả để giảm thiểu rủi ro tín dụng.

2.2. Thiếu khung pháp lý và bảo vệ người tiêu dùng tài chính

Sự phát triển nhanh chóng của Fintech đã vượt xa sự phát triển của hành lang pháp lý Fintech, tạo ra những bất ổn và rủi ro cho cả người vay và người cho vay. Cần có các quy định rõ ràng để bảo vệ người tiêu dùng tài chính, đảm bảo tính minh bạch và công bằng của các giao dịch tín dụng Fintech. Cơ chế quản lý thử nghiệm (Sandbox) có thể giúp các nhà hoạch định chính sách thử nghiệm các quy định mới trước khi áp dụng rộng rãi.

III. Phương Pháp Thúc Đẩy Tín Dụng Fintech Vai Trò Của Văn Hóa

Nghiên cứu này tập trung vào việc xác định và phân tích các yếu tố văn hóa trong thể chế phi chính thức có tác động đến sự phát triển Fintech Lending. Các khía cạnh văn hóa như chủ nghĩa cá nhân, định hướng dài hạn, mức độ e ngại rủi ro và khoảng cách quyền lực có thể ảnh hưởng đến sự chấp nhận và sử dụng tín dụng Fintech. Hiểu rõ những tác động này là cần thiết để xây dựng các chiến lược phù hợp nhằm thúc đẩy sự phát triển Fintech.

3.1. Ảnh hưởng của văn hóa quốc gia đến chấp nhận Fintech

Văn hóa có ảnh hưởng sâu sắc đến mức độ sẵn sàng chấp nhận và sử dụng các công nghệ mới như Fintech. Ví dụ, ở các quốc gia có định hướng dài hạn, người dân có xu hướng tiết kiệm và đầu tư nhiều hơn, điều này có thể thúc đẩy sự phát triển của các nền tảng cho vay và đầu tư Fintech. Ngược lại, ở các quốc gia có mức độ e ngại rủi ro cao, người dân có thể ít sẵn sàng sử dụng các dịch vụ tài chính mới và chưa được kiểm chứng.

3.2. Tác động của niềm tin xã hội đến tín dụng ngang hàng P2P Lending

Niềm tin xã hội đóng vai trò quan trọng trong sự phát triển của cho vay ngang hàng (P2P Lending). Người vay và người cho vay cần phải tin tưởng lẫn nhau và tin tưởng vào nền tảng P2P Lending. Ở các quốc gia có mức độ niềm tin xã hội cao, các nền tảng P2P Lending có xu hướng phát triển mạnh mẽ hơn.

3.3. Tăng cường hợp tác giữa Fintech và các tổ chức truyền thống

Để thúc đẩy sự phát triển của tín dụng Fintech, cần tăng cường hợp tác giữa các công ty Fintech và các tổ chức tài chính truyền thống như ngân hàng. Sự hợp tác này có thể giúp các công ty Fintech tiếp cận nguồn vốn và kinh nghiệm quản lý rủi ro của các ngân hàng, đồng thời giúp các ngân hàng áp dụng các công nghệ mới và cải thiện hiệu quả hoạt động. Hệ sinh thái Fintech cần được xây dựng để tạo điều kiện cho sự hợp tác này.

IV. Chính Sách Điều Tiết Tín Dụng Fintech Cần Quan Tâm Yếu Tố Văn Hóa

Các chính sách điều tiết đóng vai trò quan trọng trong việc định hình sự phát triển của tín dụng Fintech. Tuy nhiên, các chính sách này cần phải được thiết kế phù hợp với đặc điểm văn hóa của từng quốc gia để đạt được hiệu quả tối ưu. Việc bỏ qua các yếu tố văn hóa có thể dẫn đến các chính sách không hiệu quả hoặc thậm chí gây ra những tác động tiêu cực. Như được đề xuất bởi lý thuyết kinh tế học thể chế mới, TCCT và PCT không hoạt động độc lập mà đan xen chặt chẽ với nhau, cùng tương tác và ảnh hưởng đến các hoạt động kinh tế - xã hội.

4.1. Xây dựng hành lang pháp lý linh hoạt và thích ứng Fintech

Cần xây dựng một hành lang pháp lý Fintech linh hoạt và thích ứng, cho phép các công ty Fintech thử nghiệm các mô hình kinh doanh mới trong một môi trường được kiểm soát. Cơ chế quản lý thử nghiệm (Sandbox) là một công cụ hữu ích để đạt được mục tiêu này. Đồng thời cần chú trọng đến việc bảo mật dữ liệu tài chính và bảo vệ người tiêu dùng.

4.2. Thúc đẩy chuyển đổi số ngành tài chính Việt Nam

Để thúc đẩy sự phát triển Fintech ở Việt Nam, cần đẩy mạnh chuyển đổi số ngành tài chính, tạo điều kiện cho các công ty Fintech tiếp cận dữ liệu và hạ tầng công nghệ. Chính phủ cần đóng vai trò chủ động trong việc xây dựng các tiêu chuẩn và quy trình kết nối dữ liệu giữa các tổ chức tài chính. Cần chú trọng đến việc nâng cao nhận thức và kỹ năng số cho người dân để tăng cường khả năng tiếp cận và sử dụng các dịch vụ tài chính số.

4.3. Đánh giá tác động của quy định đến mối quan hệ TCPCT và TDCNTC

Cần có các nghiên cứu sâu rộng để đánh giá tác động của việc ban hành các quy định điều tiết đến mối quan hệ giữa TCPCT và sự phát triển TD CNTC trong bối cảnh thực tiễn của từng quốc gia. Kết quả của những nghiên cứu này sẽ cung cấp thông tin quan trọng giúp các nhà hoạch định chính sách điều chỉnh các quy định để tối ưu hóa tác động của chúng. Điều này cũng cần lưu tâm đến mức độ rõ ràng trong các quy định điều tiết

V. Ứng Dụng Tín Dụng Fintech SMEs Nông Nghiệp Và Phát Triển Vùng

Ứng dụng tín dụng Fintech mở ra nhiều cơ hội cho SMEs, nông nghiệp và phát triển kinh tế địa phương. Các nền tảng cho vay online có thể giúp các SMEs tiếp cận nguồn vốn nhanh chóng và dễ dàng hơn, đồng thời các giải pháp tài chính số có thể giúp cải thiện hiệu quả sản xuất và kinh doanh trong lĩnh vực nông nghiệp. Luận án này sẽ khám phá những ứng dụng này và đề xuất các giải pháp để tận dụng tối đa tiềm năng của tín dụng Fintech. Các đặc điểm thể chế phi chính thức, đại diện bởi các khía cạnh văn hóa, có tác động đáng kể đến sự phát triển tín dụng CNTC.

5.1. Tín dụng Fintech cho doanh nghiệp nhỏ và vừa SME

Fintech có thể cung cấp các giải pháp tài chính hiệu quả cho doanh nghiệp nhỏ và vừa (SMEs), giúp họ vượt qua những khó khăn trong việc tiếp cận tín dụng từ các nguồn truyền thống. Các nền tảng cho vay online có thể cung cấp các khoản vay nhỏ với thủ tục đơn giản và thời gian giải ngân nhanh chóng, giúp SMEs đáp ứng nhu cầu vốn ngắn hạn.

5.2. Tín dụng Fintech trong nông nghiệp và phát triển nông thôn

Tín dụng Fintech có thể đóng vai trò quan trọng trong việc thúc đẩy phát triển nông nghiệp và nông thôn. Các giải pháp tài chính số có thể giúp nông dân tiếp cận nguồn vốn để đầu tư vào công nghệ mới, cải thiện năng suất và tăng cường khả năng cạnh tranh. Đồng thời, các giải pháp thanh toán di động có thể giúp giảm chi phí giao dịch và tăng cường khả năng tiếp cận thị trường cho nông dân.

VI. Tương Lai Tín Dụng Fintech Hướng Đến Tài Chính Toàn Diện

Tương lai của tín dụng Fintech hứa hẹn nhiều tiềm năng phát triển, với mục tiêu hướng đến tài chính toàn diện và tiếp cận tín dụng dễ dàng hơn cho tất cả mọi người. AI trong tài chính và Big Data trong tín dụng tiếp tục là những yếu tố then chốt. Các công nghệ mới như Blockchain trong tài chính có thể giúp tăng cường tính minh bạch và an toàn của các giao dịch tín dụng Fintech. Tuy nhiên, cần phải giải quyết những thách thức về rủi ro tín dụng, bảo mật dữ liệu và bảo vệ người tiêu dùng để đảm bảo sự phát triển bền vững của tín dụng Fintech.

6.1. Ứng dụng Blockchain tăng tính minh bạch và an toàn Fintech

Công nghệ Blockchain có tiềm năng cách mạng hóa lĩnh vực tài chính, đặc biệt là trong việc tăng cường tính minh bạch và an toàn của các giao dịch tín dụng Fintech. Blockchain có thể giúp tạo ra một sổ cái phân tán, không thể sửa đổi, ghi lại tất cả các giao dịch tín dụng, giúp giảm thiểu rủi ro gian lận và tăng cường niềm tin vào hệ thống.

6.2. Phát triển các mô hình đánh giá tín dụng dựa trên AI

AI trong tài chính có thể được sử dụng để phát triển các mô hình đánh giá tín dụng tiên tiến, có khả năng phân tích dữ liệu lớn và đưa ra các quyết định chính xác hơn. Các mô hình đánh giá tín dụng dựa trên AI có thể giúp các công ty Fintech giảm thiểu rủi ro tín dụng và mở rộng phạm vi cho vay đến những đối tượng chưa được phục vụ đầy đủ bởi hệ thống ngân hàng truyền thống.

Trích đoạn nội dung tài liệu

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO ĐẠI HỌC KINH TẾ THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH NGUYỄN THỊ DIỄM KIỀU THỂ CHẾ PHI CHÍNH THỨC VÀ SỰ PHÁT TRIỂN CỦA TÍN DỤNG CÔNG NGHỆ TÀI CHÍNH LUẬN ÁN TIẾN SĨ KINH TẾ TP. Hồ Chí Minh - Năm 2023 ii MỤC LỤC DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT. vi DANH MỤC HÌNH. viii DANH MỤC BẢNG.

Động cơ nghiên cứu. Mục tiêu và câu hỏi nghiên cứu. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu. Đối tượng nghiên cứu.

Phạm vi nghiên cứu. Phương pháp nghiên cứu và dữ liệu. Phương pháp nghiên cứu. Dữ liệu nghiên cứu.

Kết quả nghiên cứu chính. Tính mới và các đóng góp của luận án. Kết cấu luận án. TỔNG QUAN LÝ THUYẾT VÀ CÁC NGHIÊN CỨU LIÊN QUAN.

Tín dụng công nghệ tài chính. Khung khái niệm và đặc điểm. Phân loại các hình thức tín dụng CNTC. Những lợi thế được kỳ vọng.

Các rủi ro phải đối mặt. Sự phát triển tín dụng CNTC. Các nhân tố tác động đến sự phát triển TD CNTC đã được xác định. Thể chế phi chính thức.

Khung khái niệm. Các đặc trưng của thể chế phi chính thức. Đo lường thể chế phi chính thức. Cơ sở lý thuyết về khả năng tác động của TCPCT đến sự phát triển TD CNTC.

Lý thuyết kinh tế học thể chế mới. Lý thuyết thống nhất về chấp nhận và sử dụng công nghệ. Lý thuyết chi phí giao dịch. Lý thuyết hữu dụng kỳ vọng.

Cơ sở lý thuyết về tác động của việc ban hành các quy định điều tiết đến mối quan hệ giữa TCPCT và TD CNTC. Tác động bổ sung. Tác động điều chỉnh. Nghiên cứu thực nghiệm về tác động của TCPCT đến sự phát triền TD CNTC.

Nghiên cứu sử dụng niềm tin xã hội đại diện cho TCPCT. Nghiên cứu sử dụng văn hóa quốc gia đại diện cho TCPCT. Khoảng trống nghiên cứu. Phát triển giả thuyết nghiên cứu.

Tác động của các đặc điểm TCPCT đến sự phát triển TD CNTC. Tác động của việc ban hành các quy định điều tiết cụ thể đến mối quan hệ giữa TCPCT và TD CNTC. Khung phân tích tóm lược. Kết luận Chương.

PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU. Mô hình thực nghiệm. Thể chế PCT và sự phát triển TD CNTC. Tác động của việc ban hành các quy định điều tiết đến mối quan hệ giữa TCPCT và sự phát triển TD CNTC.

Sự phát triển tín dụng CNTC. Các đặc điểm thể chế phi chính thức. Việc ban hành quy định điều tiết mới và chất lượng TCCT hiện hữu. Các biến kiểm soát khác.

Dữ liệu và phạm vi nghiên cứu. Phạm vi nghiên cứu. Phương pháp ước lượng. Ước lượng WLS tác động giữa các quốc gia.

Ước lượng GLS tác động ngẫu nhiên. Ước lượng GMM hệ thống hai giai đoạn. Kết luận Chương. KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU.

Thống kê mô tả biến và các kiểm định ban đầu. Thống kê mô tả biến. Hệ số tương quan. Các kiểm định ban đầu.

Thể chế phi chính thức và sự phát triển TD CNTC. Tác động của TCPCT đối với sự phát triển TD CNTC tổng thể. Tác động của TCPCT đối với sự phát triển của các hình thức TD CNTC thành phần. Tác động của việc ban hành các quy định điều tiết đến mối quan hệ giữa TCPCT và sự phát triển TD CNTC.

Tác động của việc ban hành các quy định điều tiết. Tác động của mức độ rõ ràng trong các quy định điều tiết. Kết luận Chương. KẾT LUẬN VÀ HÀM Ý CHÍNH SÁCH.

Hàm ý chính sách. Hàm ý chính sách chung. Hàm ý chính sách đối với Việt Nam. Giới hạn và hướng phát triển nghiên cứu tiếp theo.

173 DANH MỤC CÁC CÔNG TRÌNH CỦA TÁC GIẢ. 176 TÀI LIỆU THAM KHẢO. 177 PHỤ LỤC vi DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT BE Between Effects - Ước lượng tác động giữa các quốc gia BIS-FSB Financial Stability Board, Bank for International Settlements - Hội đồng Bình ổn Tài chính, Ngân hàng Thanh toán Quốc tế CCAF Cambridge Centre for Alternative Finance - Trung tâm Cambridge về Tài chính thay thế CN Công nghệ CNTC Công nghệ tài chính FE Fixed Effects - Ước lượng tác động cố định GDP Gross Domestic Product - Tổng sản phẩm quốc nội GLS Generalized Least Square - Bình phương nhỏ nhất tổng quát GMM Generalized Method of Moments - Phương pháp ước lượng moment tổng quát GLOBE Global Leadership and Organizational Behavior Effectiveness Dự án Hiệu quả lãnh đạo và hành vi tổ chức toàn cầu IDV Individualism - Chủ nghĩa cá nhân IVR Indulgence Versus Restraint - Tận hưởng so với kiềm chế LTO Long-term Orientation - Định hướng dài hạn MAS Masculinity - Định hướng nam tính NC Nghiên cứu NH Ngân hàng vii OLS Ordinary Least Square - Bình phương nhỏ nhất P2P Peer -to-Peer Lending - Cho vay ngang hàng PDI Power Distance Index - Chỉ số khoảng cách quyền lực RE Random Effects - Ước lượng tác động ngẫu nhiên SGMM System Generalized Method of Moments - Phương pháp ước lượng moment tổng quát hệ thống TCCT Thể chế chính thức TCPCT Thể chế phi chính thức TD Tín dụng UAI Uncertainty Avoidance Index - Chỉ số e ngại sự không chắc chắn UTAUT Unified Theory of Acceptance and Use of Technology - Lý thuyết thống nhất về chấp nhận và sử dụng công nghệ VHQG Văn hóa quốc gia WDI World Development Indicators - Bộ Chỉ số Phát triển thế giới WGI Worldwide Governance Indicators - Bộ chỉ số Quản trị toàn cầu WLS Weighted Least Squares - Bình phương nhỏ nhất có trọng số viii DANH MỤC HÌNH Hình 2. Bốn cấp độ phân tích trong lý thuyết kinh tế học thể chế mới.

Lý thuyết thống nhất về chấp nhận và sử dụng công nghệ (UTAUT). Các nhân tố tác động đến chi phí giao dịch. Liên kết kỳ vọng giữa mức độ e ngại sự không chắc chắn và TD CNTC 67 Hình 2. Liên kết kỳ vọng giữa khoảng cách quyền lực và TD CNTC.

Liên kết kỳ vọng giữa chủ nghĩa cá nhân và TD CNTC. Liên kết kỳ vọng giữa định hướng nam tính và TD CNTC. Liên kết kỳ vọng giữa định hướng dài hạn và TD CNTC. Liên kết kỳ vọng giữa định hướng tận hưởng và TD CNTC.

Khung nghiên cứu tóm lược. Các chỉ số VHQG: Trung bình mẫu so với thế giới. 123 ix DANH MỤC BẢNG Bảng 2. Các nhân tố tác động đến sự phát triển TD CNTC đã được xác định trong các nghiên cứu trước đây.

Đo lường biến và nguồn dữ liệu. Thống kê mô tả biến. Ma trận hệ số tương quan. Kết quả kiểm định Breusch-Pagan đối với hiện tượng phương sai không đồng nhất.

Kết quả kiểm định Wooldridge đối với tự tương quan. Tác động của TCPCT đến sự phát triển TD CNTC tổng thể. Tác động của TCPCT đến sự phát triển TD CNTC tổng thể: Thay đổi đo lường biến. Tác động của TCPCT đến sự phát triển TD CNTC tổng thể: Ước lượng GMM hệ thống.

Tác động của TCPCT đến sự phát triển của các hình thức TD CNTC. Tác động của việc ban hành các quy định điều tiết đến mối quan hệ giữa TCPCT và sự phát triển TD CNTC. Việc ban hành các quy định điều tiết đến mối quan hệ giữa TCPCT và sự phát triển TD CNTC: Thay đổi đo lường biến. Việc ban hành các quy định điều tiết đến mối quan hệ giữa TCPCT và sự phát triển TD CNTC: Ước lượng GMM hệ thống.

Tác động của mức độ rõ ràng trong các quy định điều tiết đến mối quan hệ giữa TCPCT và sự phát triển TD CNTC. 163 1 THỂ CHẾ PHI CHÍNH THỨC VÀ SỰ PHÁT TRIỂN CỦA TÍN DỤNG CÔNG NGHỆ TÀI CHÍNH Informal Institutions and The Development of Fintech Credit TÓM TẮT Luận án thực hiện những phân tích thận trọng về tác động của các đặc điểm thể chế phi chính thức đến sự phát triển tín dụng CNTC; đặc biệt trong bối cảnh các quy định pháp lý cụ thể liên quan đến loại hình hoạt động tín dụng này đang dần được thiết lập. Sử dụng kết hợp hai cơ sở dữ liệu rộng lớn nhất hiện nay ở mức độ quốc gia về tín dụng CNTC, bao gồm tín dụng từ các công ty công nghệ lớn, luận án tiến hành nghiên cứu trên dữ liệu từ 68 nền kinh tế trong giai đoạn 2013 - 2019. Kết quả nghiên cứu cho thấy, các đặc điểm thể chế phi chính thức, đại diện bởi các khía cạnh văn hóa, có tác động đáng kể đến sự phát triển tín dụng CNTC.

Cụ thể, tín dụng CNTC được thúc đẩy phát triển hơn tại các nền kinh tế có thể chế phi chính thức đặc trưng bởi định hướng dài hạn hơn trong văn hóa quốc gia. Ngược lại, mức độ e ngại sự không chắc chắn và khoảng cách quyền lực cao tác động ngược chiều đến sự phát triển tín dụng CNTC. Tuy nhiên, các tác động ngược chiều này có thể được giảm thiểu khi các quy định pháp lý cụ thể điều tiết hoạt động tín dụng CNTC được ban hành, và thực thi hiệu quả. Kết quả nghiên cứu đóng góp các thông tin tham khảo hữu ích đến các nhà điều hành nhằm điều tiết, và phát huy lợi thế của hoạt động tín dụng còn rất mới mẻ nhưng đầy tiềm năng này.

Từ khóa: Tín dụng công nghệ tài chính, thể chế phi chính thức, văn hóa quốc gia, quy định pháp lý. 2 ABSTRACT This thesis carefully examines the impact of informal institutional characteristics on the development of fintech credit, especially in the context that explicit legal regulations related to this type of credit activity are being established in many countries around the world. Using a combination of the two most available extensive datasets at the national level for fintech credit, including bigtech credit, the thesis performed empirical analyses with data from 68 economies in the period 2013 - 2019. The results emphasize the significant influence of informal institutional aspects represented by cultural dimensions on the development of fintech credit.

In particular, fintech credit activities are promoted in economies with informal institutions characterized by long-term orientation in national culture. In contrast, high levels of uncertainty avoidance and power distance culture significantly negatively impact the development of fintech credit. However, these adverse impacts can be mitigated when explicit legal regulations related to fintech credit are established and effectively enforced. The thesis provides valuable reference information to authorities to regulate and promote the advantages of this emerging but fully potential type of credit.

Keywords: Fintech credit, informal institutions, national culture, legal regulations. Động cơ nghiên cứu Trong bối cảnh cuộc cách mạng công nghiệp 4.