Luận văn thạc sĩ cơ hội và thách thức trong hợp tác giữa ngân hàng và doanh nghiệp fintech tại việt nam trường hợp của timo với ngâ

Chuyên đề Cơ hội và thách thức hợp tác giữa ngân hàng và fintech tại Việt Nam: Nghiên cứu, tiếp cận liên ngành, kết quả nghiên cứu có giá trị ứng

• Tác giả: Nguyễn Việt Trinh
• Người hướng dẫn: PGS, TS Nguyễn Việt Dũng
• Trường học: Trường Đại Học Ngoại Thương
• Chuyên ngành: Tài chính - Ngân hàng
• Đề tài: Cơ Hội Và Thách Thức Hợp Tác Giữa Ngân Hàng Và Fintech Tại Việt Nam: Nghiên Cứu Trường Hợp Timo
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2018
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• DANH MỤC HÌNH VẼ
• DANH MỤC BẢNG BIỂU
• DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT
• TÓM TẮT KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU LUẬN VĂN
• LỜI MỞ ĐẦU
• 1. CHƢƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ HỢP TÁC GIỮA NGÂN HÀNG VÀ DOANH NGHIỆP FINTECH
• 1.1. Giới thiệu chung về hợp tác giữa ngân hàng và doanh nghiệp fintech
• 1.1. Khái niệm, các hoạt động và quá trình phát triển ngân hàng
• 1.1.1. Khái niệm về ngân hàng
• 1.1.2. Các hoạt động ngân hàng cung cấp
• 1.1.3. Quá trình phát triển của ngân hàng
• 1.2. Khái niệm, hoạt động và quá trình phát triển của doanh nghiệp fintech
• 1.2.1. Khái niệm của doanh nghiệp fintech
• 1.2.2. Các hoạt động của doanh nghiệp fintech
• 1.2.3. Quá trình phát triển của doanh nghiệp fintech
• 1.3. Hợp tác giữa ngân hàng và doanh nghiệp fintech
• 1.3.1. Khái niệm hợp tác
• 1.3.2. Vì sao có sự hợp tác giữa ngân hàng và doanh nghiệp fintech?
• 1.3.3. Các mô hình hợp tác giữa ngân hàng và doanh nghiệp fintech
• 1.4. Cơ hội và thách thức trong hợp tác giữa ngân hàng và doanh nghiệp fintech
• 1.4.1. Những vấn đề cơ bản trong hợp tác giữa ngân hàng và doanh nghiệp fintech
• 1.4.2. Cơ hội trong hợp tác giữa ngân hàng và doanh nghiệp fintech
• 1.4.3. Thách thức trong hợp tác giữa ngân hàng và doanh nghiệp fintech
• 1.5. Hợp tác giữa ngân hàng và doanh nghiệp fintech trên thế giới và kinh nghiệm cho Việt Nam
• 1.5.1. Tình hình hợp tác giữa ngân hàng và doanh nghiệp fintech trên thế giới
• 1.5.2. Kinh nghiệm trong hợp tác giữa ngân hàng và doanh nghiệp fintech
• 2. CHƢƠNG II: CƠ HỘI VÀ THÁCH THỨC TRONG HỢP TÁC GIỮA NGÂN HÀNG TMCP VIỆT NAM THỊNH VƢỢNG VÀ NGÂN HÀNG SỐ TIMO
• 2.1. Tổng quan về ngân hàng TMCP Việt Nam Thịnh Vƣợng và ngân hàng số Timo
• 2.2. Hợp tác giữa ngân hàng VPBank và ngân hàng số Timo
• 2.3. Cơ hội trong hợp tác giữa VPBank và Timo
• 2.4. Thách thức trong hợp tác giữa VPBank và Timo
• 3. CHƢƠNG III: KIẾN NGHỊ VÀ GIẢI PHÁP NHẰM TĂNG CƢỜNG HỢP TÁC GIỮA NGÂN HÀNG TMCP VIỆT NAM THỊNH VƢỢNG VÀ NGÂN HÀNG SỐ TIMO
• 3.1. Định hƣớng trong hợp tác với các doanh nghiệp Fintech của VPBank
• 3.2. Giải pháp tăng cƣờng hợp tác giữa VPBank và Timo
• 3.3. Kiến nghị nhằm tăng cƣờng hợp tác giữa ngân hàng và doanh nghiệp Fintech
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• DANH MỤC HÌNH VẼ
• DANH MỤC BẢNG BIỂU
• DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT

Tóm tắt

I. Cơ sở lý luận về hợp tác giữa ngân hàng và doanh nghiệp fintech

Hợp tác giữa ngân hàng và doanh nghiệp fintech tại Việt Nam đang trở thành một xu hướng quan trọng trong bối cảnh công nghệ tài chính phát triển mạnh mẽ. Sự hợp tác này không chỉ giúp các ngân hàng cải thiện dịch vụ mà còn tạo ra cơ hội cho các fintech mở rộng thị trường. Theo nghiên cứu, hợp tác ngân hàng có thể được hiểu là việc hai bên cùng nhau phát triển các sản phẩm và dịch vụ tài chính, tận dụng thế mạnh của nhau để đáp ứng nhu cầu ngày càng cao của khách hàng. Timo, một ngân hàng số, đã thể hiện rõ ràng mô hình hợp tác này với Ngân hàng TMCP Việt Nam Thịnh Vượng (VPBank).

1.1. Khái niệm và hoạt động của ngân hàng

Ngân hàng là tổ chức tài chính cung cấp dịch vụ như nhận tiền gửi, cấp tín dụng và dịch vụ thanh toán. Theo Luật các tổ chức tín dụng Việt Nam, ngân hàng có vai trò trung gian tín dụng, trung gian thanh toán và tạo tiền. Sự phát triển của ngân hàng không chỉ dựa vào các chỉ số tài chính mà còn phụ thuộc vào khả năng đổi mới và ứng dụng công nghệ. Trong bối cảnh hiện tại, ngân hàng cần phải chuyển mình để không bị tụt lại phía sau trong cuộc đua công nghệ.

1.2. Khái niệm và hoạt động của doanh nghiệp fintech

Doanh nghiệp fintech là những công ty sử dụng công nghệ để cung cấp dịch vụ tài chính. Họ mang đến những giải pháp sáng tạo, giúp cải thiện trải nghiệm khách hàng và giảm chi phí giao dịch. Sự phát triển của fintech tại Việt Nam đã tạo ra một môi trường cạnh tranh mới, buộc các ngân hàng phải thay đổi cách thức hoạt động của mình. Fintech không chỉ là đối thủ mà còn là đối tác tiềm năng trong việc cung cấp dịch vụ tài chính.

II. Cơ hội và thách thức trong hợp tác giữa ngân hàng và doanh nghiệp fintech

Hợp tác giữa ngân hàng và fintech mang lại nhiều cơ hội phát triển cho cả hai bên. Đối với ngân hàng, việc hợp tác giúp họ tiếp cận công nghệ mới, cải thiện dịch vụ và mở rộng thị trường. Đối với fintech, họ có thể tận dụng mạng lưới khách hàng và nguồn lực của ngân hàng để phát triển sản phẩm. Tuy nhiên, thách thức trong hợp tác cũng không nhỏ. Ngân hàng cần phải quản lý rủi ro và đảm bảo tính bảo mật thông tin trong khi fintech phải đối mặt với các vấn đề pháp lý và sự khác biệt trong văn hóa doanh nghiệp.

2.1. Cơ hội trong hợp tác

Cơ hội trong hợp tác giữa ngân hàng và fintech rất đa dạng. Ngân hàng có thể giảm chi phí giao dịch và nâng cao hiệu quả hoạt động thông qua việc áp dụng công nghệ mới. Fintech có thể mở rộng quy mô và tăng trưởng nhanh chóng nhờ vào sự hỗ trợ từ ngân hàng. Sự thay đổi trong hành vi khách hàng cũng tạo ra cơ hội cho cả hai bên trong việc phát triển các sản phẩm dịch vụ mới, đáp ứng nhu cầu ngày càng cao của thị trường.

2.2. Thách thức trong hợp tác

Thách thức lớn nhất trong hợp tác giữa ngân hàng và fintech là sự khác biệt về mô hình kinh doanh và văn hóa tổ chức. Ngân hàng thường có quy trình làm việc chặt chẽ và yêu cầu tuân thủ pháp lý cao, trong khi fintech lại có xu hướng linh hoạt và sáng tạo. Điều này có thể dẫn đến xung đột trong quá trình hợp tác. Ngoài ra, vấn đề an ninh thông tin cũng là một thách thức lớn, khi cả hai bên cần phải đảm bảo rằng dữ liệu khách hàng được bảo vệ an toàn.

III. Nghiên cứu trường hợp Timo và VPBank

Trường hợp của Timo và Ngân hàng TMCP Việt Nam Thịnh Vượng là một ví dụ điển hình cho sự hợp tác thành công giữa ngân hàng và fintech. Timo đã tận dụng được mạng lưới khách hàng của VPBank để phát triển dịch vụ ngân hàng số. Ngược lại, VPBank cũng đã cải thiện được dịch vụ của mình thông qua công nghệ mà Timo cung cấp. Sự hợp tác này không chỉ mang lại lợi ích cho hai bên mà còn góp phần thúc đẩy sự phát triển của thị trường tài chính tại Việt Nam.

3.1. Mô hình hợp tác giữa Timo và VPBank

Mô hình hợp tác giữa Timo và VPBank được xây dựng dựa trên nguyên tắc cùng có lợi. VPBank cung cấp nền tảng công nghệ và mạng lưới khách hàng, trong khi Timo mang đến các giải pháp sáng tạo và dịch vụ ngân hàng số. Sự kết hợp này giúp cả hai bên tối ưu hóa hoạt động và nâng cao trải nghiệm khách hàng. Mô hình này có thể được xem là một mô hình mẫu cho các ngân hàng và fintech khác tại Việt Nam.

3.2. Kết quả hợp tác

Kết quả của sự hợp tác giữa Timo và VPBank đã cho thấy sự tăng trưởng mạnh mẽ trong số lượng khách hàng và doanh thu. Timo đã nhanh chóng thu hút được một lượng lớn khách hàng nhờ vào dịch vụ ngân hàng số tiện lợi và hiện đại. VPBank cũng đã ghi nhận sự gia tăng trong doanh thu từ các dịch vụ ngân hàng số. Điều này chứng tỏ rằng sự hợp tác giữa ngân hàng và fintech không chỉ mang lại lợi ích cho từng bên mà còn cho cả thị trường tài chính nói chung.

Nội dung chính

## Tổng quan nghiên cứu

Trong bối cảnh toàn cầu hóa và sự phát triển mạnh mẽ của công nghệ thông tin, ngành tài chính ngân hàng đang trải qua những biến đổi sâu sắc. Theo thống kê của Ngân hàng Thế giới năm 2017, khoảng 38% dân số trưởng thành trên thế giới vẫn chỉ sử dụng tiền mặt và chưa tiếp cận các dịch vụ tài chính chính thống. Tại Việt Nam, tỷ lệ người dân có tài khoản ngân hàng mới đạt gần 59%, trong đó chỉ 30% sở hữu thẻ thanh toán và 3% có thẻ tín dụng. Sự phát triển của điện thoại di động và internet với hơn 5 tỷ người dùng toàn cầu đã tạo ra cơ hội lớn cho việc số hóa dịch vụ ngân hàng. Trước thực trạng này, sự hợp tác giữa ngân hàng truyền thống và doanh nghiệp fintech trở thành xu hướng tất yếu nhằm tận dụng thế mạnh công nghệ và mạng lưới khách hàng.

Mục tiêu nghiên cứu nhằm hệ thống hóa các cơ hội và thách thức trong hợp tác giữa ngân hàng TMCP Việt Nam Thịnh Vượng (VPBank) và ngân hàng số Timo, từ đó đề xuất các giải pháp nâng cao hiệu quả hợp tác. Phạm vi nghiên cứu tập trung vào giai đoạn 2015-2017 tại Việt Nam, với trọng tâm là mô hình hợp tác, các vấn đề phát sinh, cơ hội và thách thức trong hợp tác giữa hai bên. Nghiên cứu có ý nghĩa quan trọng trong việc thúc đẩy phát triển hệ sinh thái ngân hàng số, góp phần nâng cao chất lượng dịch vụ tài chính, đáp ứng nhu cầu ngày càng đa dạng của khách hàng.

## Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

### Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn áp dụng các lý thuyết và mô hình nghiên cứu sau:

- **Lý thuyết hợp tác kinh doanh**: Giải thích các mối quan hệ hợp tác dựa trên lợi ích tương đồng và sự điều chỉnh hành vi giữa các bên nhằm đạt mục tiêu chung.
- **Mô hình phát triển fintech**: Phân tích quá trình phát triển của fintech qua các giai đoạn lịch sử, từ fintech 1.0 đến fintech 3.0, gắn liền với các cuộc cách mạng công nghiệp và sự phát triển công nghệ số.
- **Khái niệm ngân hàng số và fintech**: Định nghĩa ngân hàng số là mô hình ngân hàng hoạt động trên nền tảng công nghệ số, không có chi nhánh truyền thống; fintech là các doanh nghiệp cung cấp dịch vụ tài chính dựa trên công nghệ hiện đại.
- **Mô hình hợp tác giữa ngân hàng và fintech**: Bao gồm các mô hình như mua lại công ty (white label), thiết lập doanh nghiệp fintech trực thuộc ngân hàng (integrated in-house), thuê ngoài (outsourcing), sử dụng API, vườn ươm khởi nghiệp (accelerators), và quỹ đầu tư (marketplace platforms).
- **Quản lý rủi ro trong hợp tác fintech-ngân hàng**: Tập trung vào rủi ro hoạt động, gian lận, pháp lý và dự án trong môi trường số hóa.

### Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng phương pháp phân tích tổng hợp lý thuyết kết hợp với phương pháp chuyên gia và tổng kết kinh nghiệm thực tiễn. Dữ liệu được thu thập từ các nguồn sau:

- Báo cáo thường niên và tài liệu nội bộ của VPBank.
- Các ấn phẩm chuyên ngành, sách, tạp chí, báo điện tử liên quan đến fintech và ngân hàng số.
- Số liệu thống kê về khách hàng, thẻ phát hành, dư nợ tín dụng, nguồn vốn huy động và hoạt động dịch vụ ngân hàng số của VPBank và Timo giai đoạn 2015-2017.

Cỡ mẫu nghiên cứu bao gồm toàn bộ dữ liệu khách hàng và hoạt động kinh doanh của VPBank và Timo trong giai đoạn nghiên cứu. Phương pháp phân tích chủ yếu là phân tích định tính và định lượng, so sánh các chỉ số kinh doanh, đánh giá mô hình hợp tác và phân tích các cơ hội, thách thức dựa trên dữ liệu thực tế và các báo cáo chuyên ngành.

## Kết quả nghiên cứu và thảo luận

### Những phát hiện chính

- **Phát hiện 1: Tăng trưởng khách hàng và dịch vụ ngân hàng số**  
  Số lượng khách hàng của VPBank đạt khoảng 2 triệu người vào năm 2017, với số thẻ phát hành đạt 1 triệu thẻ, tăng gấp gần 3 lần so với năm 2015. Tỷ lệ giao dịch trực tuyến tăng từ 38% năm 2015 lên 65% năm 2017, cho thấy sự chuyển dịch mạnh mẽ sang kênh số.

- **Phát hiện 2: Hiệu quả mô hình hợp tác Integrated in-house giữa VPBank và Timo**  
  Mô hình hợp tác này giúp VPBank tận dụng công nghệ của Timo để phát triển ngân hàng số độc lập, đồng thời mở rộng tập khách hàng trẻ, năng động. Timo đã có hơn 50.000 thành viên và lượt tải ứng dụng tăng liên tục, góp phần gia tăng doanh thu từ dịch vụ ngân hàng công nghệ số.

- **Phát hiện 3: Cơ hội giảm chi phí và mở rộng thị trường**  
  Hợp tác với fintech giúp VPBank giảm chi phí giao dịch và quản lý nhờ tự động hóa quy trình và ứng dụng điện toán đám mây. Đồng thời, công nghệ số giúp tiếp cận khách hàng vùng sâu, vùng xa, chưa được phục vụ đầy đủ, góp phần phát triển kinh tế bền vững.

- **Phát hiện 4: Thách thức về an ninh thông tin và pháp lý**  
  Việc chia sẻ dữ liệu khách hàng với fintech đặt ra rủi ro bảo mật và trách nhiệm pháp lý cho ngân hàng. Ngoài ra, sự khác biệt về mô hình kinh doanh, văn hóa quản trị và quy định pháp lý chưa rõ ràng cũng là những thách thức lớn trong hợp tác.

### Thảo luận kết quả

Các số liệu cho thấy sự hợp tác giữa VPBank và Timo đã tạo ra bước tiến quan trọng trong chuyển đổi số ngành ngân hàng tại Việt Nam. Việc tăng trưởng nhanh về số lượng khách hàng và giao dịch trực tuyến phản ánh sự thay đổi hành vi người dùng, phù hợp với xu hướng toàn cầu. Mô hình Integrated in-house được đánh giá cao về khả năng tích hợp công nghệ và vận hành linh hoạt, giúp ngân hàng truyền thống tận dụng thế mạnh của fintech.

Tuy nhiên, thách thức về bảo mật thông tin và khung pháp lý còn hạn chế đòi hỏi sự phối hợp chặt chẽ giữa các bên và cơ quan quản lý. So sánh với các quốc gia phát triển như Singapore và Đức, Việt Nam cần hoàn thiện hơn nữa cơ chế quản lý và hỗ trợ fintech để thúc đẩy hợp tác hiệu quả. Việc quản lý rủi ro công nghệ và pháp lý là yếu tố then chốt để duy trì sự phát triển bền vững của hệ sinh thái ngân hàng số.

Dữ liệu có thể được trình bày qua các biểu đồ tăng trưởng khách hàng, tỷ lệ giao dịch trực tuyến, cũng như bảng so sánh các chỉ số kinh doanh trước và sau hợp tác, giúp minh họa rõ nét hiệu quả và thách thức của mô hình hợp tác.

## Đề xuất và khuyến nghị

- **Hoàn thiện khung pháp lý và chính sách hỗ trợ fintech**  
  Cơ quan quản lý cần xây dựng hành lang pháp lý rõ ràng, linh hoạt, tạo điều kiện thuận lợi cho hoạt động fintech và hợp tác với ngân hàng, đồng thời bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng. Thời gian thực hiện: 1-2 năm, chủ thể: Ngân hàng Nhà nước, Bộ Tài chính.

- **Tăng cường đầu tư công nghệ và an ninh mạng**  
  Ngân hàng và fintech cần phối hợp đầu tư nâng cấp hệ thống bảo mật, áp dụng các giải pháp công nghệ tiên tiến như AI, blockchain để giảm thiểu rủi ro an ninh thông tin. Thời gian: 1 năm, chủ thể: VPBank, Timo và đối tác công nghệ.

- **Phát triển nguồn nhân lực chuyên môn cao về fintech và ngân hàng số**  
  Đào tạo, bồi dưỡng kỹ năng công nghệ số, quản trị rủi ro và pháp lý cho cán bộ ngân hàng và fintech nhằm nâng cao năng lực vận hành và quản lý hợp tác. Thời gian: liên tục, chủ thể: VPBank, các trường đại học, tổ chức đào tạo.

- **Xây dựng hệ sinh thái ngân hàng - fintech đa dạng và bền vững**  
  Tạo môi trường hợp tác mở, khuyến khích các fintech tham gia chuỗi giá trị ngân hàng, phát triển sản phẩm dịch vụ đa dạng, đáp ứng nhu cầu khách hàng. Thời gian: 2-3 năm, chủ thể: VPBank, các doanh nghiệp fintech, cơ quan quản lý.

- **Tăng cường truyền thông và nâng cao nhận thức khách hàng**  
  Đẩy mạnh công tác truyền thông về lợi ích và cách sử dụng dịch vụ ngân hàng số, nâng cao kỹ năng bảo mật tài khoản cho khách hàng để giảm thiểu rủi ro gian lận. Thời gian: liên tục, chủ thể: VPBank, Timo, các tổ chức truyền thông.

## Đối tượng nên tham khảo luận văn

- **Ngân hàng và tổ chức tài chính**: Nghiên cứu giúp các ngân hàng hiểu rõ hơn về mô hình hợp tác với fintech, từ đó xây dựng chiến lược số hóa hiệu quả, nâng cao năng lực cạnh tranh và mở rộng thị trường.

- **Doanh nghiệp fintech và startup công nghệ tài chính**: Tham khảo để nhận diện cơ hội hợp tác với ngân hàng truyền thống, hiểu rõ thách thức và chuẩn bị các giải pháp phù hợp nhằm phát triển bền vững.

- **Cơ quan quản lý nhà nước và hoạch định chính sách**: Sử dụng luận văn làm cơ sở khoa học để hoàn thiện khung pháp lý, chính sách hỗ trợ fintech và ngân hàng số, thúc đẩy phát triển hệ sinh thái tài chính hiện đại.

- **Học giả và sinh viên ngành tài chính - ngân hàng**: Tài liệu tham khảo quý giá về lý thuyết và thực tiễn hợp tác fintech - ngân hàng tại Việt Nam, giúp nâng cao kiến thức và nghiên cứu chuyên sâu trong lĩnh vực này.

## Câu hỏi thường gặp

1. **Tại sao ngân hàng cần hợp tác với doanh nghiệp fintech?**  
   Hợp tác giúp ngân hàng ứng dụng công nghệ hiện đại, giảm chi phí vận hành, nâng cao trải nghiệm khách hàng và mở rộng thị trường, đồng thời fintech tận dụng được mạng lưới khách hàng và nguồn vốn của ngân hàng.

2. **Mô hình hợp tác nào giữa ngân hàng và fintech phổ biến nhất?**  
   Mô hình Integrated in-house, trong đó fintech cung cấp giải pháp công nghệ nội bộ cho ngân hàng, được nhiều tổ chức lựa chọn vì tính linh hoạt và hiệu quả cao.

3. **Những thách thức lớn nhất trong hợp tác fintech - ngân hàng là gì?**  
   Bao gồm rủi ro bảo mật thông tin, khác biệt về mô hình kinh doanh và văn hóa, cũng như khung pháp lý chưa hoàn thiện và chi phí đầu tư công nghệ cao.

4. **Làm thế nào để giảm thiểu rủi ro khi hợp tác với fintech?**  
   Ngân hàng cần thẩm định kỹ đối tác, áp dụng các biện pháp quản lý rủi ro, đầu tư hệ thống bảo mật và xây dựng kế hoạch dự phòng nhằm đảm bảo an toàn thông tin và hoạt động.

5. **Timo đã đóng góp gì trong chiến lược số hóa của VPBank?**  
   Timo là ngân hàng số đầu tiên tại Việt Nam, giúp VPBank tiếp cận khách hàng trẻ, phát triển kênh ngân hàng số độc lập, nâng cao trải nghiệm và mở rộng dịch vụ ngân hàng công nghệ số.

## Kết luận

- Luận văn đã hệ thống hóa cơ sở lý luận và thực tiễn về hợp tác giữa ngân hàng và doanh nghiệp fintech tại Việt Nam, tập trung vào trường hợp VPBank và Timo.  
- Phân tích chi tiết các cơ hội như tăng trưởng khách hàng, giảm chi phí, mở rộng thị trường và thách thức về bảo mật, pháp lý, mô hình kinh doanh.  
- Đề xuất các giải pháp hoàn thiện khung pháp lý, đầu tư công nghệ, phát triển nguồn nhân lực và xây dựng hệ sinh thái hợp tác bền vững.  
- Nghiên cứu góp phần nâng cao nhận thức và định hướng chiến lược cho các bên liên quan trong ngành tài chính ngân hàng số.  
- Khuyến nghị các bước tiếp theo bao gồm triển khai các giải pháp đề xuất, tăng cường hợp tác đa bên và tiếp tục nghiên cứu mở rộng phạm vi và đối tượng hợp tác fintech - ngân hàng.

Các tổ chức tài chính, fintech và cơ quan quản lý cần phối hợp triển khai các kiến nghị nhằm thúc đẩy phát triển hệ sinh thái ngân hàng số tại Việt Nam, đáp ứng xu thế chuyển đổi số toàn cầu.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1: Cơ sở lý luận về hợp tác giữa ngân hàng và doanh nghiệp fintech Chương 2: Cơ hội và thách thức trong hợp tác giữa ngân hàng TMCP Việt Nam Thịnh Vượng và ngân hàng số Timo Chương 3: Kiến nghị và giải pháp nhằm tăng cường hợp tác giữa ngân hàng TMCP Việt Nam Thịnh Vượng và ngân hàng số Timo Luan van 4 CHƢƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ HỢP TÁC GIỮA NGÂN HÀNG VÀ DOANH NGHIỆP FINTECH 1.1 Giới thiệu chung về hợp tác giữa ngân hàng và doanh nghiệp fintech 1.1 Khái niệm, các hoạt động và quá trình phát triển ngân hàng 1.1 Khái niệm về ngân hàng Ngân hàng là một loại hình tổ chức có vai trò quan trọng đối với nền kinh tế nói chung và đối với từng cộng đồng địa phương nói riêng. Cho đến ngay, các học giả vẫn còn nhiều tranh cãi xung quanh việc thống nhất khái niệm ngân hàng. Cách tiếp cận thận trọng nhất là có thể xem xét các tổ chức này trên phương diện những loại hình dịch vụ mà chúng cung cấp. Ngân hàng là loại hình tổ chức tài chính cung cấp một danh mục dịch vụ tài chính đa dạng nhất – đặc biệt là tín dụng, tiết kiệm và dịch vụ thanh toán – và thực hiện nhiều chức năng tài chính nhất so với bất kỳ một tổ chức kinh doanh nào trong nền kinh tế.

Căn cứ Luật các tổ chức tín dụng Việt Nam (Luật số: 47/2010/QH12) có đưa ra khái niệm ngân hàng theo mục 2 điều 4 như sau:“Ngân hàng là loại hình tổ chức tín dụng có thể được thực hiện tất cả các hoạt động ngân hàng theo quy định của Luật này. Theo tính chất và mục tiêu hoạt động, các loại hình ngân hàng bao gồm ngân hàng thương mại, ngân hàng chính sách, ngân hàng hợp tác xã”. Hoạt động ngân hàng được quy định tại mục 12 điều 4 Luật này như sau: “Hoạt động ngân hàng là việc kinh doanh, cung ứng thường xuyên một hoặc một số các nghiệp vụ sau đây: nhận tiền gửi, cấp tín dụng, cung ứng dịch vụ thanh toán qua tài khoản”. Thông qua các hoạt động của mình, ngân hàng thực hiện 3 chức năng chủ yếu: Thứ nhất, chức năng trung gian tín dụng; thứ hai, chức năng trung gian thanh toán và thứ ba, chức năng tạo tiền.

Trong các phần tiếp theo, tôi sẽ tập trung nghiên cứu về ngân hàng thương mại vì đây là loại hình ngân hàng đóng vai trò chủ chốt trong hệ thống các ngân hàng. Hơn nữa, các ngân hàng thương mại hiện nay hầu như có thể tiến hành tất cả các dịch vụ ngân hàng, ngược lại, các loại hình ngân hàng khác cũng mang nhiều tính chất như là ngân hàng thương mại. Ranh giới giữa các loại hình ngân hàng là Luan van 5 rất mỏng manh. Do vậy, những nguyên lý của ngân hàng thương mại hoàn toàn có thể áp dụng cho các hình thức tổ chức ngân hàng khác.2 Các hoạt động ngân hàng cung cấp Theo Luật các tổ chức tín dụng Việt Nam (Luật số: 47/2010/QH12), tại mục 13 điều 4 Luật các tổ chức tín dụng Việt Nam, định nghĩa hoạt động nhận tiền gửi, cấp tín dụng, cung ứng dịch vụ thanh toán qua tải khoản như sau: “Nhận tiền gửi là hoạt động nhận tiền của tổ chức, cá nhân dưới hình thức tiền gửi không kỳ hạn, tiền gửi có kỳ hạn, tiền gửi tiết kiệm, phát hành chứng chỉ tiền gửi, kỳ phiếu, tín phiếu và các hình thức nhận tiền gửi khác theo nguyên tắc có hoàn trả đầy đủ tiền gốc, lãi cho người gửi tiền theo thỏa thuận.” Tại mục 13, điều 4, quy định về hoạt động cấp tín dụng: “Cấp tín dụng là việc thỏa thuận để tổ chức, cá nhân sử dụng một khoản tiền hoặc cam kết cho phép sử dụng một khoản tiền theo nguyên tắc có hoàn trả bằng nghiệp vụ cho vay, chiết khấu, cho thuê tài chính, bao thanh toán, bảo lãnh ngân hàng và các nghiệp vụ cấp tín dụng khác.” Tại mục 15, điều 4, quy định về hoạt động cung ứng dịch vụ thanh toán qua tài khoản như sau: “Cung ứng dịch vụ thanh toán qua tài khoản là việc cung ứng phương tiện thanh toán; thực hiện dịch vụ thanh toán séc, lệnh chi, ủy nhiệm chi, nhờ thu, ủy nhiệm thu, thẻ ngân hàng, thư tín dụng và các dịch vụ thanh toán khác cho khách hàng thông qua tài khoản của khách hàng.3 Quá trình phát triển của ngân hàng Theo giáo trình Tài chính – Tiền tệ Ngân hàng của PGS.TS Nguyễn Văn Tiến, quá trình hoàn thiện các nghiệp vụ ngân hàng và sự ra đời một ngân hàng hoàn chỉnh kéo dài hàng nghìn năm, bắt đầu từ hoạt động ngân hàng sơ khai vào khoảng 3.500 năm trước Công nguyên cùng với sự khởi đầu của các thiết chế tổ chức xã hội.

Có thể chia quá trình phát triển ngân hàng thành 4 giai đoạn chủ yếu sau: Giai đoạn thứ nhất, thời kỳ sơ khai, từ 3.500 đến 1800 trước Công nguyên là giai đoạn phát triển của các ngân hàng sơ khai. Nghiệp vụ ban đầu của nghề kinh doanh tiền tệ là nhận giữ tiền và các tài sản có giá trị khác được thực hiện bởi các nhà kim hoàn, các lãnh chúa và các nhà thời. Luan van 6 Giai đoạn hai, thời kỳ từ thế kỷ thứ V đến XVII, đây là giai đoạn hoàn thiện các nghiệp vụ của ngân hàng thương mại. Cho đến thế kỷ thứ XVII các nghiệp vụ của một ngân hàng kinh doanh đã dần hoàn thiện, bao gồm: nhận tiền gửi, cho vay; phát hành tiền giấy có khả năng đổi ra vàng; chiết khấu thương phiếu; chuyển tiền, thanh toán, bù trừ và bảo lãnh.

Giai đoạn thứ ba, từ thế kỳ XVIII đến cuối thế kỷ XIX, các ngân hàng thực sự được công nhận như một doanh nghiệp kinh doanh trên lĩnh vực tiền tệ. Hệ thống ngân hàng chia thành hai nhóm. Nhóm thứ nhất là các ngân hàng được phép phát hành tiền giấy. Nhóm thứ hai là những ngân hàng còn lại không được phép phát hành tiền mà chỉ làm trung gian tín dụng và trung gian thanh toán trong niền kinh tế.

Giai đoạn thứ tư, từ đầu thế kỷ XX đến nay, cùng với sự hoàn thiện về chức năng của các ngân hàng trung ương, các ngân hàng trung gian cũng phát triển đa dạng về nghiệp vụ kinh doanh. Hoạt động của các ngân hàng không chỉ giới hạn ở các dịch vụ truyền thống như: thực hiện trao đổi tiền tệ; chiết khấu thương phiếu và cho vay; nhận tiền gửi; bảo quản vật có giá trị; tài trợ các hoạt động của Chính phủ; cung cấp các tài khoản giao dịch; cung cấp dịch vụ ủy thác. Mà ngày nay đã xuất hiện hững dịch vụ ngân hàng mới như sau: cho vay tiêu dùng; tư vấn tài chính; quản lý tiền mặt; dịch vụ cho thuê thiết bị; cho vay tài trợ dự án; bán các dịch vụ bảo hiểm; cung cấp các kế hoạch hưu trí; cung cấp các dịch vụ môi giới đầu tư chứng khoán; cung cấp dịch vụ quỹ tương hỗ và trợ cấp… 1.2 Khái niệm, hoạt động và quá trình phát triển của doanh nghiệp fintech 1.1 Khái niệm của doanh nghiệp fintech Fintech là viết tắt của từ tiếng Anh “financial technology”. Hiểu một cách đơn giản, fintech là thuật ngữ để chỉ ngành cung cấp các dịch vụ tài chính trên các nền tảng công nghệ.

Nhìn từ góc độ hoạt động thực tiễn, từ fintech bao hàm các ứng dụng, sản phẩm hay mô hình kinh doanh trong lĩnh vực tài chính ngân hàng được xây dựng dựa trên nền tảng internet và kỹ thuật số. Có rất nhiều định nghĩa liên quan đến thuật ngữ này, tuy nhiên nhìn chung các khái niệm đều nhìn nhận fintech trong mối quan hệ giữa dịch vụ tài chính và công nghệ thông tin. Theo phân loại Luan van 7 của Tổ chức Thương mại Thế giới (WTO) dịch vụ tài chính bao gồm: dịch vụ ngân hàng, dịch vụ bảo hiểm và dịch vụ chứng khoán. Trên thế giới hiện nay, xu hướng công nghệ tài chính có 2 mục tiêu chính.

Thứ nhất là thay thế kênh truyền thống bằng kênh điện tử trực tuyến, giảm chi phí, tăng độ tiện dụng, trải nghiệm của khách hàng. Thứ hai là khai thác thị trường mới thông qua công nghệ, đặc biệt là đối với phân khúc khách hàng cá nhân. Các doanh nghiệp fintech được chia thành 2 nhóm. Nhóm thứ nhất là các công ty phục vụ người tiêu dùng, cung cấp các công cụ kỹ thuật số để cải thiện cách các cá nhân vay mượn, quản lý tiền bạc, tài trợ vốn cho các doanh nghiệp khởi nghiệp.

Nhóm còn lại là các công ty thuộc dạng hỗ trợ vận hành (back-office) nhằm hỗ trợ công nghệ cho các định chế tài chính. Trong bối cảnh công nghệ đang phát triển nhanh chóng và ngày càng tạo ra sự thay đổi mạnh mẽ, cách mà các doanh nghiệp đang kinh doanh ở mọi lĩnh vực, đặc biệt trong ngành tài chính. Fintech là nơi dịch vụ tài chính và công nghệ giao thoa. Tại đây, các doanh nghiệp khởi nghiệp trong lĩnh vực công nghệ tận dụng sức mạnh của công nghệ để tạo ra sự đột phá, trải nghiệm mua sắm hoàn toàn mới cho khách hàng về các sản phẩm và dịch vụ do các doanh nghiệp dịch vụ tài chính cung cấp.2 Các hoạt động của doanh nghiệp fintech Về cơ bản, hoạt động của fintech tập trung vào 5 lĩnh vực chính sau: Thứ nhất, tài chính và đầu tư: Phần lớn các nhà đầu tư và các nhà quản lý hiện nay đều tập trung vào các sản phẩm tài chính thay thế, đặc biệt là cho vay ngang hàng (peer to peer).

Tuy nhiên, fintech rõ ràng đã vượt ra ngoài phạm vi hẹp này khi tiến hành đầu tư vào các hoạt động khác như quỹ tư nhân, đầu tư mạo hiểm… Trong tương lai gần, ngoài việc tiếp tục phát triển các sản phẩm tài chính thay thế, fintech sẽ thâm nhập ngày càng sâu hơn vào các lĩnh vực như dịch vụ tư vấn tự động. Thứ hai, hoạt động tài chính và quản trị rủi ro: Đây là lĩnh vực mà các tổ chức tài chính đầu tư nhiều nhất đặc biệt sau năm 2008 nhằm mục đích xây dựng một hệ thống tuân thủ và quản trị rủi ro một cách tốt hơn. Sự phát triển của lý thuyết Luan van 8 tài chính và kỹ thuật định lượng tài chính với những ứng dụng của chúng vào nghiệp vụ tài chính và quản lý rủi ro là một năng lực lõi đặc biệt trong lĩnh vực này. Thứ ba, thanh toán và cơ sở hạ tầng: Thanh toán qua internet và các thiết bị di động là trọng tâm đồng thời là động lực phát triển của doanh nghiệp fintech.