Chương 1: Một sô van dé lý luận về thé chap tai san Chương 2: Thực trạng pháp luật về thé chấp tai san Chương 3: Thực tiễn thực hiện pháp luật về thé chap tai sản tại Ngan hang Thương mại Cô phân Bưu điện Liên Việt - Chỉ nhánh Hà Nội và một số kiến nghị hoan thiện. CHƯƠNG1 MỘT SÓ VAN DE LÝ LUẬN VE THE CHAP TAI SAN 11. Khai niệm, đặc điểm của thé chấp tài sản 1. Khái niệm thế chấp tài sản Thé chap tai sản! là: “Việc một bên (sem Ady goi id bên thé chap) ding tai sẵn thuộc sở hitu của minh đề bảo dam thực hiện nghĩa vụ và không giao tài sản cho bên kia (sau đây goi là bên nhận thé chap).
Tài sản thé chấp do bên thé chap giữ Cac bên có thé thod thuận giao cho người tint ba giit tài sản thé Thể chap tai sin? la một trong 9 (chín) biện pháp bão dam thực hiện nghĩa vụ. Biện pháp thé chap là su thỏa thuận giữa các bên hoặc theo quy định của pháp luật, theo đó, bên có nghĩa vụ (sau đây gọi là bên thé chap) dùng tai sản thuộc sở hữu của minh dé bảo dam thực hiện nghia vu va không giao tai sản cho bên có quyền (sau đây gọi là bên nhận thé chấp). B én thé chấp thé chap tai sản thuộc quyên sở hữu của minh nhằm mục dich để đảm bao thực hiện nghĩa vụ dân sự doi với bền nhận thé chap và không phải chuyển giao tai sản đó cho bên nhận thé chap ma van do bên thé chap giữ (Các bên cũng có thể thöa thuận giao cho người thứ ba giữ tải sản thé chap). Bi vì tài sản thé chap đều phải co đăng ky quyền sở hữu nên người nhân thé chấp không thé xác lập quyên sở hữu đối với tai sản được sử dụng dé thé chap ĩ đu: Thé chap s6 đõ, giây tờ xe dé vay von tại ngân hang.
Trong trường hop nay ngân hang chỉ nắm giữ giây tờ dé dam bảo bên vay thực hiện nghĩa vu, còn tai sản vẫn do bên thé chap nắm giữ. Như vậy, thé chap tai sản được định nghĩa là việc một bên ding tai san thuộc sở hữu của minh dé bao dam thực hiện nghĩa vu với một bên khác va không giao tải sản cho bên đỏ. Tùy vào tai sản thé chap lả các đông san thông thường hay động sản phải đăng ký quyền sở hữu, hay bat động sản, hợp đồng ! Khoản 1 đều 317 Bộ hút din sự 2015 3 Khoăn2 Điều 292 Bộ nit din sự 2015 thé chap có thể phải được lập thành văn bản, công chứng, chứng thực và đăng ký với cơ quan Nhả nước có thẩm quyên để có hiệu lực pháp luật. ĩ đu 1: Ông Nguyễn Văn A có căn nha ba tang đứng tên ông, vi ông Á dang rat can một khoản tiên nên ông đã thé chap căn nha nay cho Ngân hang để vay.
Ong thé chap căn nhà này bằng cách ông sẽ ban giao giấy tờ đứng tên ông (Giây chứng nhận quyền sử dung đất ở và Quyên sở hữu nha ở) cho Ngân hang dé đâm bao về mặt pháp lý rằng nêu ông A không có khả năng thanh toán khoản tiên trong một khoảng thời gian đã được quy định thi Ngân hang sẽ tiên hanh phát mãi tai sẵn. Vi đụ 2: Anh A dùng băng lương của mình để vay một khoản tiên tại ngân hàng. Về bản chat A không dung uy tín của minh để bao dam ma A dung số tiên lương của mình như một biện pháp thé chấp mà không giao số tiền lương cho ngân hang Tuy nhiên, tai thời điểm hình thành số tiền có trong lương chưa chắc anh A sẽ có đủ lương. Cho thay đối tượng mang ra thé chap có thé là tai sản chưa hình thành nhưng sẽ hình thành trong tương lai Tài sản thé chấp?là: “Tài sản ia vật tiền, giấy tờ có giá và quyền tài sản Tài san bao gồm bat đông sản và đông sản.
Bắt động sản và động sản có thé là tài sản hiện cô và tài sản hình thanh trong tương lai.’ Các bên co thé tự do thöa thuận về loại tai sản thé chấp, tuy nhiên, tai sản này phải 1a loại tải sản được phép giao dich, không thuộc hang cam. Như vậy, tai sản thé chap là đôi tượng của hợp đồng thé chap, là bat kỷ loại tai sản nào trừ trường hợp pháp luật cam hoặc các bên không lựa chọn là tai sản dùng để thé chap, tai sản thé chap phải thuộc sở hữu của bên thé chap và tai sản thé chap không được chuyển giao cho bên nhận thé chấp (Tai sản thé chap do bên thé chap giữ. Các bên có thé thöa thuận giao cho người thứ ba giữ tài sản thé chấp). Đặc diém của thé chấp tài san Thế chap tai sản mang những đặc điểm chung của biện pháp bảo dim nhưng cũng có những nét đắc trưng khác biệt cụ thể như sau: ` Theo Điều 105,318 Bộ hnit din sự 2015 Thứ nhất, thê chap tai sản là hợp đông phụ bao dam nghia vụ trong hợp đồng chính Thé chấp tai sản không tôn tại độc lập mà luôn phụ thuộc, gắn liên với nghĩa vụ chính mà nó bao dam, thé hiện ở chỗ khi có nghĩa vụ chính thì các bên mới thöa thuận thiết lập biện pháp thé chap tai san.
Nói như vay có nghĩa là chỉ khi nao hợp đồng chính phat sinh hiệu lực thì việc bao dam nghĩa vụ mới được nhac tới. Biện pháp thê chap được áp dụng trên nhu câu bao dam cho việc thực hiện một nghia vụ (đã có hoặc hình thành trong tương lai)! Tóm lại, thé chap tai sản chỉ phát sinh sau nghia vụ từ hợp đồng chính và mang chức năng bổ trợ cho hop đồng chính Khi không có nghĩa vụ thực hiện thi sé không lam phat sinh biện pháp thé chap tai sẵn nói riêng và biện pháp bao dam nói chung. Tine hai, thé chap tai san là biên pháp bao dam mang tỉnh đôi vật. Tính đối vật của thé chấp tai sản thé hiên thông qua các quyên trực tiếp của bên nhận thé chấp đôi với tai sản thê chap va thé hiện ở chỗ bên nhận thé chap có quyên chi phối tai sản thé chap trong thời gian thực hiện nghĩa vụ vả có quyền xử lý tài sản đó để khẩu trừ nghĩa vu khi có hành vi vi phạm xảy ra.
Trong trường hợp nay, quyền loi của bên nhận thé chap không phụ thuộc vào hành vi thực hiện nghĩa vu của bên thé chap mà được bảo dam bằng một tai sẵn cu thé. Tuy nhiên tính chất đối vật không hoàn toan tuyệt đói trong biện pháp thé chap tai sản. Bên nhận thé chấp có quyên lợi còn phụ thuộc vao việc giữ gìn, bảo quản thé chap tai sản, phụ thuộc vào hanh vi chuyển giao tai san để xử lý của bên thé chấp. Bên thé chap sẽ trở thành bên nhân thé chap không có bão đảm vả quan hệ bảo đảm chuyển từ tính chất đôi vật sang đôi nhân néu bên thê chấp vi phạm nghĩa vu.
Tit ba biện pháp thé chấp tải sản không bao gồm việc chuyển giao tải sản. Trong quan hệ thé chap, bên thé chap không phải chuyển giao tải san bao dam cho bên nhận thé chap. Tinh chất bao dim được xác định bằng việc bên thé chap phải giao cho bên nhận thê chap những giây tờ chứng minh tinh trang 4 Dio Ngọc Sơn (2018), Thể chớp rài sein theo quay dik của Bộ luật Dân sự năm 2015: Luận văn thạc sĩ Luật học, Trường Daihoc Luật Hà Nội,tr 9-10 pháp lý của tai sản thé chấp như: Giây đăng ký quyền sở hữu tai sản (đôi với 6 td, xe máy, xe tải.), giây chứng nhân quyền sử dụng đất, quyên sở hữu tai sản (đối với dat và tai săn gắn liên với dat) hay giây tờ khác như hop đông mua bán nha ở trong tương lai kèm theo dự án được phê duyệt về ngôi nha đó, giầy phép xây dựng, giây từ về thừa ké nhà, đất. Đây là đặc điểm rố ràng nhất dé phân biệt thé chap tai sản với các biện pháp bão dam khác, đặc biệt la câm có tai sản.
Cu thé, trong thé chấp tài sản, thay vì chuyển giao tai sản cho bên nhận thé chap, bên thé chap chỉ chuyén giao các giây tờ chứng minh quyên sở hữu hoặc tình trạng pháp lý của tải sản cho bên nhân thé chấp Vi dy: Nễu tài săn thé chap là một chiếc xe may/ 6 tô, thì bên thé chap chỉ chuyển giao giầy đăng ký xe máy/ ô tô đó cho bên nhận thé chap chứ không chuyển giao chiếc xe máy hay ô tô Bên cạnh giây đăng ký xe thể hiện quyên sở hữu tai sản, các giây tờ chứng minh tinh trang pháp lý có thể bao gôm: giây chứng nhận quyên sử dụng dat, hợp đông mua ban hang hoa kèm theo hoá đơn, hợp đông mua bán nhà ở trong tương lai (đính kèm dự án được phê duyệt), giây tờ thừa kê nha dat,. Khi ban giao các loại giấy tờ trên, bên thé chap phải chuyển giao bản gốc của giây từ dé hạn chế sự định đoạt của bên thé chap đối với tai sản thé chap thông qua việc bán, chuyển nhượng hoặc tau tán tai sản. Tht te, một tai san có thể trở thành đối tương của biện pháp thé chấp cho nhiêu nghĩa vụ khác nhau. “M6t tài sản có thé được dimg đề bảo đâm thực hiện nhiều nghĩa vu, nễu có giá tri tại thời diém xác lâp giao dich bdo dtm lớn hon tông giả tri các nghĩa vụ duoc bdo dam, trừ trường hop có thỏa thuận Khác hoặc pháp luật có quy đỉnh khác”5.
Cụ thé, đối tương của biện pháp thé chập tai sản phải là tai sản có that vả thuộc quyên sở hữu của bên thé chấp tai sản Tài sản phai la vat chất hoặc các quyên về tải sản nhưng phải là những thứ ma co người có thé tác động để kiểm soát, chỉ phối được. Chỉ khi đó, tai sản mới có thé được định gia va có khả năng chuyển hoa, thay thé cho nghĩa vu chính. Một tai sẵn có thé dùng dé dam bao cho một nghĩa vụ chính (nếu giá trị tai sản $ Điều 296 Bộ init dân sự 2015 10 chỉ tương đương khoản nghĩa vụ phải thực hiện) hoặc nhiều nghĩa vụ (nêu tải sản có giá trị lớn vượt xa khoản nghia vụ phải thuc hiện). “Giá fri của tài sản bảo dam có thé lớn hơn, bằng hoặc nhô hơn giả trị nghĩa vụ được bảo đãm “5 nhưng trên thực té áp dung gia trị của tải sản bao dam hiếm khi ít hon giá trị của nghĩa vụ để dam bao ý nghĩa của việc phòng ngừa rủi ro khi ap dụng biên pháp bảo dam 12.
Phân loại thế chấp tài sản 1.