Chương 1: Một số vẫn đề if luân về thẩm quyền của Tòa án trong việc giải quyết tranh chấp kinh doanh thương mai Chương 2: Quy đinh của pháp luật TS tung Dân sự hiện hành về t quyền của Tòa an trong việc giải quyết các tranh chấp kinh doanh thương mại Chương 3: Thực tiễn áp dung quy dinh pháp luật về thẩm quyền giải quyết các tranh chấp kinh doanh, thương mai tại Tòa ám nhân dân Quân Câu Giấy, Thành phố Hà Nội và kiến nghỉ hoàn thiện. Chuong 1 MOT SO VÁN ĐẺ LÝ LUẬN VE THAM QUYEN CUA TOA AN TRONG VIEC GIAI QUYET TRANH CHAP KINH DOANH, THƯƠNG MAI 111. Khái niệm tranh chấp kinh doanh, thương mai và tham quyền giải quyết tranh chấp kinh doanh, thương mại. Khái niệm tranh chấp kinh doanh, thương mai ‘Theo Triét hoc Mác - Lê Nin, mâu thuẫn là quy luật chung của xã hội, là nguồn gốc, là động lực của sự phát triển Mau thuẫn luôn luôn tổn tại như một tất yếu tự nhiên trên mọi lĩnh vực của xã hội, tạo nên sự phát triển của xã hội.
Tranh chấp là những sung đột thưởng phát sinh từ những mâu thuẫn và từ những lợi ích riêng. Tuy nhiên, mầu, và tranh chấp lại tao nên những phát = của sã hội, gop phân xây dựng xã hôi ngày cảng hiện dai, văn minh Theo định ngiĩa của từ điển Tiếng Viet, “Tranh chấp là đầu tranh, giằng co khi có mâu thuẫn, bắt đồng, thường la trong van dé quyền lực giữa hai bên” Tranh chấp kinh doanh hay tranh chấp thương mai là thuật ngữ quen thuộc được sử đụng thường xuyên trong đời sống kinh tế xã hội ở Việt Nam. nói riêng va trên thể giới nói chung, Mục đích lợi nhuận là động lực trực tiếp của các chủ thể kinh đoanh, do đó những mâu thuần, bat đồng vẻ lợi ich gữa. các chủ thể la điều bình thường xảy ra, cản được giải quyết.
Để hiểu thé nao la tranh chap KDTM, trước hết chúng ta phải hiểu thé ảo lả hoạt động thương mai. Theo quy đính tại khoản 1 điều 3 Luật Thương mại năm 2005: “ Hoat đông thương mại Ia hoạt động nhằm muc đích sinh lợi bao gém mua bán hàng hóa, cung ing dich vu, đầu he xúc tiễn thương mat vài các hoạt đông nhằm mục dich sinh lợi khác ”. Theo qui định trên có thé hiéu: Tranh chấp kinh doanh thương mai 1a sự bat ding chính kiên, sự mâu thuẫn ‘hay xung đột về mất lợi ích, về quyển vả nghĩa vụ phát sinh giữa các chủ thể tham gia vảo các quan hệ kinh doanh. Bộ luật Tổ tụng Dân sự 2015, không định nghĩa khải niệm thé nào lả tranh chấp vẻ lánh doanh, thương mai ma dùng cách liệt kê ra những tranh chap về kinh doanh, thương mai thuộc thẩm quyên giải quyết của Tòa án.
Co thể nhân thay rằng, khái niêm tranh chấp KDTM thực chất là những, mâu thuần phát sinh từ việc các chủ thể kinh doanh có sự bat đồng đến mức trải ngược nhau trong hoạt đông kinh doanh, đầu tu, cung ứng địch vụ.gøi chung là trong hoạt động KDTM. Cach hiểu trên chỉ ra được bản chất của tranh chap KDTM lả mâu thuẫn, xung đột về những lợi ich phát sinh khí tham gia các hoạt động KDTM. Tuy nhiên, phạm vi giữa mâu thuần, xung đốt và tranh chấp lả khác nhau, chỉ khi nao mâu thuần va xung đột lớn, đến mức không thể diéu hòa thì tranh chấp mới xảy ra. ‘Theo giáo trình Luật Thương mại của trường Đại học Luật Hà Nội cũng đưa ra quan điểm vẻ tranh chấp thương mại: Tranh chấp thương mai lả những, mâu thuần (bat đồng hay xung đột) về quyền vả nghĩa vụ giữa các bên trong quá trình thực hiện các hoat động thương mại Từ những phân tích trên, có thé thấy hiện nay, vấn chưa đưa ra được cáchh thông nhất, đặc biệt lả chưa có văn bản pháp lý nảo quy định cụ thể khái niêm tranh chấp lánh doanh, thương mai mã mới chỉ đừng lại ở vẫn để quan điểm của một sé tác giả trên cơ sở tiép cân nó thông qua luật nội dung và luật tổ tung Nhu vay, có thể hiểu kinh doanh thương mai la sự đầu tu tiên của, công sức của một cá nhân hay một tổ chức vào việc mua ban hang hoá để ban lại bảng hod đó nhằm tìm kiểm lợi nhuận.
Còn tranh chấp KDTM là những mu thuẫn, bat đồng giữa các chủ thé phát sinh trong việc thực hiện các hoạt động có liên quan đền lĩnh vực kinh doanh, đầu tư va thương mai 10 "Trên cơ sỡ phân tích trên, tắc giả dua ra khái niệm về tranh chấp KDTM như sau: “Tranh chấp KDTM là những mâu thuẫn, bat đồng hay xung đột về quyễn lợi và ng)ữa vụ giữa các chủ thé tham gia vào quá trinh cũa hoạt động anh doanh ương mai" 112. Kiái niệm! hâm quyén giải quyét tranh: chấp kảnh đoanh, tong mai Giải quyết tranh chấp kinh doanh, thương mại được hiểu một cách chung nhất là các bên tranh chấp thông qua hình thức, thủ tục thích hợp tiến hành. các giải pháp nhắm loại bé những mâu thuẫn, xung đột, bat ding vẻ lợi ích kinh tế nhằm bao vệ quyển và lợi ích chính đáng của mình. Pháp luật giải quyết tranh chấp KDTM là các quy định diéu chỉnh quy trình tiến hành giải quyết các tranh chap KDTM, bao gồm các quy trình từ khi có tranh chấp đền khi qua trnh giãi quyết tranh chấp hoàn thiện Các bên trong quan hệ kinh doanh, thương mai có thé tư giải quyết với nhau hoặc thông qua bên thứ ba có thấm quyên.
Căn cử vào đó, thực tiễn hiện nay có bôn phương thức giải quyết tranh chấp nói chung và giai quyét tranh chap về kinh doanh, thương mại nói riêng, đó là: Thương lương, hòa giải, thông qua Trong tài vả giải quyết tai Toa án nhân dân. ‘Tham quyên giải quyết tranh chap kinh doanh, thương mại nói chung co thể hiểu là quyển xem xét, giải quyết tranh chấp theo thủ tục tô tụng dân sự. Trước thực tiễn có nhiều phương thức giai quyết tranh chap vẻ kinh doanh, thương mại khác nhau đồng nghĩa với viée ngoài Tòa án, chủ thé khác cũng có thẩm quyền giải quyết loại tranh chap nảy. Do đó, việc làm rõ thẩm quyển.
của Téa án trong việc giải quyết các tranh chấp vé kinh doanh, thương mại là v6 cing quan trong. Qua đó, có thể xác định được tranh chấp vẻ kinh doanh, thương mại nao thuộc thẩm quyền giải quyết của Tòa án va Toa án nao trong hệ thống Toa án nhân dân tiền hảnh giải quyết, đảm bao việc giễi quyết tranh chấp được kip thời và hiệu quả nhất. ul Qua phân tích trên, có trong việc giải quyết các tranh chấp về kinh doanh, thương mại như sau: “Thẩm quyền của Tòa án trong việc giải quyết các tranh chấp về kinh doanh, thương mại là quyển xem xét, giải quyết một tranh chấp về kinh doanh thương mại cụ thé và ra các quyết định khi xem xét, gidt quyết tranh chấp đó. theo thủ tục tổ tung đân sự của Tòa án ‘Theo quy định của pháp luật Việt Nam, các nhóm quan hệ pháp luét nội dung có cing tính chất sẽ được diéu chỉnh bởi quy pham pháp luật của từng ngành luật nội dung riêng biết và được giãi quyết theo thủ tục tố tụng tương ứng.
Quan hệ kinh doanh, thương mại được xếp trong nhóm quan hé có tính. chất ải sản, quan hệ nhân thân được hình thành trên cơ sé bình đẳng, tự do, tự nguyện cam kết, thỏa thuận, tự định đoạt của các chủ thé va tranh chấp phát sinh từ quan hệ nay thuộc thẩm quyên dén sự của Tòa an va giải quyết theo thủ tục tổ tung dan sự Do đó, thẩm quyển của Tòa an trong việc giải quyết tranh chấp về kinh doanh, thương mai cũng có mang những đặc trưng cơ bản của thẩm quyền giải quyết vụ việc dân sự, cụ thé: - Tòa án nhân dân 1a cơ quan quyển lực Nhà nước, độc lâp trong việc xem xét, giải quyết và ra các phán quyết trong việc giải quyết các tranh chấp về kinh doanh, thương mai, - Thẩm quyển của Toa án trong việc giải quyết các tranh chấp về kinh doanh, thương mai được thực hiện theo thủ tục tổ tụng dân sự. Khi giãi quyết tranh chấp, ngoài tuân thủ các nguyên tắc chung về tổ tung thì Tòa án còn phải tôn trọng và bão dim quyển ty định đoạt của các đương sự. Đồng thời pham vi xem xét giải quyết va quyết định cia Tòa an được giới hạn bởi yêu cầu của mỗi bên tranh chap va sự théa thuận của họ?.
Suing Đại học Lot Hà Nội cáo tràn Lut Tổ ung din sự Vit Nam NOB CAND, Hi Nội 2017, 59 12 1. Đặc điểm của tranh chấp kinh doanh, thương mại. "Tranh chap KDTM là phản ánh những bắt đông chính kiến, xung đột về lợi ích kinh tế, quyển và nghĩa vu phát sinh hoặc sự bất đồng vé một hiện tượng pháp lý phát sinh giữa các chủ thể tham gia vào các quan hệ kinh đoanh Nó luôn gắn lién với các hoat động kinh đoanh của các chủ thé trong quả trình thực hiện liên tục một, một số hoặc toàn bộ các công đoan của quá trình đâu tu từ sản xuất đến tiêu thu sản phẩm hoặc thực hiện dịch vụ trên thị trường nhằm mục tiêu lợi nhuận. Từ những phân tích vé cách hiểu của nội hàm tranh chấp KDTM như trên có thé cho thay tranh chấp KDTM là các tranh chấp bao ham các đặc điểm pháp lý sau: Thứ nhất, Chủ thé chủ yêu của tranh chấp kinh đoanh, thương mai là thương nhân.
Quan hệ linh doanh, thương mai có thể được thiết lập giữa các thương nhân với nhau hoặc giữa thương nhân với bên không phải lả thương nhân. Một tranh chap được coi là tranh chấp kinh doanh, thương mại khi có ít nhất một bên là thương nhên. Ngoài ra cũng có một sổ trường hop, các cá nhân tổ chức khác cũng có thé là chủ thể của tranh chấp kinh doanh, thương. tranh chấp giữa công ty - thanh viên công ty, tranh chấp giữa các thánh viên công ty với nhau liên quan đến việc thành lập, hoạt đông, hợp nhất, giải thé, chia, tách.
Thứ hai, ăn cứ phát sinh tranh chấp kinh doanh, thương mai là hành vi vĩ pham hop đồng hoặc vi phạm pháp luật Trong nhiễu trường hợp, tranh chấp kinh doanh, thương mại phát sinh. do các bên có vi phạm hợp déng và xâm hại lợi ích của nhau, tuy nhiền cũng có thể có những vi phạm xêm hại lợi ích của các bên nhưng không làm phát sinh tranh chấp. Nội dung cia tranh chấp kinh doanh, thương mai là những xung đột về quyển, nghĩa vụ và lợi ich của các bên trong hoạt động kinh 13 doanh.