Tăng Cường Quản Trị Rủi Ro Tín Dụng Tại Ngân Hàng Thương Mại Cổ Phần Đại Dương

Luận văn thạc sĩ HUBT phân tích và đề xuất giải pháp tăng cường quản trị rủi ro tín dụng tại Ngân hàng Thương mại Cổ phần Đại Dương.

• Tác giả: Trần Thị Minh Chi
• Người hướng dẫn: PGS. Hà Minh Sơn
• Trường học: Trường Đại Học Thành Tây
• Chuyên ngành: Quản Trị Kinh Doanh
• Đề tài: Tăng Cường Quản Trị Rủi Ro Tín Dụng Tại Ngân Hàng Thương Mại Cổ Phần Đại Dương
• Loại tài liệu: Luận Văn Thạc Sỹ
• Năm xuất bản: 2019
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN VỀ QUẢN TRỊ RỦI RO TÍN DỤNG TẠI NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI
• 1.1. Khái quát về hoạt động tín dụng tại Ngân hàng thương mại
• 1.2. Khái quát về Ngân hàng thương mại
• 1.3. Hoạt động tín dụng của Ngân hàng thương mại
• 1.4. Rủi ro tín dụng trong hoạt động của Ngân hàng
• 1.4.1. Khái niệm rủi ro
• 1.4.2. Khái niệm và phân loại rủi ro tín dụng
• 1.4.3. Nguyên nhân dẫn đến rủi ro tín dụng
• 1.4.4. Các chỉ tiêu đánh giá rủi ro tín dụng
• 1.5. Quản trị rủi ro tín dụng trong hoạt động của Ngân hàng thương mại
• 1.5.1. Khái niệm quản trị rủi ro tín dụng
• 1.5.2. Nội dung quản trị rủi ro tín dụng tại Ngân hàng thương mại
• 1.5.3. Các chỉ tiêu đánh giá kết quả quản trị rủi ro
• 1.5.4. Các nhân tố ảnh hưởng đến công tác quản trị rủi ro tín dụng của NHTM
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG QUẢN TRỊ RỦI RO TÍN DỤNG TẠI NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI CỔ PHẦN ĐẠI DƯƠNG
• 2.1. Khái quát về Ngân hàng TMCP Đại Dương
• 2.1.1. Sự hình thành phát triển
• 2.1.2. Bộ máy tổ chức
• 2.1.3. Kết quả hoạt động kinh doanh
• 2.2. Thực trạng rủi ro tín dụng tại Ngân hàng TMCP Đại Dương
• 2.2.1. Thực trạng hoạt động tín dụng tại Ngân hàng TMCP Đại Dương
• 2.2.2. Thực trạng rủi ro tín dụng tại Ngân hàng TMCP Đại Dương
• 2.2.3. Quản trị rủi ro tín dụng tại Ngân hàng TMCP Đại Dương
• 3. CHƯƠNG 3: GIẢI PHÁP TĂNG CƯỜNG QUẢN TRỊ RỦI RO TÍN DỤNG TẠI NGÂN HÀNG TMCP ĐẠI DƯƠNG
• 3.1. Định hướng quản trị rủi ro tín dụng tại OceanBank
• 3.1.1. Mục tiêu chung
• 3.1.2. Định hướng quản trị rủi ro tín dụng của Ngân hàng TMCP Đại Dương thời gian tới
• 3.2. Giải pháp tăng cường quản trị rủi ro tín dụng tại Ngân hàng TMCP Đại Dương
• 3.2.1. Tăng cường công tác nhận diện RRTD
• 3.2.2. Hoàn thiện công tác đo lường RRTD
• 3.2.3. Hoàn thiện các biện pháp kiểm soát RRTD
• 3.2.4. Giải pháp bù đắp tổn thất khi xảy ra RRTD
• 3.2.5. Giải pháp về nhân sự
• 3.3. Một số kiến nghị
• 3.3.1. Kiến nghị với Nhà nước và các Bộ ngành liên quan
• 3.3.2. Kiến nghị với Ngân hàng Nhà nước
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Quản Trị Rủi Ro Tín Dụng Tại Ngân Hàng Đại Dương

Quản trị rủi ro tín dụng là một trong những nhiệm vụ quan trọng nhất của các ngân hàng thương mại, đặc biệt là tại Ngân hàng Thương mại Cổ phần Đại Dương (OceanBank). Hoạt động này không chỉ giúp bảo vệ lợi ích của ngân hàng mà còn đảm bảo sự ổn định của hệ thống tài chính. Việc hiểu rõ về quản trị rủi ro tín dụng sẽ giúp các ngân hàng tối ưu hóa quy trình cho vay và giảm thiểu tổn thất.

1.1. Khái Niệm Quản Trị Rủi Ro Tín Dụng

Quản trị rủi ro tín dụng là quá trình nhận diện, đánh giá và kiểm soát các rủi ro liên quan đến hoạt động cho vay. Điều này bao gồm việc phân tích khả năng trả nợ của khách hàng và các yếu tố ảnh hưởng đến khả năng này.

1.2. Tầm Quan Trọng Của Quản Trị Rủi Ro Tín Dụng

Quản trị rủi ro tín dụng không chỉ giúp ngân hàng bảo vệ tài sản mà còn nâng cao uy tín và sự tin tưởng của khách hàng. Một hệ thống quản trị rủi ro hiệu quả sẽ tạo ra môi trường kinh doanh an toàn và bền vững.

II. Vấn Đề Rủi Ro Tín Dụng Tại Ngân Hàng Đại Dương

Rủi ro tín dụng tại Ngân hàng Đại Dương đang gia tăng do nhiều yếu tố như tình hình kinh tế biến động và sự cạnh tranh ngày càng gay gắt. Việc nhận diện và đánh giá chính xác các rủi ro này là rất cần thiết để có những biện pháp ứng phó kịp thời.

2.1. Nguyên Nhân Dẫn Đến Rủi Ro Tín Dụng

Các nguyên nhân chính dẫn đến rủi ro tín dụng bao gồm sự suy giảm khả năng tài chính của khách hàng, sự biến động của thị trường và các yếu tố bên ngoài như chính sách kinh tế vĩ mô.

2.2. Các Chỉ Tiêu Đánh Giá Rủi Ro Tín Dụng

Để đánh giá rủi ro tín dụng, ngân hàng cần sử dụng các chỉ tiêu như tỷ lệ nợ xấu, tỷ lệ dự phòng rủi ro và khả năng thanh toán của khách hàng. Những chỉ tiêu này giúp ngân hàng có cái nhìn tổng quan về tình hình tín dụng.

III. Phương Pháp Tăng Cường Quản Trị Rủi Ro Tín Dụng Tại OceanBank

Để nâng cao hiệu quả quản trị rủi ro tín dụng, OceanBank cần áp dụng các phương pháp hiện đại và phù hợp với thực tiễn. Việc cải tiến quy trình và công nghệ sẽ giúp ngân hàng quản lý rủi ro tốt hơn.

3.1. Tăng Cường Công Tác Nhận Diện Rủi Ro Tín Dụng

Công tác nhận diện rủi ro tín dụng cần được thực hiện thường xuyên và liên tục. Ngân hàng nên sử dụng các công cụ phân tích dữ liệu để phát hiện sớm các dấu hiệu rủi ro.

3.2. Hoàn Thiện Công Tác Đo Lường Rủi Ro Tín Dụng

Việc đo lường rủi ro tín dụng cần dựa trên các mô hình định lượng và định tính. Ngân hàng cần xây dựng các chỉ số đo lường chính xác để đánh giá rủi ro một cách hiệu quả.

3.3. Cải Tiến Các Biện Pháp Kiểm Soát Rủi Ro Tín Dụng

Các biện pháp kiểm soát rủi ro tín dụng cần được cải tiến để phù hợp với tình hình thực tế. Ngân hàng nên áp dụng các công nghệ mới để tăng cường khả năng kiểm soát.

IV. Ứng Dụng Thực Tiễn Quản Trị Rủi Ro Tín Dụng Tại OceanBank

Việc áp dụng các giải pháp quản trị rủi ro tín dụng tại OceanBank đã mang lại nhiều kết quả tích cực. Ngân hàng đã giảm thiểu được tỷ lệ nợ xấu và nâng cao hiệu quả hoạt động tín dụng.

4.1. Kết Quả Hoạt Động Tín Dụng

Kết quả hoạt động tín dụng tại OceanBank đã có sự cải thiện rõ rệt. Tỷ lệ nợ xấu đã giảm xuống mức an toàn, cho thấy hiệu quả của công tác quản trị rủi ro.

4.2. Đánh Giá Hiệu Quả Quản Trị Rủi Ro Tín Dụng

Đánh giá hiệu quả quản trị rủi ro tín dụng cần dựa trên các chỉ tiêu cụ thể. OceanBank đã đạt được nhiều thành tựu trong việc kiểm soát rủi ro và nâng cao chất lượng tín dụng.

V. Kết Luận Về Tương Lai Quản Trị Rủi Ro Tín Dụng Tại Ngân Hàng Đại Dương

Tương lai của quản trị rủi ro tín dụng tại OceanBank phụ thuộc vào khả năng thích ứng với các biến động của thị trường. Ngân hàng cần tiếp tục cải tiến và đổi mới để duy trì vị thế cạnh tranh.

5.1. Định Hướng Phát Triển Quản Trị Rủi Ro Tín Dụng

Định hướng phát triển quản trị rủi ro tín dụng tại OceanBank sẽ tập trung vào việc áp dụng công nghệ mới và cải tiến quy trình làm việc.

5.2. Các Kiến Nghị Đối Với Ngân Hàng Nhà Nước

Ngân hàng cần có các kiến nghị với Ngân hàng Nhà nước để tạo điều kiện thuận lợi cho việc quản trị rủi ro tín dụng, từ đó nâng cao hiệu quả hoạt động của toàn hệ thống.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Trong cấu trúc tài chính của các ngân hàng thương mại, hoạt động cấp tín dụng luôn giữ vị trí huyết mạch khi dư nợ cho vay thường chiếm hơn 50% tổng tài sản có và đóng góp từ 50% đến 70% tổng lợi nhuận toàn hệ thống. Tuy nhiên, tín dụng cũng chính là mảng hoạt động tiềm ẩn nguy cơ tổn thất lớn nhất, trực tiếp đe dọa sự an toàn thanh khoản và khả năng bảo toàn vốn tự có. Nghiên cứu tập trung giải quyết vấn đề tăng cường quản trị rủi ro tín dụng tại Ngân hàng Thương mại Cổ phần Đại Dương (OceanBank) trong bối cảnh ngân hàng phải đối mặt với nhiều thách thức về chất lượng tài sản sau giai đoạn tăng trưởng quy mô. Mục tiêu cụ thể của luận văn là hệ thống hóa cơ sở lý luận về quản trị rủi ro tín dụng, phân tích thực trạng hoạt động cấp tín dụng và kiểm soát nợ vay, đánh giá những thành tựu cùng các điểm nghẽn còn tồn tại, từ đó đề xuất hệ thống giải pháp toàn diện và có tính ứng dụng cao. Phạm vi nghiên cứu bao quát toàn bộ mạng lưới hoạt động của OceanBank gồm 102 chi nhánh và phòng giao dịch trên toàn quốc với chuỗi dữ liệu thứ cấp giai đoạn từ năm 2016 đến năm 2018. Nghiên cứu mang lại ý nghĩa thực tiễn sâu sắc khi cung cấp hệ thống luận cứ khoa học giúp ngân hàng kiểm soát tỷ lệ nợ xấu dưới ngưỡng an toàn 3% theo quy định của Ngân hàng Nhà nước, bảo toàn mức vốn điều lệ 4.000 tỷ đồng và tối ưu hóa chi phí trích lập dự phòng rủi ro vốn đã chạm mức 520 tỷ đồng vào năm 2018.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn xây dựng trên nền tảng lý thuyết quản trị rủi ro tín dụng hiện đại theo chuẩn mực của Ủy ban Basel về Giám sát Ngân hàng và hệ thống văn bản pháp lý của Ngân hàng Nhà nước Việt Nam, trọng tâm là Luật các Tổ chức tín dụng số 47/2010/QH12 cùng Quyết định 493/2005/QĐ-NHNN và Quyết định 18/2007/QĐ-NHNN về phân loại nợ và trích lập dự phòng.

Mô hình nghiên cứu kết hợp chặt chẽ giữa các công cụ định tính và định lượng:

Thứ nhất, mô hình định tính 6C đánh giá toàn diện khách hàng vay vốn qua sáu nhân tố cốt lõi: Tư cách người vay (Character), Năng lực tài chính và pháp lý (Capacity), Dòng tiền trả nợ (Cash), Tài sản bảo đảm (Collateral), Điều kiện kinh tế - thị trường (Conditions), và Kiểm soát sau giải ngân (Control).

Thứ hai, mô hình định lượng điểm số Z của Edward Altman với hàm số Z = 1,2X1 + 1,4X2 + 3,3X3 + 0,6X4 + 1,0X5 được sử dụng để lượng hóa xác suất vỡ nợ của khách hàng doanh nghiệp thông qua năm tỷ số tài chính về vốn lưu động ròng, lợi nhuận giữ lại, khả năng sinh lời và cơ cấu nợ.

Thứ ba, hệ thống xếp hạng tín dụng nội bộ tích hợp tỷ trọng 70% chỉ tiêu tài chính và 30% chỉ tiêu phi tài chính nhằm phân hạng khách hàng từ AAA đến D. Các khái niệm trọng tâm được chuẩn hóa bao gồm: rủi ro giao dịch, rủi ro danh mục, tỷ lệ nợ quá hạn, tỷ lệ nợ xấu (từ nhóm 3 đến nhóm 5), cùng cơ chế tài trợ rủi ro qua dự phòng chung 0,75% và dự phòng cụ thể từ 0% đến 100%.

Phương pháp nghiên cứu

Nguồn dữ liệu của nghiên cứu được thu thập từ báo cáo tài chính kiểm toán thường niên, báo cáo tín dụng tổng hợp của OceanBank giai đoạn 2016 - 2018, các báo cáo phân loại nợ nội bộ và dữ liệu tra cứu từ Trung tâm thông tin tín dụng CIC.

Cỡ mẫu nghiên cứu bao gồm toàn bộ danh mục dư nợ cho vay của OceanBank với quy mô 19.187 tỷ đồng năm 2016, 26.240 tỷ đồng năm 2017 và 28.480 tỷ đồng năm 2018 trên tổng số 102 chi nhánh và phòng giao dịch. Phương pháp chọn mẫu là chọn mẫu toàn bộ phi xác suất có chủ đích nhằm phản ánh bức tranh toàn diện và chính xác nhất về hoạt động tín dụng của một ngân hàng thương mại cổ phần đô thị có quy mô 2.883 cán bộ nhân viên.

Phương pháp phân tích dữ liệu chủ đạo là phương pháp thống kê mô tả, phân tích chuỗi thời gian, phân tích tỷ trọng cơ cấu và phương pháp so sánh đối chiếu định lượng. Lý do lựa chọn các phương pháp này là nhằm đo lường chính xác tốc độ biến động của các chỉ tiêu an toàn tín dụng, chỉ rõ mối tương quan giữa tăng trưởng dư nợ và áp lực trích lập dự phòng, từ đó đảm bảo tính khách quan và độ tin cậy cao cho các luận điểm khoa học.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Thứ nhất, quy mô dư nợ cho vay tăng trưởng nhanh nhưng thiếu sự cân đối về cơ cấu kỳ hạn. Tổng dư nợ tín dụng tăng từ 19.187 tỷ đồng năm 2016 lên 26.240 tỷ đồng năm 2017 (tương ứng mức tăng 36,76%) và đạt 28.480 tỷ đồng năm 2018 (tăng 8,54%). Đáng chú ý, cơ cấu cho vay dịch chuyển mạnh sang trung dài hạn, chiếm tới 59% tổng dư nợ (đạt 16.855 tỷ đồng) vào năm 2018, trong khi tỷ trọng ngắn hạn giảm xuống còn 41% (11.625 tỷ đồng), tạo ra áp lực quản trị thanh khoản kỳ hạn.

Thứ hai, mức độ tập trung dư nợ theo loại tiền gia tăng rõ rệt vào đồng nội tệ. Tỷ trọng cho vay bằng VND tăng liên tục từ 81% (15.450 tỷ đồng) năm 2016 lên 86% (22.631 tỷ đồng) năm 2017 và đạt 88% (25.201 tỷ đồng) năm 2018. Ngược lại, dư nợ cho vay bằng USD giảm dần từ 19% (3.737 tỷ đồng) xuống còn 12% (3.279 tỷ đồng) năm 2018.

Thứ ba, chi phí trích lập dự phòng rủi ro tăng đột biến làm suy giảm nghiêm trọng lợi nhuận sau thuế. Mức trích lập dự phòng rủi ro năm 2017 là 468 tỷ đồng, tăng 61,11% so với mức 290 tỷ đồng của năm 2016, và tiếp tục tăng lên 520 tỷ đồng năm 2018. Do gánh nặng trích lập dự phòng, lợi nhuận sau thuế của OceanBank đã giảm mạnh 50,2% từ 488 tỷ đồng năm 2016 xuống còn 243 tỷ đồng năm 2017, và chỉ còn 187 tỷ đồng vào năm 2018.

Thảo luận kết quả

Để minh họa trực quan các phát hiện trên, dữ liệu nghiên cứu có thể được biểu diễn thông qua biểu đồ cột kép kết hợp đường xu hướng thể hiện sự tương phản rõ nét giữa đà tăng của chi phí trích lập dự phòng rủi ro (tăng 79,3% sau hai năm) và sự sụt giảm của lợi nhuận sau thuế (giảm 61,7% từ 2016 đến 2018). Đồng thời, một bảng tổng hợp cơ cấu dư nợ theo kỳ hạn và loại tiền sẽ làm nổi bật sự dịch chuyển tỷ trọng cho vay trung dài hạn từ 54% năm 2017 lên 59% năm 2018.

Nguyên nhân căn bản của thực trạng này bắt nguồn từ việc ngân hàng mở rộng tín dụng nhanh trong năm 2017 nhưng quy trình thẩm định trước vay và kiểm tra sau giải ngân tại một số chi nhánh chưa bắt kịp tốc độ tăng trưởng. Bên cạnh đó, sự suy giảm khả năng tài chính của một bộ phận khách hàng doanh nghiệp dưới tác động của thị trường đã đẩy nhiều khoản vay chuyển nhóm nợ. So với các nghiên cứu cùng ngành, mức tăng trích lập dự phòng trên 61% phản ánh áp lực nợ xấu tiềm ẩn bộc lộ sau thời kỳ nới lỏng tăng trưởng, đòi hỏi OceanBank phải chuyển đổi trọng tâm từ tăng trưởng quy mô sang kiểm soát chất lượng tín dụng chặt chẽ.

Đề xuất và khuyến nghị

Một là, nâng cấp hệ thống xếp hạng tín dụng nội bộ và tự động hóa quy trình chấm điểm. Khối Quản trị rủi ro phối hợp với Khối Công nghệ thông tin hoàn thiện phần mềm xếp hạng tín dụng tự động theo chuẩn mực tiên tiến, chuẩn hóa tỷ trọng 70% chỉ tiêu tài chính và 30% chỉ tiêu phi tài chính. Mục tiêu hướng tới là giảm 25% thời gian phê duyệt hồ sơ và nâng tỷ lệ cảnh báo sớm rủi ro lên trên 90%. Thời gian thực hiện từ Quý 1/2019 đến Quý 3/2019.

Hai là, tái cấu trúc danh mục cho vay và kiểm soát hạn mức tín dụng theo kỳ hạn. Ủy ban Tín dụng và Ban Điều hành cần thiết lập trần tỷ trọng cho vay trung dài hạn ở mức tối đa 50% tổng dư nợ (giảm từ mức 59% năm 2018), đồng thời đẩy mạnh cho vay ngắn hạn phục vụ sản xuất kinh doanh và ngân hàng bán lẻ. Mục tiêu duy trì tốc độ tăng trưởng dư nợ an toàn từ 10% đến 12% mỗi năm. Thời gian áp dụng liên tục trong giai đoạn 2019 - 2020.

Ba là, siết chặt công tác giám sát sau giải ngân và định giá lại tài sản bảo đảm. Khối Thẩm định và Quản lý nợ cùng hệ thống 102 chi nhánh phải thực hiện kiểm tra thực tế 100% các khoản vay có quy mô trên 5 tỷ đồng trong vòng 30 ngày sau giải ngân, đồng thời tái định giá tài sản thế chấp định kỳ 6 tháng một lần. Mục tiêu kéo giảm tỷ lệ nợ quá hạn xuống dưới 2% và nâng tỷ lệ thu hồi nợ xấu qua xử lý tài sản lên ít nhất 40%. Thời gian bắt đầu từ Quý 2/2019.

Bốn là, chuẩn hóa chất lượng đội ngũ cán bộ và đảm bảo tính độc lập của bộ máy thẩm định. Khối Nhân sự và Đào tạo phối hợp Ban Kiểm soát tổ chức các chương trình đào tạo chuyên sâu về thẩm định dòng tiền theo mô hình 6C cho 2.883 cán bộ nhân viên, thực hiện luân chuyển cán bộ thẩm định định kỳ. Mục tiêu 100% cán bộ tín dụng đạt chuẩn kiểm soát rủi ro nội bộ nhằm triệt tiêu rủi ro đạo đức. Thời gian thực hiện định kỳ hàng năm từ 2019.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Nhóm thứ nhất là Ban Lãnh đạo, Hội đồng Quản trị và Cán bộ Quản trị rủi ro tại các ngân hàng thương mại. Luận văn cung cấp mô hình thực tiễn về việc tách biệt ba chức năng độc lập gồm kinh doanh, thẩm định rủi ro và tác nghiệp, đồng thời mang đến giải pháp quản trị danh mục dư nợ 28.480 tỷ đồng hiệu quả.

Nhóm thứ hai là Giảng viên, Nhà nghiên cứu và Học viên cao học chuyên ngành Quản trị Kinh doanh, Tài chính - Ngân hàng. Công trình đóng vai trò là tài liệu tham khảo học thuật giá trị, kết hợp hài hòa giữa khung lý thuyết 6C, mô hình Z của Edward Altman và chuỗi số liệu thực chứng 3 năm liên tiếp tại một ngân hàng thương mại cổ phần.

Nhóm thứ ba là Chuyên viên Thẩm định và Cán bộ Tín dụng tại các tổ chức tài chính. Nhóm này có thể ứng dụng trực tiếp các kỹ năng phân tích chỉ số tài chính, phương pháp kiểm tra dòng tiền thực tế của khách hàng vay vốn và kỹ thuật quản lý tài sản bảo đảm nhằm giảm thiểu sai sót trong nghiệp vụ cấp tín dụng.

Nhóm thứ tư là Các cơ quan quản lý và hoạch định chính sách tiền tệ như Ngân hàng Nhà nước. Luận văn cung cấp bức tranh thực tế về tác động của các quy định trích lập dự phòng rủi ro và điều hành trần lãi suất huy động đối với sự an toàn tài chính của hệ thống ngân hàng cổ phần có mức vốn điều lệ từ 4.000 tỷ đến 5.350 tỷ đồng.

Câu hỏi thường gặp

Tại sao chi phí trích lập dự phòng rủi ro của OceanBank lại tăng vọt 61,11% vào năm 2017?

Chi phí dự phòng rủi ro tăng từ 290 tỷ đồng lên 468 tỷ đồng do hệ quả của việc tăng trưởng tín dụng nhanh 36,76% trong năm 2017 kết hợp với sự suy giảm khả năng trả nợ của nhóm khách hàng doanh nghiệp. Theo quy định của Ngân hàng Nhà nước, ngân hàng phải trích lập dự phòng cụ thể từ 20% đến 100% đối với các khoản nợ từ nhóm 3 đến nhóm 5, làm tăng chi phí hoạt động.

Mô hình chất lượng 6C đóng vai trò như thế nào trong quy trình cấp tín dụng?

Mô hình 6C giúp ngân hàng thẩm định toàn diện người vay qua sáu khía cạnh: tư cách đạo đức, năng lực pháp lý, dòng tiền chi trả, tài sản bảo đảm, điều kiện kinh tế và kiểm soát sau vay. Việc chuẩn hóa mô hình này giúp cán bộ tín dụng đưa ra phán quyết chính xác, sàng lọc khách hàng tốt và giảm thiểu tối đa rủi ro lựa chọn ban đầu.

Tỷ trọng cho vay trung dài hạn ở mức 59% tiềm ẩn những rủi ro gì cho ngân hàng?

Tỷ trọng cho vay trung dài hạn chiếm 59% (16.855 tỷ đồng năm 2018) tạo ra nguy cơ mất cân đối kỳ hạn nghiêm trọng vì nguồn vốn huy động của ngân hàng chủ yếu là tiền gửi ngắn hạn. Khi thị trường biến động, ngân hàng sẽ đối mặt với rủi ro thanh khoản và rủi ro lãi suất tái định giá, làm xói mòn biên độ lợi nhuận ròng.

Hệ thống xếp hạng tín dụng nội bộ tại các ngân hàng thương mại được xây dựng trên nguyên tắc nào?

Hệ thống xếp hạng tín dụng nội bộ được thiết kế dựa trên sự kết hợp giữa 70% trọng số chỉ tiêu tài chính (khả năng sinh lời, đòn bẩy, thanh khoản) và 30% trọng số chỉ tiêu phi tài chính (uy tín lãnh đạo, vị thế thị trường). Điểm số tổng hợp phân loại khách hàng từ AAA đến D, làm căn cứ cấp hạn mức tín dụng và định giá lãi suất.

Mô hình điểm số Z của Edward Altman được ứng dụng ra sao trong đo lường rủi ro phá sản?

Mô hình điểm số Z lượng hóa nguy cơ vỡ nợ qua phương trình gồm năm tỷ số tài chính. Khi doanh nghiệp đạt điểm Z trên 2,99 thì nằm trong vùng an toàn tài chính; điểm Z từ 1,81 đến 2,99 thuộc vùng cảnh báo có nguy cơ phá sản; và điểm Z dưới 1,81 nằm trong vùng nguy hiểm báo hiệu rủi ro mất vốn rất cao.

Kết luận

• Luận văn hệ thống hóa toàn diện cơ sở lý luận về quản trị rủi ro tín dụng tại ngân hàng thương mại, tích hợp hiệu quả mô hình định tính 6C và mô hình định lượng điểm số Z của Edward Altman.
• Phân tích thực trạng tài chính tại OceanBank giai đoạn 2016 - 2018 với quy mô dư nợ đạt 28.480 tỷ đồng, chỉ rõ nguyên nhân chi phí trích lập dự phòng tăng 61,11% khiến lợi nhuận sụt giảm xuống 187 tỷ đồng.
• Đề xuất bốn nhóm giải pháp đột phá gắn liền với mục tiêu kéo giảm tỷ trọng nợ trung dài hạn về mức dưới 50% và nâng cao hiệu suất thu hồi nợ xấu qua xử lý tài sản bảo đảm.
• Khẳng định tính cấp thiết của việc kiện toàn bộ máy tổ chức gồm 2.883 nhân sự tại 102 chi nhánh theo nguyên tắc phân tách độc lập giữa ba khâu kinh doanh, thẩm định rủi ro và tác nghiệp.
• Kế hoạch hành động tiếp theo yêu cầu OceanBank khẩn trương ứng dụng công nghệ chấm điểm tín dụng tự động ngay trong năm 2019 để tạo đà tăng trưởng tín dụng bền vững. Quý độc giả và các nhà quản trị ngân hàng hãy tham khảo chi tiết toàn văn luận văn để áp dụng thành công mô hình quản trị rủi ro tín dụng vào thực tế hoạt động kinh doanh.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG I: TỔNG QUAN VỀ QUẢN TRỊ RỦI RO TÍN DỤNG TẠI NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI 1.1 Khái quát về hoạt động tín dụng tại Ngân hàng thương mại 1.1 Khái quát về Ngân hàng thương mại 1.1 Khái niệm và đặc điểm của Ngân hàng thương mại Ngân hàng thương mại (NHTM) là trung gian tài chính có chức năng dẫn vốn từ nơi có khả năng cung ứng vốn đến những nơi có nhu cầu vốn nhằm tạo điều kiện cho đầu tư, phát triển kinh tế. Đây là hình thức tài chính gián tiếp có vai trò hết sức quan trọng trong lưu chuyển vốn trên thị trường tài chính. Có nhiều khái niệm về NHTM, ở Mỹ NHTM là công ty kinh doanh tiền tệ, chuyên cung cấp dịch vụ tài chính và hoạt động trong ngành công nghiệp dịch vụ tài chính. Theo Đạo Luật Ngân hàng của Pháp năm 1941: “NHTM là những xí nghiệp hay cơ sở mà nghề nghiệp thường xuyên là nhận tiền bạc của công chúng dưới hình thức ký thác, hoặc dưới các hình thức khác và sử dụng tài nguyên đó cho chính họ trong các nghiệp vụ về chiết khấu, tín dụng và tài chính”.

Theo Luật các Tổ chức tín dụng Việt Nam số 47/2010/QH12 ngày 16/06/2010 quy định: “Ngân hàng là loại hình tổ chức tín dụng có thể được thực hiện tất cả các hoạt động ngân hàng theo quy định của Luật này”. Trong khái niệm này, hoạt động ngân hàng được giải thích tại Luật ngân hàng nhà nước “là hoạt động kinh doanh tiền tệ và dịch vụ ngân hàng với nội dung thường xuyên là nhận tiền gửi và sử dụng số tiền này để cấp tín dụng, cung ứng các dịch vụ thanh toán”. Qua các khái niệm trên có thể rút ra một số đặc điểm đặc trưng của NHTM như sau: - NHTM là một loại hình doanh nghiệp có đối tượng kinh doanh chính là kinh doanh tiền tệ. Đây chính là đặc điểm cơ bản phân biệt lĩnh vực kinh doanh ngân hàng so với các lĩnh vực kinh doanh khác.

Giá cả trong kinh doanh ngân hàng chính là lãi suất. Do vậy, tất cả các NHTM trong thực tiễn hoạt động hàng ngày đều xây dựng cho mình biểu lãi suất hợp lý nhất để tăng sức cạnh tranh của ngân hàng mình trên thị trường. - NHTM là một tổ chức tài chính trung gian mà hoạt động chủ yếu là tiếp nhận 3 các khoản tiền nhàn rỗi trong nền kinh tế với trách nhiệm hoàn trả và sử dụng số tiền đó để cho vay, thực hiện các nhiệm vụ chiết khấu và làm phương tiện thanh toán và cung cấp các dịch vụ cho doanh nghiệp, hộ gia đình, các nhà xuất nhập khẩu. - Nguồn vốn chủ yếu Ngân hàng sử dụng để kinh doanh là nguồn vốn huy động từ bên ngoài, vốn tự có của Ngân hàng chiếm tỷ trọng rất thấp trong tổng nguồn vốn.

Trong khi đó các loại hình kinh tế khác lại sử dụng chủ yếu nguồn vồn sở hữu vào các hoạt động kinh doanh. Sự khác biệt của NHTM với các định chế tài chính khác là NHTM có quyền huy động tiền gửi từ các tổ chức cá nhân và các tổ chức trong nền kinh tế. - Kinh doanh ngân hàng là lĩnh vực kinh doanh mang tính hệ thống cao và phải chịu sự quản lý nghiêm ngặt của Nhà nước. Có thể nói, tình hình phát hành, lưu thông và giá trị của tiền tệ có ảnh hưởng sâu rộng đến tổng thể nền kinh tế, hơn nữa, đặc điểm của lĩnh vực kinh doanh ngân hàng là mang tính lan truyền, tính hệ thống cao hơn hẳn những lĩnh vực kinh doanh khác.

Do đó, một mặt đòi hỏi phải có sự quản lý nghiêm ngặt của các cơ quan quản lý Nhà nước nhằm thực thi Chính sách tiền tệ quốc gia, nhằm bảo vệ sự an toàn của hệ thống tài chính ngân hàng, bảo vệ quyền lợi của người gửi tiền và người đầu tư.2 Các hoạt động chủ yếu của Ngân hàng thương mại  Hoạt động huy động vốn Huy động vốn là hoạt động khởi đầu cho các hoạt động khác của NHTM. Với chức năng, nhiệm vụ của mình, các NHTM đã thu hút, tập trung các nguồn vốn tạm thời nhàn rỗi trong nền kinh tế. Các NHTM được huy động vốn dưới các hình thức sau: - Nhận tiền gửi của tổ chức, cá nhân và các tổ chức tín dụng khác dưới hình thức tiền gửi không kỳ hạn, tiền gửi có kỳ hạn và các loại tiền gửi khác. - Phát hành chứng chỉ tiền gửi, trái phiếu và giấy tờ có giá khác để huy động vốn của tổ chức, cá nhân trong nước và ngoài nước.

- Vay vốn của các tổ chức tín dụng khác hoạt động tại Việt Nam và của các tổ chức tín dụng nước ngoài. - Vay vốn ngắn hạn của Ngân hàng nhà nước - Các hình thức huy động vốn khác theo quy định của Ngân hàng nhà nước. 4 Với hoạt động huy động vốn, các NHTM đã thực sự huy động được sức mạnh tổng hợp của nền kinh tế vào quá trình sản xuất, lưu thông hàng hoá. Nếu như không có NHTM, việc huy động của xã hội vào quá trình sản xuất, kinh doanh, tiêu dùng sẽ chậm đi rất nhiều.

Nhờ hoạt động này của NHTM, tiền tiết kiệm của cá nhân, đoàn thể, các tổ chức kinh tế được huy động vào quá trình vận động của nền kinh tế. Nó chuyển của cải, tài nguyên xã hội từ nơi chưa sử dụng, còn tiềm năng vào quá trình sử dụng phục vụ cho sản xuất kinh doanh, nâng cao mức sống xã hội.  Hoạt động cho vay và đầu tư Trong hoạt động kinh doanh của NHTM, nghiệp vụ cho vay là hoạt động sử dụng vốn chiếm tỷ trọng lớn nhất trong các hoạt động sử dụng vốn và cũng là nghiệp vụ phức tạp gặp nhiều rủi ro nhất của Ngân hàng. Hoạt động này sẽ được tác giả trình bày chi tiết hơn ở phần tiếp theo.

Ngoài hoạt động chính là cho vay, NHTM c̣ n sử dụng vốn để đầu tư dưới các hình thức như: Đầu tư vào mua bán kinh doanh các chứng khoán hoặc đầu tư góp vốn vào các doanh nghiệp, các công ty khác; Đầu tư vào trang thiết bị TSCĐ phục vụ cho hoạt động kinh doanh của ngân hàng…Hoạt động này góp phần nâng cao khả năng thanh toán, làm đa dạng hóa hoạt động kinh doanh, nhằm phân tán rủi ro và mang lại lợi nhuận không nhỏ cho ngân hàng.  Ngân hàng thực hiện các dịch vụ trung gian Ngoài hai hoạt động cơ bản là hoạt động huy động vốn và hoạt động tín dụng, đầu tư thì NHTM cũng thực hiện các dịch vụ trung gian cho khách hàng của mình. Khi đó, Ngân hàng không đứng vai trò là con nợ hay chủ nợ mà đứng ở vị trí trung gian để thoả mãn nhu cầu khách hàng về dịch vụ mà khách hàng cần. Hoạt động trung gian gồm rất nhiều loại dịch vụ khác nhau: như dịch vụ thu hộ chi hộ, dịch vụ chuyển khoản; dịch vụ tư vấn cho khách hàng các vấn đề tài chính, dịch vụ giữ hộ các chứng từ, vật quý giá dịch vụ chi lương cho các doanh nghiệp có nhu cầu; dịch vụ khấu trừ tự động.

Nền kinh tế ngày càng phát triển, các hoạt động dịch vụ của ngân hàng cũng phát triển theo để đáp ứng nhu cầu ngày càng phong phú đa dạng. Việc đa dạng hoá các dịch vụ cung ứng sẽ giúp Ngân hàng phát triển toàn diện, đồng thời làm tăng thu nhập và uy tín, cũng như khả năng cạnh tranh của ngân hàng. 5 Ba lĩnh vực hoạt động huy động vốn, hoạt động tín dụng, thực hiện các dịch vụ trung gian là các hoạt động cơ bản của NHTM. Ba dịch vụ đó có quan hệ mật thiết, tác động hỗ trợ thúc đẩy nhau phát triển, tạo uy tín cho Ngân hàng.

Có huy động vốn thì mới có nghiệp vụ tín dụng, tín dụng có hiệu quả phát triển kinh tế thì mới có nguồn vốn để huy động vào, đồng thời muốn cho vay và huy động vốn tốt thì Ngân hàng phải làm tốt vai trò trung gian, chính sự kết hợp đồng bộ đó tạo thành quy luật trong hoạt động của Ngân hàng và tạo thành xu hướng kinh doanh tổng hợp đa năng của các NHTM.2 Hoạt động tín dụng của Ngân hàng thương mại 1.1 Khái niệm hoạt động tín dụng Hoạt động tín dụng là hoạt động truyền thống và quan trọng nhất của NHTM. Dư nợ cấp tín dụng thường chiếm hơn 50% tổng tài sản có và lợi nhuận từ hoạt động tín dụng thường chiếm từ 50% đến 70% tổng lợi nhuận của các NHTM. Theo Luật các Tổ chức tín dụng năm 2010 số 47/2010/QH12 được Quốc hội Việt Nam thông qua ngày 16/06/2010, cấp tín dụng được định nghĩa như sau: “Cấp tín dụng là việc thoả thuận để tổ chức, các nhân sử dụng một khoản tiền hoặc cam kết cho phép sử dụng một khoản tiền theo nguyên tắc có hoàn trả bằng nghiệp vụ cho vay, chiết khấu, cho thuê tài chính, bao thanh toán, bảo lãnh ngân hàng, và các nghiệp vụ cấp tín dụng khác.” Trong hoạt động cấp tín dụng thì hoạt động cho vay là hoạt động chủ yếu, chiếm đến 70% dư nợ cấp tín dụng của các NHTM. Các hoạt động chiết khấu, bao thanh toán, bảo lãnh xét về mặt bản chất cũng giống cho vay, khi NHTM thực hiện cấp tín dụng bằng các hình thức này thì cũng phải thực hiện các bước thẩm định khách hàng, tài sản bảo đảm như khi cho vay.

Vì vậy, trong giới hạn luận văn này tín dụng được hiểu là cho vay. Hoạt động cho vay có các đặc điểm sau: - Ngân hàng hay còn gọi là người cho vay chuyển giao cho người thụ trái hay còn gọi là người đi vay một lượng giá trị nhất định dưới hình thái tiền tệ. - Khách hàng hay là người đi vay chỉ được sử dụng tạm thời khoản tiền trên trong một khoảng thời gian nhất định, sau khi hết thời hạn sử dụng theo thỏa thuận, người đi vay phải hoàn trả cho người cho vay. 6 - Giá trị hoàn trả thường lớn hơn giá trị cho vay hay nói cách khác người đi vay phải trả thêm phần lãi.

- Các ngân hàng đóng vai trò là tổ chức trung gian trong quá trình huy động vốn và cho vay vốn. Khi cho vay, với tư cách là người cho vay, ngân hàng sẽ chủ động đưa ra điều kiện cho vay, người đi vay nếu chấp nhận thì phải ký kết hợp đồng vay mượn và ngân hàng đôn đốc việc thực hiện hợp đồng vay mượn. - Hoạt động theo nguyên tắc thương mại và thị trường: Hoạt động NHTM tác động tới nhiều chủ thể trong nền kinh tế, tham gia vào hầu hết các lĩnh vực, ngành nghề. Chính vì vậy, hoạt động cho vay phải tuân theo những nguyên tắc thương mại và thị trường.