mở đầu, kết luận, danh mục tài liệu tham khảo, đƣợc kết cấu thành 3 chƣơng: Chƣơng 1: Những vấn đề lý luận cơ bản về kiểm soát nội bộ tại ngân hàng thƣơng mại Chƣơng 2: Thực trạng kiểm soát nội bộ tại Ngân hàng thƣơng mại cổ phần Quân Đội, chi nhánh Thanh Xuân Chƣơng 3: Phƣơng hƣớng và giải pháp tăng cƣờng kiểm soát nội bộ tại Ngân hàng thƣơng mại cổ phần Quân Đội, chi nhánh Thanh Xuân CHƢƠNG 1 NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN CƠ BẢN VỀ KIỂM SOÁT NỘI BỘ TẠI NGÂN HÀNG THƢƠNG MẠI Kiểm soát nội bộ tại ngân hàng thƣơng mại Sự cần thiết của kiểm soát nội bộ tại ngân hàng thương mại[DAD1] Ngân hàng thƣơng mại là một loại hình doanh nghiệp đặc biệt, có hoạt động kinh doanh phức tạp nhất trong nền kinh tế. Xét về bản chất thì ngân hàng thƣơng mại là một loại hình trung gian tài chính đứng giữa ngƣời cho vay và đi vay, hoạt động cơ bản của ngân hàng là đi vay để cho vay và đối tƣợng giao dịch của ngân hàng là các tổ chức kinh tế và cá nhân. Khái niệm và đặc điểm của kiểm soát nội bộ tại ngân hàng thương mại[DAD2] Khái niệm kiểm soát nội bộ KSNB là:“một quá trình được thiết kế và chịu sự chi phối của các nhà quản lý và các nhân viên trong một tổ chức nhằm cung cấp sự đảm bảo hợp lý về việc đạt được các mục tiêu liên quan đến độ tin cậy của BCTC, hiệu quả hoạt động, hiệu năng quản lý và tuân thủ các quy định, luật lệ”. Đặc điểm kiểm soát nội bộ tại ngân hàng thương mại Thứ nhất, hoạt động kiểm soát nội bộ tại ngân hàng thƣơng mại rất phức tạp iv do số lƣợng giao dịch là rất lớn.
Thứ hai, hoạt động kiểm soát nội bộ tại ngân hàng thƣơng mại có quy trình hoạt động và kiếm soát rất chặt chẽ để hạn chế các rủi ro nhƣ rủi ro tín dụng, rủi ro thanh khoản,…trong ngân hàng thƣơng mại. Thứ ba, hoạt động kiểm soát nội bộ tại ngân hàng thƣơng mại chịu sự kiểm soát của nhiều văn bản quy phạm pháp luật và các chính sách vĩ mô. Thứ tƣ, hoạt động của hệ thống KSNB là một phần không tách rời các hoạt động hằng ngày của ngân hàng. Vai trò của kiểm soát nội bộ tại ngân hàng thương mại Bảo vệ tài sản và độ tin cậy của các thông tin tài chính Bảo đảm việc tuân thủ luật pháp và các quy định Dự báo và ngăn ngừa rủi ro Nội dung kiểm soát nội bộ tại ngân hàng thƣơng mại Môi trƣờng kiểm soát Quy trình đánh giá rủi ro Hoạt động kiểm soát Hệ thống thông tin và truyền thông Hoạt động giám sát Nhân tố ảnh hƣởng đến kiểm soát nội bộ tại một số ngân hàng thƣơng mại Nhân tố bên ngoài ngân hàng thƣơng mại Nhân tố thuộc ngân hàng thƣơng mại CHƢƠNG 2 THỰC TRẠNG KIỂM SOÁT NỘI BỘ TẠI NGÂN HÀNG THƢƠNG MẠI CỔ PHẦN QUÂN ĐỘI - CHI NHÁNH THANH XUÂN Đặc điểm Ngân hàng Thƣơng mại cổ phần Quân Đội - Chi nhánh Thanh Xuân Chức năng, nhiệm vụ và phạm vi hoạt động của MB Thanh Xuân v Ngân hàng TMCP Quân Đô ̣i đƣơ ̣c thành lâ ̣p theo Quyế t đinh ̣ số 0054/NH- GP do Ngân hàng Nhà nƣớc Viê ̣t Nam cấ p ngày 14/09/1994 và Giấy chứ ng nhâ ̣n đăng ký kinh doanh số 060297 do Sở kế hoa ̣ch và đầ u tƣ thành phố Hà Nô ̣i cấ p ngày 30/09/1994, số vố n điề u lê ̣ ban đầ u là 20 tỷ đồng với định hƣớng chủ yếu trong giai đoa ̣n đầ u và trung gian tài chính phu ̣c vu ̣ các doan h nghiê ̣p Quân đô ̣i tham gia phát triể n kinh tế và thƣ̣c hiê ̣n nhiê ̣m vu ̣ quố c phòng.
Cổ đông sáng lâ ̣p chủ yếu là các Tổng Công ty, Công ty và các nhà máy thuô ̣c Bô ̣ Quố c Phòng. vi Trải qua 25 năm hoa ̣t đô ̣ng, Ngân hàng TMCP Quân Đô ̣i tƣ̀ nhƣ̃ng con số hế t sƣ́c khiêm tố n Kết quả hoạt động kinh doanh của MB Thanh Xuân giai đoạn 2017-2019 Kết quả hoạt động huy động vốn Hoạt động huy động vốn luôn đƣợc MB chi nhánh Thanh Xuân chú trọng phát triển và coi là yếu tố đầu tiên của quá trình kinh doanh, quyết định sự tồn tại và hiệu quả hoạt động của Chi nhánh trong giai đoạn hiện nay. Bên cạnh việc khai thác nguồn vốn từ các khoản tiết kiệm nhỏ của dân cƣ cho đến các khoản tiền thanh toán của những tổ chức lớn, Chi nhánh cũng chú trọng đa dạng hóa các hình thức huy động, với nhiều loại tiền gửi cả nội tệ và ngoại tệ, phong phú về thời hạn từ 01 tuần đến 5 năm, lãi suất và nhiều chính sách phù hợp. Kết quả hoạt động cho vay Tín dụng là một trong những hoạt động quan trọng và đem lại nguồn thu nhập lớn nhất cho các NHTM nói chung và cho MB chi nhánh Thanh Xuân nói riêng.
Từ khi thành lập đến nay, Chi nhánh luôn hoàn thành tốt nhiệm vụ cấp tín dụng do Hội sở chính giao, Chi nhánh đã triển khai có hiệu quả hoạt động cấp tín dụng với các đối tƣợng khách hàng cá nhân cũng nhƣ khách hàng doanh nghiệp. Trong những năm vừa qua, nhƣ chúng ta đều biết tình hình kinh tế chính trị trên thế giới có nhiều biến đổi, tuy nhiên ngành Ngân hàng nói chung và Ngân hàng Thƣơng Mại Cổ Phần Quân Đội chi nhánh Thanh Xuân nói riêng vẫn tăng trƣởng ở mức ổn định. Mặc dù đƣợc thành lập từ rất lâu nhƣng trong ba năm trở lại đây tình hình kinh doanh sôi động hơn bao giờ hết. Hoạt động huy động vốn và cho vay vẫn là những hoạt động chủ chốt của ngân hàng , bên cạnh đó các hoạt động nhƣ bảo lãnh, thanh toán quốc tế….đem lại nguồn thu không nhỏ cho Ngân hàng.
vii Kết quả kinh doanh Tình hình hoạt động kinh doanh của MB chi nhánh Thanh Xuân đã đạt đƣợc những thành công nhất định thể hiện đƣợc sự hiệu quả trong hoạt động kinh doanh của Chi nhánh. Theo đó, doanh thu của chi nhánh liên tục gia tăng qua các năm. viii Thực trạng kiểm soát nội bộ tại ngân hàng thƣơng mại cổ phần Quân Đội - Chi nhánh Thanh Xuân giai đoạn 2017-2019 Thực trạng môi trường kiểm soát Với mục tiêu tăng trƣởng kinh tế không ngừng nhƣng phải đảm bảo đƣợc quản trị rủi ro trong hoạt động, MB nói chung và MB Thanh Xuân nói riêng đã luôn coi việc hoạt động KSNB tại MB là không thể thiếu và rất đƣợc coi trọng. Thứ nhất: Quan điểm điều hành của ban quản trị.
Thứ hai: Công tác lập kế hoạch. Thứ 3: Chính sách nhân sự Thứ 4: Bộ phận kiểm toán nội bộ. Thực trạng quy trình đánh giá rủi ro Các khía cạnh cụ thể của từng loại rủi ro cũng đƣợc nghiên cứu, khai thác để có các chính sách, quy định quản trị chuyên biệt (ví dụ: Rủi ro tín dụng đối tác, rủi ro công nghệ, rủi ro gian lận, rủi ro tuân thủ.) nhằm đảm bảo lợi ích tối đa cho Ngân hàng và Tập đoàn. Văn hóa quản trị rủi ro: MB luôn đề cao và kiên định xây dựng văn hóa quản trị rủi ro.
Tại MB, từng cán bộ nhân viên đều ý thức đƣợc trách nhiệm nhận diện, đánh giá, kiểm soát, giảm thiểu và báo cáo rủi ro của bản thân, từ đó xem xét, cân nhắc các yếu tố rủi ro trong quá trình thực hiện chức năng, nhiệm vụ đƣợc giao. Đồng thời, việc cảnh báo rủi ro và chia sẻ, truyền thông bài học kinh nghiệm từ các rủi ro đã xảy ra đƣợc MB thực hiện thƣờng xuyên, liên tục, giúp các cán bộ nhân viên nâng cao ý thức tuân thủ các quy định pháp luật, quy định/quy trình nội bộ. Mặc dù vậy, qua khảo sát có thể nhận thấy tại đơn vị lại chƣa thực sự chú ý tới việc thiết lập các mục tiêu cụ thể trong từng giai đoạn của mình. Ban giám đốc MB Thanh Xuân mới chỉ chú ý đến việc làm thế nào để lợi nhuận năm nay tăng hơn năm trƣớc mà không biết rằng có nhiều mục tiêu mà đơn vị phải đạt đƣợc nhƣ: Mục tiêu tuân thủ, mục tiêu hoạt động và mục tiêu lập và trình bày BCTC.
ix Thực trạng các hoạt động kiểm soát Quản trị hoạt động: Kết quả khảo sát cho thấy tại đơn vị hiện nay về cơ bản chƣa có các hoạt động kiểm soát hiệu quả trong việc tiếp cận số liệu, phần mềm. Do vậy, công tác đánh giá kết quả thực hiện so với các mục tiêu đặt ra còn hạn chế và chƣa kịp thời. Phân chia trách nhiệm đầy đủ: Kết quả khảo sát cho thấy MB Thanh Xuân đã thực hiện tốt việc phân chia trách nhiệm cho các cá nhân trong đơn vị. MB Thanh xuân không để một cá nhân nắm toàn bộ các khâu của một quy trình kinh doanh từ khi phát sinh đến khi kết thúc; đã tách biệt giữa chức năng phê duyệt với chức năng bảo quản tài sản, chức năng kế toán với chức năng bảo quản tài sản, chức năng xét duyệt với chức năng kế toán… Kiểm soát quá trình xử lý thông tin: MB Thanh Xuân đã xây dựng quy trình nghiệp vụ đầy đủ, thiết lập các chốt kiểm soát nhằm mục đích ngăn chặn, phát hiện và xử lý các sai phạm.
Các bộ phận có sự liên kết kiểm tra và đánh giá lẫn nhau dẫn tới đơn vị đã phát hiện kịp thời những hạn chế của các hoạt động kiểm soát. Tuy nhiên, thực tế cho thấy vẫn tồn tại sai phạm trong các hoạt động của ngân hàng đã xảy ra đặc biệt là nghiệp vụ tín dụng. Kiểm soát vật chất: Kết quả khảo sát cho thấy đã kiểm soát tốt việc bảo đảm vật chất của tài sản bảo đảm khoản vay, kiểm soát chặt chẽ dòng tiền giải ngân, thẩm định khoản vay chặt chẽ, đảm bảo đúng mục đích vay vốn, sử dụng vốn vay. Thiết lập các đƣờng dây nóng để kịp thời phát hiện và xử lý các vấn đề bất thƣờng, các sai sót do gian lận và nhầm lẫn; thủ tục yêu cầu các cấp quản lý trung gian báo cáo ngay với lãnh đạo mọi trƣờng họp gian lận, nghi ngờ gian lận, vi phạm nội quy, quy định của ngân hàng cũng nhƣ các quy định pháp luật làm giảm uy tín và gây thiệt hại về kinh tế cho ngân hàng.Kiểm soát một số hoạt động tại chi nhánh nhƣ sau: x Thực trạng hệ thống thông tin và truyền thông.
Trong hoạt động ngân hàng đặc biệt là với mô hình quản lý tập trung ngoài yếu tố con ngƣời, vai trò của công nghệ thông tin là vô cùng quan trọng.