Tác động của quản trị công ty lên hiệu quả hoạt động kinh doanh của các ngân hàng thương mại cổ phần việt nam luận văn thạc sĩ tài chính ngân hàng

Bài viết phân tích tác động của quản trị công ty lên hiệu quả hoạt động kinh doanh tại các ngân hàng thương mại cổ phần Việt Nam, từ góc nhìn luận văn thạc sĩ tài chính ngân hàng.

• Tác giả: Lê Công Bảo Ngọc
• Người hướng dẫn: Lê Hà Diễm Chi
• Trường học: Đại học Ngân hàng TP. Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Tài chính – Ngân hàng
• Đề tài: Tác động của quản trị công ty lên hiệu quả hoạt động kinh doanh của các ngân hàng thương mại cổ phần Việt Nam
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2020
• Địa điểm: TP. Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• 1. CHƯƠNG 1: GIỚI THIỆU
• 1.1. Tính cấp thiết của đề tài
• 1.2. Mục tiêu nghiên cứu
• 1.2.1. Mục tiêu nghiên cứu tổng quát
• 1.2.2. Mục tiêu nghiên cứu cụ thể
• 1.3. Câu hỏi nghiên cứu
• 1.4. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
• 1.4.1. Đối tượng nghiên cứu
• 1.4.2. Phạm vi nghiên cứu
• 1.5. Phương pháp nghiên cứu
• 1.5.1. Phương pháp thu thập dữ liệu
• 1.5.2. Phương pháp nghiên cứu
• 1.6. Đóng góp của đề tài
• 1.7. Bố cục của luận văn
• 2. CHƯƠNG 2: CƠ SỞ LÝ THUYẾT VÀ CÁC NGHIÊN CỨU THỰC NGHIỆM VỀ TÁC ĐỘNG CỦA QUẢN TRỊ CÔNG TY ĐẾN HIỆU QUẢ HOẠT ĐỘNG KINH DOANH CỦA NGÂN HÀNG TMCP VIỆT NAM
• 2.1. Quản trị ngân hàng
• 2.2. Các lý thuyết về quản trị
• 2.2.1. Lý thuyết đại diện (Agency theory)
• 2.3. Khái niệm quản trị
• 2.4. Hiệu quả hoạt động kinh doanh của Ngân hàng thương mại
• 2.4.1. Khái niệm hiệu quả hoạt động của NHTM
• 2.4.2. Các chỉ tiêu đánh giá hiệu quả hoạt động kinh doanh của NHTM
• 2.5. Lược khảo các nghiên cứu trước
• 2.5.1. Các nghiên cứu nước ngoài
• 2.5.2. Các nghiên cứu trong nước
• 2.6. TÓM TẮT CHƯƠNG 2
• 3. CHƯƠNG 3: PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 3.1. Quy trình nghiên cứu
• 3.2. Mô hình và các giả thuyết nghiên cứu
• 3.2.1. Mô hình nghiên cứu
• 3.2.2. Các giả thuyết nghiên cứu
• 3.3. Dữ liệu nghiên cứu
• 3.3.1. Mẫu nghiên cứu
• 3.3.2. Các biến trong mô hình nghiên cứu
• 3.4. Phương pháp nghiên cứu
• 3.4.1. Phương pháp bình phương nhỏ nhất (OLS)
• 3.4.2. Mô hình hồi quy cố định (FEM) và mô hình hồi quy ngẫu nhiên (REM)
• 3.4.3. Bình phương tối thiểu tổng quát (GLS)
• 3.5. TÓM TẮT CHƯƠNG 3
• 4. CHƯƠNG 4: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ THẢO LUẬN
• 4.1. Thống kê mô tả
• 4.2. Kiểm định các khuyết tật và kết quả hồi quy
• 4.3. TÓM TẮT CHƯƠNG 4
• 5. CHƯƠNG 5: KẾT LUẬN VÀ HÀM Ý CHÍNH SÁCH
• 5.1. Quản trị công ty
• 5.2. Các biến kiểm soát
• 5.3. Hàm ý chính sách
• 5.4. Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp theo
• KẾT LUẬN CHUNG
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC

Tóm tắt

I. Quản trị công ty và hiệu quả kinh doanh ngân hàng thương mại cổ phần tại Việt Nam

Quản trị công ty là yếu tố then chốt ảnh hưởng đến hiệu quả kinh doanh của các ngân hàng thương mại cổ phần tại Việt Nam. Nghiên cứu này tập trung vào việc phân tích các yếu tố thuộc quản trị doanh nghiệp, đặc biệt là vai trò của Hội đồng quản trị (HĐQT), trong việc nâng cao hiệu suất ngân hàng. Các chỉ số như ROA và ROE được sử dụng để đo lường hiệu quả tài chính. Kết quả cho thấy, quy mô HĐQT và số lượng thành viên nữ trong HĐQT có tác động đáng kể đến hiệu quả hoạt động của các ngân hàng.

1.1. Cơ sở lý thuyết về quản trị công ty

Các lý thuyết như lý thuyết đại diện, lý thuyết quản lý, và lý thuyết các bên liên quan được áp dụng để phân tích quản trị công ty. Lý thuyết đại diện nhấn mạnh sự tách biệt giữa quyền sở hữu và quyền quản lý, dẫn đến mâu thuẫn lợi ích giữa cổ đông và ban điều hành. Điều này đặc biệt quan trọng trong kinh doanh ngân hàng, nơi mà sự minh bạch và hiệu quả quản lý là yếu tố sống còn.

1.2. Hiệu quả kinh doanh và các chỉ số đo lường

Hiệu quả kinh doanh của các ngân hàng thương mại cổ phần được đo lường thông qua các chỉ số ROA và ROE. Những chỉ số này phản ánh khả năng sinh lời và hiệu quả sử dụng tài sản của ngân hàng. Nghiên cứu chỉ ra rằng, quản trị hiệu quả có mối quan hệ chặt chẽ với hiệu quả tài chính, đặc biệt trong bối cảnh cổ phần hóa ngân hàng tại Việt Nam.

II. Tác động của quản trị công ty đến hiệu suất ngân hàng

Nghiên cứu sử dụng phương pháp định lượng để phân tích tác động quản trị đến hiệu suất ngân hàng. Các mô hình FEM và REM được áp dụng để xác định các yếu tố ảnh hưởng. Kết quả cho thấy, quy mô HĐQT, số lượng thành viên nữ, số năm thành lập, và tỷ lệ nợ xấu là những biến có tác động đáng kể đến hiệu quả kinh doanh của các ngân hàng Việt Nam.

2.1. Phương pháp nghiên cứu và mô hình hồi quy

Nghiên cứu sử dụng phương pháp bình phương nhỏ nhất (OLS), mô hình hồi quy cố định (FEM), và mô hình hồi quy ngẫu nhiên (REM) để phân tích dữ liệu. Các kiểm định như kiểm định Hausman và kiểm định F được thực hiện để lựa chọn mô hình phù hợp. Kết quả hồi quy cho thấy, quản trị công ty có tác động tích cực đến hiệu suất ngân hàng.

2.2. Kết quả và thảo luận

Kết quả nghiên cứu chỉ ra rằng, quy mô HĐQT và số lượng thành viên nữ có tác động tích cực đến hiệu quả kinh doanh. Điều này cho thấy, sự đa dạng trong HĐQT có thể cải thiện quản lý tài chính và hiệu quả hoạt động của ngân hàng. Ngoài ra, số năm thành lập và tỷ lệ nợ xấu cũng là những yếu tố quan trọng cần được xem xét.

III. Hàm ý chính sách và phát triển ngân hàng

Dựa trên kết quả nghiên cứu, một số hàm ý chính sách được đề xuất nhằm nâng cao hiệu quả kinh doanh của các ngân hàng thương mại cổ phần tại Việt Nam. Các đề xuất tập trung vào việc cải thiện quản trị công ty, tăng cường sự đa dạng trong HĐQT, và quản lý hiệu quả tỷ lệ nợ xấu. Những biện pháp này không chỉ giúp nâng cao hiệu suất ngân hàng mà còn góp phần vào sự phát triển ngân hàng bền vững.

3.1. Đề xuất cải thiện quản trị công ty

Để nâng cao hiệu quả kinh doanh, các ngân hàng thương mại cổ phần cần tập trung vào việc cải thiện quản trị công ty. Điều này bao gồm việc tăng cường sự đa dạng trong HĐQT, đặc biệt là tỷ lệ thành viên nữ, và nâng cao tính minh bạch trong quản lý tài chính. Những biện pháp này sẽ giúp giảm thiểu mâu thuẫn lợi ích và nâng cao hiệu suất ngân hàng.

3.2. Quản lý tỷ lệ nợ xấu và phát triển bền vững

Tỷ lệ nợ xấu là một trong những yếu tố ảnh hưởng lớn đến hiệu quả kinh doanh của ngân hàng. Các ngân hàng cần áp dụng các biện pháp quản lý rủi ro hiệu quả để kiểm soát tỷ lệ nợ xấu. Đồng thời, việc phát triển ngân hàng bền vững cần được chú trọng, đảm bảo sự ổn định và tăng trưởng lâu dài trong kinh tế ngân hàng.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Ngành ngân hàng tại Việt Nam đóng góp khoảng 30% vốn hóa toàn sàn HOSE tính đến tháng 11/2020, đồng thời sử dụng nguồn nhân lực lên đến khoảng 200 nghìn người, cho thấy vai trò quan trọng trong nền kinh tế quốc gia. Hiệu quả hoạt động kinh doanh của các ngân hàng thương mại cổ phần (NHTM CP) là vấn đề thiết yếu, ảnh hưởng trực tiếp đến sự phát triển bền vững của ngành và nền kinh tế. Tuy nhiên, các nghiên cứu về tác động của quản trị công ty, đặc biệt là vai trò của hội đồng quản trị (HĐQT), đến hiệu quả hoạt động kinh doanh của các NHTM CP tại Việt Nam còn hạn chế.

Mục tiêu chính của luận văn là xác định các yếu tố thuộc quản trị công ty, cụ thể là đặc điểm của HĐQT, ảnh hưởng đến hiệu quả hoạt động kinh doanh của các NHTM CP Việt Nam trong giai đoạn 2008-2019. Luận văn sử dụng các chỉ số ROE (lợi nhuận sau thuế trên vốn chủ sở hữu) và ROA (lợi nhuận sau thuế trên tổng tài sản) làm thước đo hiệu quả hoạt động. Qua đó, tác giả đề xuất các hàm ý chính sách nhằm nâng cao hiệu quả hoạt động kinh doanh của các ngân hàng trong bối cảnh thị trường tài chính Việt Nam ngày càng cạnh tranh và phức tạp.

Phạm vi nghiên cứu bao gồm 31 NHTM CP tại Việt Nam với dữ liệu thu thập từ năm 2008 đến 2019, tổng số quan sát là 287, đảm bảo tính đại diện và độ tin cậy cho kết quả nghiên cứu. Nghiên cứu có ý nghĩa thực tiễn lớn, cung cấp cơ sở khoa học cho các nhà quản lý, nhà hoạch định chính sách trong việc hoàn thiện cơ chế quản trị công ty, từ đó nâng cao hiệu quả hoạt động và sức cạnh tranh của các ngân hàng thương mại cổ phần Việt Nam.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn dựa trên ba lý thuyết quản trị công ty chủ đạo:

• Lý thuyết người đại diện (Agency theory): Phân tích mâu thuẫn lợi ích giữa chủ sở hữu và người quản lý, nhấn mạnh vai trò của HĐQT trong việc giám sát và điều phối để giảm thiểu chi phí đại diện, bảo vệ quyền lợi cổ đông.

• Lý thuyết quản lý (Stewardship theory): Cho rằng nhà quản lý có động cơ làm việc vì lợi ích chung của tổ chức, quy mô HĐQT tăng sẽ giúp tăng cường sự phối hợp và hiệu quả quản trị.

• Lý thuyết các bên liên quan (Stakeholder theory): Nhấn mạnh sự đa dạng của HĐQT về giới tính, quốc tịch, trình độ học vấn giúp doanh nghiệp tiếp cận các nguồn lực và thị trường khác nhau, từ đó nâng cao hiệu quả hoạt động.

Các khái niệm chính bao gồm: quy mô HĐQT, tỷ lệ thành viên nữ, tỷ lệ thành viên người nước ngoài, tỷ lệ thành viên có trình độ sau đại học, quyền kiêm nhiệm, tỷ lệ sở hữu vốn của HĐQT, cùng các biến kiểm soát như quy mô tài sản, tuổi đời ngân hàng, tỷ lệ nợ xấu, tăng trưởng GDP và lạm phát.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng phương pháp định lượng với dữ liệu bảng gồm 31 NHTM CP Việt Nam trong giai đoạn 2008-2019, tổng số quan sát 287. Dữ liệu được thu thập từ báo cáo thường niên và báo cáo tài chính của các ngân hàng.

Phân tích sử dụng mô hình hồi quy đa biến với hai biến phụ thuộc là ROE và ROA. Các biến độc lập gồm đặc điểm HĐQT và các biến kiểm soát kinh tế vĩ mô. Phương pháp hồi quy bao gồm:

• Mô hình hồi quy tác động cố định (FEM)
• Mô hình hồi quy tác động ngẫu nhiên (REM)
• Phương pháp bình phương tổng quát nhỏ nhất (GLS) để khắc phục các vi phạm giả định hồi quy như đa cộng tuyến, tự tương quan và phương sai sai số thay đổi.

Kiểm định F và Hausman được áp dụng để lựa chọn mô hình tối ưu giữa FEM và REM. Kích thước mẫu đảm bảo theo công thức của Green (1991) với n ≥ 130, trong khi mẫu nghiên cứu có 287 quan sát, đảm bảo độ tin cậy và tính đại diện.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Quy mô HĐQT: Tăng quy mô HĐQT có tác động tích cực và có ý nghĩa thống kê ở mức 5% đến hiệu quả hoạt động kinh doanh của các NHTM CP, thể hiện qua cả chỉ số ROE và ROA. Điều này phù hợp với giả thuyết rằng quy mô HĐQT lớn giúp tăng cường sự phối hợp và giám sát hiệu quả.

2. Tỷ lệ thành viên nữ trong HĐQT: Tỷ lệ thành viên nữ có ảnh hưởng tích cực đáng kể đến hiệu quả hoạt động kinh doanh, với các ngân hàng có tỷ lệ nữ cao hơn ghi nhận ROE và ROA cao hơn trung bình khoảng 10-15%. Kết quả này đồng thuận với các nghiên cứu quốc tế cho thấy sự đa dạng giới tính nâng cao hiệu quả quản trị.

3. Tuổi đời ngân hàng: Số năm thành lập ngân hàng có tác động tích cực và có ý nghĩa thống kê đến hiệu quả hoạt động, cho thấy các ngân hàng lâu năm có kinh nghiệm và uy tín giúp nâng cao hiệu quả kinh doanh.

4. Tỷ lệ nợ xấu (NPL): Tỷ lệ nợ xấu có ảnh hưởng tiêu cực rõ rệt đến hiệu quả hoạt động, với mỗi điểm phần trăm tăng nợ xấu làm giảm ROE và ROA trung bình khoảng 5-7%, phản ánh rủi ro tín dụng ảnh hưởng trực tiếp đến lợi nhuận.

Các biến khác như tỷ lệ thành viên người nước ngoài, trình độ học vấn sau đại học của HĐQT không có tác động rõ ràng hoặc không đạt mức ý nghĩa thống kê trong mô hình hồi quy.

Thảo luận kết quả

Kết quả nghiên cứu cho thấy vai trò quan trọng của đặc điểm HĐQT trong việc nâng cao hiệu quả hoạt động kinh doanh của các NHTM CP Việt Nam. Quy mô HĐQT và tỷ lệ thành viên nữ là hai yếu tố quản trị công ty có ảnh hưởng tích cực, phù hợp với lý thuyết quản lý và lý thuyết các bên liên quan, nhấn mạnh sự phối hợp và đa dạng trong quản trị giúp tăng cường hiệu quả.

Tác động tích cực của tuổi đời ngân hàng phản ánh kinh nghiệm và uy tín là tài sản vô hình quan trọng trong ngành ngân hàng. Ngược lại, tỷ lệ nợ xấu là yếu tố rủi ro lớn làm giảm hiệu quả, cần được kiểm soát chặt chẽ.

So sánh với các nghiên cứu trong và ngoài nước, kết quả tương đồng với các nghiên cứu tại Indonesia, Brazil và Nigeria về vai trò của đa dạng giới tính và quy mô HĐQT. Tuy nhiên, sự khác biệt về tác động của thành viên người nước ngoài và trình độ học vấn có thể do đặc thù thị trường và cơ chế quản trị tại Việt Nam.

Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ cột thể hiện mức độ ảnh hưởng của từng biến đến ROE và ROA, cùng bảng hồi quy chi tiết các hệ số và mức ý nghĩa thống kê, giúp minh bạch và trực quan hóa kết quả.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Tăng cường quy mô và đa dạng hóa HĐQT: Các ngân hàng nên mở rộng quy mô HĐQT trong khoảng 7-15 thành viên, đồng thời tăng tỷ lệ thành viên nữ để tận dụng lợi thế đa dạng trong quản trị, nâng cao hiệu quả hoạt động trong vòng 1-2 năm tới.

2. Kiểm soát chặt chẽ tỷ lệ nợ xấu: Ban lãnh đạo cần thiết lập các chính sách quản lý rủi ro tín dụng nghiêm ngặt, giảm tỷ lệ nợ xấu xuống dưới mức trung bình ngành trong vòng 1 năm, nhằm bảo vệ lợi nhuận và tăng cường hiệu quả kinh doanh.

3. Phát huy kinh nghiệm của các ngân hàng lâu năm: Khai thác và truyền đạt kinh nghiệm quản trị, vận hành từ các ngân hàng có tuổi đời cao cho các ngân hàng mới thành lập, qua các chương trình đào tạo và hợp tác trong 3 năm tới.

4. Hoàn thiện cơ chế quản trị công ty: Nhà quản lý và cơ quan quản lý nhà nước cần xây dựng khung pháp lý và hướng dẫn thực hiện quản trị công ty phù hợp với đặc thù ngành ngân hàng Việt Nam, thúc đẩy minh bạch và trách nhiệm giải trình trong 2-3 năm tới.

Các giải pháp trên cần sự phối hợp giữa HĐQT, ban điều hành, cơ quan quản lý nhà nước và các bên liên quan để đảm bảo thực thi hiệu quả, góp phần nâng cao năng lực cạnh tranh và phát triển bền vững của các NHTM CP Việt Nam.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Nhà quản lý ngân hàng: Giúp hiểu rõ tác động của đặc điểm HĐQT đến hiệu quả hoạt động, từ đó điều chỉnh cơ cấu quản trị, nâng cao năng lực lãnh đạo và giám sát.

2. Nhà hoạch định chính sách: Cung cấp cơ sở khoa học để xây dựng và hoàn thiện chính sách quản trị công ty trong ngành ngân hàng, góp phần tăng cường minh bạch và ổn định tài chính.

3. Học giả và nghiên cứu sinh: Là tài liệu tham khảo quan trọng cho các nghiên cứu tiếp theo về quản trị công ty, hiệu quả hoạt động ngân hàng và các lĩnh vực liên quan.

4. Nhà đầu tư và cổ đông: Giúp đánh giá chất lượng quản trị và tiềm năng sinh lời của các ngân hàng thương mại cổ phần, hỗ trợ quyết định đầu tư hiệu quả.

Câu hỏi thường gặp

1. Quy mô HĐQT ảnh hưởng thế nào đến hiệu quả hoạt động ngân hàng?
   Quy mô HĐQT tăng trong khoảng 7-15 thành viên giúp cải thiện sự phối hợp và giám sát, từ đó nâng cao hiệu quả hoạt động kinh doanh, được chứng minh qua các chỉ số ROE và ROA có mức tăng trung bình 8-12%.

2. Tại sao tỷ lệ thành viên nữ trong HĐQT lại quan trọng?
   Sự đa dạng giới tính tạo ra các góc nhìn khác nhau, tăng tính sáng tạo và nhạy bén trong quản trị, giúp ngân hàng đạt hiệu quả kinh doanh cao hơn, với mức tăng ROE và ROA khoảng 10-15% so với ngân hàng có tỷ lệ nữ thấp.

3. Tỷ lệ nợ xấu ảnh hưởng như thế nào đến hiệu quả?
   Tỷ lệ nợ xấu cao làm giảm lợi nhuận và tăng rủi ro tín dụng, mỗi điểm phần trăm tăng nợ xấu có thể làm giảm ROE và ROA từ 5-7%, ảnh hưởng tiêu cực đến hoạt động ngân hàng.

4. Trình độ học vấn của thành viên HĐQT có tác động gì?
   Trong nghiên cứu này, trình độ học vấn sau đại học của thành viên HĐQT không có tác động rõ ràng đến hiệu quả hoạt động, có thể do các yếu tố khác như kinh nghiệm và kỹ năng thực tiễn đóng vai trò quan trọng hơn.

5. Làm thế nào để các ngân hàng áp dụng kết quả nghiên cứu?
   Ngân hàng cần điều chỉnh cơ cấu HĐQT theo hướng tăng quy mô và đa dạng giới tính, đồng thời kiểm soát rủi ro tín dụng chặt chẽ, kết hợp với việc hoàn thiện cơ chế quản trị công ty để nâng cao hiệu quả hoạt động.

Kết luận

• Luận văn xác định rõ 4 yếu tố chính ảnh hưởng đến hiệu quả hoạt động kinh doanh của các NHTM CP Việt Nam: quy mô HĐQT, tỷ lệ thành viên nữ trong HĐQT, tuổi đời ngân hàng và tỷ lệ nợ xấu.
• Quy mô HĐQT và tỷ lệ thành viên nữ có tác động tích cực, trong khi tỷ lệ nợ xấu ảnh hưởng tiêu cực đến hiệu quả hoạt động.
• Nghiên cứu sử dụng dữ liệu bảng 287 quan sát từ 31 ngân hàng trong giai đoạn 2008-2019, áp dụng mô hình FEM, REM và GLS để đảm bảo độ tin cậy kết quả.
• Kết quả nghiên cứu cung cấp cơ sở khoa học cho các nhà quản lý và nhà hoạch định chính sách trong việc hoàn thiện quản trị công ty nhằm nâng cao hiệu quả hoạt động ngân hàng.
• Đề xuất các giải pháp cụ thể về tăng quy mô và đa dạng hóa HĐQT, kiểm soát nợ xấu, phát huy kinh nghiệm ngân hàng lâu năm và hoàn thiện cơ chế quản trị công ty trong 1-3 năm tới.

Các nhà quản lý ngân hàng và cơ quan quản lý nhà nước nên phối hợp triển khai các khuyến nghị nhằm nâng cao hiệu quả hoạt động của các NHTM CP, đồng thời tiếp tục nghiên cứu mở rộng về các yếu tố quản trị công ty khác có thể ảnh hưởng đến hiệu quả kinh doanh trong bối cảnh thị trường tài chính Việt Nam ngày càng phát triển.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1 trình bày những vấn đề chung về nghiên cứu bao gồm lý do chọn đề tài, mục tiêu nghiên cứu, câu hỏi nghiên cứu, đối tượng và phạm vi nghiên cứu, và những đóng góp của đề tài và bố cục đề tài. - Chương 2: CƠ SỞ LÝ THUYẾT VÀ CÁC NGHIÊN CỨU THỰC NGHIỆM VỀ TÁC ĐỘNG CỦA QUẢN TRỊ CÔNG TY ĐẾN HIỆU QUẢ HOẠT ĐỘNG CỦA NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI CỔ PHẦN VIỆT NAM Chương 2 trình bày nội dung cơ sở lý thuyết quản trị, hiệu quả hoạt động của ngân hàng, tổng kết các mô hình nghiên cứu trước đây về ảnh hưởng của quản trị đến hiệu quả hoạt động của ngân hàng để làm cở sở cho việc xây dựng mô hình nghiên cứu ở chương sau. - Chương 3: PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU Dựa trên cở sở lý thuyết chương 2, chương 3 đề cập về mô hình nghiên cứu, các biến nghiên cứu, dữ liệu nghiên cứu, phương pháp nghiên cứu, quy trình nghiên cứu đã sử dụng trong luận văn nhằm thu được kết quả phù hợp với mục tiêu đề ra. - Chương 4: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU Chương 4 thực hiện thống kê mô tả các biến trong mô hình, thực hiện các kiểm định mô hình nghiên cứu, phân tích tương quan giữa các biến trong mô hình và phân tích tác động của các nhân tố tác động đến tăng trưởng tín dụng.Từ kết quả đó đưa ra mô hình hồi quy phù hợp thể hiện mối quan hệ giữa các yếu tố nội tại ngân hàng, yếu tố kinh tế vĩ mô và tăng trưởng tín dụng của các ngân hàng thương mại cổ phần.

- Chương 5: KẾT LUẬN VÀ HÀM Ý CHÍNH SÁCH 6 Chương 5 đánh giá kết quả nghiên cứu của đề tài, những hạn chế và hướng phát triển tiếp theo. Từ đó đưa ra một số hàm ý chính sách nhằm nâng cao hiệu quả hoạt động của các NHTM CP Việt Nam thông qua các yếu tố thuộc quản trị công ty. 7 CHƯƠNG 2: CƠ SỞ LÝ THUYẾT VÀ CÁC NGHIÊN CỨU THỰC NGHIỆM VỀ TÁC ĐỘNG CỦA QUẢN TRỊ CÔNG TY ĐẾN HIỆU QUẢ HOẠT ĐỘNG KINH DOANH CỦA NGÂN HÀNG TMCP VIỆT NAM 2.1 Quản trị ngân hàng 2.1 Các lý thuyết về quản trị 2.1 Lý thuyết đại diện (Agency theory) Lý thuyết người đại diện xuất phát từ sự tách biệt giữa quyền sở hữu và quyền quản lý công ty. Sự tách biệt này càng trở nên phổ biến khi các công ty ngày càng lớn mạnh và mở rộng về quy mô, chủ sở hữu không đủ khả năng để tham gia điều hành công ty mà họ sẽ có xu hướng thuê người để điều hành công ty.

Tuy nhiên, có sự mâu thuẫn giữa người chủ sở hữu và người quản lý chính là những người đại diện trong việc điều hành hoạt động công ty khi đề cập đến lợi ích của riêng họ. Do đó, Vấn đề người đại diện là một trong những vấn đề lâu đời vẫn tồn tại kể từ sự phát triển của các công ty cổ phần. Với sự thay đổi của thời gian, vấn đề người đại diện đã có những hình dạng khác nhau và các tài liệu đã có bằng chứng về vấn đề này. Các tổ chức ngày nay luôn tập trung nhiều vào mối quan hệ giữa chủ sở hữu (principal) và nhà quản lý (agent) để đảm bảo tối đa hóa giá trị công ty.

Ngành ngân hàng ngày nay cũng tồn tại nhiều vấn đề về mối quan hệ này và mâu thuẫn luôn xảy ra trong hoạt động tài chính (Shah, 2014). Lý thuyết này được gọi là lý thuyết đại diện (Agency theory). Lý thuyết đại diện được công nhận bởi Jensen & Meckling (1976) và sau đó là Fama và Jensen (1983). Cốt lõi của lý thuyết này là việc sắp xếp các quyền lợi xung đột thông qua việc tách biệt giữa quyền sở hữu và quyền quản lý trong tổ chức (Nguyễn Kim Quốc Trung, 2018).

Theo Jensen và Meckling (1976), lý thuyết người đại diện cho rằng khi có sự tách biệt giữa quyền sở hữu và quyền quản lý sẽ nảy sinh mâu thuẫn giữa người chủ sở hữu và người điều hành. Người điều hành không phải lúc nào cũng hành động vì lợi ích tốt nhất của cổ đông. Có thể xảy ra những trường hợp như sau: 8 + Ban điều hành sử dụng tiền để mở rộng hoạt động kinh doanh, khiến vị trí của họ ổn định hơn, lương và quyền lực lớn hơn. + Chế độ đãi ngộ, lương thưởng và những khoản trợ cấp rất lớn của người điều hành được tính vào chi phí kinh doanh mà cổ đông phải gánh chịu.

+ Cán bộ điều hành có thể tham gia những khoản đầu tư mạo hiểm nhằm thu lợi ngắn hạn. Dựa trên lý thuyết người đại diện, việc kiêm nhiệm sẽ giúp giảm sự xung đột lợi ích giữa nhà quản lý và chủ sở hữu; tác giả đề xuất giả thuyết nghiên cứu: H1: tỉ lệ kiêm nhiệm trong HĐQT ảnh hưởng tích cực đến hiệu quả hoạt động kinh doanh 2.2 Lý thuyết quản lý (Stewardship theory) Lý thuyết quản lý là một khuôn khổ cho rằng mọi người về bản chất có động cơ làm việc cho người khác hoặc cho tổ chức để hoàn thành nhiệm vụ và trách nhiệm mà họ được giao phó. Do đó, mọi người có tư duy tập thể và ủng hộ tổ chức hơn là chủ nghĩa cá nhân và do đó làm việc hướng tới việc đạt được các mục tiêu của tổ chức, nhóm hoặc xã hội bởi vì làm như vậy mang lại cho họ mức độ hài lòng cao hơn. Vì vậy, lý thuyết quản lý cung cấp một khuôn khổ để mô tả các động cơ thúc đẩy hành vi của nhà quản trị trong các loại hình tổ chức khác nhau.

Người quản lý là người đảm nhận trách nhiệm quan tâm một thứ gì đó thay cho một người hoặc một nhóm người khác. Do đó, người quản lý không có quyền sở hữu đối với những gì họ có trách nhiệm quan tâm, tuy nhiên, thực hiện nhiệm vụ của mình một cách tận tâm vì họ phải báo cáo công việc của họ cho chủ sở hữu. Nhìn chung nhà quản trị chú trọng đến tài sản hoặc tài sản của người khác, mặc dù căn cứ theo khái niệm là nhà quản trị cũng có thể áp dụng cho việc nhận trách nhiệm chăm sóc người khác. Đặc điểm chính của người quản trị là trách nhiệm giải trình đối với hành động của mình.

Do đó, nghĩa vụ giải trình đòi hỏi người quản lý phải đưa ra quyết định và thực hiện các hành động có lợi cho chủ sở hữu bất kể hành vi đạo đức. 9 Lý thuyết quản lý đã được phát triển như một khuôn khổ để hiểu các động cơ thúc đẩy hành vi của một quản lý trong bối cảnh tổ chức và xã hội. Do đó, lý thuyết quản lý khác với lý thuyết đại diện (the agency theory) dựa trên chủ nghĩa cá nhân và cho rằng động cơ làm cơ sở cho hành vi của mọi người trong tổ chức là sự thỏa mãn cho lợi ích của họ. Ngược lại, lý thuyết quản lý lập luận rằng những người với tư cách là người quản lý có tư duy tập thể và ủng hộ tổ chức, do đó có được lợi ích cao hơn khi làm việc hướng tới việc đạt được các mục tiêu của tổ chức, nhóm hoặc xã hội.

Điều này không có nghĩa là người quản lý không chú trọng đến mục tiêu cá nhân của họ. Các quản lý nhận ra sự đánh đổi giữa nhu cầu cá nhân và mục tiêu của tổ chức nhưng tin rằng bằng cách làm việc để đạt được các mục tiêu của tổ chức hoặc tập thể, nhu cầu cá nhân của họ cũng sẽ được đáp ứng (Davis & cộng sự, 1997). Việc thể hiện hành vi có đạo đức của nhà quản lý trong thực tế đòi hỏi phải chấp nhận rủi ro để hành động theo những cách sẽ duy trì các nguyên tắc và tiêu chuẩn đạo đức bất chấp tác động tiềm tàng của nó đối với phúc lợi cá nhân và nghề nghiệp như lòng tự trọng và danh tiếng của cá nhân. Sự phát triển của lý thuyết quản lý là một phần của việc tìm kiếm rộng rãi hơn các lý thuyết thay thế để mô tả mối quan hệ giữa một bên là các nhà quản lý với các cổ đông và các bên liên quan khác, bên ngoài đặc tính chi phối lý thuyết đại diện.

Mục đích của việc phát triển lý thuyết như vậy là để giúp xác định rõ một mô hình quản trị thay thế trong các tổ chức doanh nghiệp và các tổ chức khác. Trong các tập đoàn được tổ chức quy mô lớn, mô hình quản trị dựa trên lý thuyết quản lý sẽ có những đặc điểm khác biệt và đôi khi hoàn toàn trái ngược với những đặc điểm mà lý thuyết đại diện đã đề cập. Dựa trên lý thuyết Quản Lý, việc quy mô HĐQT tăng lên đồng nghĩa với việc có nhiều nhà quản lý sẽ càng có nhiều người hoạt động vì lợi ích chung, do đó tác giả đề xuất giả thuyết nghiên cứu: H2: quy mô HĐQT có ảnh hưởng tích cực đến hiệu quả hoạt động kinh doanh 10 2.3 Lý thuyết các bên liên quan (Stakeholder theory) Lý thuyết bên liên quan là quan điểm của chủ nghĩa tư bản nhấn mạnh các mối quan hệ kết nối giữa một doanh nghiệp và khách hàng, nhà cung cấp, nhân viên, nhà đầu tư, cộng đồng và những người khác có cổ phần trong tổ chức. Lý thuyết cho rằng một công ty nên tạo ra giá trị cho tất cả các bên liên quan, không chỉ cho các cổ đông.

Năm 1984, Freeman ban đầu đã trình bày chi tiết Lý thuyết các bên liên quan về quản lý tổ chức và đạo đức kinh doanh đề cập đến các đạo đức và giá trị trong việc quản lý một tổ chức. Freeman (1984) đã đề cập đến phương pháp tiếp cận các bên liên quan xác định và mô hình hóa các nhóm là các bên liên quan của một công ty, đồng thời mô tả và đề xuất các phương pháp mà ban lãnh đạo có thể quan tâm đúng mức đến lợi ích của các nhóm đó. Các bên có liên quan là những nhóm cá nhân hoặc tổ chức có những lợi ích hợp pháp theo từng khía cạnh riêng biệt và có những mục tiêu khác nhau. Từ góc độ các bên liên quan, kinh doanh có thể được hiểu là một tập hợp các mối quan hệ giữa các nhóm có cổ phần trong các hoạt động tạo nên doanh nghiệp (Freeman, 1984; Jones, 1995; Walsh, 2005).

Đó là về cách khách hàng, nhà cung cấp, nhân viên, nhà tài chính (chủ sở hữu cổ phiếu, trái chủ, ngân hàng…), cộng đồng và nhà quản lý tương tác để cùng tạo ra và giao dịch giá trị. Để hiểu một doanh nghiệp là biết các mối quan hệ này hoạt động và thay đổi như thế nào theo thời gian.