ÑAÏI HOÏC QUOÁC GIA TP HOÀ CHÍ MINH TRÖÔØNG ÑAÏI HOÏC KHOA HOÏC XAÕ HOÄI & NHAÂN VAÊN KHOA ÑÒA LYÙ [\ LUAÄN VAÊN THAÏC SYÕ Ñeà taøi: Ñaùnh giaù taùc ñoäng moâi tröôøng döï aùn quy hoaïch thuyû ñieän baäc thang treân soâng Srepok Chuyeân ngaønh: Baûo veä, söû duïng hôïp lyù vaø taùi taïo taøi nguyeân thieân nhieân. TS HOAØNG HÖNG HVTH: Trieäu Vaên Moân TP. Hoà Chí Minh thaùng 7 naêm 2006 Lôøi Caûm Ôn [\ Traân troïng caûm ôn: - Thaày Leâ Huy Baù – Giaùo sö, Tieán syõ khoa hoïc. - Thaày Hoaøng Höng–Phoù Giaùo sö, Tieán syõ vaø toaøn theå thaày coâ ñaõ giaûng daïy lôùp cao hoïc Moâi tröôøng nieân khoaù 2003-2006.
- Taäp theå giaùo vieân, coâng nhaân vieân khoa Ñòa lyù vaø Phoøng Sau Ñaïi hoïc, tröôøng Ñaïi hoïc Khoa hoïc Xaõ hoäi vaø Nhaân vaên ñaõ taän tình giuùp ñôõ, cung caáp cho toâi nhöõng kinh nghieäm, tö lieäu vaø taïo ñieàu kieän thuaän lôïi giuùp toâi hoaøn thaønh Luaän vaên naøy. - Vaø cuõng cho pheùp toâi ñöôïc caùm ôn söï quan taâm cuûa gia ñình, nhaát laø meï toâi ñaõ chaêm soùc vaø ñoäng vieân cho toâi trong thôøi gian thöïc hieän luaän vaên. Luaän vaên Thaïc syõ Hoïc vieân: Trieäu Vaên Moân MUÏC LUÏC Trang Chöông 1: Môû ñaàu .1 Giôùi thieäu chung .1 Söï caàn thieát cuûa döï aùn.2 Caùc nghieân cöùu .3 Muïc ñích, phaïm vi cuûa ñeà taøi .4 Tình hình soá lieäu .5 Caùc vaên baûn lieân quan .6 Phöông phaùp toå chöùc. 11 Chöông 2: Hieän traïng moâi tröôøng döï aùn .1 Löu vöïc soâng Sre pok .2 Hieän traïng moâi tröôøng löu vöïc thöôïng Sre pok .1 Hieän traïng moâi tröôøng vaät lyù .2 Moâi tröôøng sinh thaùi .3 Caùc giaù trò söû duïng cuûa con ngöôøi.
39 Chöông 3: Ñaùnh giaù taùc ñoäng moâi tröôøng cuûa döï aùn .1 Nhaän bieát taùc ñoäng moâi tröôøng tích luyõ vaø xuyeân bieân giôùi .1 Caùc taùc ñoäng tích luyõ .2 Caùc taùc ñoäng moâi tröôøng xuyeân bieân giôùi .2 Caùc taùc ñoäng ñeán moâi tröôøng vaät lyù. 51 Muïc luïc Luaän vaên Thaïc syõ Hoïc vieân: Trieäu Vaên Moân 3.1 Caùc taùc ñoäng ñeán ñòa hình, ñòa chaát, khoaùng saûn .2 Caùc taùc ñoäng ñeán khí haäu .3 Caùc taùc ñoäng ñeán moâi tröôøng ñaát.4 Caùc taùc ñoäng ñeán moâi tröôøng nöôùc .5 Taùc ñoäng ñeán moâi tröôøng sinh thaùi .3 Caùc giaù trò söû duïng cuûa con ngöôøi.4 Caùc giaù trò chaát löôïng cuoäc soáng.5 Caùc taùc ñoäng tích luyõ ñeán haï löu cuûa döï aùn.6 Caùc taùc ñoäng moâi tröôøng xuyeân bieân giôùi .7 Caùc taùc ñoäng laøm thay ñoåi hình thaùi soâng.8 Boài laéng vaø tuoåi thoï coâng trình. 84 Chöông 4: Giaûi phaùp giaûm thieåu moâi tröôøng vaø chöông trình giaùm saùt .1 Caùc bieän phaùp giaûm thieåu .2 Keá hoaïch taùi ñònh cö .3 Keá hoaïch quaûn lyù löu vöïc .4 Giaùm saùt moâi tröôøng .5 Keá hoaïch giaùm saùt moâi tröôøng.6 Heä thoáng khí töôïng thuyû vaên cho quan traéc vaø döï baùo. 105 KEÁT LUAÄN VAØ KIEÁN NGHÒ.
108 Taøi lieäu tham khaûo Phuï luïc. Muïc luïc Luaän vaên toát nghieäp Thaïc syõ Hoïc vieân Trieäu Vaên Moân Chöông 2 HIEÄN TRAÏNG MOÂI TRÖÔØNG KHU VÖÏC DÖÏ AÙN 2.1 Löu vöïc soâng Sre pok Löu vöïc soâng Sre pok naèm trong khu vöïc khoáng cheá bôûi toaï ñoä 11058’ – 14005’ vó ñoä Baéc vaø 105057’ – 108046’ kinh ñoä Ñoâng. Toång dieän tích cuûa löu vöïc soâng Sre pok khoaûng 30000 km2 vôùi chieàu daøi soâng chính laø 640 km vaø ñoä haï thaáp cuûa cao ñoä theo chieàu daøi doøng chaûy khoaûng 800 m. Soâng Sre pok laø moät nhaùnh soâng Meâ koâng, baét nguoàn töø caùc vuøng nuùi phía Baéc, Ñoâng Baéc vaø Ñoâng cuûa tænh Ñak Lak cuõ, coù ñoä cao töø 800 m – 2400 m, hôïp löu vôùi soâng Meâ Koâng caùch Stung Treng 35 Km veà phía thöôïng löu.
Phaàn löu vöïc soâng ôû phía Vieät Nam chieám 60% dieän tích löu vöïc (khoaûng 18200 km2) naèm trong tænh Dak Lak cuõ – nay laø 2 tænh môùi Dak Lak vaø Dak Nong, do hai nhaùnh chính hôïp thaønh laø Krong Ana vaø Krong No. Krong Ana coù dieän tích löu vöïc khoaûng 4000 km2 vaø Krong No coù dieän tích löu vöïc khoaûng 3900 km2. Thöôïng nguoàn cuûa soâng Krong Ana laø 3 nhaùnh: Krong Buk thöôïng baét nguoàn töø vuøng nuùi coù ñoä cao 900 m, Krong Pach baét nguoàn töø vuøng nuùi coù ñoä cao 1200 m vaø Krong Boâng baét nguoàn töø ñoä cao 1300-2000 m, taát caû caùc soâng naøy ñeàu chaûy vaøo vuøng ñoài nuùi coù luõng soâng heïp vaø doác. Töø hôïp löu Krong Boâng veà ñeán hôïp löu vôùi soâng Krong No, soâng Krong Ana chaûy trong moät vuøng töông ñoái baèng phaúng, coù luõng soâng roäng vôùi nhieàu vuøng bò ngaäp nöôùc thöôøng xuyeân, ñaëc bieät laø khu vöïc hoà Lak ñeán hôïp löu vôùi soâng Krong No, khu vöïc naøy gioáng nhö moät hoà ñieàu tieát luõ trong muøa möa.
Soâng Krong No baét nguoàn töø cao nguyeân Laâm Vieân, nôi tieáp giaùp vôùi löu vöïc soâng Ña Nhim vaø soâng Caùi, coù ñoä cao töø 1600 m – 2400 m. Töø nguoàn tôùi Ñöùc xuyeân soâng chaûy theo höôùng Ñoâng Taây trong vuøng ñoài nuùi coù loøng soâng heïp vaø Chöông 2 : Hieän traïng moâi tröôøng khu vöïc döï aùn 13 Luaän vaên toát nghieäp Thaïc syõ Hoïc vieân Trieäu Vaên Moân doác. Töø Ñöùc Xuyeân ñeán hôïp löu vôùi soâng Krong Ana, soâng chaûy theo höôùng Ñoâng Nam –Taây Baéc trong vuøng coù luõng soâng roäng vôùi nhieàu vuøng bò ngaäp nöôùc thöôøng xuyeân, vaø coù nhieàu ao hoà ñaàm laày nhö Ea R’Bin , Ea Tut, Ea Ruome,. Töø hôïp löu soâng Krong Ana vaø Krong No ñeán bieân giôùi Vieät Nam – Cam pu chia, soâng chaûy theo höôùng Ñoâng Nam –Taây Baéc trong vuøng ñoài nuùi coù luõng soâng heïp vaø doác, chieàu daøi cuûa ñoaïn soâng naøy daøi khoaûng 110 km vôùi ñoä haï thaáp > 200 m, trong ñoaïn soâng naøy coù nhieàu thaùc gheành nhö thaùc Trinh nöõ, Dray sap, Dray H’ling… Ñòa hình löu vöïc soâng Sre pok coù theå chia thaønh 3 daïng: Vuøng nuùi cao, caùc cao nguyeân, vuøng truõng vaø ñoàng baèng.
Vuøng nuùi bao goàm caùc daõy nuùi phía Ñoâng Baéc, nôi baét nguoàn cuûa soâng Krong Buk thöôïng, Krong Pach coù cao ñoä 800- 1000 m, caùc daõy nuùi phía Ñoâng laø nôi baét nguoàn cuûa soâng Krong Bong vaø soâng Krong Ana coù ñoä cao töø 800 – 1000 m, caùc cao nguyeân bao goàm Buoân Ma Thuoät, cao nguyeân MaD’rak coù ñoä cao 300 – 800 m .Vuøng truõng chaïy daøi töø Krong Pach ñeán Lak, voán laø thung luõng coù nhieàu ñaàm laày. Nhaùnh Krong No coù ñòa hình töông ñoái doác, ñoä doác ñaùy soâng trung bình khoaûng 0.012, doác gaáp 2 laàn so vôùi soâng Krong Ana (0. Caùc ñaëc tröng ñòa lyù thuyû vaên cuûa soâng Sre pok taïi caùc tuyeán coâng trình thuyû ñieän nhö baûng 2.1 sau: Baûng 2-1 : Caùc ñaëc tröng ñòa lyù thuyû vaên T Ñöùc Buon Buon Dray Sre Sre Ñôn T Ñaëc tröng Vò xuyeân Tou Kuop H’ling pok pok Srah 3 4 1 Dieän tích löu vöïc Km2 1100 2930 7980 8880 9410 10700 2 Chieàu daøi soâng chính Km 56 119 178 203 220 246 3 Ñoä roäng trung bình cuûa löu vöïc Km 19.0 Chöông 2 : Hieän traïng moâi tröôøng khu vöïc döï aùn 14 Luaän vaên toát nghieäp Thaïc syõ Hoïc vieân Trieäu Vaên Moân 4 Ñoä cao trung bình cuûa löu vöïc M 900 800 600 550 500 490 5 Ñoä doác trung bình cuûa soâng %0 17.90 6 Maät ñoä löôùi soâng Km/ 0.24 km2 Nguoàn: Baùo caùo “Quy hoaïch thuyû ñieän baäc thang treân soâng Srepok”. Baûng 2-2 Dieän tích phaân boá ñoä doác theo löu vöïc soâng Ñoä doác (0) Dieän tích ( ha ) Tyû leä (%) <3 171237 14 3–8 338833 28 8 – 15 255108 21 15 – 20 275118 23 20 – 25 130810 11 > 25 32356 3 Nguoàn: Baùo caùo chính “quy hoaïch thuyû ñieän baäc thang treân soâng Srepok”.2 Hieän traïng moâi tröôøng löu vöïc thöôïng Sre pok 2.1 Hieän traïng moâi tröôøng vaät lyù A Hieän traïng moâi tröôøng khí haäu: Do vò trí ñòa lyù vaø cao ñoä cuûa löu vöïc soâng Sre pok, neân khí haäu cuûa löu vöïc mang nhöõng neùt ñaëc thuø rieâng so vôùi khí haäu nhieät ñôùi gioù muøa chung cuûa nöôùc ta – khí haäu nhieät ñôùi gioù muøa cao nguyeân.
Khí haäu nhieät ñôùi gioù muøa cao nguyeân treân löu vöïc theå hieän phaân thaønh 2 muøa roõ reät trong naêm: - Muøa möa baét ñaàu töø thaùng V tôùi thaùng X chieám 80-90% toång löôïng möa naêm. - Muøa khoâ baét ñaàu töø thaùng XI tôùi thaùng IV naêm sau chieám 10- 20 % toång löôïng möa naêm. Chöông 2 : Hieän traïng moâi tröôøng khu vöïc döï aùn 15 Luaän vaên toát nghieäp Thaïc syõ Hoïc vieân Trieäu Vaên Moân Toång löôïng böùc xaï naêm lôùn (235 – 240 kcal/cm2) vôùi toång soá giôø naéng > 2000 giôø naéng. Toång löôïng böùc xaï caùc thaùng cheânh nhau khoâng nhieàu (4 –5 kcal / cm2) do ñoù coù neàn nhieät ñoä cao vaø ít bieán ñoåi trong naêm .Tuy nhieân do aûnh höôûng cuûa cao ñoä ñòa hình neân neàn nhieät ñoä cuûa löu vöïc bò haï thaáp ñaùng keå, thaáp hôn ôû vuøng ñoàng baèng cuøng vó ñoä 3-5oC, taïo leân cheânh leäch nhieät ñoä ngaøy ñeâm lôùn hôn ôû vuøng laân caän (9oC).
Löu vöïc soâng coù cao ñoä ñòa hình thay ñoåi töø 2000 m – 200 m coù theå phaân thaønh 3 vuøng: Vuøng nuùi cao, caùc cao nguyeân, vuøng truõng vaø ñoàng baèng cho pheùp taïo thaønh moät taäp hôïp sinh thaùi ña daïng. * Cheá ñoä gioù Höôùng gioù ôû ñaây thay ñoåi theo muøa roõ reät: Muøa möa (V-X) höôùng gioù Taây thònh haønh vôùi taàn suaát chieám 50- 55%, keá ñeán laø gioù Taây nam vôùi taàn suaát chieám 20-30%. Ñaây chính laø loaïi gioù gaây möa treân vuøng nuùi phía Taây Nam cuûa löu vöïc. Muøa khoâ ( XI-IV) höôùng gioù Taây Baéc thònh haønh, toác ñoä gioù khaù lôùn mang laïi möa muoän ôû phaàn phía Ñoâng cuûa löu vöïc.
Toác ñoä gioù trung bình caùc thaùng muøa khoâ ñaït 4 –6 m/s, thaùng muøa möa ñaït 3-4 m /s. Toác ñoä gioù lôùn nhaát trong ngaøy quan traéc ñöôïc ñaït tôùi 10 m / s chuû yeáu laø vaøo muøa khoâ, soá ngaøy trung bình coù gioù > 10 m/s taäp trung töø thaùng XII – III, moãi thaùng coù khoaûng 7-9 ngaøy. Toác ñoä gioù cöïc ñaïi quan traéc ñöôïc taïi traïm Buoân Ma Thuoät laø 34 m/s (naêm 1978) Baûng 2-3 Toác ñoä gioù lôùn nhaát 8 höôùng (m/s). Traïm Buoân Meâ Thuoät P% 1 2 3 4 5 10 20 50 N 24.9 Chöông 2 : Hieän traïng moâi tröôøng khu vöïc döï aùn 16 Luaän vaên toát nghieäp Thaïc syõ Hoïc vieân Trieäu Vaên Moân W 24.6 * Taøi lieäu quan traéc taïi traïm Buoân ma thuoät *Cheá ñoä nhieät Nhieät ñoä bình quaân naêm thay ñoåi töø 21oC – 26 oC tuyø theo ñieàu kieän ñòa hình treân löu vöïc.
Vuøng nuùi cao treân löu vöïc phía nam nhieät ñoä bình quaân naêm ñaït 21 oC thaáp hôn haún caùc vuøng truõng thuoäc löu vöïc Kroâng Buk , Krong Pach vaø thung luõng soâng Kroâng Ana , thöôøng leân tôùi 26 oC .