Nghiên Cứu Tác Động Của Đòn Bẩy Tài Chính Lên Thành Quả Hoạt Động Của Doanh Nghiệp Việt Nam

Luận văn thạc sĩ phân tích tác động đòn bẩy tài chính lên thành quả hoạt động doanh nghiệp Việt Nam, so sánh giữa định hướng nội địa và quốc tế.

• Tác giả: Nguyễn Thanh Phúc
• Người hướng dẫn: TS. Trần Thị Hải Lý
• Trường học: Trường Đại Học Kinh Tế TP. Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Tài Chính – Ngân Hàng
• Đề tài: Tác Động Của Đòn Bẩy Tài Chính Lên Thành Quả Hoạt Động: Bằng Chứng Thực Nghiệm Từ Doanh Nghiệp Việt Nam
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2015
• Địa điểm: TP. Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• 1. GIỚI THIỆU TỔNG QUAN VỀ BÀI NGHIÊN CỨU
• 1.1. Lý do chọn đề tài
• 1.2. Mục tiêu nghiên cứu
• 1.3. Phạm vi nghiên cứu
• 1.4. Dữ liệu và phương pháp nghiên cứu
• 1.5. Đóng góp của bài nghiên cứu
• 2. CÁC NGHIÊN CỨU TRƯỚC ĐÂY
• 2.1. Lý thuyết nền tảng: Mối quan hệ giữa đòn bẩy tài chính và thành quả hoạt động
• 2.2. Nghiên cứu thực nghiệm mối quan hệ giữa đòn bẩy tài chính và thành quả hoạt động
• 2.3. Hội nhập kinh tế quốc tế và bằng chứng thực nghiệm
• 3. PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 3.1. Mô hình nghiên cứu
• 3.2. Giả thiết nghiên cứu
• 3.3. Phương pháp hồi quy
• 4. KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU
• 4.1. Thống kê mô tả
• 4.2. Kết quả thực nghiệm
• 4.2.1. Hồi quy sử dụng 3 phương pháp OLS (phương trình 1 và 2), 2SLS (phương trình 3, 4 và 5) và GMM (phương trình 6 và 7)
• 4.2.2. Phân chia dữ liệu theo định hướng doanh nghiệp và quy mô tài sản
• 4.2.3. Kiểm định tính vững của mô hình nghiên cứu
• 4.2.3.1. Loại bỏ quan sát có ROA âm
• 4.2.3.2. Thay thế biến phụ thuộc
• 5. KẾT LUẬN VÀ HƯỚNG NGHIÊN CỨU MỞ RỘNG
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Đòn bẩy tài chính và thành quả hoạt động

Đòn bẩy tài chính là một công cụ quan trọng trong quản lý tài chính doanh nghiệp, ảnh hưởng trực tiếp đến thành quả hoạt động. Nghiên cứu này tập trung phân tích mối quan hệ giữa hai yếu tố này thông qua bằng chứng thực nghiệm từ các doanh nghiệp Việt Nam. Kết quả cho thấy, đòn bẩy tài chính có tương quan âm với thành quả hoạt động, đặc biệt khi sử dụng các phương pháp OLS, 2SLS và GMM. Điều này phản ánh rằng việc sử dụng nợ quá mức có thể làm giảm hiệu quả hoạt động của doanh nghiệp.

1.1. Hiệu quả tài chính và quản lý tài chính

Hiệu quả tài chính là một chỉ báo quan trọng đánh giá thành quả hoạt động của doanh nghiệp. Nghiên cứu chỉ ra rằng, quản lý tài chính hiệu quả giúp tối ưu hóa cấu trúc vốn, từ đó cải thiện lợi nhuận doanh nghiệp. Tuy nhiên, việc sử dụng đòn bẩy tài chính cần được cân nhắc kỹ lưỡng để tránh rủi ro tài chính và đảm bảo tăng trưởng doanh nghiệp bền vững.

1.2. Chiến lược kinh doanh và tối ưu hóa lợi nhuận

Chiến lược kinh doanh đóng vai trò then chốt trong việc quyết định mức độ sử dụng đòn bẩy tài chính. Các doanh nghiệp có chiến lược kinh doanh rõ ràng thường đạt được tối ưu hóa lợi nhuận tốt hơn. Nghiên cứu cũng chỉ ra rằng, các doanh nghiệp tham gia vào thị trường quốc tế có khả năng tận dụng đòn bẩy tài chính hiệu quả hơn so với các doanh nghiệp chỉ hoạt động nội địa.

II. Bằng chứng thực nghiệm từ doanh nghiệp Việt Nam

Nghiên cứu sử dụng dữ liệu từ 60 doanh nghiệp niêm yết trên hai sàn chứng khoán Hà Nội và TP. Hồ Chí Minh trong giai đoạn 2008-2014. Kết quả bằng chứng thực nghiệm cho thấy, đòn bẩy tài chính có tác động tiêu cực đến thành quả hoạt động, đặc biệt ở các doanh nghiệp nhỏ và nội địa. Tuy nhiên, sự hội nhập kinh tế quốc tế đã điều chỉnh tích cực mối quan hệ này, giúp các doanh nghiệp quốc tế tận dụng đòn bẩy tài chính hiệu quả hơn.

2.1. Phân tích tài chính và cơ cấu vốn

Phân tích tài chính là công cụ quan trọng giúp doanh nghiệp đánh giá cơ cấu vốn và quyết định mức độ sử dụng đòn bẩy tài chính. Nghiên cứu chỉ ra rằng, các doanh nghiệp có cơ cấu vốn hợp lý thường đạt được hiệu suất kinh doanh cao hơn. Đặc biệt, việc sử dụng nợ cần được cân nhắc dựa trên rủi ro tài chính và khả năng sinh lời của doanh nghiệp.

2.2. Vốn đầu tư và tăng trưởng doanh nghiệp

Vốn đầu tư là yếu tố then chốt thúc đẩy tăng trưởng doanh nghiệp. Nghiên cứu cho thấy, các doanh nghiệp có khả năng huy động vốn đầu tư hiệu quả thường đạt được lợi nhuận doanh nghiệp cao hơn. Tuy nhiên, việc sử dụng đòn bẩy tài chính cần được quản lý chặt chẽ để tránh ảnh hưởng tiêu cực đến thành quả hoạt động.

III. Kết luận và hướng nghiên cứu mở rộng

Nghiên cứu này đã cung cấp bằng chứng thực nghiệm về tác động của đòn bẩy tài chính lên thành quả hoạt động tại các doanh nghiệp Việt Nam. Kết quả cho thấy, việc sử dụng đòn bẩy tài chính cần được quản lý chặt chẽ để tránh rủi ro tài chính và đảm bảo tăng trưởng doanh nghiệp bền vững. Hướng nghiên cứu mở rộng có thể tập trung vào việc phân tích sâu hơn về tác động của hội nhập kinh tế quốc tế lên mối quan hệ giữa đòn bẩy tài chính và thành quả hoạt động.

3.1. Giá trị thực tiễn của nghiên cứu

Nghiên cứu này có giá trị thực tiễn cao, đặc biệt trong bối cảnh hội nhập kinh tế quốc tế ngày càng sâu rộng. Các doanh nghiệp có thể áp dụng kết quả nghiên cứu để tối ưu hóa quản lý tài chính và cải thiện hiệu quả tài chính. Đồng thời, nghiên cứu cũng cung cấp cơ sở lý thuyết cho các nhà hoạch định chính sách trong việc hỗ trợ tăng trưởng doanh nghiệp.

3.2. Hướng nghiên cứu tương lai

Hướng nghiên cứu tương lai có thể tập trung vào việc phân tích tác động của các yếu tố vĩ mô như chính sách thuế, lãi suất và tỷ giá hối đoái lên mối quan hệ giữa đòn bẩy tài chính và thành quả hoạt động. Ngoài ra, nghiên cứu cũng có thể mở rộng phạm vi dữ liệu để bao quát các ngành nghề và quy mô doanh nghiệp khác nhau.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Trong bối cảnh hội nhập kinh tế quốc tế ngày càng sâu rộng, việc đánh giá tác động của đòn bẩy tài chính lên thành quả hoạt động của doanh nghiệp trở nên cấp thiết, đặc biệt đối với các doanh nghiệp Việt Nam mang định hướng nội địa và quốc tế. Nghiên cứu sử dụng mẫu 60 doanh nghiệp niêm yết trên hai sàn chứng khoán Hà Nội và TP. Hồ Chí Minh trong giai đoạn 2008-2014 với tổng cộng 420 quan sát. Mục tiêu chính là phân tích mối quan hệ giữa đòn bẩy tài chính và thành quả hoạt động, đồng thời đánh giá vai trò điều chỉnh của sự hội nhập kinh tế quốc tế thông qua hoạt động xuất nhập khẩu.

Việc nghiên cứu tập trung vào Việt Nam – một nền kinh tế mới nổi với tỷ lệ xuất khẩu trên GDP tăng từ 70.3% năm 2008 lên 86.4% năm 2014 – nhằm cung cấp góc nhìn thực tiễn về ảnh hưởng của hội nhập quốc tế đến cấu trúc vốn và hiệu quả hoạt động doanh nghiệp. Kết quả nghiên cứu không chỉ làm rõ mối tương quan âm giữa đòn bẩy tài chính và thành quả hoạt động mà còn chỉ ra sự điều chỉnh tích cực của hội nhập quốc tế đối với mối quan hệ này, đặc biệt ở các doanh nghiệp mang định hướng quốc tế. Nghiên cứu có ý nghĩa quan trọng trong việc hỗ trợ các nhà quản lý và nhà hoạch định chính sách trong việc tối ưu hóa cấu trúc vốn và nâng cao hiệu quả hoạt động trong bối cảnh toàn cầu hóa.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu dựa trên ba lý thuyết chính để giải thích mối quan hệ giữa đòn bẩy tài chính và thành quả hoạt động:

1. Lý thuyết đánh đổi (Trade-off Theory): Đề xuất bởi Modigliani và Miller, lý thuyết này cho rằng doanh nghiệp cân bằng giữa lợi ích tấm chắn thuế của nợ và chi phí phá sản, chi phí đại diện để xác định cấu trúc vốn tối ưu. Do đó, đòn bẩy tài chính có thể tác động tích cực hoặc tiêu cực đến hiệu quả hoạt động tùy thuộc vào mức độ sử dụng nợ.

2. Lý thuyết trật tự phân hạng (Pecking Order Theory): Myers và Majluf phát triển lý thuyết này, cho rằng doanh nghiệp ưu tiên sử dụng nguồn vốn nội bộ, sau đó mới đến nợ và cuối cùng là phát hành cổ phiếu. Doanh nghiệp có lợi nhuận cao thường sử dụng ít nợ hơn, ảnh hưởng đến mối quan hệ giữa đòn bẩy và hiệu quả hoạt động.

3. Lý thuyết chi phí đại diện (Agency Cost Theory): Jensen (1986) nhấn mạnh vai trò của nợ trong việc kiểm soát hành vi của nhà quản lý, giảm thiểu chi phí đại diện và thúc đẩy hiệu quả hoạt động. Tuy nhiên, nợ quá cao cũng có thể dẫn đến mâu thuẫn giữa cổ đông và chủ nợ, ảnh hưởng tiêu cực đến hiệu quả.

Các khái niệm chính bao gồm: đòn bẩy tài chính (LEV), thành quả hoạt động (ROA, ROS), hội nhập kinh tế quốc tế (biến giả INTER), quy mô doanh nghiệp (SIZE), tuổi doanh nghiệp (AGE), và các biến công cụ như tài sản cố định hữu hình (TANGIBILITY), tấm chắn thuế không sử dụng nợ (NDTS).

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng dữ liệu bảng từ 60 doanh nghiệp niêm yết trên HOSE và HNX trong giai đoạn 2008-2014, với tổng 420 quan sát. Dữ liệu được thu thập từ báo cáo thường niên và các trang web chính thức. Mẫu được phân chia theo định hướng doanh nghiệp (quốc tế/nội địa) và quy mô tài sản (lớn/nhỏ).

Ba phương pháp hồi quy được áp dụng để kiểm soát hiện tượng nội sinh và đa cộng tuyến:

• OLS (Ordinary Least Squares): Phương pháp bình phương bé nhất truyền thống, sử dụng mô hình ảnh hưởng ngẫu nhiên (REM) hoặc cố định (FEM) tùy theo kiểm định Hausman.
• 2SLS (Two Stage Least Squares): Phương pháp bình phương bé nhất hai giai đoạn, sử dụng biến công cụ như tài sản cố định hữu hình, tấm chắn thuế không sử dụng nợ, đòn bẩy bình quân ngành để xử lý nội sinh.
• GMM (Generalised Method of Moments): Phương pháp mômen tổng quát hóa, kiểm soát nội sinh và không đồng nhất tiềm ẩn, sử dụng kiểm định J-Test để đánh giá tính phù hợp của biến công cụ.

Mô hình hồi quy bao gồm các biến kiểm soát vĩ mô như lãi suất cho vay (INT), tăng trưởng GDP (GDP), cùng các biến đặc trưng doanh nghiệp như tuổi (AGE), quy mô (SIZE), và biến giả INTER đại diện cho sự hội nhập kinh tế quốc tế.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Mối quan hệ âm giữa đòn bẩy tài chính và thành quả hoạt động: Kết quả hồi quy OLS, 2SLS và GMM đều cho thấy đòn bẩy tài chính có tương quan âm và có ý nghĩa thống kê với ROA. Cụ thể, hệ số hồi quy LEV dao động khoảng -0.188 đến -0.25, cho thấy khi đòn bẩy giảm 1%, thành quả hoạt động tăng tương ứng khoảng 0.18-0.25%.

2. Tác động điều chỉnh tích cực của hội nhập kinh tế quốc tế: Phương pháp GMM cho thấy biến giả tương tác LEV*INTER mang dấu dương và có ý nghĩa thống kê ở mức 5%, hàm ý rằng doanh nghiệp tham gia xuất nhập khẩu quốc tế có mối quan hệ đòn bẩy - hiệu quả hoạt động tích cực hơn so với doanh nghiệp thuần túy nội địa.

3. Ảnh hưởng của quy mô doanh nghiệp: Phân tích theo quy mô cho thấy doanh nghiệp mang định hướng quốc tế, dù lớn hay nhỏ, đều có mối quan hệ dương giữa đòn bẩy và thành quả hoạt động, trong khi doanh nghiệp nội địa nhỏ có mối quan hệ âm rõ rệt. Doanh nghiệp nội địa lớn không có kết quả ý nghĩa thống kê do hạn chế dữ liệu.

4. Tính vững của mô hình: Loại bỏ các doanh nghiệp có ROA âm và thay thế biến phụ thuộc ROA bằng ROS vẫn giữ nguyên kết quả, khẳng định tính ổn định và tin cậy của mô hình.

Thảo luận kết quả

Mối quan hệ âm giữa đòn bẩy tài chính và thành quả hoạt động phản ánh rủi ro thanh khoản và chi phí đại diện khi sử dụng nợ quá mức, phù hợp với lý thuyết chi phí đại diện và các nghiên cứu tại các nền kinh tế mới nổi. Tuy nhiên, sự hội nhập kinh tế quốc tế tạo điều kiện cho doanh nghiệp tiếp cận nguồn lực, kiến thức và cơ hội đầu tư sinh lời, từ đó điều chỉnh mối quan hệ này theo hướng tích cực hơn.

Doanh nghiệp mang định hướng quốc tế tận dụng được lợi thế về thương mại quốc tế, giảm chi phí tài trợ và tăng tính linh hoạt tài chính, giúp đòn bẩy tài chính trở thành công cụ thúc đẩy hiệu quả hoạt động. Ngược lại, doanh nghiệp thuần túy nội địa thiếu các nguồn lực này nên chịu tác động tiêu cực từ việc gia tăng nợ.

Kết quả cũng cho thấy quy mô doanh nghiệp đóng vai trò quan trọng trong việc hấp thụ rủi ro và tận dụng cơ hội từ hội nhập quốc tế, phù hợp với lý thuyết nguồn lực và quản trị doanh nghiệp. Các biểu đồ so sánh hệ số hồi quy giữa các nhóm doanh nghiệp có thể minh họa rõ nét sự khác biệt này.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Tăng cường năng lực quản trị tài chính cho doanh nghiệp mang định hướng quốc tế: Đào tạo và nâng cao kỹ năng quản lý nợ, tối ưu hóa cấu trúc vốn nhằm tận dụng tối đa lợi ích từ đòn bẩy tài chính trong vòng 1-2 năm tới, do các cơ quan quản lý và hiệp hội doanh nghiệp thực hiện.

2. Khuyến khích doanh nghiệp nội địa mở rộng hoạt động xuất nhập khẩu: Hỗ trợ về chính sách thuế, tín dụng ưu đãi và đào tạo kỹ năng hội nhập quốc tế để cải thiện hiệu quả hoạt động, đặt mục tiêu tăng tỷ lệ doanh nghiệp xuất khẩu lên ít nhất 30% trong 3 năm.

3. Xây dựng hệ thống thông tin và tư vấn tài chính chuyên sâu: Cung cấp dữ liệu, phân tích và tư vấn về cấu trúc vốn phù hợp với từng loại hình doanh nghiệp, đặc biệt là doanh nghiệp nhỏ và vừa, nhằm giảm thiểu rủi ro tài chính trong 1 năm tới, do các tổ chức tài chính và trung tâm hỗ trợ doanh nghiệp thực hiện.

4. Phát triển chính sách hỗ trợ doanh nghiệp lớn nâng cao năng lực cạnh tranh quốc tế: Tạo điều kiện tiếp cận nguồn vốn dài hạn với chi phí thấp, thúc đẩy đầu tư công nghệ và đổi mới sáng tạo để gia tăng giá trị gia tăng, thực hiện trong 3-5 năm, do Bộ Tài chính và Bộ Công Thương phối hợp triển khai.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Nhà quản lý doanh nghiệp: Giúp hiểu rõ tác động của đòn bẩy tài chính và hội nhập quốc tế đến hiệu quả hoạt động, từ đó xây dựng chiến lược tài chính phù hợp với định hướng phát triển.

2. Nhà hoạch định chính sách: Cung cấp cơ sở khoa học để thiết kế các chính sách hỗ trợ doanh nghiệp trong bối cảnh hội nhập kinh tế, đặc biệt về thuế, tín dụng và phát triển thị trường xuất khẩu.

3. Chuyên gia tài chính và ngân hàng: Hỗ trợ trong việc đánh giá rủi ro tín dụng và tư vấn cấu trúc vốn cho các doanh nghiệp có định hướng quốc tế và nội địa.

4. Giảng viên và sinh viên ngành Tài chính – Ngân hàng: Là tài liệu tham khảo quý giá cho nghiên cứu sâu về mối quan hệ giữa đòn bẩy tài chính, thành quả hoạt động và hội nhập kinh tế quốc tế trong nền kinh tế mới nổi.

Câu hỏi thường gặp

1. Đòn bẩy tài chính là gì và tại sao nó quan trọng đối với doanh nghiệp?
   Đòn bẩy tài chính là tỷ lệ nợ trên tổng tài sản, phản ánh mức độ sử dụng vốn vay để tài trợ cho hoạt động kinh doanh. Nó quan trọng vì giúp doanh nghiệp tận dụng lợi ích tấm chắn thuế và mở rộng đầu tư, nhưng cũng tiềm ẩn rủi ro thanh khoản nếu sử dụng quá mức.

2. Tại sao mối quan hệ giữa đòn bẩy tài chính và thành quả hoạt động có thể khác nhau giữa doanh nghiệp nội địa và doanh nghiệp mang định hướng quốc tế?
   Doanh nghiệp mang định hướng quốc tế có cơ hội tiếp cận nguồn lực, kiến thức và thị trường rộng lớn hơn, giúp giảm chi phí tài trợ và tăng hiệu quả sử dụng nợ, trong khi doanh nghiệp nội địa thường hạn chế về các yếu tố này.

3. Phương pháp GMM giúp gì trong việc phân tích mối quan hệ này?
   GMM kiểm soát hiện tượng nội sinh và không đồng nhất tiềm ẩn trong dữ liệu bảng, giúp ước lượng chính xác hơn mối quan hệ giữa đòn bẩy tài chính và thành quả hoạt động, đặc biệt khi có biến công cụ phù hợp.

4. Quy mô doanh nghiệp ảnh hưởng thế nào đến mối quan hệ đòn bẩy – hiệu quả?
   Doanh nghiệp lớn thường có nguồn lực và khả năng quản trị tốt hơn, giúp hấp thụ rủi ro và tận dụng cơ hội từ đòn bẩy tài chính hiệu quả hơn so với doanh nghiệp nhỏ, đặc biệt trong bối cảnh hội nhập quốc tế.

5. Làm thế nào doanh nghiệp có thể tận dụng kết quả nghiên cứu này để cải thiện hiệu quả hoạt động?
   Doanh nghiệp nên cân nhắc mức độ sử dụng nợ phù hợp với định hướng kinh doanh, tăng cường năng lực quản trị tài chính và mở rộng hoạt động xuất nhập khẩu để tận dụng lợi thế từ hội nhập kinh tế quốc tế.

Kết luận

• Đòn bẩy tài chính có mối tương quan âm và có ý nghĩa thống kê với thành quả hoạt động ở các doanh nghiệp Việt Nam trong giai đoạn 2008-2014.
• Hội nhập kinh tế quốc tế điều chỉnh tích cực mối quan hệ này, giúp doanh nghiệp mang định hướng quốc tế tận dụng đòn bẩy hiệu quả hơn.
• Quy mô doanh nghiệp là yếu tố quan trọng ảnh hưởng đến mức độ tác động của đòn bẩy tài chính lên hiệu quả hoạt động.
• Kết quả nghiên cứu được kiểm định vững chắc qua các phương pháp OLS, 2SLS và GMM, đồng thời qua các kiểm định tính vững của mô hình.
• Các nhà quản lý và chính sách nên tập trung phát triển năng lực tài chính và mở rộng hội nhập quốc tế để nâng cao hiệu quả hoạt động doanh nghiệp.

Các doanh nghiệp và nhà hoạch định chính sách cần áp dụng các giải pháp đề xuất nhằm tối ưu hóa cấu trúc vốn và tận dụng cơ hội từ hội nhập kinh tế quốc tế, đồng thời tiếp tục nghiên cứu mở rộng về chi phí sử dụng vốn và các yếu tố ảnh hưởng khác trong bối cảnh kinh tế mới.

Trích đoạn nội dung tài liệu

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ TP. HỒ CHÍ MINH NGUYỄN THANH PHÚC TÁC ĐỘNG CỦA ĐÒN BẨY TÀI CHÍNH LÊN THÀNH QUẢ HOẠT ĐỘNG: BẰNG CHỨNG THỰC NGHIỆM TỪ CÁC DOANH NGHIỆP VIỆT NAM MANG ĐỊNH HƯỚNG NỘI ĐỊA VÀ ĐỊNH HƯỚNG QUỐC TẾ LUẬN VĂN THẠC SĨ KINH TẾ TP. Hồ Chí Minh – Năm 2015. BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ TP.

HỒ CHÍ MINH NGUYỄN THANH PHÚC TÁC ĐỘNG CỦA ĐÒN BẨY TÀI CHÍNH LÊN THÀNH QUẢ HOẠT ĐỘNG: BẰNG CHỨNG THỰC NGHIỆM TỪ CÁC DOANH NGHIỆP VIỆT NAM MANG ĐỊNH HƯỚNG NỘI ĐỊA VÀ ĐỊNH HƯỚNG QUỐC TẾ Chuyên ngành: Tài Chính – Ngân Hàng Mã ngành: 60340201 LUẬN VĂN THẠC SĨ KINH TẾ NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC: TS. TRẦN THỊ HẢI LÝ TP. Hồ Chí Minh – Năm 2015 LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan luận văn “TÁC ĐỘNG CỦA ĐÒN BẨY TÀI CHÍNH LÊN THÀNH QUẢ HOẠT ĐỘNG: BẰNG CHỨNG THỰC NGHIỆM TỪ CÁC DOANH NGHIỆP VIỆT NAM MANG ĐỊNH HƯỚNG NỘI ĐỊA VÀ ĐỊNH HƯỚNG QUỐC TẾ” là công trình do chính tôi nghiên cứu dưới sự hướng dẫn của TS. TRẦN THỊ HẢI LÝ.

Các số liệu, kết quả nghiên cứu trong luận văn được thu thập từ thực tế, xử lý trung thực và khách quan. Tôi xin hoàn toàn chịu trách nhiệm về nội dung và tính trung thực của đề tài này.HCM, ngày 26 tháng 01 năm 2016 Nguyễn Thanh Phúc MỤC LỤC TRANG PHỤ BÌA LỜI CAM ĐOAN DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT DANH MỤC CÁC BẢNG PHẦN TÓM LƯỢC. GIỚI THIỆU TỔNG QUAN VỀ BÀI NGHIÊN CỨU .1 Lý do chọn đề tài .2 Mục tiêu nghiên cứu .3 Phạm vi nghiên cứu.4 Dữ liệu và phương pháp nghiên cứu .5 Đóng góp của bài nghiên cứu. CÁC NGHIÊN CỨU TRƯỚC ĐÂY .1 Lý thuyết nền tảng: Mối quan hệ giữa đòn bẩy tài chính và thành quả hoạt động.2 Nghiên cứu thực nghiệm mối quan hệ giữa đòn bẩy tài chính và thành quả hoạt động.3 Hội nhập kinh tế quốc tế và bằng chứng thực nghiệm.

PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU.2 Mô hình nghiên cứu .3 Giả thiết nghiên cứu .4 Phương pháp hồi quy. KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU .1 Thống kê mô tả .2 Kết quả thực nghiệm .1 Hồi quy sử dụng 3 phương pháp OLS (phương trình 1 và 2), 2SLS (phương trình 3, 4 và 5) và GMM (phương trình 6 và 7).2 Phân chia dữ liệu theo định hướng doanh nghiệp và quy mô tài sản .3 Kiểm định tính vững của mô hình nghiên cứu .1 Loại bỏ quan sát có ROA âm .2 Thay thế biến phụ thuộc. KẾT LUẬN VÀ HƯỚNG NGHIÊN CỨU MỞ RỘNG. 52 DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT Viết tắt Tên đầy đủ bằng tiếng Việt Tên đầy đủ bằng tiếng Anh HNX Sở giao dịch chứng khoán Hà Nội Ha Noi Stock Exchange HOSE Sở giao dịch chứng khoán TP.HCM Ho Chi Minh Stock Exchange Nguồn vốn đầu tư trực tiếp nước FDI Foreign Direct Investment ngoài NPV Giá trị hiện tại thuần Net Present Value ROA Lợi nhuận trên tổng tài sản Return on Assets ROS Lợi nhuận trên tổng doanh thu Return on Sales ROE Lợi nhuận trên tổng vốn chủ sở hữu Return on Equity INT Lãi suất cho vay Lending Interest Rate Gross Domestic Product GDP Tăng trưởng tổng sản phẩm nội địa Growth NDTS Tấm chắn thuế không sử dụng nợ Non-Debt Tax Shield AIL Đòn bẩy tài chính bình quân ngành Average Industry Leverage ASMAT Giá trị tài sản có sẵn đáp ứng nợ Assets Maturity EV Biến động thu nhập Earnings Volatility IV Biến công cụ Instrument Variable OLS Bình phương bé nhất Ordinary Least Squares 2SLS Bình phương bé nhất hai thời kỳ Two stage Least Squares GMM Mômen tổng quát hóa Generalised Method of Moments Hiệp Định Thương Mại Tự Do Việt EVFTA The EU-Viet Nam Free Trade Nam – Liên Minh Châu Âu Agreement DANH MỤC CÁC BẢNG Bảng 1: Mô tả các biến sử dụng, cách tính toán.

26 Bảng 2: Thống kê mô tả các biến sử dụng. 32 Bảng 3: Ma trận hệ số tương quan giữa các biến nghiên cứu. 34 Bảng 4: Kết quả hồi quy sử dụng OLS. 36 Bảng 5: Kết quả hồi quy sử dụng 2SLS.

37 Bảng 6: Kết quả hồi quy sử dụng GMM. 39 Bảng 7: Kết quả hồi quy sử dụng phương pháp 2SLS cho mẫu các doanh nghiệp mang định hướng quốc tế và mẫu các doanh nghiệp chỉ thuần túy nội địa. 41 Bảng 8: Kết quả hồi quy sử dụng phương pháp GMM cho mẫu các doanh nghiệp mang định hướng quốc tế và mẫu các doanh nghiệp chỉ thuần túy nội địa. 42 Bảng 9: Phương pháp 2SLS phân chia theo từng loại hình doanh nghiệp và quy mô tài sản.

44 Bảng 10: Kết quả hồi quy sử dụng phương pháp GMM phân chia theo từng loại hình doanh nghiệp và quy mô tài sản. 45 Bảng 11: Hồi quy OLS với mẫu ROA > 0. 46 Bảng 12: Hồi quy bằng phương pháp 2SLS với mẫu ROA > 0. 47 Bảng 13: Hồi quy bằng phương pháp GMM với mẫu ROA > 0.

48 Bảng 14: Hồi quy bằng phương pháp 2SLS với biến phụ thuộc ROS. 50 Bảng 15: Hồi quy bằng phương pháp GMM với biến phụ thuộc ROS. 51 1 PHẦN TÓM LƯỢC Bài nghiên cứu này kiểm tra ảnh hưởng của hội nhập kinh tế quốc tế lên mối quan hệ giữa đòn bẩy tài chính và thành quả hoạt động của mẫu 60 doanh nghiệp Việt Nam niêm yết trên hai sàn chứng khoán Hà Nội và Thành Phố Hồ Chí Minh trong giai đoạn từ năm 2008-2014. Sử dụng dữ liệu bảng kết hợp với biến công cụ để giải quyết hiện tượng nội sinh trong mối quan hệ đòn bẩy tài chính và thành quả hoạt động, bài nghiên cứu này tìm thấy ba kết quả quan trọng, bổ sung thêm bằng chứng thực nghiệm như sau: (1) Đòn bẩy tài chính tương quan âm và có ý nghĩa thống kê trong cả 3 phương pháp OLS (bình phương nhỏ nhất), 2SLS (bình phương nhỏ nhất hai giai đoạn) và GMM (mômen tổng quát hóa thời điểm) (2) Sự hội nhập quốc tế có tác động điều chỉnh dương lên mối quan hệ đòn bẩy tài chính và thành quả hoạt động trong phương pháp GMM.

(3) Yếu tố quy mô doanh nghiệp (lớn/nhỏ) có ảnh hưởng đến giá trị lợi ích nhận được từ các giao dịch quốc tế đối với loại hình doanh nghiệp mang định hướng quốc tế. Kết quả này củng cố thêm quan điểm dưới góc độ lợi ích của thương mại quốc tế: những doanh nghiệp mang định hướng quốc tế (có tham gia vào các hoạt động xuất nhập khẩu) sẽ có được nguồn lực, kiến thức, khả năng và cơ hội đầu tư tốt hơn những doanh nghiệp chỉ thuần túy nội địa cũng như khẳng định lại quan điểm dưới góc độ tài chính: các doanh nghiệp mang định hướng quốc tế tận dụng được lợi thế đánh giá cao về chất lượng hoạt động và sự linh hoạt tài chính. Từ khóa: đòn bẩy tài chính, thành quả hoạt động, sự hội nhập kinh tế quốc tế, Việt Nam. GIỚI THIỆU TỔNG QUAN VỀ BÀI NGHIÊN CỨU 1.1 Lý do chọn đề tài Sự kiện Việt Nam đã chính thức ký kết thành công Hiệp Định Thương Mại Tự Do giữa Việt Nam và Liên Minh Châu Âu EU (Hiệp định EVFTA) đã mở ra những triển vọng mới tốt đẹp.

Theo đó, ngay khi hiệp định chính thức có hiệu lực, EU sẽ xóa bỏ thuế nhập khẩu đối với khoảng 85.6% số dòng thuế, tương đương với 70.3% kim ngạch xuất khẩu của Việt Nam sang EU. Sau 7 năm, EU sẽ xóa bỏ thuế nhập khẩu đối với 99.2% số dòng thuế, tương đương với 99.7% kim ngạch xuất khẩu của Việt Nam (theo trang web www. Về xuất khẩu, cam kết mở cửa thị trường mạnh mẽ của EVFTA là một cú hích quan trọng để thúc đẩy quan hệ giữa Việt Nam – EU, mở cửa hơn nữa thị trường xuất khẩu đặc biệt là những mặt hàng cả hai bên có thế mạnh như dệt may, giày dép, nông thủy sản, đồ gỗ của Việt Nam và máy móc, thiết bị, ô tô, xe máy, đồ uống có cồn và một số nông sản của EU. Như vậy, thị trường hoạt động kinh doanh của các doanh nghiệp Việt Nam sẽ từng bước hội nhập sâu rộng hơn vào thị trường quốc tế.

Các cơ hội kinh doanh và các dự án đầu tư sinh lợi trên thị trường quốc tế đặc biệt có ý nghĩa đối với doanh nghiệp nào có sự thay đổi nhanh chóng để tận dụng bằng cách củng cố tiềm lực nội bộ. Tiềm lực nội bộ ở đây là tích lũy và hoàn thiện những nguồn lực về kỹ năng quản trị tài chính, quản trị nhân sự và quản trị sản xuất để sẵn sàng cho việc giao dịch thương mại quốc tế hiệu quả và thành công hơn. Một câu hỏi thực tiễn quan trọng được đặt ra đó là: “Liệu rằng việc tham gia vào các giao dịch kinh tế quốc tế (cụ thể là tham gia vào các hoạt động xuất nhập khẩu) có tác động như thế nào đến mối quan hệ giữa đòn bẩy tài chính và thành quả hoạt động của doanh nghiệp?” 3 1.2 Mục tiêu nghiên cứu Bài nghiên cứu này đánh giá tác động của việc tham gia hoạt động kinh doanh vào thị trường quốc tế ảnh hưởng như thế nào đến mối quan hệ giữa đòn bẩy tài chính và thành quả hoạt động. Ý tưởng chính là sự tích lũy kinh nghiệm, kỹ năng và các nguồn lực về thương mại quốc tế đã điều chỉnh hành vi đầu tư và tài trợ, qua đó tác động đến quan hệ giữa mức độ sử dụng nợ và hiệu quả hoạt động của mỗi doanh nghiệp.

Cụ thể, bài nghiên cứu kỳ vọng rằng một doanh nghiệp tham gia vào hoạt động xuất nhập khẩu quốc tế sẽ có ảnh hưởng lên mối quan hệ đòn bẩy tài chính - thành quả hoạt động trong tương quan so sánh với các doanh nghiệp chỉ hoạt động thuần túy nội địa. Doanh nghiệp mang định hướng quốc tế có thể được chia làm hai loại: doanh nghiệp định hướng quốc tế nội (inward internationalization orientation) và doanh nghiệp định hướng quốc tế ngoại (outward internationalization orientation). Trong các lý thuyết thương mại quốc tế (đặc biệt là của tác giả Zahra và các cộng sự, 2000 và Zhou và các cộng sự, 2007), hai loại hình doanh nghiệp định hướng quốc tế kể trên có tác động dương lên thành quả hoạt động theo hai cách khác biệt: (1) Doanh nghiệp định hướng quốc tế nội cải thiện thành quả hoạt động thông qua việc lĩnh hội kiến thức và khai thác kinh nghiệm quốc tế, nguồn lực và khả năng sản xuất sẵn có.