Tác động của cấu trúc sở hữu đến hiệu quả tài chính tại các ngân hàng thương mại Việt Nam

Bài viết phân tích tác động của cấu trúc sở hữu đến hiệu quả tài chính tại các ngân hàng thương mại Việt Nam, cung cấp cái nhìn sâu sắc và dữ liệu thực tiễn.

• Tác giả: Nguyễn Phi Yến
• Người hướng dẫn: TS. Lê Hà Diễm Chi
• Trường học: Trường Đại Học Ngân Hàng TP. Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Tài Chính – Ngân Hàng
• Đề tài: Tác Động Của Cấu Trúc Sở Hữu Đến Hiệu Quả Tài Chính Tại Các Ngân Hàng Thương Mại Việt Nam
• Loại tài liệu: khóa luận tốt nghiệp
• Năm xuất bản: 2024
• Địa điểm: TP. Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• 1. CHƯƠNG 1: GIỚI THIỆU ĐỀ TÀI NGHIÊN CỨU
• 1.1. Lý do chọn đề tài
• 1.2. Mục tiêu nghiên cứu
• 1.2.1. Mục tiêu tổng quát
• 1.2.2. Mục tiêu cụ thể
• 1.3. Câu hỏi nghiên cứu
• 1.4. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
• 1.4.1. Đối tượng nghiên cứu
• 1.4.2. Phạm vi nghiên cứu
• 1.5. Phương pháp nghiên cứu
• 1.5.1. Dữ liệu nghiên cứu
• 1.5.2. Phương pháp nghiên cứu
• 1.6. Quy trình nghiên cứu
• 1.7. Đóng góp của đề tài
• 1.8. Kết cấu khóa luận
• 2. CHƯƠNG 2: CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ CÁC NGHIÊN CỨU LIÊN QUAN
• 2.1. Cơ sở lý luận về cấu trúc sở hữu và hiệu quả tài chính của ngân hàng thương mại
• 2.1.1. Cấu trúc sở hữu
• 2.1.2. Lý thuyết quyền sở hữu (Property rights theory)
• 2.1.3. Lý thuyết đại diện (Agency Theory)
• 2.1.4. Các hình thức sở hữu của NHTM
• 2.1.5. Hiệu quả tài chính của ngân hàng thương mại
• 2.1.6. Các chỉ tiêu đo lường hiệu quả tài chính
• 2.2. Tác động của cấu trúc sở hữu đến hiệu quả tài chính của ngân hàng thương mại
• 2.2.1. Tổng quan các nghiên cứu đi trước
• 2.2.2. Khoảng trống nghiên cứu
• 3. CHƯƠNG 3: MÔ HÌNH VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 3.1. Quy trình thực hiện
• 3.2. Dữ liệu nghiên cứu
• 3.3. Mô hình và giả thuyết nghiên cứu
• 3.3.1. Mô hình nghiên cứu
• 3.3.2. Giải thích các biến
• 3.3.2.1. Biến phụ thuộc
• 3.3.2.2. Biến độc lập
• 3.3.3. Các giả thuyết nghiên cứu
• 3.4. Phương pháp nghiên cứu
• 3.4.1. Bình phương nhỏ nhất thông thường (OLS)
• 3.4.2. Mô hình tác động cố định (FEM)
• 3.4.3. Mô hình tác động ngẫu nhiên (REM)
• 3.4.4. Phương pháp bình phương tối thiểu tổng quát khả thi
• 3.4.5. Phương pháp ước lượng tổng quát khoảnh khắc
• 3.4.6. Các kiểm định trong mô hình
• 4. CHƯƠNG 4: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ THẢO LUẬN
• 4.1. Thống kê mô tả dữ liệu nghiên cứu
• 4.2. Chỉ tiêu đo lường hiệu quả tài chính của ngân hàng thương mại
• 4.2.1. Chỉ tiêu về cấu trúc sở hữu
• 4.2.2. Các chỉ tiêu khác
• 4.3. Ma trận tương quan giữa các biến
• 4.4. Kiểm tra đa cộng tuyến
• 4.5. Kết quả ước lượng và các kiểm định liên quan
• 4.5.1. Kết quả ước lượng mô hình OLS
• 4.5.2. Kết quả ước lượng mô hình FEM
• 4.5.3. Kết quả ước lượng mô hình REM
• 4.5.4. Kiểm định lựa chọn mô hình
• 4.5.5. Kiểm định F-test
• 4.5.6. Kiểm định Hausman
• 4.5.7. Kiểm định Breusch – Pagan
• 4.5.8. Kiểm định tự tương quan
• 4.5.9. Khắc phục khuyết tật của mô hình bằng phương pháp FGLS
• 4.5.10. Kiểm định nội sinh và ước lượng mô hình theo phương pháp SGMM
• 4.5.10.1. Kiểm định biến nội sinh
• 4.5.10.2. Phương pháp tổng quát khoảnh khắc (S-GMM)
• 4.6. Thảo luận kết quả nghiên cứu
• 4.6.1. Tác động của biến sở hữu Nhà nước
• 4.6.2. Tác động của biến sở hữu nước ngoài
• 4.6.3. Tác động của các biến kiểm soát
• 5. CHƯƠNG 5: KẾT LUẬN VÀ ĐỀ XUẤT
• 5.1. Các đề xuất trong nghiên cứu
• 5.1.1. Tăng cường tỷ lệ sở hữu nước ngoài
• 5.1.2. Giảm tỷ lệ sở hữu Nhà nước
• 5.1.3. Tăng cường về mặt pháp chế
• 5.2. Hạn chế của nghiên cứu và định hướng các nghiên cứu tiếp
• MỤC LỤC THAM KHẢO
• DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT
• DANH MỤC BẢNG
• DANH MỤC HÌNH

Tóm tắt

I. Tổng quan về tác động của cấu trúc sở hữu đến hiệu quả tài chính

Cấu trúc sở hữu tại các ngân hàng thương mại Việt Nam đã trở thành một yếu tố quan trọng ảnh hưởng đến hiệu quả tài chính. Nghiên cứu này sẽ phân tích mối quan hệ giữa các thành phần sở hữu, bao gồm sở hữu Nhà nước và sở hữu nước ngoài, và hiệu quả tài chính của các ngân hàng thương mại. Việc hiểu rõ tác động này sẽ giúp các nhà quản lý ngân hàng đưa ra các quyết định chiến lược phù hợp.

1.1. Cấu trúc sở hữu và vai trò của nó trong ngân hàng thương mại

Cấu trúc sở hữu của ngân hàng thương mại bao gồm nhiều thành phần khác nhau, từ sở hữu Nhà nước đến sở hữu tư nhân và nước ngoài. Mỗi loại hình sở hữu có những đặc điểm riêng, ảnh hưởng đến cách thức quản lý và hoạt động của ngân hàng.

1.2. Hiệu quả tài chính của ngân hàng thương mại tại Việt Nam

Hiệu quả tài chính của ngân hàng thương mại được đo lường qua các chỉ tiêu như tỷ suất sinh lời trên tổng tài sản (ROA) và biên lãi ròng (NIM). Những chỉ tiêu này phản ánh khả năng sinh lời và quản lý chi phí của ngân hàng.

II. Vấn đề và thách thức trong nghiên cứu cấu trúc sở hữu

Mặc dù có nhiều nghiên cứu về tác động của cấu trúc sở hữu đến hiệu quả tài chính, nhưng vẫn còn nhiều thách thức trong việc xác định mối quan hệ này. Các yếu tố như quy định pháp lý, môi trường kinh doanh và sự cạnh tranh cũng cần được xem xét.

2.1. Những thách thức trong việc thu thập dữ liệu

Việc thu thập dữ liệu chính xác từ các ngân hàng thương mại là một thách thức lớn. Nhiều ngân hàng không công khai thông tin tài chính đầy đủ, gây khó khăn cho việc phân tích.

2.2. Tác động của quy định pháp lý đến cấu trúc sở hữu

Quy định pháp lý tại Việt Nam có thể ảnh hưởng đến cấu trúc sở hữu của ngân hàng. Những thay đổi trong chính sách có thể tạo ra rủi ro và cơ hội cho các ngân hàng thương mại.

III. Phương pháp nghiên cứu tác động của cấu trúc sở hữu

Nghiên cứu này sử dụng phương pháp định lượng để phân tích tác động của cấu trúc sở hữu đến hiệu quả tài chính. Các mô hình hồi quy sẽ được áp dụng để đánh giá mối quan hệ giữa các biến.

3.1. Mô hình hồi quy OLS và các biến kiểm soát

Mô hình hồi quy bình phương nhỏ nhất (OLS) sẽ được sử dụng để phân tích dữ liệu. Các biến kiểm soát như tỷ lệ vốn chủ sở hữu và quy mô ngân hàng cũng sẽ được đưa vào mô hình.

3.2. Phân tích dữ liệu bảng và phương pháp FGLS

Phân tích dữ liệu bảng sẽ giúp xác định mối quan hệ giữa cấu trúc sở hữu và hiệu quả tài chính. Nếu mô hình có khiếm khuyết, phương pháp bình phương tối thiểu tổng quát khả thi (FGLS) sẽ được áp dụng.

IV. Kết quả nghiên cứu và ứng dụng thực tiễn

Kết quả nghiên cứu cho thấy có sự tác động rõ rệt của cấu trúc sở hữu đến hiệu quả tài chính tại các ngân hàng thương mại Việt Nam. Các ngân hàng có tỷ lệ sở hữu nước ngoài cao thường có hiệu quả tài chính tốt hơn.

4.1. Tác động của sở hữu Nhà nước đến hiệu quả tài chính

Sở hữu Nhà nước có thể tạo ra áp lực về hiệu quả tài chính, nhưng cũng có thể cung cấp sự ổn định trong quản lý ngân hàng. Nghiên cứu chỉ ra rằng tỷ lệ sở hữu Nhà nước có tác động tiêu cực đến ROA.

4.2. Tác động của sở hữu nước ngoài đến hiệu quả tài chính

Sở hữu nước ngoài thường mang lại những lợi ích về công nghệ và quản lý, giúp nâng cao hiệu quả tài chính. Kết quả cho thấy tỷ lệ sở hữu nước ngoài có tác động tích cực đến NIM.

V. Kết luận và định hướng tương lai cho nghiên cứu

Nghiên cứu đã chỉ ra rằng cấu trúc sở hữu có tác động đáng kể đến hiệu quả tài chính tại các ngân hàng thương mại Việt Nam. Các nhà quản lý cần xem xét lại cấu trúc sở hữu để tối ưu hóa hiệu quả tài chính.

5.1. Đề xuất cải cách cấu trúc sở hữu

Cần có những cải cách trong cấu trúc sở hữu để tăng cường hiệu quả tài chính. Việc tăng cường tỷ lệ sở hữu nước ngoài có thể là một giải pháp khả thi.

5.2. Hướng nghiên cứu tiếp theo

Nghiên cứu tiếp theo có thể mở rộng ra các yếu tố khác ảnh hưởng đến hiệu quả tài chính, như quản lý rủi ro và chiến lược kinh doanh của ngân hàng.

Nội dung chính

Bối cảnh và vấn đề nghiên cứu

Lý do chọn đề tài và bối cảnh thực tiễn

Ngân hàng thương mại (NHTM) giữ vai trò trung gian tài chính và được xem là "huyết mạch" của nền kinh tế thông qua các hoạt động giao dịch tiền tệ và cung ứng vốn. Trải qua hơn hai thập kỷ đổi mới kinh tế, hệ thống ngân hàng Việt Nam đã có những chuyển biến rõ rệt về quy mô, chất lượng và cơ cấu sở hữu—từ mô hình ban đầu phục vụ các chỉ tiêu kế hoạch của Chính phủ chuyển dần sang hệ thống đa dạng hóa thành phần sở hữu nhằm nâng cao năng lực cạnh tranh và hiệu quả hoạt động.

Trong bối cảnh nền kinh tế nỗ lực phục hồi sau các tác động tiêu cực của đại dịch COVID-19, các ngân hàng thương mại đứng trước yêu cầu cấp thiết phải tìm kiếm các chiến lược nhằm củng cố năng lực tài chính và ổn định hoạt động kinh doanh. Việc tái cấu trúc và đa dạng hóa cơ cấu sở hữu được đánh giá là một hướng đi quan trọng do cấu trúc sở hữu có mối liên hệ mật thiết đến hiệu quả tài chính (HQTC). Tuy nhiên, các nghiên cứu thực nghiệm trên thế giới (như Ogega, 2014; Migliardo & Forgione, 2018) cho thấy tác động của sở hữu Nhà nước và sở hữu nước ngoài có sự khác biệt lớn giữa các quốc gia phát triển và các quốc gia đang phát triển. Tại Việt Nam, các nghiên cứu trước đây về tác động của cấu trúc sở hữu đến hiệu quả tài chính ngân hàng còn một số khoảng trống về mặt thời gian (chủ yếu sử dụng dữ liệu trước năm 2019, chưa bao quát giai đoạn biến động sau đại dịch) và quy mô mẫu (thường khảo sát dưới 25 ngân hàng). Do đó, đề tài "Tác động của cấu trúc sở hữu đến hiệu quả tài chính tại các Ngân hàng Thương mại Việt Nam" được thực hiện nhằm cung cấp thêm bằng chứng thực nghiệm cập nhật cho giai đoạn 2011 – 2023.

Mục tiêu nghiên cứu

1. Mục tiêu tổng quát: Xác định mức độ tác động của cơ cấu sở hữu (sở hữu Nhà nước và sở hữu nước ngoài) đến hiệu quả tài chính tại các ngân hàng thương mại Việt Nam, từ đó đề xuất các giải pháp và khuyến nghị nhằm nâng cao hiệu quả tài chính cho hệ thống NHTM.
2. Mục tiêu cụ thể:
   • Xác định tác động của cấu trúc sở hữu đến hiệu quả tài chính tại các ngân hàng thương mại Việt Nam.
   • Đo lường mức độ và chiều hướng tác động của cấu trúc sở hữu đến hiệu quả tài chính tại các NHTM Việt Nam.
   • Đề xuất một số giải pháp, khuyến nghị giúp nâng cao hiệu quả tài chính tại các NHTM Việt Nam.

Câu hỏi nghiên cứu

1. Cấu trúc sở hữu có tác động như thế nào đến hiệu quả tài chính tại các NHTM Việt Nam?
2. Mức độ tác động của cấu trúc sở hữu đến hiệu quả tài chính tại các NHTM Việt Nam ra sao?
3. Những giải pháp nào cần được đề xuất để nâng cao hiệu quả tài chính tại các NHTM Việt Nam?

Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

• Đối tượng nghiên cứu: Tác động của cấu trúc sở hữu đến hiệu quả tài chính tại các Ngân hàng Thương mại Việt Nam.
• Phạm vi không gian: Mẫu nghiên cứu gồm 27 ngân hàng thương mại cổ phần tại Việt Nam còn hoạt động đến thời điểm nghiên cứu và có công bố báo cáo tài chính đã được kiểm toán.
• Phạm vi thời gian: Giai đoạn 12 năm, từ năm 2011 đến năm 2023 (tổng số 351 quan sát dạng dữ liệu bảng cân bằng).

---

Cơ sở lý thuyết và phương pháp

Khung lý thuyết và khái niệm nền tảng

Nghiên cứu được xây dựng dựa trên các lý thuyết quản trị và tài chính doanh nghiệp:

• Lý thuyết quyền sở hữu (Property rights theory): Được phát triển bởi Segal & Whinston (2013), Fama và cộng sự (1983), lý thuyết này khẳng định vai trò của quyền sở hữu trong việc tạo động cơ hành vi và phân bổ hiệu quả các nguồn lực trong tổ chức, làm cơ sở đánh giá hiệu quả kinh doanh của ngân hàng.
• Lý thuyết đại diện (Agency theory): Khởi xướng bởi Means và cộng sự (1932), Fama & Miller (1972) và hoàn thiện bởi Jensen & Meckling (1976). Lý thuyết giải thích xung đột lợi ích giữa chủ sở hữu (cổ đông) và người đại diện (ban điều hành) do bất đối xứng thông tin. Cấu trúc sở hữu chi phối trực tiếp đến chi phí đại diện: sở hữu nước ngoài cao có xu hướng giảm chi phí đại diện nhờ năng lực giám sát (Xu và cộng sự, 2005), trong khi tỷ lệ sở hữu Nhà nước cao dễ làm tăng chi phí đại diện do thiếu cơ chế giám sát thị trường chặt chẽ (Mak và cộng sự, 2001).
• Phân loại hình thức sở hữu: Khóa luận căn cứ theo quy định pháp lý (Khoản 2 Điều 6 Luật Các tổ chức tín dụng) và thực tiễn để phân định các hình thức sở hữu NHTM: Ngân hàng thương mại thuộc sở hữu Nhà nước (100% vốn ngân sách), NHTM tư nhân, NHTM cổ phần và NHTM liên doanh. Trong phạm vi mô hình định lượng, tác giả tập trung vào hai thành phần chính: tỷ lệ sở hữu Nhà nước (STATE) và tỷ lệ sở hữu nước ngoài (FOR).
• Chỉ tiêu đo lường hiệu quả tài chính:
  • Tỷ suất sinh lời trên tổng tài sản (ROA): Đo lường năng lực tạo lợi nhuận từ việc sử dụng tài sản ($\text{ROA} = \frac{\text{Lợi nhuận sau thuế}}{\text{Tổng tài sản}}$).
  • Biên lãi ròng (NIM): Đo lường hiệu quả quản lý tài sản sinh lãi và chênh lệch lãi suất ($\text{NIM} = \frac{\text{Thu nhập lãi thuần}}{\text{Tài sản sinh lãi}}$).

Mô hình kinh tế lượng và giả thuyết nghiên cứu

Tác giả thiết lập hai phương trình hồi quy dữ liệu bảng:

$$\text{ROA}{it} = \beta_0 + \beta_1 \text{STATE}{it} + \beta_2 \text{FOR}{it} + \beta_3 \text{CAP}{it} + \beta_4 \text{SIZE}{it} + \beta_5 \text{CIR}{it} + \beta_6 \text{GDP}_t + \beta_7 \text{INF}t + \varepsilon{it}$$

$$\text{NIM}{it} = \beta_0 + \beta_1 \text{STATE}{it} + \beta_2 \text{FOR}{it} + \beta_3 \text{CAP}{it} + \beta_4 \text{SIZE}{it} + \beta_5 \text{CIR}{it} + \beta_6 \text{GDP}_t + \beta_7 \text{INF}t + \varepsilon{it}$$

Biến số	Ký hiệu	Vai trò	Cách đo lường / Công thức	Kỳ vọng dấu
Tỷ suất sinh lời trên tổng tài sản	$\text{ROA}$	Biến phụ thuộc (Mô hình 1)	Lợi nhuận sau thuế / Tổng tài sản	N/A
Biên lãi ròng	$\text{NIM}$	Biến phụ thuộc (Mô hình 2)	Thu nhập lãi thuần / Tài sản sinh lãi	N/A
Tỷ lệ sở hữu Nhà nước	$\text{STATE}$	Biến độc lập	Vốn sở hữu Nhà nước / Vốn chủ sở hữu	Âm (-)
Tỷ lệ sở hữu nước ngoài	$\text{FOR}$	Biến độc lập	Vốn sở hữu nước ngoài / Vốn chủ sở hữu	Dương (+)
Tỷ lệ vốn CSH trên tổng tài sản	$\text{CAP}$	Biến kiểm soát	Vốn chủ sở hữu / Tổng tài sản	Âm (-)
Quy mô ngân hàng	$\text{SIZE}$	Biến kiểm soát	$\text{Ln}(\text{Tổng tài sản})$	Âm (-)
Tỷ lệ chi phí trên thu nhập	$\text{CIR}$	Biến kiểm soát	Chi phí hoạt động / Thu nhập hoạt động	Âm (-)
Tăng trưởng kinh tế	$\text{GDP}$	Biến kiểm soát vĩ mô	Tốc độ tăng trưởng GDP hàng năm (%)	Dương (+)
Tỷ lệ lạm phát	$\text{INF}$	Biến kiểm soát vĩ mô	Tỷ lệ lạm phát hàng năm (%)	Âm (-)

Các giả thuyết đặt ra:

• Giả thuyết H1: Sở hữu Nhà nước (STATE) có tác động ngược chiều đến hiệu quả tài chính của các NHTM Việt Nam.
• Giả thuyết H2: Sở hữu nước ngoài (FOR) có tác động cùng chiều đến hiệu quả tài chính của các NHTM Việt Nam.

Phương pháp nghiên cứu và quy trình thực hiện

Quy trình nghiên cứu gồm 6 bước: Xác định mục tiêu $\rightarrow$ Tổng quan nghiên cứu $\rightarrow$ Thu thập dữ liệu $\rightarrow$ Xây dựng mô hình $\rightarrow$ Xử lý, phân tích số liệu $\rightarrow$ Kết luận và đề xuất.

Các phương pháp và kiểm định kinh tế lượng thực hiện trên phần mềm Stata 15:

• Thống kê mô tả và phân tích tương quan: Đánh giá phân phối dữ liệu và kiểm tra hiện tượng đa cộng tuyến thông qua ma trận tương quan và hệ số phóng đại phương sai (VIF).
• Hồi quy dữ liệu bảng: Thực hiện ước lượng qua mô hình hồi quy bình phương nhỏ nhất thông thường (OLS), mô hình tác động cố định (FEM) và mô hình tác động ngẫu nhiên (REM).
• Kiểm định lựa chọn mô hình:
  • Kiểm định F-test: So sánh OLS và FEM ($p \le 0.05 \rightarrow$ chọn FEM).
  • Kiểm định Breusch – Pagan: So sánh OLS và REM ($p \le 0.05 \rightarrow$ chọn REM).
  • Kiểm định Hausman: So sánh FEM và REM ($p \le 0.05 \rightarrow$ chọn FEM; $p > 0.05 \rightarrow$ chọn REM).
• Kiểm định khuyết tật và phương pháp xử lý:
  • Kiểm định tự tương quan (Wooldridge test) và kiểm định phương sai sai số thay đổi. Khắc phục khuyết tật bằng phương pháp bình phương tối thiểu tổng quát khả thi (FGLS).
  • Kiểm định biến nội sinh (Endogeneity test) và khắc phục bằng phương pháp hồi quy momen tổng quát hệ thống (S-GMM - Lars Peter Hansen, 1982).

Nguồn dữ liệu

• Dữ liệu vi mô cấp ngân hàng: Thu thập từ báo cáo tài chính hợp nhất đã kiểm toán và báo cáo thường niên của 27 NHTM Việt Nam giai đoạn 2011 – 2023 qua các cổng dữ liệu Vietstock, Finpro, CafeF và website chính thức của các ngân hàng.
• Dữ liệu vĩ mô: Thu thập từ Tổng cục Thống kê Việt Nam (GSO), Ngân hàng Thế giới (World Bank) và Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF).

---

Nội dung chính theo từng chương

Chương 1: Giới thiệu đề tài nghiên cứu

Chương 1 thiết lập nền tảng tổng quan cho toàn bộ khóa luận. Tác giả trình bày lý do chọn đề tài dựa trên tính cấp thiết của việc tái cơ cấu hệ thống ngân hàng Việt Nam sau đại dịch; xác định 3 mục tiêu cụ thể, 3 câu hỏi nghiên cứu, đối tượng nghiên cứu (tác động của cấu trúc sở hữu đến hiệu quả tài chính) và phạm vi nghiên cứu (27 NHTM trong 12 năm từ 2011 đến 2023). Chương này cũng phác thảo quy trình nghiên cứu 6 bước, nêu rõ các đóng góp kỳ vọng về mặt lý luận, thực tiễn và giới thiệu kết cấu 5 chương của khóa luận.

Chương 2: Cơ sở lý luận và các nghiên cứu liên quan

Chương 2 phân tích hệ thống khái niệm về cấu trúc sở hữu, các hình thức sở hữu NHTM và hiệu quả tài chính (ROA, NIM). Tác giả vận dụng Lý thuyết quyền sở hữu và Lý thuyết đại diện để luận giải cơ chế chi phối của thành phần sở hữu đến chi phí đại diện và năng lực sinh lời của ngân hàng.

Chương này thực hiện tổng quan 12 công trình nghiên cứu tiêu biểu trong và ngoài nước (Kirimi và cộng sự, 2022; Kallel và cộng sự, 2024; Boachie, 2023; Harishawi và cộng sự, 2023; Perera, 2021; Robin và cộng sự, 2018; Yahaya, 2018; Abdul và cộng sự, 2015; Ogega, 2014; Dawood, 2014; Lâm Chí Dũng và cộng sự, 2020; Nguyễn Hữu Huân và cộng sự, 2021). Từ việc tổng hợp này, tác giả chỉ ra khoảng trống nghiên cứu tại Việt Nam: các nghiên cứu trước đây chủ yếu sử dụng chuỗi dữ liệu trước năm 2019 và cỡ mẫu tương đối nhỏ (dưới 25 ngân hàng), tạo cơ sở để tác giả thực hiện nghiên cứu cập nhật giai đoạn 2011 – 2023 với 27 NHTM.

Chương 3: Mô hình và phương pháp nghiên cứu

Chương 3 trình bày chi tiết quy trình thực nghiệm, mô hình kinh tế lượng đề xuất cho hai biến phụ thuộc ROA và NIM, định nghĩa toán học và ý nghĩa kinh tế của 7 biến độc lập/kiểm soát (STATE, FOR, CAP, SIZE, CIR, GDP, INF) cùng 2 giả thuyết nghiên cứu H1 và H2. Tác giả trình bày cơ sở toán học và tiêu chuẩn thống kê của các mô hình ước lượng dữ liệu bảng (OLS, FEM, REM), các kiểm định lựa chọn mô hình (F-test, Hausman, Breusch-Pagan), các kỹ thuật kiểm tra khuyết tật (VIF, Wooldridge) và hai phương pháp khắc phục khuyết tật nâng cao là FGLS và S-GMM.

Chương 4: Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Chương 4 công bố toàn bộ kết quả phân tích định lượng từ mẫu 351 quan sát:

• Thống kê mô tả:
  • Tỷ suất sinh lời trên tổng tài sản ($\text{ROA}$): Giá trị trung bình đạt $0.0087$ (tương ứng $0.87%$), giá trị nhỏ nhất là $-0.0551$ (ghi nhận tại Ngân hàng TMCP Tiên Phong - TPB năm 2011) và giá trị lớn nhất là $0.0324$ (tại Ngân hàng TMCP Kỹ thương Việt Nam - TCB năm 2021).
  • Biên lãi ròng ($\text{NIM}$): Giá trị nhỏ nhất là $-0.0078$ (tại TPB năm 2011), giá trị lớn nhất thuộc về Ngân hàng TMCP Việt Nam Thịnh Vượng (VPB).
  • Sở hữu Nhà nước ($\text{STATE}$): Tỷ lệ trung bình đạt $0.0830$ ($8.30%$), độ lệch chuẩn $0.2207$ ($22.07%$), nhỏ nhất là $0$ và lớn nhất đạt $0.9576$ ($95.76%$ tại Ngân hàng TMCP Đầu tư và Phát triển Việt Nam - BID năm 2014).
  • Sở hữu nước ngoài ($\text{FOR}$): Tỷ lệ trung bình đạt $0.0797$ ($7.97%$), độ lệch chuẩn $0.1130$ ($11.30%$), nhỏ nhất là $0$. Độ lệch chuẩn của FOR thấp hơn nhiều so với STATE ($11.30%$ so với $22.07%$) do sở hữu Nhà nước tập trung lớn tại các ngân hàng quốc doanh lớn.
  • Các biến kiểm soát: Biến $\text{CIR}$ có độ lệch chuẩn cao nhất ($0.1560$), tiếp theo là $\text{CAP}$ ($0.0375$), và $\text{SIZE}$ có độ lệch chuẩn thấp nhất.
• Kết quả kiểm định và ước lượng: Các kiểm định lựa chọn mô hình và kiểm tra khuyết tật (phương sai thay đổi, tự tương quan, nội sinh) được tiến hành tuần tự, sau đó xử lý bằng mô hình FGLS và S-GMM nhằm đảm bảo tính vững của hệ số hồi quy. Kết quả thảo luận khẳng định mối quan hệ giữa các thành phần sở hữu và HQTC.

Chương 5: Kết luận và đề xuất

Chương 5 đúc kết các phát hiện thực nghiệm, chỉ ra các hạn chế còn tồn tại của khóa luận và đưa ra hệ thống khuyến nghị thực tiễn gồm 3 nhóm giải pháp trọng tâm: tăng cường tỷ lệ sở hữu nước ngoài, giảm tỷ lệ sở hữu Nhà nước và tăng cường công tác pháp chế, quản trị rủi ro nhằm nâng cao hiệu quả tài chính cho các NHTM Việt Nam.

---

Kết quả và đóng góp

Kết quả nghiên cứu chính

Kết quả hồi quy thực nghiệm cho thấy có 5 yếu tố độc lập tác động có ý nghĩa thống kê đến hiệu quả tài chính tại các ngân hàng thương mại Việt Nam:

Biến số	Tác động đến ROA	Tác động đến NIM	Kết luận giả thuyết / Thực tế
Sở hữu Nhà nước ($\text{STATE}$)	Ngược chiều (-)	Ngược chiều (-)	Chấp nhận giả thuyết H1. Tỷ lệ sở hữu Nhà nước cao làm giảm HQTC do chi phí đại diện lớn và gánh vác các mục tiêu phi lợi nhuận.
Sở hữu nước ngoài ($\text{FOR}$)	Cùng chiều (+)	Cùng chiều (+)	Chấp nhận giả thuyết H2. Sự tham gia của khối ngoại giúp cải thiện năng lực quản trị, chuyển giao công nghệ và nâng cao khả năng sinh lời.
Tỷ lệ chi phí / thu nhập ($\text{CIR}$)	Ngược chiều (-)	Ngược chiều (-)	Chi phí hoạt động tăng cao làm suy giảm trực tiếp tỷ suất sinh lời và biên lãi ròng.
Tăng trưởng kinh tế ($\text{GDP}$)	Cùng chiều (+)	Cùng chiều (+)	Môi trường kinh tế tăng trưởng thuận lợi thúc đẩy hoạt động tín dụng và mở rộng biên lãi thuần.
Tỷ lệ lạm phát ($\text{INF}$)	Ngược chiều (-)	Không có ý nghĩa	Lạm phát cao làm gia tăng chi phí vốn và rủi ro tín dụng, tác động tiêu cực đến ROA nhưng chưa thể hiện rõ lên NIM.

Giải pháp và kiến nghị của tác giả

1. Tăng cường tỷ lệ sở hữu nước ngoài: Đẩy mạnh thu hút vốn đầu tư từ các cổ đông chiến lược nước ngoài; nâng tỷ lệ sở hữu của khối ngoại để tiếp thu công nghệ ngân hàng hiện đại, nâng cao chuẩn mực quản trị rủi ro và tăng cường tính minh bạch tài chính.
2. Giảm tỷ lệ sở hữu Nhà nước: Đẩy nhanh tiến trình cổ phần hóa và thoái vốn Nhà nước tại các ngân hàng thương mại có vốn Nhà nước nắm giữ chi phối, giúp phân tán rủi ro, giảm thiểu xung đột lợi ích đại diện và nâng cao tính tự chủ kinh doanh theo cơ chế thị trường.
3. Tăng cường về mặt pháp chế: Hoàn thiện khuôn khổ pháp lý về tỷ lệ sở hữu, nâng cao hiệu lực giám sát của Ngân hàng Nhà nước Việt Nam, siết chặt các quy định về an toàn vốn và quản trị điều hành nhằm ngăn ngừa sở hữu chéo và lạm dụng quyền lực quản lý.

Đóng góp của đề tài

• Về mặt lý luận: Khái quát hóa và kiểm chứng mối quan hệ giữa cấu trúc sở hữu và hiệu quả tài chính trong bối cảnh thị trường tài chính đang phát triển; cung cấp tài liệu tham khảo có hệ thống về lý thuyết quyền sở hữu và lý thuyết đại diện ứng dụng trong ngành ngân hàng.
• Về mặt thực tiễn: Cung cấp bằng chứng thực nghiệm cập nhật với chuỗi dữ liệu kéo dài đến năm 2023 bao quát 27 NHTM Việt Nam, khắc phục các hạn chế về cỡ mẫu và mốc thời gian của các nghiên cứu trước đó; vận dụng các mô hình kinh tế lượng xử lý khuyết tật (FGLS, S-GMM) giúp cung cấp cơ sở tin cậy cho các nhà hoạch định chính sách và ban điều hành ngân hàng trong việc xây dựng cơ cấu cổ đông tối ưu.

---

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

Hạn chế của nghiên cứu

• Do những hạn chế về mặt dữ liệu công bố và thời gian thu thập, nghiên cứu chỉ tập trung phân tích hai thành phần cấu trúc sở hữu chính là sở hữu Nhà nước và sở hữu nước ngoài, chưa bóc tách và phân tích sâu các hình thức sở hữu khác như sở hữu tư nhân, sở hữu tổ chức, sở hữu của ban điều hành/nội bộ hoặc mức độ tập trung sở hữu.
• Mẫu nghiên cứu mới dừng lại ở 27 ngân hàng thương mại cổ phần có dữ liệu kiểm toán đầy đủ, chưa bao phủ toàn bộ các định chế tài chính khác trong hệ thống.

Hướng nghiên cứu tiếp theo

• Mở rộng phân tích thêm các thành phần sở hữu đa dạng khác (sở hữu tập trung, sở hữu ban quản trị, sở hữu tổ chức trong nước) để đánh giá toàn diện bức tranh cấu trúc cổ đông.
• Kéo dài chuỗi thời gian quan sát và bổ sung thêm các biến kiểm soát nội tại (như tỷ lệ nợ xấu, tỷ lệ an toàn vốn CAR) cũng như các biến vĩ mô khác nhằm tăng cường độ chuẩn xác của mô hình.

---

Giá trị tham khảo

• Đối tượng sử dụng: Khóa luận là tài liệu tham khảo hữu ích cho sinh viên, học viên cao học, nghiên cứu sinh chuyên ngành Tài chính – Ngân hàng, Kinh tế học ứng dụng và Quản trị kinh doanh.
• Nội dung giá trị tham khảo:
  • Phương pháp nghiên cứu: Quy trình xử lý dữ liệu bảng (Panel data) trên phần mềm Stata, từ các mô hình tĩnh (OLS, FEM, REM) đến các kiểm định lựa chọn mô hình (F-test, Hausman, Breusch-Pagan) và phương pháp khắc phục khuyết tật bằng FGLS, S-GMM.
  • Tổng quan y văn: Bảng tổng hợp chi tiết các nghiên cứu trong nước và quốc tế về cấu trúc sở hữu và hiệu quả hoạt động ngân hàng.
  • Ứng dụng thực tiễn: Các gợi ý chính sách về lộ trình thoái vốn Nhà nước và nới trần sở hữu khối ngoại tại các NHTM Việt Nam.

---

Câu hỏi thường gặp

1. Tại sao khóa luận lựa chọn hai chỉ tiêu ROA và NIM để đo lường hiệu quả tài chính của ngân hàng thương mại?

Khóa luận lựa chọn tỷ suất sinh lời trên tổng tài sản ($\text{ROA}$) và biên lãi ròng ($\text{NIM}$) vì đây là hai thước đo tiêu chuẩn phản ánh toàn diện hai khía cạnh tài chính trọng yếu của ngân hàng: $\text{ROA}$ đo lường năng lực tạo ra lợi nhuận sau thuế từ toàn bộ tài sản được sử dụng, trong khi $\text{NIM}$ phản ánh hiệu quả cốt lõi của hoạt động trung gian tín dụng thông qua chênh lệch giữa thu nhập lãi thuần và tài sản sinh lãi.

2. Dữ liệu thực nghiệm của 27 NHTM giai đoạn 2011 – 2023 cho thấy đặc điểm gì về tỷ lệ sở hữu Nhà nước và nước ngoài?

Giá trị trung bình của tỷ lệ sở hữu Nhà nước ($\text{STATE}$) là $8.30%$ với độ lệch chuẩn $22.07%$ (giá trị cao nhất đạt $95.76%$ tại BID năm 2014), trong khi tỷ lệ sở hữu nước ngoài ($\text{FOR}$) có giá trị trung bình là $7.97%$ với độ lệch chuẩn $11.30%$. Độ lệch chuẩn của sở hữu Nhà nước cao gấp gần hai lần sở hữu nước ngoài phản ánh sự phân hóa mạnh khi vốn Nhà nước tập trung tỷ trọng rất lớn tại một số ít ngân hàng thương mại cổ phần gốc quốc doanh.

3. Tác động của sở hữu Nhà nước và sở hữu nước ngoài đến hiệu quả tài chính trong khóa luận được kết luận như thế nào?

Kết quả ước lượng khẳng định sở hữu Nhà nước ($\text{STATE}$) có tác động ngược chiều (tiêu cực) đến cả $\text{ROA}$ và $\text{NIM}$, phù hợp với Lý thuyết đại diện khi tỷ lệ sở hữu Nhà nước cao dễ dẫn đến giám sát kém hiệu quả và chi phí đại diện gia tăng. Ngược lại, sở hữu nước ngoài ($\text{FOR}$) có tác động cùng chiều (tích cực) đến cả hai chỉ tiêu, chứng minh vai trò hỗ trợ nâng cao hiệu quả quản trị và năng lực tài chính của cổ đông ngoại.

4. Khóa luận đã sử dụng các phương pháp kinh tế lượng nào để kiểm tra và xử lý hiện tượng nội sinh cùng các khuyết tật mô hình?

Tác giả đã thực hiện các kiểm định lựa chọn mô hình (F-test, Hausman, Breusch-Pagan), kiểm định đa cộng tuyến (VIF) và kiểm định tự tương quan (Wooldridge test). Để xử lý hiện tượng phương sai thay đổi và tự tương quan, mô hình FGLS được áp dụng. Đồng thời, phương pháp hồi quy momen tổng quát hệ thống (S-GMM) được sử dụng để kiểm soát và khắc phục triệt để hiện tượng biến nội sinh tiềm ẩn trong dữ liệu bảng.

---

Kết luận

Khóa luận tốt nghiệp của tác giả Nguyễn Phi Yến đã thực hiện đánh giá thực nghiệm tác động của cấu trúc sở hữu đến hiệu quả tài chính tại 27 ngân hàng thương mại Việt Nam giai đoạn 2011 – 2023 thông qua hệ thống phương pháp hồi quy dữ liệu bảng và kiểm định kinh tế lượng chặt chẽ. Kết quả nghiên cứu chứng minh sở hữu nước ngoài đóng vai trò thúc đẩy tích cực, trong khi sở hữu Nhà nước và tỷ lệ chi phí trên thu nhập có tác động tiêu cực đến các chỉ tiêu $\text{ROA}$ và $\text{NIM}$. Trên cơ sở các bằng chứng định lượng thu được, tác giả đã đề xuất hệ thống giải pháp khả thi nhằm cơ cấu lại tỷ lệ sở hữu và hoàn thiện khung pháp chế, tạo nguồn tài liệu tham khảo học thuật và thực tiễn có giá trị cho ngành Tài chính – Ngân hàng.

Trích đoạn nội dung tài liệu

chương 1 sẽ là nền tảng để tác giả triển khai nội dung ở chương 2. 8 CHƯƠNG 2: CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ CÁC NGHIÊN CỨU LIÊN QUAN Trong chương 2, tác giả sẽ triển khai cơ sở khái niệm, lý luận liên quan đến hiệu quả tài chính và cấu trúc sở hữu, đưa ra các cơ sở đo lường mức độ ảnh hưởng của cấu trúc sở hữu đến hiệu quả tài chính của các ngân hàng thương mại. Bên cạnh đó, tác giả cũng sẽ khảo lược các đề tài nghiên cứu đi trước để nắm rõ hơn về các bằng chứng thực tiễn có liên quan đến vấn đề nghiên cứu. Cơ sở lý luận về cấu trúc sở hữu và hiệu quả tài chính của ngân hàng thương mại 2.

Cấu trúc sở hữu 2. Khái niệm Cấu trúc sở hữu hay cấu trúc cổ đông (Ownership structure) được hiểu là cơ cấu vốn góp trong một doanh nghiệp, là sự phân bổ vốn chủ sở hữu theo tỷ lệ nắm giữ bởi các chủ sở hữu. Cấu trúc quyền sở hữu đề cập đến tỷ lệ sở hữu của các bên khác nhau trong vốn chủ sở hữu. Theo Zheka (2005) nghiên cứu về CTSH cho rằng cơ cấu sở hữu được xác định thông qua việc phân chia tỷ lệ sở hữu, quyền biểu quyết, vốn góp và đặc tính của các thành viên cổ đông.

Manna và cộng sự (2016) nhận định rằng cơ cấu sở hữu là sự phân loại vốn chủ sở hữu theo tỷ lệ nắm giữ cổ phần của các thành viên cổ đông có liên quan. Mỗi doanh nghiệp khi thành lập đều có vốn điều lệ ban đầu, sau đó tùy vào những kế hoạch, chiến lược riêng mà doanh nghiệp sẽ thực hiện huy động để mở rộng phạm vi và phát triển, việc huy động sẽ thu hút nhiều chủ sở hữu tham gia. Từ đó, vốn cổ phần sẽ được phân chia cho các cổ đông khác nhau, hình thành tỷ lệ phần trăm cổ phần trong tổng số cổ phần của doanh nghiệp. 9 Bên cạnh những khái niệm về cấu trúc sở hữu đã đề cập ở trên, ta có thể tìm hiểu nền tảng lý luận của CTSH thông qua một số lý thuyết nền có mối liên hệ đến vấn đề nghiên cứu như lý thuyết đại diện (Agency Theory), lý thuyết quyền sở hữu (Property rights theory).

Lý thuyết quyền sở hữu (Property rights theory) Theo Segal và Whinston (2013) cho rằng một quốc gia có hiệu quả kinh tế cao và phân chia nguồn lực cân đối rất cần đến quyền sở hữu. Mọi doanh nghiệp đều phải đương đầu với hai khía cạnh cơ bản. Đầu tiên là việc tạo ra các động cơ khuyến khích hành vi hiệu quả giữa các thành viên. Thứ hai là sự phân bổ hiệu quả giữa các thành viên các nguồn lực sẵn có và do tổ chức tạo ra.

Các khía cạnh này có liên quan chặt chẽ với nhau, bởi vì quy tắc phân bổ nguồn lực có ảnh hưởng đến động cơ cá nhân. Vì vậy, hầu hết các doanh nghiệp đều phân chia rạch ròi giữa quyền sở hữu và quyền đại diện với mục đích phát huy tối đa những thế mạnh và chuyên môn của họ (Fama và cộng sự, 1983). Tuy nhiên, sự phân chia cụ thể giữa quyền sở hữu và quyền đại diện đã vô tình gây ra vấn đề về “mối quan hệ đại diện”. Tóm lại, lý thuyết về quyền sở hữu đề cao vai trò của quyền sở hữu như một yếu tố trong việc đánh giá hiệu quả kinh doanh, hiệu quả tài chính của một ngân hàng.

Từ những nghiên cứu cúa các nhà khoa học trên đã góp phần làm rõ hơn về lý thuyết quyền sở hữu và những vấn đề mà doanh nghiệp đang đối mặt. Từ đó, góp phần bổ trợ về việc hình thành và phát triển lý thuyết đại diện. Lý thuyết đại diện (Agency Theory) Những ý tưởng ban đầu về đại diện được hình thành trong nghiên cứu về thuyết quản lý doanh nghiệp của Means và cộng sự (1932). Nghiên cứu về lý thuyết đại diện được chính thức xuất bản năm 1972 bởi hai tác giả là Fama, Miller.

Sau đó, các vấn đề về lý thuyết đại diện tiếp tục được kế thừa và cụ thể hóa thông qua công trình khoa học của Jensen & Meckling (1976) 10 Theo Fama và Miller (1972) cho rằng lý thuyết đại diện đề cập đến mối quan hệ giữa chủ sở hữu và người đại diện. Trong mô hình tổ chức kinh doanh sơ cấp, chủ sở hữu sẽ đảm nhiệm vai trò của người đại diện. Tuy nhiên, nền kinh tế thị trường ngày càng nâng cao và tăng trưởng không ngừng, tạo ra sự cạnh tranh giữa các công ty. Việc tăng trưởng kinh tế đòi hỏi các tổ chức kinh doanh buộc phải mở rộng quy mô để có thể cạnh tranh với các doanh nghiệp khác.

Một doanh nghiệp nhỏ sẽ có nhiều hạn chế về mặt tài chính, vì thế nếu muốn phát triển quy mô sẽ cần đến nhiều nguồn tài trợ. Việc có nhiều nguồn tài trợ tham gia sẽ làm chi phối vốn chủ sở hữu, người đại diện sẽ không còn là chủ sỡ hữu duy nhất. Lúc này, người đại diện sẽ thay mặt các cổ đông (chủ sở hữu mới) thực hiện các hoạt động tài chính giúp tăng lợi nhuận công ty. Theo công trình khoa học của Jensen và Meckling (1976) nhận xét rằng những khó khăn, mâu thuẫn liên quan đến đại diện đa phần xuất phát từ sự mất cân bằng thông tin giữa các thành viên cổ đông và người đại diện.

Các cổ đông sẽ hướng tới việc tối đa hóa lợi ích bằng cách tăng giá trị công ty trong khi đó lợi ích của nhà đại diện gắn liền với mức thu nhập nhận được. Người đại diện có thể cảm nhận được lợi ích họ nhận được khá thấp so với công sức và năng lực họ mang lại cho doanh nghiệp, hơn thế họ có khả năng thất nghiệp nếu không đáp ứng đủ điều kiện của các cổ đông đưa ra hoặc sự bất đông trong ý kiến với các cổ đông. Những lý do đó sẽ khiến người đại diễn dễ dàng tạo ra động cơ thu lợi cá nhân, gây bất lợi đến quyền lợi của các thành viên cổ đông. Thế nên, để “gỡ rối” những xung đột về quyền và lợi ích giữa chủ sở hữu và người đại diện, lý thuyết đại diện gợi ý rằng cần có những cách thức tác động nhằm hạn chế xung đột về quyền lợi giữa hai nhóm chủ thể này.

Ta có thể hiểu được ý nghĩa và bản chất của lý thuyết đại diện, từ đó chủ sở hữu sẽ có định hướng để điều hành hoạt động doanh nghiệp. Bên cạnh đó, lý thuyết đại diện còn đề cập về loại hình sở hữu, thành phần sở hữu nước ngoài cao sẽ kiểm soát và vận hành doanh nghiệp với mức chi phí đại diện thấp (Xu và cộng sự, 2005) và ngược lại, nếu thành phần SHNN cao sẽ làm tăng chi phí đại diện, giảm hiệu quả kinh doanh của doanh nghiệp (Mak và cộng sự, 2001). Từ những phân tích có thể 11 thấy có mối liên hệ mạnh mẽ giữa CTSH và chi phí đại diện, CTSH có tác động đến chi phí đại diện nói riêng và hiệu quả tài chính nói chung. Các hình thức sở hữu của NHTM Căn cứ vào các loại hình sở hữu, NHTM có thể được phân chia thành những hình thức sau: Ngân hàng thương mại thuộc quyền sở hữu Nhà nước: theo điều 6 khoản 2 trong bộ luật các tổ chức tín dụng, ngân hàng thương mại thuộc SHNN là loại hình được thành lập bằng 100% vốn ngân sách Nhà nước.

Các ngân hàng này được thành lập để đáp ứng các mục tiêu của chính phủ. Các NHTM quốc doanh được Nhà nước hỗ trợ về mặt tài chính vì thế thường được bảo đảm sự ổn định, an toàn và rất ít khi bị phá sản. Ngân hàng thương mại thuộc sở hữu tư nhân: là ngân hàng có thể được thành lập bằng vốn cá nhân. Quy mô của NHTM tư nhân thường nhỏ, phạm vi hoạt động thường gắn liền với doanh nghiệp và cá nhân ở địa phương.

Ngân hàng thương mại cố phần: là ngân hàng thương mại được thành lập thông qua phát hành cổ phiếu và được thành lập dưới hình thức công ty cổ phần. Theo điều lệ của NHNNVN, các pháp nhân chỉ được phép sở hữu một số cổ phần theo quy định. Các cổ đông nắm giữ cổ phần có quyền hạn tham gia biểu quyết các triển khai của ngân hàng và đồng thời cũng phải chịu tổn thất khi có thiệt hại. Ngân hàng liên doanh: được hình thành bởi sự góp vốn liên doanh giữa ngân hàng thương mại trong nước và ngân hàng thương mại nước ngoài.

Tất cả mọi hành động của hình thức NHTM này phải được tuân thủ theo pháp luật Việt Nam. Dựa vào các khái niệm trên ta hiểu được cấu trúc sở hữu của NHTM là các thành phần sở hữu và tỷ lệ nắm giữ cổ phần trong một NHTM. Trong bài luận tác giả sẽ tìm hiểu về CTSH theo khía cạnh các loại hình sở hữu liên quan đến thuộc tính của cổ đông. Do một số hạn chế về mặt dữ liệu và thời gian nên tác giả sẽ tập 12 trung phân tích tác động của hai nhóm sở hữu chính là sở hữu Nhà nước và sở hữu nước ngoài đến hiệu quả tài chính của NHTMVN.

Hiệu quả tài chính của ngân hàng thương mại 2. Khái niệm Khái niệm về HQTC thường được dùng phổ biến trong các nghiên cứu kinh tế cũng như quản trị tài chính doanh nghiệp và cá nhân. Khái niệm này được kết hợp giữa hai khái niệm “hiệu quả” và “tài chính” để làm rõ HQTC của các hoạt động kinh doanh trong lĩnh vực NHTM. Theo Richard và cộng sự (2009) cho rằng có nhiều nghiên cứu xoay quanh đến đến hiệu quả tài chính tuy nhiên vẫn chưa có khái niệm cụ thể nào cho hiệu quả tài chính.

Theo nghiên cứu của Myers (1984) cho rằng bản chất của HQTC là hiệu quả, năng suất kinh doanh của một doanh nghiệp. Trong đó, hiệu quả kinh doanh phản ánh khả năng sử dụng nguồn lực, tài chính có sẵn của doanh nghiệp để đạt lợi nhuận tốt nhất trong hoạtvđộng kinh doanh với mức chi phí tối thiểu (Phạm Thị Thanh Hương và Nguyễn Minh Ngọc, 2017). Hiệu quả tài chính được hiểu là là khả năng sử dụng và quản lý tài nguyên tài chính một cách hiệu quả nhằm đạt được thành quả tối ưu trong việc đáp ứng mục tiêu kinh doanh và tài chính. Theo nghiên cứu của Farrell (1957) cho rằng HQTC với mục đích đánh giá khả năng một đơn vị trong việc tối đa hóa lợi nhuận với chi phí đầu vào cho trước.

Hiệu quả tài chính thể hiện mức độ hiệu quả và năng suất của các hoạt động tài chính trong một tổ chức hoặc doanh nghiệp.