Nghiên cứu tác động của chính sách đất đai đến hiệu quả sử dụng nước trong sản xuất lúa tại ĐBSCL

Luận văn thạc sĩ phân tích tác động của chính sách đất đai đến hiệu quả sử dụng nước trong sản xuất lúa tại đồng bằng sông Cửu Long.

• Người hướng dẫn: TS. Lê Việt Phú
• Trường học: Trường Đại học Kinh tế TP. Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Chính sách công
• Đề tài: Tác Động Của Chính Sách Đất Đai Đến Hiệu Quả Sử Dụng Nước Trong Sản Xuất Lúa Tại Đồng Bằng Sông Cửu Long
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2017
• Địa điểm: Thành phố Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• 1. CHƯƠNG 1: MỞ ĐẦU
• 1.1. Câu hỏi nghiên cứu
• 1.2. Đối tượng nghiên cứu
• 1.3. Phương pháp nghiên cứu
• 1.4. Bố cục nghiên cứu
• 2. CHƯƠNG 2: TỔNG QUAN VỀ CHÍNH SÁCH ĐẤT ĐAI VÀ LÝ THUYẾT HIỆU QUẢ
• 2.1. Lịch sử hình thành chính sách đất đai và hạn điền
• 2.2. Hiệu quả và đo lường hiệu quả
• 2.3. Khái niệm hiệu quả
• 2.4. Đo lường hiệu quả
• 2.5. Tổng quan các nghiên cứu trước
• 3. CHƯƠNG 3: PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 3.1. Khung phân tích
• 3.2. Phương pháp phân tích hiệu quả tương đối và hiệu quả kỹ thuật
• 3.3. Phương pháp phân tích hiệu quả tương đối
• 3.4. Phương pháp phân tích hiệu quả kỹ thuật (TE&IE)
• 3.5. Cách lựa chọn biến trong mô hình SPF
• 3.6. Mô hình Beta dùng để phân tích các nhân tố ảnh hưởng đến hiệu quả kỹ thuật
• 4. CHƯƠNG 4: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU
• 4.1. Tình hình sử dụng đất nông nghiệp ở ĐBSCL
• 4.2. Kết quả phân tích hiệu quả tương đối
• 4.3. Kết quả phân tích biên ngẫu nhiên (SFA)
• 4.4. Sản lượng và chi phí sản xuất lúa
• 4.5. Kết quả hồi quy mô hình biên ngẫu nhiên (SFA)
• 4.6. Thống kê mô tả mối quan hệ giữa đặc điểm đất đai đến hiệu quả kỹ thuật và hiệu quả sử dụng nước trồng lúa
• 4.7. Thống kê mô tả hiệu quả kỹ thuật và hiệu quả dùng nước
• 4.8. Tác động của phân mảnh, diện tích canh tác đến hiệu quả kỹ thuật, hiệu quả dùng nước
• 4.9. Tác động của diện tích đến chi phí tiết kiệm nước
• 4.10. Kết quả phân tích sử dụng mô hình Beta và OLS cho các yếu tố tác động đến hiệu quả sản xuất lúa và sử dụng nước
• 4.11. Hiệu quả kỹ thuật (TE)
• 4.12. Hiệu quả dùng nước (IE)
• 4.13. Phỏng vấn các hộ nông dân
• 4.14. Thông tin hộ sản xuất
• 4.15. Ảnh hưởng đất đai đến các yếu tố đầu vào trong sản xuất
• 4.16. Chính sách hỗ trợ và khuyến nông
• 5. CHƯƠNG 5: KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ CHÍNH SÁCH
• 5.1. Khuyến nghị chính sách
• 5.2. Hạn của đề tài
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng quan về tác động của chính sách đất đai đến hiệu quả sử dụng nước

Chính sách đất đai đóng vai trò quan trọng trong việc quản lý và sử dụng tài nguyên nước trong sản xuất lúa. Tại Đồng bằng sông Cửu Long, nơi có diện tích đất nông nghiệp lớn, chính sách này ảnh hưởng trực tiếp đến hiệu quả sử dụng nước. Việc cải cách chính sách đất đai đã tạo điều kiện cho nông dân mở rộng diện tích canh tác, từ đó nâng cao năng suất và hiệu quả sản xuất. Tuy nhiên, vẫn còn nhiều thách thức cần giải quyết để tối ưu hóa việc sử dụng nước.

1.1. Chính sách đất đai và sự phát triển nông nghiệp

Chính sách đất đai đã có những thay đổi quan trọng từ năm 1980, giúp nông dân có quyền sử dụng đất lâu dài hơn. Điều này đã khuyến khích đầu tư vào sản xuất nông nghiệp, đặc biệt là trong việc cải thiện hiệu quả sử dụng nước. Tuy nhiên, sự phân mảnh đất đai vẫn là một vấn đề lớn, ảnh hưởng đến khả năng quản lý và sử dụng nước hiệu quả.

1.2. Tác động của chính sách đến hiệu quả sử dụng nước

Nghiên cứu cho thấy rằng chính sách đất đai có tác động tích cực đến hiệu quả sử dụng nước trong sản xuất lúa. Việc mở rộng diện tích canh tác giúp tăng cường khả năng sử dụng nước, nhưng cũng cần phải xem xét các yếu tố khác như địa hình và điều kiện khí hậu.

II. Vấn đề và thách thức trong quản lý nước lúa

Mặc dù chính sách đất đai đã có những cải cách tích cực, nhưng vẫn tồn tại nhiều vấn đề và thách thức trong quản lý nước lúa. Biến đổi khí hậu, xâm nhập mặn và sự phân mảnh đất đai là những yếu tố chính ảnh hưởng đến hiệu quả sử dụng nước. Cần có các giải pháp đồng bộ để giải quyết những vấn đề này.

2.1. Biến đổi khí hậu và tác động đến sản xuất lúa

Biến đổi khí hậu đã gây ra nhiều khó khăn cho sản xuất lúa, đặc biệt là trong việc cung cấp nước. Nhiệt độ tăng cao và lượng mưa không ổn định đã làm giảm hiệu quả sử dụng nước, ảnh hưởng đến năng suất lúa.

2.2. Xâm nhập mặn và ảnh hưởng đến hiệu quả sử dụng nước

Xâm nhập mặn là một trong những thách thức lớn đối với sản xuất lúa ở Đồng bằng sông Cửu Long. Nước mặn không chỉ làm giảm năng suất lúa mà còn ảnh hưởng đến chất lượng nước tưới, gây khó khăn cho nông dân trong việc quản lý nước.

III. Phương pháp cải thiện hiệu quả sử dụng nước trong sản xuất lúa

Để nâng cao hiệu quả sử dụng nước trong sản xuất lúa, cần áp dụng các phương pháp quản lý nước hiệu quả. Việc tích tụ ruộng đất và áp dụng công nghệ tưới tiêu hiện đại là những giải pháp khả thi.

3.1. Tích tụ ruộng đất và lợi ích trong sản xuất

Tích tụ ruộng đất giúp nông dân có thể sản xuất trên quy mô lớn hơn, từ đó tối ưu hóa việc sử dụng nước. Việc này không chỉ nâng cao năng suất mà còn giảm thiểu chi phí sản xuất.

3.2. Ứng dụng công nghệ tưới tiêu hiện đại

Công nghệ tưới tiêu hiện đại như tưới nhỏ giọt và tưới phun sương giúp tiết kiệm nước và nâng cao hiệu quả sử dụng nước trong sản xuất lúa. Việc áp dụng công nghệ này cần được khuyến khích và hỗ trợ từ chính sách.

IV. Ứng dụng thực tiễn và kết quả nghiên cứu

Kết quả nghiên cứu cho thấy rằng việc áp dụng các chính sách đất đai hợp lý và công nghệ tưới tiêu hiện đại đã mang lại hiệu quả tích cực trong việc sử dụng nước. Các mô hình sản xuất lúa hiệu quả đã được triển khai tại nhiều địa phương.

4.1. Mô hình sản xuất lúa hiệu quả

Nghiên cứu đã chỉ ra rằng các mô hình sản xuất lúa hiệu quả có thể giúp tiết kiệm nước và nâng cao năng suất. Các mô hình này cần được nhân rộng và áp dụng rộng rãi.

4.2. Kết quả khảo sát và phân tích

Kết quả khảo sát cho thấy rằng nông dân áp dụng các phương pháp tưới tiêu hiện đại đã cải thiện đáng kể hiệu quả sử dụng nước. Điều này cho thấy sự cần thiết phải tiếp tục nghiên cứu và phát triển các giải pháp mới.

V. Kết luận và khuyến nghị chính sách

Chính sách đất đai có tác động lớn đến hiệu quả sử dụng nước trong sản xuất lúa. Cần có các khuyến nghị chính sách nhằm cải thiện tình hình này, bao gồm việc hỗ trợ nông dân trong việc áp dụng công nghệ và cải cách chính sách đất đai.

5.1. Khuyến nghị chính sách về đất đai

Cần tiếp tục cải cách chính sách đất đai để tạo điều kiện cho nông dân mở rộng diện tích canh tác và nâng cao hiệu quả sử dụng nước. Việc này cần được thực hiện đồng bộ với các chính sách khác.

5.2. Hỗ trợ nông dân trong việc áp dụng công nghệ

Chính phủ cần có các chương trình hỗ trợ nông dân trong việc áp dụng công nghệ tưới tiêu hiện đại. Điều này không chỉ giúp tiết kiệm nước mà còn nâng cao năng suất lúa.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Đồng bằng sông Cửu Long (ĐBSCL) là vùng nông nghiệp trọng điểm của Việt Nam, đóng góp khoảng 35% tổng giá trị sản xuất nông nghiệp năm 2012, trong đó lúa gạo chiếm tỷ trọng lớn. Tuy nhiên, sản xuất lúa tại đây đang đối mặt với nhiều thách thức nghiêm trọng, đặc biệt là vấn đề sử dụng nước do biến đổi khí hậu, xâm nhập mặn và hạn hán mùa khô. Từ năm 2008 đến 2014, hiệu quả sử dụng nước trong sản xuất lúa tại ĐBSCL được đánh giá còn thấp, với hiệu quả kỹ thuật trung bình giảm từ trên 85% xuống gần 81%, hiệu quả sử dụng nước cũng giảm từ trên 58% xuống còn khoảng 52%.

Nghiên cứu tập trung phân tích tác động của chính sách đất đai, đặc biệt là hạn điền và phân mảnh đất, đến hiệu quả sử dụng nước trong sản xuất lúa tại ĐBSCL trong giai đoạn 2008-2014. Mục tiêu chính là đo lường ảnh hưởng của diện tích đất và sự phân mảnh đến hiệu quả kỹ thuật và hiệu quả dùng nước, từ đó đề xuất các giải pháp chính sách nhằm nâng cao hiệu quả sử dụng nguồn lực nước trong sản xuất lúa. Phạm vi nghiên cứu bao gồm các tỉnh trọng điểm của ĐBSCL như An Giang, Đồng Tháp, Vĩnh Long, Kiên Giang, Hậu Giang, Bạc Liêu và Cà Mau.

Nghiên cứu có ý nghĩa quan trọng trong bối cảnh biến đổi khí hậu ngày càng tác động mạnh mẽ đến nguồn nước và sản xuất nông nghiệp, đồng thời góp phần hoàn thiện chính sách đất đai nhằm thúc đẩy tích tụ ruộng đất, nâng cao hiệu quả sử dụng nước, giảm chi phí sản xuất và tăng năng suất lúa tại vùng ĐBSCL.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu dựa trên hai lý thuyết chính: lý thuyết hiệu quả sản xuất và lý thuyết chính sách đất đai.

1. Lý thuyết hiệu quả sản xuất: Hiệu quả kỹ thuật (TE) được hiểu là khả năng sản xuất tối đa đầu ra với các đầu vào cho trước, bao gồm hiệu quả thuần túy và hiệu quả theo quy mô. Hiệu quả sử dụng nước (IE) được đo lường dựa trên tỷ lệ nước thực tế sử dụng so với lượng nước tối thiểu cần thiết để đạt sản lượng nhất định. Các mô hình hàm sản xuất biên ngẫu nhiên (Stochastic Frontier Analysis - SFA) và mô hình Beta được sử dụng để ước lượng hiệu quả kỹ thuật và các yếu tố ảnh hưởng.

2. Lý thuyết chính sách đất đai: Chính sách hạn điền và quyền sử dụng đất ảnh hưởng đến quy mô sản xuất, tích tụ ruộng đất và phân mảnh đất, từ đó tác động đến hiệu quả sử dụng các yếu tố đầu vào, đặc biệt là nước tưới. Các quy định pháp luật như Luật Đất đai 2013, Nghị quyết số 26 – NQ/TW và các chính sách mở rộng hạn điền được xem xét trong bối cảnh tác động đến sản xuất lúa tại ĐBSCL.

Các khái niệm chính bao gồm: hiệu quả kỹ thuật (TE), hiệu quả sử dụng nước (IE), tỷ lệ thay thế kỹ thuật biên (TRS), phân mảnh đất, tích tụ ruộng đất, chi phí tiết kiệm nước (ITCE).

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng phương pháp kết hợp định lượng và định tính:

• Nguồn dữ liệu: Dữ liệu điều tra hộ gia đình VHLSS giai đoạn 2008-2014 tại các tỉnh ĐBSCL, kết hợp với khảo sát phỏng vấn 12 hộ nông dân và cán bộ nông nghiệp tại các tỉnh trọng điểm như An Giang, Cần Thơ, Đồng Tháp, Tiền Giang, Sóc Trăng, Kiên Giang.

• Phương pháp phân tích:

  • Mô hình hàm sản xuất Cobb-Douglas dạng Translog được sử dụng để ước lượng tỷ suất lợi nhuận các yếu tố đầu vào.
  • Phân tích biên ngẫu nhiên (SFA) để đo lường hiệu quả kỹ thuật và hiệu quả sử dụng nước.
  • Mô hình hồi quy Beta để phân tích các yếu tố ảnh hưởng đến hiệu quả kỹ thuật và hiệu quả dùng nước, phù hợp với biến phụ thuộc nằm trong khoảng (0,1).
  • Kiểm định thống kê như kiểm định Reset Ramsey, Breusch-Pagan để đảm bảo tính chính xác mô hình.
  • Phân tích định tính qua phỏng vấn nhằm làm rõ các yếu tố ảnh hưởng thực tế và chính sách hỗ trợ.

• Timeline nghiên cứu: Nghiên cứu tập trung phân tích dữ liệu trong giai đoạn 2008-2014, với các khảo sát bổ sung thực hiện trong năm 2016-2017.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Hiệu quả kỹ thuật và hiệu quả sử dụng nước giảm qua các năm: Hiệu quả kỹ thuật trung bình giảm từ trên 85% năm 2008 xuống gần 81% năm 2014; hiệu quả sử dụng nước giảm từ trên 58% xuống còn khoảng 52% trong cùng giai đoạn. Điều này phản ánh việc sử dụng các yếu tố đầu vào, đặc biệt là nước, chưa được tối ưu.

2. Diện tích canh tác ảnh hưởng tích cực đến hiệu quả: Hiệu quả kỹ thuật và hiệu quả dùng nước tăng theo quy mô diện tích. Hộ có diện tích trên 20 ha đạt hiệu quả kỹ thuật trên 70%, trong khi hộ dưới 1 ha chỉ đạt dưới 50%. Chi phí tiết kiệm nước cũng tăng theo diện tích, với hộ trên 20 ha tiết kiệm được gần 8 triệu đồng tiền nước, trong khi hộ dưới 1 ha chỉ tiết kiệm khoảng 100 nghìn đồng.

3. Phân mảnh đất ảnh hưởng tiêu cực đến hiệu quả: Hộ có nhiều thửa đất nhỏ lẻ có hiệu quả kỹ thuật và hiệu quả dùng nước thấp hơn so với hộ có một thửa đất lớn. Số thửa đất tăng thêm một đơn vị làm giảm hiệu quả kỹ thuật trung bình 9%, do chi phí quản lý và tưới tiêu tăng.

4. Đặc điểm địa hình và chất lượng đất tác động đến hiệu quả: Đất có địa hình hơi dốc giúp tăng hiệu quả kỹ thuật trung bình 28%, trong khi đất dốc thấp hơn đất bằng phẳng khoảng 65.9%. Các tỉnh ít chịu ảnh hưởng xâm nhập mặn như Đồng Tháp, Vĩnh Long, An Giang có hiệu quả cao hơn các tỉnh ven biển như Cà Mau, Kiên Giang.

Thảo luận kết quả

Kết quả cho thấy chính sách hạn điền và phân mảnh đất có ảnh hưởng rõ rệt đến hiệu quả sử dụng nước và hiệu quả kỹ thuật trong sản xuất lúa tại ĐBSCL. Việc hạn chế diện tích đất canh tác dưới 5 ha theo Luật Đất đai 2013 đã làm giảm khả năng tích tụ ruộng đất, gây ra phân mảnh và manh mún, từ đó làm giảm hiệu quả sử dụng các yếu tố đầu vào, đặc biệt là nước.

So sánh với các nghiên cứu trước, kết quả phù hợp với nghiên cứu của Pham Van Hung và Ho Dinh Bao, cho thấy tích tụ ruộng đất giúp tăng năng suất và hiệu quả sản xuất. Tuy nhiên, hiệu quả sử dụng nước chưa được cải thiện tương xứng, có thể do hạn chế về kỹ thuật tưới tiêu và nhận thức của nông dân.

Việc hiệu quả kỹ thuật và hiệu quả dùng nước giảm qua các năm cũng phản ánh tác động tiêu cực của biến đổi khí hậu, xâm nhập mặn và sự suy giảm nguồn nước ngầm tại ĐBSCL. Các khảo sát định tính cho thấy khuyến nông chưa tập trung đủ vào hướng dẫn sử dụng nước hiệu quả, và việc bơm tưới còn phụ thuộc nhiều vào kinh nghiệm cá nhân, dẫn đến lãng phí nước.

Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ thể hiện xu hướng giảm hiệu quả kỹ thuật và hiệu quả dùng nước qua các năm, bảng so sánh hiệu quả theo quy mô diện tích và số thửa đất, cũng như biểu đồ chi phí tiết kiệm nước theo diện tích.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Mở rộng diện tích canh tác thông qua tích tụ ruộng đất: Thí điểm các mô hình tích tụ ruộng đất như cánh đồng mẫu lớn, trang trại quy mô lớn, tổ hợp tác, hợp tác xã để tăng quy mô sản xuất, nâng cao hiệu quả sử dụng nước. Nhà nước cần hỗ trợ về chính sách chuyển nhượng, thủ tục hành chính và tài chính trong vòng 3-5 năm tới.

2. Đẩy mạnh khuyến nông về sử dụng nước hiệu quả: Tổ chức các hội thảo, tập huấn, hướng dẫn kỹ thuật tưới tiêu tiết kiệm nước cho nông dân, đặc biệt là áp dụng công nghệ tưới phun, tưới nhỏ giọt. Mục tiêu tăng hiệu quả sử dụng nước lên trên 60% trong 2-3 năm.

3. Cải thiện chính sách đất đai: Rà soát, điều chỉnh các quy định về hạn điền, quyền sử dụng đất để tạo điều kiện thuận lợi cho tích tụ ruộng đất, đồng thời bảo vệ quyền lợi người nông dân. Thực hiện trong khung thời gian 3 năm với sự phối hợp của Bộ Tài nguyên và Môi trường, Bộ Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn.

4. Phát triển hệ thống thủy lợi và quản lý nguồn nước: Đầu tư nâng cấp hệ thống thủy lợi, kiểm soát xâm nhập mặn, cải thiện nguồn nước ngầm nhằm đảm bảo nguồn nước ổn định cho sản xuất lúa. Kế hoạch thực hiện dài hạn 5-10 năm, phối hợp với các địa phương và viện nghiên cứu.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Nhà hoạch định chính sách: Các cơ quan quản lý nhà nước về đất đai, nông nghiệp và tài nguyên nước có thể sử dụng kết quả nghiên cứu để điều chỉnh chính sách đất đai và quản lý nguồn nước phù hợp với thực tiễn ĐBSCL.

2. Các tổ chức khuyến nông và phát triển nông thôn: Để xây dựng các chương trình đào tạo, tập huấn kỹ thuật sử dụng nước hiệu quả, hỗ trợ nông dân nâng cao năng suất và giảm chi phí sản xuất.

3. Nông dân và hợp tác xã nông nghiệp: Hiểu rõ tác động của quy mô sản xuất và phân mảnh đất đến hiệu quả sử dụng nước, từ đó có chiến lược tích tụ ruộng đất và áp dụng kỹ thuật tưới tiêu tiết kiệm.

4. Các nhà nghiên cứu và học giả: Tham khảo phương pháp nghiên cứu kết hợp định lượng và định tính, mô hình phân tích hiệu quả kỹ thuật và hiệu quả sử dụng nước trong nông nghiệp, phục vụ cho các nghiên cứu tiếp theo về chính sách công và phát triển nông nghiệp bền vững.

Câu hỏi thường gặp

1. Chính sách hạn điền ảnh hưởng thế nào đến hiệu quả sử dụng nước?
   Chính sách hạn điền giới hạn diện tích đất canh tác dưới 5 ha làm gia tăng phân mảnh đất, gây khó khăn trong việc áp dụng kỹ thuật tưới tiêu hiệu quả, từ đó làm giảm hiệu quả sử dụng nước trong sản xuất lúa.

2. Tại sao diện tích canh tác lớn lại có hiệu quả sử dụng nước cao hơn?
   Diện tích lớn giúp nông dân dễ dàng áp dụng công nghệ tưới tiêu hiện đại, quản lý nước tập trung và tiết kiệm chi phí bơm tưới, dẫn đến hiệu quả sử dụng nước cao hơn so với diện tích nhỏ manh mún.

3. Biến đổi khí hậu tác động như thế nào đến sản xuất lúa ở ĐBSCL?
   Biến đổi khí hậu gây ra hạn hán, xâm nhập mặn sâu vào đất liền, làm giảm nguồn nước tưới, ảnh hưởng tiêu cực đến năng suất và hiệu quả sử dụng nước trong sản xuất lúa.

4. Khuyến nông có vai trò gì trong nâng cao hiệu quả sử dụng nước?
   Khuyến nông giúp hướng dẫn kỹ thuật tưới tiêu tiết kiệm nước, nâng cao nhận thức và kỹ năng của nông dân, từ đó cải thiện hiệu quả sử dụng nước và giảm lãng phí.

5. Làm thế nào để tích tụ ruộng đất hiệu quả tại ĐBSCL?
   Thông qua chính sách hỗ trợ chuyển nhượng đất đai, phát triển hợp tác xã, tổ hợp tác và mô hình cánh đồng mẫu lớn, đồng thời cải thiện thủ tục hành chính và tạo điều kiện tiếp cận tín dụng cho nông dân.

Kết luận

• Hiệu quả kỹ thuật và hiệu quả sử dụng nước trong sản xuất lúa tại ĐBSCL giai đoạn 2008-2014 có xu hướng giảm, phản ánh nhiều thách thức trong quản lý nguồn lực.
• Diện tích canh tác lớn và tích tụ ruộng đất có tác động tích cực đến hiệu quả sử dụng nước và hiệu quả kỹ thuật, trong khi phân mảnh đất và đặc điểm địa hình có ảnh hưởng tiêu cực.
• Chính sách hạn điền hiện hành chưa tạo điều kiện thuận lợi cho tích tụ ruộng đất, làm giảm hiệu quả sản xuất và sử dụng nước.
• Cần đẩy mạnh các giải pháp tích tụ ruộng đất, nâng cao khuyến nông về sử dụng nước hiệu quả và cải thiện hệ thống thủy lợi để ứng phó với biến đổi khí hậu.
• Các bước tiếp theo bao gồm triển khai thí điểm mô hình tích tụ ruộng đất, tổ chức tập huấn kỹ thuật tưới tiêu và hoàn thiện chính sách đất đai nhằm nâng cao hiệu quả sản xuất bền vững tại ĐBSCL.

Hành động ngay hôm nay để góp phần phát triển nông nghiệp bền vững và bảo vệ nguồn nước quý giá của ĐBSCL!

Trích đoạn nội dung tài liệu

MỞ ĐẦU Giới thiệu lý do cần thiết để thực hiện đề tài, đồng thời đề ra những mục tiêu và câu hỏi nghiên cứu cần thực hiện để đạt được để giải quyết tính cấp thiết của đề tài. CHƯƠNG 2 – TỔNG QUAN VỀ CHÍNH SÁCH ĐẤT ĐAI VÀ LÝ THUYẾT HIỆU QUẢ Đưa ra các khái niệm, nghiên cứu trước và kinh nghiệm các nước để từ đó hình thành nên ý tưởng, mô hình nghiên cứu của đề tài. CHƯƠNG 3 – THIÊT KẾ NGHIÊN CỨU Dựa trên các nghiên cứu trước, các nghiên cứu thực nghiệm để có những cơ sở hình thành mô hình nghiên cứu thực nghiệm tại khu vực nghiên cứu. CHƯƠNG 4 – KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU Từ mô hình nghiên cứu, sử dụng các phương pháp nghiên cứu định lượng, định tính phân tích để đưa ra kết quả nghiên cứu thực nghiệm trên bộ số liệu thu được.

CHƯƠNG 5 – KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ CHÍNH SÁCH Kết quả mô hình sẽ đưa ra những yếu tố tác động cụ thể, hiệu quả sử dụng để từ đó đánh giá và khuyến nghị những chính sách quản lý. TIEU LUAN MOI download : [e-mail] -5- CHƯƠNG 2 – TỔNG QUAN VỀ CHÍNH SÁCH ĐẤT ĐAI VÀ LÝ THUYẾT HIỆU QUẢ 2. Lịch sử hình thành chính sách đất đai và hạn điền Chính sách đất đai của ĐBSCL qua thời gian có nhiều thay đổi cùng nhiều yếu tố tác động văn hóa tác đến. Trước năm 1975, đất đai được chính quyền miền Nam quản lý theo hướng thị trường trong khi tại miền Bắc đất đai được xác định sở hữu toàn dân và quản lý theo kiểu XHCN.

Sau khi thống nhất đất nước 1975, chính sách đất đai của miền Bắc được áp dụng trên toàn quốc với sự kiểm soát toàn diện. Cho đến đầu những năm 1980, chính sách đất đai bắt đầu có sự thay đổi theo hướng thị trường. Ngoài ra, quá trình phân chia ruộng đất trong mỗi gia đình còn tác động đến phân mảnh trên diện tích đất canh tác. Quá trình đó có thể tóm lược như sau: 2.

Trước 1975 Trước 1975, cải cách chính sách ruộng đất có sự khác biệt giữa hai miền. Miền Bắc thực hiện cải cách ruộng đất vào những năm 1953 – 1956 nhằm xóa bỏ các hình thức sở hữu phong kiến, tiêu diệt các thành phần chống đối chính phủ. Cải cách này nhằm mang lại công bằng cho xã hội, làm cho “người cày có ruộng” theo các nước trong khối XHCN. Trong khi đó, miền Nam thực hiện cải cách điền địa với hai đợt phân phối lại ruộng đất trong khuôn khổ chương trình “Cải cách nông nghiệp và phát triển nông thôn” và “người cày có ruộng”.

Chính sách này được thực hiện từ năm 1955 – 1963, 1970 – 1973, bằng các sắc dụ số 2, 7, 28, 57 và sắc lệnh 003/60. Trong các sắc dụ cải cách lần 1 quy định mức giá thuê đất, thời hạn thuê và giao trả của tá điền; địa chủ được quy định sở hữu hạn điền 100 hécta. Các phần còn thừa sẽ được “truất hữu” và bán lại cho người thiếu ruộng không quá 5 hécta, các phần “truất hữu” sẽ được trả bằng tiền mặt và trả chậm. Tuy nhiên, chính sách này của miền Nam đã dẫn tới kết quả là 2% chủ đất sở hữu 45% đất đai và hơn một nửa người cày không có ruộng.

Trong lần hai, điền chủ giữ tối đa 15 hécta ở miền Nam và 5 hécta ở miền Trung, đất không trực canh sẽ bị “truất hữu” và bồi thường theo thời giá, chủ đất được trả 20% tiền mặt và 80% công khố phiếu với lãi suất 10% trong tám năm với giá trị đất ruộng là 2.5 lần năng suất thóc mảnh đất. Kết quả lần hai có khoảng 5 triệu người có đất, 20% phú nông và tư sản trung nông sở hữu 10% diện tích đất canh tác. Sau 1975 Sau khi thống nhất đất nước, chính sách đất đai của miền Bắc được áp dụng chung trên cả nước. Chính sách đất đai theo Nghị quyết 24 tháng 9/1975 thực hiện hợp tác hóa nông TIEU LUAN MOI download : [e-mail] -6- nghiệp và hướng theo các nước XHCN bằng hình thức tập thể hóa, tập đoàn sản xuất.

Giai đoạn từ năm 1976 đến 1985, đại hội Đảng lần thứ IV tháng 12/1976 đã quyết định xây dựng HTX theo khu vực xã. Sau đó, các chỉ thị 57/CT-TƯ ngày 14/3/1978 và chỉ thị 43/CT-TƯ ngày 15/11/1978 đã xóa bỏ toàn bộ các hình thức sản xuất miền Nam trước 1975 và cải tạo theo hướng XHCN miền Bắc. Trong giai đoạn này, Chỉ thị 100 ngày 13/1/1980 quy định khoán việc sử dụng ruộng đất đến nhóm và từng lao động trong HTX nhiều hơn nhưng vẫn quản lý rất chặt chẽ. Cùng với đó, chỉ thị 19, 29, 35 và 56 điều chỉnh ruộng đất theo hướng XHCN, giao đất rừng và việc kế thừa đất rừng, đã cho phép sử dụng đất mà HTX chưa sử dụng để sản xuất, áp dụng các hình thức quan hệ hợp tác và phát triển kinh tế hộ gia đình (Nguyễn Đình Bồng, 2013).

Sự thay đổi rõ nhất bắt đầu từ năm 1986, đại hội Đảng VI đã làm thay đổi nền kinh tế - xã hội Việt Nam, chuyển đổi từ nền kinh tế tập trung bao cấp sang kinh tế thị trường định hướng XHCN. Sự thay đổi này khởi đầu từ chỉ thị 100, hay còn gọi “khoán 100” với mục đích khoán sản phẩm cho người lao động trong sản xuất nông nghiệp. Tiếp đó là luật đất đai ra đời năm 1993 nhằm thể chế hóa chính sách đất đai và điều chỉnh, quy định các mối quan hệ kinh tế. Chính sách này kèm theo các nghị định 64/CP và 02/CP chỉ bó hẹp trong nông nghiệp, nông thôn và giải quyết vấn đề về chuyển nhượng, kinh doanh, kế thừa, chuyển đổi, chuyển nhượng và thế chấp cụ thể.

Tuy nhiên, luật đất đai 1993 gặp khó khăn khi giải quyết các vấn đề khi hoạt động mua bán đất đai ngày càng nhiều nên đã được bổ sung một số điều vào ngày 02/12/1998. Sau đó, luật này tiếp tục được sửa đổi bổ sung và ban hành vào ngày 1/10/2001, trong đó thay đổi khung giá, thuế chuyển quyền sử dụng, tính giá trị tài sản giao đất và bồi thường, quy hoạch và kế hoạch sử dụng, cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất. Luật đất đai năm 2003 tiếp tục sửa đổi và bổ sung một số điều, thừa nhận quyển sử dụng đất trong thị trường bất động sản. Đến năm 2013, luật đất đai tiếp tục được sửa đổi để phù hợp với thị trường đất đai, cho phép người nước ngoài xây dựng nhà mua bán và cho thuê.

Nhưng luật mới này vẫn hạn chế về thời hạn quyền sử dụng đất từ 20 đến 50 năm, diện tích sử dụng (không quá 3 hécta đối với thành phố trực thuộc trung ương và 2 hécta cho các tỉnh thành còn lại), về lựa chọn cây trồng, trao đổi và chuyển giao đất nông nghiệp. Tóm lại, chính sách đất đai ở Việt Nam thay đổi thường xuyên và không dự báo được trong dài hạn. Nếu như trước năm 1975, chính sách đất đai có sự khác biệt giữa hai miền Nam-Bắc, thì sau năm 1975 chính sách này theo hướng kế hoạch hóa tập trung như ở các TIEU LUAN MOI download : [e-mail] -7- nước XHCN. Sau đó, tình hình kinh tế - xã hội nhiều thay đổi, tác động của hội nhập đã thúc đẩy quá trình cải cách đất đai qua các luật đất đai 1993, 2003 và 2013.

Theo đó, chuyển từ chính sách quản lý toàn diện sang chuyển quyền sử dụng cho các cá nhân nhưng vẫn xác định quyền sở hữu tập thể trên đất đai. Chính sách đất đai vì thế đã tạo được động lực phát triển trong những năm mở cửa, giao quyền cho các cá nhân sản xuất, tuy nhiên vẫn còn hạn chế về quyền sở hữu, giới hạn về thời hạn và diện tích nên khả năng sản xuất và đầu tư còn hạn chế.1 – Những thay đổi trong chính sách đất đai của Việt Nam trước và sau năm 1975. Miền Nam Năm1975-1978, Năm 1986, Năm 1998, 2001 Luật đất đai Cải cách điền áp dụng hợp tác chuyển đổi sang bổ sung điều 2013, cho phép địa hai lần vào hóa nông nghiệp nền kinh tế thị chỉnh khung người nước năm 1955 – theo mô hình trường định giá, chuyển ngoài xây dựng 1963, 1970 – các nước hướng XHCN. nhượng, tính giá mua bán và cho 1973, mua bán XHCN.

trị tài sản giao thuê bất động theo thị trường. 1975 Miền Bắc Chỉ thị 1980, Chỉ thị 1993, Luật đất đai Cải cách ruộng khoán sử dụng thể chế hóa 2003, thừa nhận đất năm 1953 - ruộng đất và các chính sách đất quyền sử dụng 1956 theo mô chỉ thị điều đai. đất trong thị hình XHCN. chỉnh sử dụng trường bất động dất chưa canh sản.

Nguồn: Dựa theo Wikipedia và Nguyễn Đình Bồng, 2013. Hiệu quả và đo lường hiệu quả 2. Khái niệm hiệu quả Khái niệm hiệu quả đề cập trong nghiên cứu này được hiểu cách chung nhất là xem xét và lựa chọn các nguồn lực sao cho có kết quả cao nhất. Hiệu quả có thể bao gồm cả ba yếu tố sử dụng nguồn lực ít bị lãng phí, sản xuất với chi phí thấp nhất, và sản xuất để đáp ứng được đầy đủ nhu cầu của con người.

Khái niệm này được hiểu trong sản xuất nông nghiệp là tổng hợp các hao phí lao động để sản xuất ra sản phẩm nông nghiệp. Điều này được diễn đạt bằng cách so sánh kết quả sản xuất đạt được so với chi phí lao động và vật chất mà TIEU LUAN MOI download : [e-mail] -8- người sử dụng đã bỏ ra. Trong đó có thể kể đến việc sử dụng các nguồn lực đất, lao động và các nguồn lực tiềm năng dự trữ khác. Trong các nghiên cứu về kinh tế học khu vực công, một khái niệm hiệu quả được sử dụng phổ biến là hiệu quả Pareto.

Stiglitz (2015) đề cập đến hiệu quả Pareto mà ở đó không có người nào khấm khá hơn mà không làm thiệt hại đến người khác. Hiệu quả Pareto có được thông qua một thị trường cạnh tranh và phân phối ban đầu thích hợp hơn. Để đạt được hiệu quả Pareto cần phải đạt được hiệu quả trao đổi, hiệu quả sản xuất và hiệu quả tổ hợp sản phẩm. Ngoài ra, một số khái niệm hiệu quả khác được đề cập đến như hiệu quả tài chính, hiệu quả kinh tế trong sản xuất theo các khái niệm kinh tế học.

Cụ thể, hiệu quả kinh tế được hiểu là đạt được khi tăng sản lượng mà không sử dụng nhiều yếu tố đầu vào khi sản xuất ra cùng đơn vị sản phẩm. Sử dụng hiệu quả nguồn lực được thể hiện ở chi phí có thể tiết kiệm được hơn khi sử dụng công nghệ mới so với việc sử dụng công nghệ cũ.