ÑAÏI HOÏC QUOÁC GIA THAØNH PHOÁ HOÀ CHÍ MINH TRÖÔØNG ÑAÏI HOÏC KHOA HOÏC XAÕ HOÄI VAØ NHAÂN VAÊN ___________________ LÖ PHÖÔÙC HIEÄP “SÖÛ DUÏNG HÔÏP LYÙ TAÀNG NÖÔÙC NGAÀM PLEISTOXENE TÆNH TRAØ VINH” LUAÄN VAÊN THAÏC SÓ CHUYEÂN NGAØNH : SÖÛ DUÏNG VAØ BAÛO VEÄ TAØI NGUYEÂN MOÂI TRÖÔØNG 1 Thaønh phoá Hoà Chí Minh – Naêm 2007 2 ÑAÏI HOÏC QUOÁC GIA THAØNH PHOÁ HOÀ CHÍ MINH TRÖÔØNG ÑAÏI HOÏC KHOA HOÏC XAÕ HOÄI VAØ NHAÂN VAÊN ____________ LÖ PHÖÔÙC HIEÄP “SÖÛ DUÏNG HÔÏP LYÙ TAÀNG NÖÔÙC NGAÀM PLEISTOXENE TÆNH TRAØ VINH” LUAÄN VAÊN THAÏC SÓ CHUYEÂN NGAØNH : SÖÛ DUÏNG VAØ BAÛO VEÄ TAØI NGUYEÂN MOÂI TRÖÔØNG MAÕ SOÁ : 60.15 GIAÛNG VIEÂN HÖÔÙNG DAÃN : GS.TSKH LEÂ HUY BAÙ Thaønh phoá Hoà Chí Minh – Naêm 2007 3 LÔØI CAÛM ÔN Nhaân dòp hoaøn thaønh luaän vaên Thaïc só khoa hoïc chuyeân ngaønh Baûo veä, söû duïng hôïp lyù vaø taùi taïo taøi nguyeân thieân nhieân taïi Khoa Ñòa lí –Ñaïi hoïc Khoa hoïc Xaõ hoäi vaø Nhaân vaên, taùc giaû xin göõi lôøi chaân thaønh caùm ôn ñeán quí Thaày, Coâ thuoäc khoa Ñòa lí cuøng caùc vò chuyeân gia trong khoa ñaõ heát söùc taän taâm trong quaù trình ñaøo taïo, giuùp cho toâi coù ñöôïc nhöõng kieán thöùc chuyeân ngaønh heát söùc boå ích. Taùc giaû cuõng xin ñöôïc baøi toû loøng bieát ôn saâu saéc ñeán GS.TSKH Leâ Huy Baù, ngöôøi ñaõ taän taâm chæ baûo, ñoäng vieân toâi trong suoát thôøi gian hoïc taäp, cuõng nhö trong giai ñoaïn thöïc hieän luaän vaên naày. Trong quaù trình coâng taùc, hoïc taäp vaø ôû giai ñoaïn thöïc hieän luaän vaên toát nghieäp, taùc giaû ñaõ nhaän ñöôïc söï giuùp ñôû taän tình cuûa quí giaûng vieân Khoa Ñòa chaát- Tröôøng Ñaïi hoïc Khoa hoïc Töï nhieân Tp. HCM, caùc vò laõnh ñaïo vaø ñoàng nghieäp thuoäc Lieân ñoaøn Ñòa chaát Thuyû vaên-Ñòa chaát Coâng trình mieàn Nam.
Taùc giaû coøn nhaän ñöôïc söû giuùp ñôû, ñoäng vieân vaø hoå trôï nhieät tình cuûa Sôû Noâng nghieäp &PTNT, Sôû Khoa hoïc & Coâng ngheä, Sôû Taøi nguyeân vaø Moâi tröôøng, Trung taâm Nöôùc sinh hoaït vaø veä sinh moâi tröôøng noâng thoân tænh Traø Vinh vaø caùc cô quan, ban ngaønh trong tænh. Cuõng nhaân dòp naày, toâi xin pheùp ñöôïc baøi toû loøng bieát ôn ñoái vôùi gia ñình, nhöõng ngöôøi ñaõ chia seõ, ñoäng vieân vaø taïo moïi ñieàu kieän cho toâi trong suoát thôøi gian coâng taùc vaø hoïc taäp vöøa qua. LÖ PHÖÔÙC HIEÄP 4 TOÙM LÖÔÏC “Söû duïng hôïp lyù taàng nöôùc ngaàm Pleistoxen tænh Traø Vinh” Traø Vinh laø moât tænh noâng nghieäp, naèm ôû haï löu chaâu thoå Soâng Mekong. Sau gaàn 20 naêm thöïc hieän coâng cuoäc ñoåi môùi, saûn xuaát vaø ñôøi soáng daân cö noâng thoân trong tænh ñaõ coù nhieàu chuyeån bieán.
Taàng nöôùc ngaàm ngoït Pleistoxen treân phaân boá ôû ñoä saâu 90-130m ñöôïc khai thaùc ngaøy caøng nhieàu. Khôûi ñaàu laø hoaït ñoäng khoan gieáng laép bôm tay kieåu Unicef töø naêm 1987, vôùi hôn 10,000 gieáng coâng coäng, tieáp ñeán laø phong traøo khoan gieáng töï phaùt trong daân, vôùi hôn 70.000 gieáng, coù haøng ngaøn gieáng khoan söû duïng vaøo muïc ñích saûn xuaát. Nhöõng noå löïc cuûa Chöông trình caáp nöôùc saïch noâng thoân 10 naêm vöøa qua cuûa tænh ñaõ goùp phaàn naâng soá daân ñöôïc duøng nöôùc saïch ñaït 80% baèng caùc traïm caáp nöôùc taäp trung. Trong khi löu löôïng khai thaùc nöôùc ngaàm cuûa tænh ñaõ vöôït qua haøng traêm ngaøn meùt khoái ngaøy, coâng taùc ñieàu tra cô baûn chöa theo kòp.
Tuy nhieân vieäc söû duïng nöôùc ngaàm phuïc vuï töôùi hoa maøu vaø nuoâi toâm suù dieãn ra raàm roä, nhaát laø trong muøa naéng haïn, löôïng nöôùc khai thaùc cho hoaït ñoäng naøy gia taêng khoâng theå kieåm soaùt vôùi haøng ngaøn gieáng bôm ngay taïi ao toâm, ngoaøi ñoàng. Quy trình kyõ thuaät khoan, coâng taùc traùm laép caùch ly baûo veä taàng nöôùc khoâng ñöôïc thöïc hieän. Nguy cô oâ nhieãm taàng nöôùc ngaàm Pleixtoxen treân ôû Traø Vinh laø coù thaät. Baùo caùo naày nhaèm xem xeùt dieãn bieán chaát löôïng, ñaëc tính cuûa taàng chöùa nöôùc töø tröôùc, trong quaù trình khai thaùc.
Treân cô sôû thu thaäp caùc taøi lieäu ñòa chaát thuyû vaên cuûa vuøng, caùc taøi lieäu quan traéc ñoäng thaùi qua caùc naêm, taùc giaû phaân tích, döï baùo xu höôùng vaø ñeà xuaát caùc bieän phaùp quaûn lyù nhaèm ngaên ngöøa nguy cô oâ nhieãm caïn kieät taàng nöôùc ngaàm cuûa tænh Traø Vinh. 5 SUMMARY Suitable exploitation of Pleistocene2-3 aquiter in Tra Vinh province Tra Vinh is one of the agircultural provinces in the MeKong Delta. After changing procedure nearly 20 years, the life and production of rural communities have had much change. The Pleistocenen2-3 aquifer containing the freshwater which contributes in the depth 90-130m is more exploited than by time.
At the beginning, it is action of the extracting these tubewells designed by Unicef since 1987 with more than 10,000 public tubewells; consequence there was the wave of extraction in the rural people which was not control over 70,000 wells, there are thousands of tubewell used for production. The attempt of rural water supply Programe in this province for the past 10 years that contribute increasing 80% of population using clean water from stations. The basic investigation is slowly till now, though quantity of exploitation is over 100. The extraction of groudwater which services not only for watering the carsh drops but also for supplying the freshwater into shrimp sponds have broken intensivelly, especially in the dry season.
At that time, the amount of groundwater is exploited for these activities which can not control with thousands of wells at the shrimp sponds in the field. Moreover, the procedure of technological extraction and burning the broken wells have not done. Above of all, the risk of potential pollution in Pleistocene 2-3 aquifer in Tra Vinh is true. The purpose of this report is looking at the changes of quality and properties of Pleitocene 2-3 aquifer in two processes; one is before the extraction and another is in exploitation process.
Basing on the primary data of geohydrology in this area and the datum which have monitored in dynamic system last years, the author analysis , predicts the strategis and recommands the management methods to prevent the potential contaimination and the risk of shortage in the groundwater, especially Pleistocene 2-3 aquifer in Tra Vinh province. 6 MUÏC LUÏC PHAÀN MÔÛ ÑAÀU PHẦN 1 TOÅNG QUAN CAÙC KEÁT QUAÛ NGHIEÂN CÖÙU 1. Lòch söû nghieân cöùu ñeà taøi 2. Caùc nghieân cöùu treân Theá giôùi 3.
Caùc nghieân cöùu ôû Vieät Nam PHẦN 2 MUC ÑÍCH, NOÄI DUNG, PHÖÔNG PHAÙP NGHIEÂN CÖÙU 1 Lyù do choïn ñeà taøi 1.1 Tính caáp thieát cuûa ñeà taøi 1.2 YÙ nghóa thöïc tieãn 1.3 YÙ nghóa khoa hoïc 2. Phaïm vi vaø ñoái töôïng nghieân cöùu 3. Muïc tieâu nghieân cöùu 3.1 Muïc tieâu chung 3.2 Muïc tieâu cuï theå 4. Noäi dung nghieân cöùu 4.1 Caùc ñieàu kieän töï nhieân vaø xaõ hoäi lieân quan ñeán ñeà taøi nghieân cöùu 4.2 Taøi nguyeân nöôùc maët tænh Traø Vinh 4.3 Taøi nguyeân nöôùc ngaàm tænh Traø Vinh 4.4 Nguoàn goác hình thaønh caùc taàng nöôùc ngaàm 4.5 Hieän traïng taøi nguyeân nöôùc ngaàm tænh Traø Vinh 4.6 Dieãn bieán nöôùc ngaàm Traø Vinh 20 naêm qua 4.7 Döï baùo chaát löôïng nöôùc ngaàm trong töông lai 4.8 Ñeà xuaát phöông aùn baûo veä vaø khai thaùc hôïp lyù TN nöôùc ngaàm tænh TV 5.
Phöông phaùp nghieân cöùu 5.1 Phöông phaùp luaän ngthieân cöùu 5.1 Phöông phaùp nghieân cöùu cuï theå 5.1 Phöông phaùp toång hôïp, bieân hoäi caùc taøi lieäu ñaõ coù 5.2 Phöông phaùp ñieàu tra, khaûo saùt thöïc teá 5.3 Phöông phaùp öùng duïng caùc phaàn meàm tin hoïc trong xöû lyù soá lieäu 5.4 Phöông phaùp GIS 5.5 Phöông phaùp chuyeân gia 5.3 Nhöõng vaàn ñeà döï kieán seõ ñaùnh giaù vaø ñöa ra keát luaän 5.4 Saûn phaåm nghieân cöùu PHAÀN 3 KEÁT QUAÛ NGHIEÂN CÖÙU 7 CHÖÔNG 1 : KHAÙI QUAÙT CHUNG VEÀ TÆNH TRAØ VINH 1 Phaïm vi laõnh thoå vaø ñaëc ñieåm ñòa hình 1. Ñaëc ñieåm khí haäu 3. Ñaëc ñieåm maïng thuûy vaên 4. Ñaëc ñieåm kinh teá xaõ hoäi daân cö 4.2 Tình hình phaùt trieån kinh teá - xaõ hoäi CHÖÔNG 2 : TAØI NGUYEÂN NÖÔÙC MAËT VAØ NÖÔÙC NGAÀM TRONG TÆNH 1 Taøi nguyeân nöôùc maët 1.2 Nöôùc maët 2 Taøi nguyeân nöôùc ngaàm 2.1 Taàng chöùa nöôùc loå hoång caùc traàm tích Holocen (qh) 2.2 Taàng chöùa nöôùc loã hoång caùc traàm tích Pleistocen treân (qp3) 2.1 Lôùp caùch nöôùc vaø thaám nöôùc yeáu 2.2 Lôùp chöùa nöôùc 2.3 Taàng chöùa nöôùc loã hoång caùc traàm tích Pliestocen muộn (qp2-3) 2.1 Lôùp caùch nöôùc vaø thaám nöôùc yeáu 2.2 Lôùp chöùa nöôùc 2.3 Vuøng nöôùc maën 2.4 Vuøng nöôùc nhaït 2.5 Nguoàn goác hình thaønh taàng chöùa nöôùc nhaït (qp2-3) ôû ñoàng baèng Nam Boä 2.6 Tröõ löôïng nöôùc 2.4 Taàng chöùa nöôùc loã hoång caùc traàm tích Pleistocen sớm (qp1) CHÖÔNG 3: TÌNH HÌNH KHAI THAÙC SÖÛ DUÏNG NGUOÀN NÖÔÙC NGAÀM TAÀNG PLEISTOXEN TREÂN ( qp 2-3 ) TRONG TÆNH TRAØ VINH 1.
Tình hình khai thaùc taàng nöôùc ngaàm Pleistoxen treân ( qp 2-3 ) sau 20 naêm 1.1 Nöôùc söû duïng töø caùc gieáng qui moâ coâng nghieäp cho thò xaõ vaø caùc thò traán 1.2 Nöôùc söû duïng theo qui moâ nhoû trong Chöông trình nöôùc SHNT 1.1 Caáp nöôùc taäp trung 8 1.2 Gieáng khoan leõ CHÖÔNG 4 DIEÃN BIEÁN VEÀ CHAÁT LÖÔÏNG TRÖÕ LÖÔÏNG TAÀNG NÖÔÙC NGAÀM PLEISTOXEN MUOÄN ( qb 2-3 ) SAU 20 NAÊM KHAI THAÙC 1 Tröôùc khi khai thaùc 2 Keát quaû quan traéc naêm 1996 3 Keát quaû quan traéc naêm 1999 4 Keát quaû quan traéc naêm 2005 5. Nhöõng nguy cô ñoái vôùi taàng nöôùc ngaàm qp 2-3 trong tænh Traø Vinh 5.1 Nhieãm maën theo chieàu ngang 5.2 Nhieãm maën do thaám xuyeân 5.3 Nhieãm baån do khai thaùc cho saûn xuaát 5.4 Vaán ñeà arsen CHÖÔNG 5 ÑÒNH HÖÔÙNG QUY HOÏACH KHAI THAÙC HÔÏP LYÙ TAÀNG NÖÔÙC NGAÀM PLEISTOXEN TREÂN TÆNH TRAØ VINH 1 Keát quaû thöïc hieän Chöông trình caáp nöôùc saïch noâng thoân tænh Traø Vinh ñeán naêm 2005 2 Ñaùnh giaù caân baèng trong khai thaùc nöôùc döôùi ñaát 3 Phaân vuøng caáp nöôùc söû duïng hôïp lyù taøi nguyeân nöôùc 3.1 Nguyeân taéc phaân vuøng caáp nöôùc saïch noâng thoân 3.2 Phaân vuøng cuï theå caùc coâng trình caáp nöôùc saïch noâng thoân CHÖÔNG 6 CAÙC BIEÄN PHAÙP QUAÛN LYÙ VAØ KYÕ THUAÄT KHAI THAÙC ÑEÅØ NGAÊN NGÖØA OÂ NHIEÃM TAÀNG NÖÔÙC NGAÀM 1 Kieán nghò caùc giaûi phaùp 1.1 Coâng taùc ñieàu tra cô baûn, ñaùnh giaù tröõ löôïng, quan traéc ñoäng thaùi 1.2 Kyõ thuaät thi coâng caùc gieáng khoan ñöôøng kính nhoû 1.3 Taêng cöôøng quaûn lyù nhaø nöôùc veà taøi nguyeân nöôùc döôùi ñaát 1.4 Quy hoïach caáp nöôùc saïch vaø VSMTNT ñeán naêm 2010 CHÖÔNG 7 GIAÛI PHAÙP ÖÙNG DUÏNG HEÄ THOÁNG THOÂNG TIN ÑÒA LYÙ (GIS) QUAÛN LYÙ CAÙC COÂNG TRÌNH CAÁP NÖÔÙC SINH HOAÏT TRONG TÆNH 1 Muïc tieâu 2 Nhieäm vuï 3 Yeââu caàu 3.1 Phaân vuøng aáp nöiôùc taäp trung vaø caáp nöôùc phaân taùn 3.2 Quaûn lyù hoïat ñoäng khai thaùc taàng nöôùc ngaàm qp2-3 tænh TV 9 3.3 Tình hình veä sinh moâi tröôøng noâng thoân 3.4 Quaûn lyù hoaït ñoäng saûn xuaát vaø cung caáp nöôùc saïch taïi caùc traïm caáp nöôùc noâng thoân 4 Phöông phaùp thöïc hieän 4.