Chương 1 MOT SỐ VAN LÝ LUẬN VE NGƯỜI ĐẠI DIỆN THEO PHÁP LUAT (CUA DOANH NGHIỆP THEO PHÁP LUẬT LAO VÀ VIỆT NAM DƯỚI GÓC ĐỘ SO SANH Một số van đề lý luận về người đại diện theo pháp luật của i điện và người đại điện theo pháp luit Đại diện là một chế định pháp lý trong hệ thống luật tư, day là một chế định rất quan trong của pháp luật dân sự các quốc gia. Tuy nhiên, trên thể giới hiện nay có nhiễu cách tiếp cân về khái niệm "đại điên” hay khái niệm “dai diện theo pháp luật. - Dòng ho Conmon Law là trường phái pháp luật đầu tiên đề cập đến vấn dé đại diện. Trong hệ thông pháp luật của dòng họ Common Law thi khái niêm “dai điện” (Agency) được xuất phát từ quan điểm của một câu châm.
ngôn La-tink “Đại diện là hành động của một người thông qua một chit thé khác được pháp luật cot là hành đông cita chính người đó “`. Từ đó, đại diện a là một quan hề phức hợp, với ba chủ thể tham gia gồm người uỷ quyển (principal), người đại điên (agent), người thứ ba (third party). Tử đó cho thấy, theo quan điểm của dong họ Common Law có vai tro quan trọng. lộn nu trong đời sống x4 hội, trong đó có cf lĩnh vực kinh doanh, thương mại.
Chính vi vây mã, Konrad Zweigert và Hein Koetz cho ring đại điển là một phương thức cân thiết để các giao dich dân sự không bi vô hiệu trong bat kỹ chế độ phat triển nao, cũng như thể hiện được sử phân công lao động đối với sản. xuất, phân phi hang hoa và cung ứng dịch vụ” Nain Vi Hoing 2013), "Chế deh dui điện wong pháp hit Việt Na vì vẫn đồ tra tong tc tin ip ng’, Tp cế Lut Đọc Qe? Hoawed Zieagrt and Hein Ketz (1998), 4m urodietion to Couperaie La, Claredon Pres, Oxford, pal Nour vay, đại điện cũng xuất hiền trong linh vực kinh doanh, thương nai Chính vi vây mà van dé dai dién trong kinh doanh, thương mai cũng được quan. têm nghiên cứu và có nhiễu quan điểm về đại điện trong lĩnh vực nay. Điển hình cho các quan diém đó la ly thuyết vé đại điện của Jensen va Meckling, khi ‘hai người nay cho rằng: “Lj tingét dat điện liên quan đốn một hợp đồng theo 46 một hoặc vài người (cỗ đông) giao cho người khác (Thành viên Hội đồng quan tri) thay mặt họ thực hiện một số dich vụ, trong dé có việc ub quyền ra quyết Ảnh cho đại điện Nếu cả hai bên trong mỗi quan lộ này là những người mn tỗi da hoá lợi ich ching ta cô If do đỗ tin rằng đại diện sẽ không hông Iuén hành động vi lợi ich của người chủ”Š.
Từ quan điểm nay, ma pháp luật nhiễu nước trên thể giới, nhất 14 các quốc gia thuộc dong họ Common Law hiện nay đều có quy định về vấn để đại diện, với tư cách là người có vai trò quan trong trong quản trị doanh nghiệp. Bởi lẽ, doanh nghiệp lả một tap thể những cá nhân, tổ chức, nên tự nó không thé đại điện cho chính minh, nên phải thông qua một cá nhân cụ thé để quan lý, điều hành doanh nghiệp (người đại điện theo pháp luật của doanh nghiệp). Đó chính la tiên để cho việc ra đời và ghi nhận trong pháp luật về người dai điện theo pháp luật của doanh nghiệp - Ở nước CHDCND Lao thì vẫn dé đại diện được tiếp cân dưới hai phương diện Nếu như ở phương diện ngôn ngữ thì theo Từ điển tiếng Lao của Viên Khoa học sã hội Quốc gia Lao thi: “Dat diện tức là một cá nhân. cơ quan, tổ chức khác thay thay mặt cho cá nhân, cơ quan 18 chute khác để thực.
“hiện một công việc nhất dink’ Dưới góc độ pháp ly, Luật về đại diện năm. 2008 của Lao tại khoản 1 Điểu 3 quy định: “Dat điên ia việc cả nhân, co quan, tổ chức (got là người đạn điện) nhân danh và vi lợi ích của cả nhân, cơ quan tỗ chức khác (got là người được đại đin) xác lập, thực hiện các giao dich dân sự trong phạm vi đại điên và theo quy định của pháp luật ‘Dias C. Jensen wnd Willan Ma cing (1616), Dron’ af the Fira: Menageral Behavior Agency Costs end Ownership Soucnne,Joamall of Franc] Beans, October, 3,p 36 “Viên hơi hoc bội Quc ga Tào 019), Từ ddr nông Lae, No. Hho hoe Xã hồi 3, 9 - Ở Việt Nam, vẫn để đại diện cũng được tiép cên dưới hai phương điện.
Ở phương diện ngôn ngữ thi Dai Tử điển tiếng Việt định nghĩa đại diện. là: “Thay mặt cho cá nhân hoặc 16 cite làm việc gỉ”. Ö phương điện pháp ty thi Từ điển Luật học định ngiữa đại diện là. “Việc mội người, một cơ quer tổ chức nhân danh người.
cơ quan, 18 chức xác lập, tìue hiện hành vi pháp If rong pham vi thẩm quyên đại điện”^' Con theo quy đính tại khoăn 1 Điều 134 Bộ luật Dân sự năm 2015 thì đại điên được định ngiấa. “Dat din 1a việc cá nhân, pháp nh (sau đây got chuing là người đại điện) nhân danh và vì lợi Ích cũa cá nhân hoặc pháp nhân Khác (sau Ady got chung là người được đại diện) xác lập, tinực hiện giao dich dân sie Nou vay, pháp luật vẻ dân sự nói chung va pháp luật vé đại điện nói riếng của Lao và Việt Nam mic đủ được hình thành khá nuuộn so với các quốc gia khác trên thé giới, nhưng quan điểm về đại diện, quy định pháp luật v đại diên của Lao và Việt Nam đã tiếp cận và có nhiều điểm tương đồng với các học. thuyết về đại dién, nhất la quan điểm về đại diện của dong ho Common Law. Từ việc phân tích, đánh giá những quan điểm, học thuyết về đại diện nói trên, thì tác giả luận văn đẳng tinh với đính nghĩa vé dai điện được quy.
đính tại khoản 1 Diu 3 Luật về đại diện năm 2008 của Lao và khoản 1 Điển 134 Bộ luật Dân sự năm 2015 của Việt Nam. , người đại điên, nhưng điểm khác biệt giữa khái niêm người đại diên và người đại dién theo pháp luật là người đại điển theo pháp luật là đại điên do pháp luật quy định hoặc do cơ quan nha nước có thấm quyền quyết định bằng một văn ban hành. chính cá biết. Theo đó người đại điên theo pháp luật 1a được pháp luật quy 10 lý cụ thể để xác lập quyền đại điện theo pháp luật đó.
Điền đó tao ra sự khác tiệt giữa đại diện theo pháp luật và đại diện theo uỷ quyển Chủ thể của đại điện theo pháp luật cũng được pháp luật quy đính cụ thể hơn. Theo đỏ khoản 2 Điều 3 Luật vé Đại điển năm 2008 cia Lao và Điều 136, 137 cia Bộ luật Dân sự năm 2015 của Việt nam có thé bao gồm cá nhân, hộ gia đính, tổ hop tác hoặc pháp nhân (cơ quan, tỗ chức, doanh nghiệp, công ty có tư cách pháp nhân). Tir những phân tích trên đây thi theo tác giã, người đại diện theo pháp uất 1a người được pháp luật quy định hoặc cơ quan nha nước có thẩm quyển quyết định cá nhân, hộ gia đính, tổ hợp tác hoặc pháp nhân do được nhân danh và vì lợi ich của cả nhân, hộ gia đính, tổ hợp tác hoặc pháp nhân khác thực hiện một phan hoặc toàn bô giao dich dân sự 112. Định nghia, đặc điểm về người đại én theo pháp luật của doanh nghig * Dinhnghia Theo quy đính của Điểu 2 Luật Doanh nghiệp Lao năm 2013 thì “Doanh nghiệp là tổ chức kinh domh của một cá nhân hoặc pháp nhân có tên riêng có vốn, tài sản.
có hệ thông quản I}. có trụ sỡ và được đăng it phù hop với Luật này. Doanh nghiệp còn được got là đơn vi Hinh doanh”, con theo quy định tại khoản 7 Điều 4 Luật Doanh nghiệp Việt Nam năm 2014 thì “Dozmii nghiệp là lỗ chức cô tên riêng có tài sản, cô tru số giao dich được đăng ij Thành lập theo quy Ämh của pháp luật nhằm mu dich kinh doanh". Như vậy, cách định ngiấa về doanh nghiệp theo Luật Doanh nghiệp của hai nước 1a tương đông nhau khi chúng đều được định hình 1a tổ chức kinh doanh hoặc tổ chức có mục đích kinh doanh, có tên riêng, có tài sin riêng, trụ sỡ riêng, hệ thống quản lý riêng va được thánh lập theo quy định của pháp luật.
Cả Luật Doanh nghiệp Lao năm 2013 va Luật Doanh nghiệp Việt Nam năm 2014 đều quy định 04 hình thức tổn tại của doanh nghiệp là: DNTN, CTHD, công ty TNHH (công ty TNHH một thành viên va công ty TNHH hai thành viên trổ ir lên), CTCP. Như vậy, với hai định ngiấa nói trên về doanh nghiệp thi có thé thấy, doanh nghiệp không phải 1a một con người ma là tép hợp những con người, nó là một tổ chức kinh doanh (tỗ chức được thành lập nhằm mục đích kinh doanh) va vi la một tổ chức, một thực thé pháp lý nên tất cả những con người trong doanh nghiệp không thé cũng đúng ra đại diện cho doanh nghiệp như thé sẽ gây ra rất nhiễu chồng chéo, mâu thuẫn. Tir đó mới hình thành nên nhu cầu cén có một cá nhân con người nào đó đứng lên đại điện cho doanh: nghiệp, thay mặt, nhân danh cho doanh nghiệp va vi lợi ích cia doanh nghiệp đó để thực hiện các quyển va nghĩa vụ mà pháp luật quy định cho doanh nghiệp khi nó được thảnh theo D1 trong 04 loại hình trên ‘Vay thé nao lả người đại điện theo pháp luật của doanh nghiệp? ~ Ở nước CHDCND Lao, khoản 20 Điều 3 Luật Doanh nghiệp Lao nim 2013 định nghĩa về người đại dién theo pháp luật của doanh nghiệp. “Cứ nhân là người đại điên theo pháp luật của doanh nghiệp để thực hiện các quyễn, nghia vụ tit hoạt động của doanh nghiệp, là nguyên đơn bi don người có quyền, nghĩa vụ liên quan tham gia hoà giải, tổ tng trong tài hoặc tổ ting toà án hoặc đại diện cho doanh nghiệp trong các trường hợp khác ma pháp Thật có guy đình - Ở Việt Nam, khoản 1 Điểu 13 Luật Doanh nghiệp Việt Nam năm.