Tác Động Của Rủi Ro Tín Dụng Đến Ổn Định Tài Chính Của Các Ngân Hàng Thương Mại Cổ Phần Việt Nam

Nghiên cứu tác động của rủi ro tín dụng đến ổn định tài chính ngân hàng TMCP Việt Nam. Phân tích Z-score, GMM, và hàm ý chính sách để phát triển bền vững.

• Tác giả: Phí Thị Mai Phương
• Người hướng dẫn: TS. Đỗ Thị Hà Thương
• Trường học: Trường Đại Học Ngân Hàng Tp. Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Tài Chính – Ngân Hàng
• Đề tài: Tác động của rủi ro tín dụng đến ổn định tài chính của các Ngân hàng Thương mại Cổ phần Việt Nam
• Loại tài liệu: Khóa luận tốt nghiệp đại học
• Năm xuất bản: 2024
• Địa điểm: Tp. Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• 1. CHƯƠNG 1: GIỚI THIỆU VỀ ĐỀ TÀI NGHIÊN CỨU
• 1.1. LÝ DO CHỌN ĐỀ TÀI
• 1.2. MỤC TIÊU NGHIÊN CỨU
• 1.2.1. Mục tiêu tổng quát
• 1.2.2. Mục tiêu cụ thể
• 1.3. CÂU HỎI NGHIÊN CỨU
• 1.4. ĐỐI TƯỢNG VÀ PHẠM VI NGHIÊN CỨU
• 1.5. PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 1.6. ĐÓNG GÓP CỦA ĐỀ TÀI
• 1.7. KẾT CẤU CỦA KHÓA LUẬN
• 1.8. KẾT LUẬN CHƯƠNG 1
• 2. CHƯƠNG 2: CƠ SỞ LÝ THUYẾT VÀ TỔNG QUAN NGHIÊN CỨU
• 2.1. RỦI RO TÍN DỤNG CỦA NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI
• 2.1.1. Khái niệm về rủi ro tín dụng của Ngân hàng Thương mại
• 2.1.2. Đo lường rủi ro tín dụng của Ngân hàng Thương mại
• 2.2. ỔN ĐỊNH TÀI CHÍNH CỦA NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI
• 2.2.1. Khái niệm ổn định tài chính của Ngân hàng Thương mại
• 2.2.2. Đo lường ổn định tài chính của Ngân hàng Thương mại
• 2.3. TÁC ĐỘNG CỦA RỦI RO TÍN DỤNG ĐẾN ỔN ĐỊNH TÀI CHÍNH CỦA NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI
• 2.4. TỔNG QUAN CÁC NGHIÊN CỨU TRƯỚC
• 2.4.1. Lược khảo các nghiên cứu trước
• 2.4.2. Thảo luận các nghiên cứu trước và khoảng trống của đề tài
• 2.5. KẾT LUẬN CHƯƠNG 2
• 3. CHƯƠNG 3: PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 3.1. QUY TRÌNH NGHIÊN CỨU
• 3.2. MÔ HÌNH NGHIÊN CỨU
• 3.2.1. Mô hình nghiên cứu đề xuất
• 3.2.2. Giải thích các biến của mô hình nghiên cứu
• 3.2.3. Giả thuyết nghiên cứu
• 3.3. DỮ LIỆU NGHIÊN CỨU
• 3.4. PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 3.4.1. Phân tích thống kê mô tả
• 3.4.2. Phân tích ma trận tương quan
• 3.4.3. Phân tích mô hình hồi quy
• 3.4.4. Các kiểm định trong mô hình
• 3.4.5. Kiểm định lựa chọn mô hình
• 3.4.6. Kiểm định vi phạm mô hình
• 3.5. KẾT LUẬN CHƯƠNG 3
• 4. CHƯƠNG 4: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ THẢO LUẬN
• 4.1. THỐNG KÊ MÔ TẢ
• 4.2. KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU
• 4.2.1. Phân tích hệ số tương quan
• 4.2.2. Kiểm định đa cộng tuyến
• 4.2.3. Kết quả hồi quy bằng ba mô hình OLS, FEM và REM
• 4.2.4. Kiểm định mô hình
• 4.2.5. Kết quả ước lượng mô hình FGLS
• 4.2.6. Kết quả ước lượng mô hình GMM
• 4.3. THẢO LUẬN KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU
• 4.4. KẾT LUẬN CHƯƠNG 4
• 5. CHƯƠNG 5: KẾT LUẬN VÀ HÀM Ý CHÍNH SÁCH
• 5.1. MỘT SỐ HÀM Ý CHÍNH SÁCH
• 5.1.1. Đối với rủi ro tín dụng
• 5.1.2. Đối với tỷ lệ vốn chủ sở hữu trên tổng tài sản
• 5.1.3. Đối với tỷ lệ nợ cho vay trên tổng tài sản
• 5.1.4. Đối với hiệu quả hoạt động
• 5.1.5. Đối với tỷ lệ lợi nhuận ròng trên vốn chủ sở hữu
• 5.1.6. Đối với tỷ lệ thu nhập lãi thuần
• 5.1.7. Đối với quy mô ngân hàng
• 5.1.8. Đối với tăng trưởng kinh tế và tỷ lệ lạm phát
• 5.2. HẠN CHẾ CỦA ĐỀ TÀI
• 5.3. HƯỚNG NGHIÊN CỨU TIẾP THEO
• 5.4. KẾT LUẬN CHƯƠNG 5
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Rủi Ro Tín Dụng và Ổn Định Tài Chính 50 60 ký tự

Hoạt động tín dụng là hoạt động cốt lõi của ngành ngân hàng, chiếm tỷ trọng lớn nhất trong tổng tài sản và nguồn thu nhập của các NHTMCP. Trong việc thúc đẩy tăng trưởng kinh tế thì hoạt động tín dụng giữ vai trò quan trọng, góp phần tạo việc làm, nâng cao thu nhập cho người dân và các tổ chức. Theo Báo Cáo Ngành Ngân Hàng (2022) tăng trưởng về tín dụng trong toàn hệ thống NH duy trì ở mức tích cực từ năm 2011 đến 2021, với tốc độ tăng trưởng tín dụng liên tục duy trì ở mức 14-15% kể từ năm 2019. Điều này xảy ra trong bối cảnh tỷ lệ tín dụng/GDP của Việt Nam đứng ở mức khá cao so với các nước khác trong khu vực. Cũng theo báo cáo này, tỷ lệ nợ xấu và nợ nhóm 2 đang có xu hướng tăng trở lại do tình hình kinh tế cũng như diễn biến phức tạp của dịch bệnh từ năm 2020 đến năm 2022.

1.1. Vai Trò Quan Trọng của Ngân Hàng TMCP Việt Nam

Các ngân hàng TMCP Việt Nam đóng vai trò then chốt trong việc cung cấp vốn cho nền kinh tế, hỗ trợ sự phát triển của doanh nghiệp và cá nhân. Sự ổn định của hệ thống ngân hàng này có ý nghĩa sống còn đối với sự phát triển kinh tế bền vững. Theo số liệu thống kê, các NHTMCP chiếm một tỷ lệ đáng kể trong tổng dư nợ tín dụng của toàn hệ thống, cho thấy tầm quan trọng của chúng trong việc cung cấp vốn cho nền kinh tế. Việc đảm bảo ổn định tài chính cho các ngân hàng TMCP là vô cùng quan trọng.

1.2. Liên Hệ Giữa Tăng Trưởng Tín Dụng và Nợ Xấu Ngân Hàng

Tăng trưởng tín dụng quá nhanh có thể dẫn đến sự gia tăng nợ xấu trong hệ thống ngân hàng. Khi các ngân hàng mở rộng hoạt động cho vay một cách ồ ạt, việc kiểm soát chất lượng tín dụng có thể bị lơ là, dẫn đến việc cấp tín dụng cho các đối tượng không đủ khả năng trả nợ. Điều này làm gia tăng rủi ro tín dụng và có thể ảnh hưởng tiêu cực đến ổn định tài chính của ngân hàng và toàn bộ nền kinh tế. Theo NHNN, tỷ lệ nợ xấu xấp xỉ 5% tổng dư nợ năm 2012; năm 2022 tỷ lệ nợ xấu nội bảng là 1,9%.

II. Phân Tích Rủi Ro Tín Dụng Thách Thức và Nguyên Nhân 50 60 ký tự

Trong những năm gần đây, rủi ro tín dụng của các NHTMCP Việt Nam có xu hướng tăng cao, đặc biệt là trong giai đoạn 2020-2022. Nguyên nhân là vì trong giai đoạn này là đại dịch COVID-19 bùng phát, khiến cho nền kinh tế thế giới nói chung và Việt Nam nói riêng gặp phải khó khăn liên tục, các doanh nghiệp và cá nhân cũng bị ảnh hưởng. Dẫn đến tỷ lệ nợ xấu tăng lên và khả năng thanh toán của khách hàng giảm xuống. Điều này đã làm các NH phải đối mặt với tình trạng gia tăng rủi ro tín dụng. Có thể thấy rằng rủi ro tín dụng vẫn là rủi ro lớn nhất đối với các NHTMCP Việt Nam. Rủi ro tín dụng có thể là nguyên nhân dẫn đến khả năng phá sản của các NHTMCP (Njanike, 2009), gián tiếp gây ra những tác động nghiêm trọng cho nền kinh tế.

2.1. Ảnh Hưởng Của Dịch COVID 19 Đến Rủi Ro Tín Dụng Ngân Hàng

Đại dịch COVID-19 đã gây ra những ảnh hưởng tiêu cực đến nền kinh tế, làm gia tăng rủi ro tín dụng cho các ngân hàng. Nhiều doanh nghiệp gặp khó khăn trong hoạt động sản xuất kinh doanh, dẫn đến việc không thể trả nợ đúng hạn. Tình trạng thất nghiệp gia tăng cũng làm giảm khả năng trả nợ của các cá nhân. Theo đó, rủi ro tín dụng có thể làm giảm khả năng sinh lời của NH, gây mất vốn và ảnh hưởng tiêu cực tới thanh khoản của NHTM. Điều này có thể gây ra việc quy mô hoạt động của NHTM phải thu hẹp, khả năng cung cấp vốn cho nền kinh tế giảm xuống.

2.2. Tác Động Của Rủi Ro Tín Dụng Đến Ổn Định Tài Chính

Rủi ro tín dụng có thể gây ra những tác động tiêu cực đến ổn định tài chính của ngân hàng và toàn bộ hệ thống tài chính. Khi tỷ lệ nợ xấu tăng cao, lợi nhuận của ngân hàng sẽ giảm, thậm chí có thể dẫn đến thua lỗ. Nếu tình trạng này kéo dài, ngân hàng có thể mất khả năng thanh toán, gây ra khủng hoảng niềm tin và lan rộng ra toàn bộ hệ thống. Việc lợi nhuận suy giảm dẫn tới thiếu hụt nguồn vốn có thể khiến NHTM gặp nguy cơ phá sản. Khi một NHTM gặp nguy cơ này cũng khiến thị trường tài chính gặp hoảng loạn , làm tăng rủi ro tài chính cho toàn bộ nền kinh tế.

III. Nghiên Cứu Thực Nghiệm Đo Lường Tác Động Rủi Ro 50 60 ký tự

Các nghiên cứu về ổn định của NH đã chỉ ra rằng các yếu tố vĩ mô, các yếu tố đặc trưng NH và các loại rủi ro đều có tác động đến ổn định tài chính của NH, như (Pham et al.). Hay những bài nghiên cứu về tác động của các loại rủi ro đến tính ổn định NH (chỉ số Z score) thông qua tiến hành nghiên cứu thực nghiệm về tác động của rủi ro tín dụng đến khả năng phá sản: Foos et al. Có nhiều nghiên cứu đã sử dụng chỉ số Z- score để đánh giá tác động rủi ro thanh khoản, rủi ro tín dụng đến ổn định tài chính NH.

3.1. Sử Dụng Chỉ Số Z Score Đánh Giá Ổn Định Tài Chính Ngân Hàng

Chỉ số Z-score là một công cụ phổ biến được sử dụng để đánh giá ổn định tài chính của ngân hàng. Chỉ số này đo lường khả năng chống chịu của ngân hàng trước các cú sốc tài chính. Các nghiên cứu như: Nguyễn Thị Hồng Ánh & Lê Thành Trung (2020), (Dương Nguyễn Thanh Phương, 2021), Nguyễn Thị Minh Ngọc & Nguyễn Thị Minh Thảo (2022), Ghenimi et al., (2017), Amara & Mabrouki (2019), Setiawan & Widiastuti (2021), Saputra et al., (2020) đã chỉ ra rằng rủi ro tín dụng có ảnh hưởng đến ổn định tài chính của NHTM, cụ thể là tỷ lệ nợ xấu và khả năng phá sản của NH có quan hệ cùng chiều.

3.2. Lý Do Cần Thiết Nghiên Cứu Về Rủi Ro Tín Dụng Tại Việt Nam

Nghiên cứu tác động của rủi ro tín dụng đến ổn định tài chính của các NHTM Việt Nam là cần thiết vì theo thời gian các điều kiện vĩ mô và các yếu tố rủi ro sẽ luôn thay đổi. Do đó việc nghiên cứu thực nghiệm để đưa ra các khuyến nghị có cơ sở vẫn có giá trị. Vì vậy, tác giả chọn đề tài "Tác động của rủi ro tín dụng đến ổn định tài chính của các Ngân hàng Thương mại Cổ phần Việt Nam" để thực hiện khóa luận tốt nghiệp của mình.

IV. Hàm Ý Chính Sách Kiểm Soát và Giảm Thiểu Rủi Ro Tín Dụng 50 60 ký tự

Mục tiêu tổng quát của đề tài là đánh giá mức độ tác động của rủi ro tín dụng đến ổn định tài chính của các NHTMCP Việt Nam giai đoạn 2012 - 2022. Từ đó, đưa ra các hàm ý chính sách để hạn chế rủi ro tín dụng nhằm nâng cao ổn định tài chính cho các NHTMCP Việt Nam.

4.1. Hàm Ý Chính Sách Nhằm Nâng Cao Ổn Định Tài Chính Ngân Hàng

Khóa luận tập trung vào các mục tiêu cụ thể như sau: Nghiên cứu xác định chiều hướng và mức độ tác động của rủi ro tín dụng đến ổn định tài chính của các NHTMCP Việt Nam. Từ kết quả nghiên cứu, hàm ý chính sách về rủi ro tín dụng nhằm nâng cao ổn định tài chính cho các NHTMCP Việt Nam.

4.2. Câu Hỏi Nghiên Cứu Về Kiểm Soát Rủi Ro Tín Dụng

Để đạt được mục tiêu cụ thể cần trả lời các câu hỏi nghiên cứu sau: Chiều hướng và mức độ tác động của rủi ro tín dụng đối với ổn định tài chính của các NHTMCP Việt Nam ra sao? Cần có hàm ý chính sách nào để nâng cao ổn định tài chính và kiểm soát rủi ro tín dụng của các NHTMCP Việt Nam?

V. Nghiên Cứu Thực Nghiệm Dữ Liệu và Phương Pháp Phân Tích 50 60 ký tự

Đối tượng tập trung nghiên cứu là yếu tố rủi ro tín dụng, ổn định tài chính, tác động của rủi ro tín dụng đến ổn định tài chính của các NHTMCP Việt Nam. Phạm vi không gian: Tác giả chọn 27 NHTMCP trong tổng số 31 NHTMCP trong nước. Lựa chọn này nhằm đảm bảo tính đại diện và giảm sự biến động đáng kể giữa các NHTMCP Việt Nam. Sự chọn lựa dựa trên các tiêu chí là loại trừ các NH bị mua lại, sát nhập và có vốn hoàn toàn là vốn nước ngoài. Đồng thời, việc chọn các NHTMCP Việt Nam có đầy đủ số liệu BCTC làm cơ sở để đảm bảo tính chính xác và độ tin cậy của dữ liệu nghiên cứu.

5.1. Lựa Chọn Mẫu Ngân Hàng TMCP Để Phân Tích

Việc lựa chọn 27 NHTMCP thay vì toàn bộ các ngân hàng giúp đảm bảo tính đồng nhất của dữ liệu và giảm thiểu ảnh hưởng của các yếu tố ngoại lai. Các ngân hàng được chọn đều có lịch sử hoạt động ổn định, có đầy đủ thông tin tài chính và đại diện cho các nhóm ngân hàng khác nhau về quy mô và loại hình hoạt động. Điều này giúp cho kết quả nghiên cứu có tính đại diện cao hơn.

5.2. Phạm Vi Thời Gian Nghiên Cứu và Ý Nghĩa

Phạm vi thời gian: Được xác định trong giai đoạn năm 2012 -2022. Giai đoạn này đặt trong bối cảnh một thập kỷ phát triển kinh tế quan trọng và đầy biến động, thích hợp việc nghiên cứu chi tiết về tác động của rủi ro tín dụng đến ổn định tài chính. Năm 2012 được chọn là điểm xuất phát quan trọng, đồng thời là thời kỳ các NHTMCP Việt Nam mạnh mẽ thực hiện tái cấu trúc hệ thống và quá trình sáp nhập, cùng với sự thành lập Vietnam Asset Management Company (VAMC). Ngoài ra, từ năm 2019 đến 2022 là giai đoạn gần đây, đưa ra cơ hội để đánh giá tình hình ổn định tài chính của các NHTMCP Việt Nam trong bối cảnh hiện đại và thách thức từ môi trường kinh tế biến động.

VI. Đề Xuất Giải Pháp Quản Lý Rủi Ro Để Ổn Định 50 60 ký tự

Để thực hiện đề tài, tác giả sử dụng phương pháp tổng hợp tài liệu và các nghiên cứu trước. Lược khảo tài liệu có liên quan đến cơ sở lý thuyết về ổn định tài chính NH, rủi ro tín dụng và các yếu tố ảnh hưởng đến ổn định tài chính của NHTMCP. Nghiên cứu thu thập mẫu dữ liệu từ các BCTC đã được kiểm toán của 27 NHTMCP Việt Nam. Để đảm bảo dữ liệu chính xác, tác giả trong quá trinh thu thập đã tiến hành loại bỏ một số NHTMCP không đủ dữ liệu liên tục từ năm 2012 đến 2022.

6.1. Phân Tích Dữ Liệu Định Lượng Để Xây Dựng Mô Hình

Tác giả sử dụng phương pháp nghiên cứu định lượng để xây dựng mô hình hồi quy đa biến và kiểm định các giả thuyết nghiên cứu. Trước khi tiến hành phân tích hồi quy, tác giả tiến hành thực hiện đánh giá dữ liệu thông qua phân tích thống kê mô tả, và phân tích ma trận tương quan để có cái nhìn tổng quát về dữ liệu nghiên cứu. Để phân tích hồi quy, nghiên cứu sử dụng ba loại mô hình khác nhau là : mô hình hồi quy gộp OLS, mô hình hiệu ứng cố định (FEM) và mô hình hiệu ứng ngẫu nhiên (REM).

6.2. Ưu Điểm Của Mô Hình GMM Trong Nghiên Cứu

Việc sử dụng cả năm mô hình ước lượng Pooled OLS, FEM, REM, FGLS và GMM sẽ giúp tác giả có cái nhìn tổng quan hơn về tác động của rủi ro tín dụng đến ổn định tài chính của các NHTMCP tại Việt Nam. Nghiên cứu được thực hiện trong khoảng thời gian gần nhất với hiện tại là từ 2012 đến 2022. Nên kết quả nghiên cứu sẽ làm rõ các bằng chứng thực nghiệm về tác động của rủi ro tín dụng đến ổn định tài chính của các NHTMCP.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1 đã cung cấp cái nhìn tổng quát về đề tài cũng như đặt nền móng cho những nội dung tiếp theo. Việc nêu rõ lý do chọn đề tài để làm rõ được ý nghĩa của việc nghiên cứu về RRTD và tác động của rủi ro này đến ổn định tài chính của NHTMCP Việt Nam. Các mục tiêu cụ thể và các câu hỏi nghiên cứu được đặt ra nhằm làm rõ đối tượng, phạm vi không gian là 27 NHTMCP và phạm vi thời gian là 11 năm từ 2012 đến năm 2022. Và cuối cùng là trình bày kết cấu của khóa luận gồm 5 chương.

Từ đó mở ra cơ sở lý luận và tìm hiểu các nghiên cứu thực nghiệm liên quan đến đề tài ở chương tiếp theo. 7 CHƯƠNG 2: CƠ SỞ LÝ THUYẾT VÀ TỔNG QUAN NGHIÊN CỨU Nội dung của chương 2 sẽ trình bày khái niệm lý thuyết về RRTD và ổn định tài chính của NH. Tác giả tổng quan nghiên cứu và tổng hợp các kết quả từ các nghiên cứu đó về mối quan hệ giữa RRTD và ổn định tài chính của NHTM. Từ đó, khóa luận sẽ làm rõ những khoảng trống hiện tại và các hướng tiếp cận mới.

RỦI RO TÍN DỤNG CỦA NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI 2. Khải niệm về rủi ro tín dụng của Ngân hàng Thương mại Hoạt động tín dụng là hoạt động chiếm phần lớn nguồn thu và lợi nhuận của NH. Tuy nhiên, hoạt động này cũng tiềm ẩn nhiều rủi ro, đặc biệt là rủi ro tín dụng (RRTD). RRTD là mối quan tâm hàng đầu của các NH, ảnh hưởng trực tiếp đến sự ổn định và phát triển bền vững của hệ thống tài chính.

Theo Graham & Coyle (2000), RRTD được định nghĩa là tổn thất do khách hàng từ chối hoặc không có khả năng thanh toán kịp thời và đầy đủ số nợ. Theo Phan Ngọc Hà (2021) định nghĩa RRTD “là các tổn thất phát sinh từ việc khách hàng không trả được đầy đủ, đúng hạn các khoản nợ hoặc khách hàng không thực hiện đầy đủ, đúng hạn các nghĩa vụ mà NHTM đã bảo lãnh và NHTM phải thực hiện thay các nghĩa vụ này” Ủy ban Basel (BCBS) trong báo cáo của họ vào năm 2000 đã chỉ ra rằng các khoản vay là nguồn gây ra RRTD lớn nhất và rõ ràng nhất đối với các tổ chức tài chính như NH (Basel Committee on Banking Supervision (2000). Hassan et al. (2021) cho rằng RRTD là "khả năng người vay không thực hiện nghĩa vụ hoặc khả năng thực hiện nghĩa vụ của họ bị suy giảm, dẫn đến tổn thất kinh tế cho ngân hàng" Theo Nguyễn Thanh Phong (2020), RRTD phát sinh trong quá trình cấp tín dụng của NH, xuất phát từ việc khách hàng không thực hiện hoặc không có khả năng thực hiện nghĩa vụ thanh toán khoản vay theo cam kết.

Tác giả này cũng nêu ra hai 8 cách tiếp cận của RRTD là: việc khách hàng trả nợ không đúng hạn và việc khách hàng không thể trả nợ cho NH. Như vậy, từ những khái niệm trên cách tiếp cận RRTD trong bài như sau: RRTD là khả năng tổn thất xảy ra khi người đi vay không thực hiện hoặc không có khả năng thực hiện các nghĩa vụ thanh toán gốc và lãi trong hợp đồng tín dụng. Rủi ro này khổng chỉ giới hạn ở hoạt động cho vay mà còn bao gồm các hoạt động khác như bão lãnh, cam kết,v. Đây là rủi ro gắn liền với hoạt động tín dụng, sẽ dẫn đến tổn thất tài chính như giảm thu thập ròng và tiềm năng gây ra những tổn thất lớn mà sẽ đe dọa hoạt động cốt lõi của một NH.

Đo lường rủi ro tín dụng của Ngân hàng Thương mại Có nhiều phương pháp khác nhau để đo lường rủi ro tín dụng của NHTM. Trong số đó, đánh giá RRTD thông qua tỷ lệ nợ xấu là một trong những phương pháp đơn giản và dễ hiểu nhất. Tỷ lệ nợ xấu là tỷ số giữa tổng giá trị nợ quá hạn trên 90 ngày trên tổng giá trị cho vay. Tỷ lệ nợ xấu là một chỉ số quan trọng phản ánh chất lượng danh mục cho vay của NH và khả năng quản lý rủi ro tín dụng của NH.

Theo Barth et al. (2004), việc quản lý RRTD, trong đó tỷ lệ nợ xấu (NPL) đóng vai trò quan trọng, là một yếu tố không thể bỏ qua. NPL cao có thể được coi là một dấu hiệu cho thấy RRTD của các NHTM đang tăng lên, như đã chỉ ra bởi Djebali & Zaghdoudi (2020). Nghiên cứu của Foos et al.

(2010) cũng chỉ ra rằng RRTD có thể tăng lên do NH tham gia vào hoạt động cho vay với rủi ro cao. Theo Quyết định 493/2005/QĐ-NHNN, tỷ lệ nợ xấu tại các NHTM Việt Nam được tính theo công thức Nợ nhóm 3+Nợ nhóm 4+Nợ nhóm 5 Tỷ lệ nợ xấu = (2.1) Tổng dư nợ Trong đó: Nợ nhóm 3: Khoản nợ dưới tiêu chuẩn Nợ nhóm 4: Khoản nợ nghi ngờ Nợ nhóm 5: Khoản nợ có khả năng mất vốn.1 đo lường tỷ lệ nợ xấu bằng cách lấy tổng dư nợ từ nhóm 3 đến 4 trên tổng dư nợ cho vay. Tỷ lệ nợ xấu phản ánh chất lượng hoạt động tín dụng của NHTMCP. Tỷ lệ nợ xấu gia tăng hoặc cao hơn mức trung bình ngành là dấu hiệu cho thấy ngân hàng gặp khó khăn trong việc quản lý khoản vay.

Các NHTMCP cần tuân thủ quy định của NHNN về việc duy trì tỷ lệ nợ xấu dưới 3%. Ở bài nghiên cứu này, tác giả sử dụng tỷ lệ nợ xấu, được tính toán từ BCTC thường niên, như một chỉ số đại diện cho RRTD của NHTM. ỔN ĐỊNH TÀI CHÍNH CỦA NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI 2. Khái niệm ổn định tài chính của Ngân hàng Thương mại Hệ thống NH đóng vai trò quan trọng trong nền kinh tế, đảm nhận chức năng điều tiết nguồn vốn, trung gian thanh toán, và nhiều chức năng khác.

Ổn định tài chính NHTMCP là yếu tố then chốt giúp hệ thống tài chính đảm bảo sự an toàn và phát triển bền vững, đóng góp vào sự phát triển chung của nền kinh tế. Mặc dù đã được nghiên cứu rộng rãi, khái niệm "ổn định tài chính của ngân hàng" vẫn chưa có định nghĩa thống nhất. Các nghiên cứu thường đánh giá mức độ ổn định tài chính của NH dựa trên "ổn định tài chính" trong lĩnh vực NH. Schinasi (2009) định nghĩa ổn định tài chính là khả năng hệ thống tài chính hoạt động hiệu quả, thúc đẩy kinh tế, quản lý rủi ro và phục hồi trước biến động, đảm bảo sự ổn định cho nền kinh tế.

Ổn định tài chính được định nghĩa là "tình trạng hệ thống tài chính hoạt động trơn tru, đảm bảo các trung gian (NH, công ty chứng khoán) và thị trường tài chính vận hành hiệu quả" (Crockett ,1996). Theo Hoelscher & Quintyn (2003), ổn định tài chính NHTM được định nghĩa là "trạng thái ổn định" mà NH thực hiện hiệu quả các chức năng kinh tế cốt lõi (bao gồm phân bổ nguồn lực, phân tán rủi ro và thanh toán). 10 Sự ổn định tài chính của các NHTM được hiểu là “trạng thái hoạt động hiệu quả, an toàn, không bị tác động bởi yếu tố bất lợi hiện tại hay tương lai, đồng thời giữ vững trước cú sốc kinh tế." (Nguyễn Thị Kiều Nga & Trần Huy Hoàng, 2020) Như vậy, ở bài nghiên cứu này tác giả định nghĩa ổn định tài chính của NHTM là trạng thái mà NH duy trì hoạt động an toàn, hiệu quả. Hoàn thành tốt vai trò và các chức năng của NH như trung gian thanh toán và tin dụng.

Đồng thời sỡ hữu nền tảng tài chính vững mạnh, có thể thích ứng và phục hồi nhanh chóng trước mọi biến động kinh tế. Đồng thời, NH cũng không gây ra các cú sốc ảnh hưởng tiêu cực đến nền kinh tế. Ổn định tài chính NH đóng vai trò quan trọng cho hệ thống tài chính và nền kinh tế. Đo lường ổn định tài chính của Ngân hàng Thương mại Đánh giá mức độ ổn định tài chính của NHTM là một vấn đề quan trọng, và đã được tiếp cận bằng các phương pháp khác nhau.

Trong số các phương pháp, chỉ số Z-Score là một công cụ phổ biến được sử dụng rộng rãi bởi các nhà nghiên cứu và tổ chức uy tín trong lĩnh vực tài chính. Z-score là một chỉ tiêu phổ biến về mức độ an toàn của NH, được xây dựng trên mối quan hệ của VCSH, lợi nhuận và biến động do bất ổn hay rủi ro (được đo bằng độ lệch chuẩn của lợi nhuận ngân hàng) (Cihak & Hesse, 2010). Chỉ số Z-Score được phát triển ban đầu bởi Altman (1968) nhằm dự đoán khả năng phá sản của các doanh nghiệp dựa trên các yếu tố tài chính. Mô hình Z-Score ban đầu bao gồm 5 biến và sau này đã được rút gọn thành 4 biến vào năm 1995.

Boyd & Runkle (1993) đã áp dụng mô hình này vào đánh giá ổn định tài chính NHTM với công thức tính toán như sau: ROA+ E⁄A (2.2) Z-scoreit = σ(ROA) Trong đó: 11 ROA: Tỷ suất sinh lời trên TTS bình quân, thể hiện hiệu quả hoạt động của NH. E/A: Tỷ lệ VCSH trên TTS. σ(ROA): Độ lệch chuẩn của ROA Từ công thức 2.2, có thể thấy Zscore thể hiện ba góc độ đánh giá ổn định của NHTM, bao gồm hiệu quả hoạt động của NH (ROA), mức độ an toàn tài chính (E/A) và mức độ biến động của lợi nhuận (độ lệch chuẩn của ROA). Thông qua chỉ số này, có thể tính toán được mức độ chấp nhận rủi ro của các NH.

Theo Köhler (2015), Z- score được xem như một chỉ tiêu quan trọng đo lường ổn định và rủi ro của NHTM. Mặc dù Z-Score có ưu điểm về tính linh hoạt, dễ tính toán và hiệu quả, nhưng cũng cần lưu ý Z-Score cũng dễ bị ảnh hưởng bởi dữ liệu tài chính và không tính đến rủi ro hệ thống. Việc Z-score càng cao, mức độ rủi ro thấp chứng tỏ sự ổn định tài chính NH sẽ tăng lên. Ngược lại khi Z-score càng thấp thì NH đang gặp khó khăn tài chính, từ đó xác suất vỡ nợ của NH đó sẽ lớn hơn.

TÁC ĐỘNG CỦA RỦI RO TÍN DỤNG ĐẾN ỔN ĐỊNH TÀI CHÍNH CỦA NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI Rủi ro tín dụng (RRTD) là một trong những rủi ro quan trọng nhất mà NH phải đối mặt. Tác động của RRTD đến ổn định tài chính của NHTMCP được nhiều nghiên cứu thể hiện: Theo nghiên cứu của DeYoung & Whalen (1998), nguyên nhân chính dẫn đến phá sản của NHTM không phải do hiệu quả hoạt động kém, mà là do lượng nợ xấu tăng cao. Điều này cho thấy RRTD đóng vai trò quan trọng trong việc đảm bảo sự ổn định của NHTM.