CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN 1. Tổng quan về tình hình lắp ráp ô tô ở Việt Nam Cho đến hiện nay, Việt Nam đang có khoảng hơn 350 doanh nghiệp sản xuất liên quan tới ngành ô tô và đạt công suất lắp ráp vào khoảng 680. Trong đó, gồm có: 40 doanh nghiệp sản xuất và lắp ráp ô tô; 45 doanh nghiệp sản xuất khung gầm, thân xe, thùng xe; 214 doanh nghiệp sản xuất linh kiện và phụ tùng ô tô… sản lượng sản xuất đạt 70% đối với nhu cầu xe dưới 9 chỗ.1 Tỷ lệ các doanh nghiệp sản xuất liên quan đến ngành ô tô Cùng với số lượng doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực công nghiệp ô tô và công nghiệp hỗ trợ vẫn không ngừng tăng lên. Thì sự tham gia của các doanh nghiệp thuộc các thành phần kinh tế, đã góp phần nâng cao sự tăng trưởng của ngành công nghiệp ô tô ngày càng phát triển mạnh mẽ.
80 >70 >70 55-60 7-10 Thái Lan Indonesia Malaysia ASEAN Việt Nam Hình 1.2 Tỷ lệ nội địa hoá trung bình ngành ô tô Tuy nhiên, vẫn còn tồn tại nhiều khó khăn như là tỷ lệ nội địa hóa bình quân đến nay chỉ mới dao động từ 7% đến 10%, trong khi đó Thaco đạt 15 – 18%, những con số này cho thấy là vẫn còn thấp hơn nhiều so với các quốc gia trong khu vực. Việc lĩnh vực Trang 1 Luận Văn Tốt Nghiệp SVTH: Võ Minh Tiến công nghiệp hỗ trợ ô tô còn chậm phát triển là một trong những nguyên nhân quan trọng khiến ngành sản xuất và lắp ráp trong nước chịu nhiều thiệt thòi. Mặc dù đã trải qua nhiều khó khăn do dịch Covid-19 gây ra nhưng cơ bản thị trường ô tô Việt Nam đã vực dậy được, gặt hái những kết quả khả quan trong năm 2021 và đầu năm 2022. Theo số liệu của Tổng cục Thống kê, trong tháng 01/2022, tổng lượng ô tô sản xuất và lắp ráp trong nước đạt 38.300 chiếc, tăng lên 7,9% so với tháng 12 năm 2021, xe nội tăng sức cạnh tranh đáng kể so với xe nhập khẩu.3 Lượng ô tô sản xuất, lắp ráp trong nước tiếp tục tăng mạnh tháng đầu năm 2022 Tiêu thụ ô tô tại Việt Nam đột ngột tăng mạnh trong những tháng đầu năm 2022 do nhiều chính sách kích cầu như giảm lệ phí trước bạ đối với ô tô lắp ráp trong nước sẽ kéo dài đến hết tháng 05 năm 2022.
Là tín hiệu tích cực cho thị trường ô tô trong nước, đánh dấu bước phát triển mạnh mẽ sắp tới, khi cả nước đang an toàn thích ứng với dịch Covid-19 và dần trở lại trạng thái bình thường. Phương pháp lắp ráp CBU Phương pháp Các hình thức Phương pháp lắp lắp ráp IKD lắp ráp ráp SKD Phương pháp lắp ráp CKD Hình 1.4 Các hình thức lắp ráp ở Việt Nam Trang 2 Luận Văn Tốt Nghiệp SVTH: Võ Minh Tiến Tình hình lắp ráp xe ở Việt Nam vẫn đang tồn tại khá nhiều dạng. Tuỳ theo mức độ phức tạp và chuyên môn hoá mà ngành công nghiệp chế tạo và lắp ráp xe ở Việt Nam tồn tại các hình thức lắp ráp như sau: a) Phương pháp lắp ráp dạng CBU (Complete Body Unit) Xe được nhập khẩu về Việt Nam dưới dạng nguyên chiếc, các cụm chi tiết, khung gầm, thùng vỏ, cabin,… đã được sản xuất, lắp ráp hoàn chỉnh ở nước ngoài, liên kết chắc chắn và sơn hoàn thiện. Mức độ phức tạp là bằng không.
Doanh số xe con nhập khẩu ở Việt Nam HYUNDAI 54 0 FORD 1015 5488 HONDA 2400 6099 MAZDA 1974 6998 SUZUKI 2285 7252 MITSUBISHI 7797 23240 TOYOTA 11651 37313 0 5000 10000 15000 20000 25000 30000 35000 40000 I-2022 2021 Hình 1.5 Doanh số xe con nhập khẩu ở Việt Nam I-2022 Ưu điểm của phương pháp này là các dòng xe được sản xuất trên dây chuyền hiện đại và điều kiện nhân công đạt chất lượng tiêu chuẩn nước ngoài (đạt chất lượng cao).6 Dòng xe Hyundai Universe Luxury 2010 nhập từ Hàn Quốc Trang 3 Luận Văn Tốt Nghiệp SVTH: Võ Minh Tiến Nhưng giá thành mua xe rất cao do chịu thuế nhập khẩu nguyên chiếc và quan trọng hơn là có một số tính năng, chất liệu của linh kiện chưa phù hợp với thị trường, điều kiện địa hình thời tiết của Việt Nam. Xét về lợi ích, chính phủ khuyến khích ngành công nghiệp xe lắp ráp trong nước nên đánh thuế cao xe nhập khẩu. Vì thực tế phương pháp CBU không tạo ra nhiều lợi ích cho quốc gia cũng như không tạo được cơ hội việc làm cho công nhân trong nước, và khả năng nâng cao tay nghề. b) Phương pháp lắp ráp dạng SKD (Semi Knocked Down) Phương pháp này lắp ráp từ các chi tiết là các cụm bán tổng thành được nhập khẩu hoàn toàn từ nước ngoài.
Tại nơi lắp ráp, chi tiết sẽ được tiến hành lắp thành từng cụm tổng thành và cuối cùng hoàn chỉnh thành sản phẩm. Một vài chi tiết phụ tùng trong quá trình lắp ráp sẽ do một số doanh nghiệp trong nước sản xuất. Phương pháp này có độ phức tạp cao hơn phương pháp lắp ráp dạng CBU. Xe loại này có ưu điểm là giá thành rẻ, lượng xe ra đều và thay đổi, cải tiến liên tục.
Nhưng lắp ráp SKD dễ ảnh hưởng tới độ liền mạch của các chi tiết nếu không thực hiện đúng quy trình và đảm bảo chất lượng linh kiện sản xuất. c) Phương pháp lắp ráp dạng CKD (Completely Knocked Down) Hình 1.7 Dây chuyền lắp ráp CKD xe hyundai tại Ninh Bình, Việt Nam Phương pháp này có các cụm chi tiết được nhập về với mức độ tháo rời cao hơn ở phương pháp dạng SKD và chưa được sơn hoàn chỉnh. Vì vậy, bắt buộc các xí nghiệp Trang 4 Luận Văn Tốt Nghiệp SVTH: Võ Minh Tiến lắp ráp phải trang bị thêm các hệ thống dây chuyền hàn và sơn phù hợp. Phương pháp này cũng được chia làm hai loại CKD1 và CKD2 với độ khó tăng dần và đòi hỏi phải trang bị nhiều công nghệ kỹ thuật hơn.
Ở dạng CKD1, các chi tiết được cung cấp ở dạng cụm tháo rời và không cần phải lắp ráp thêm trước khi lắp hoàn chỉnh, thùng xe cũng đã qua sơn lót. Còn ở dạng CKD2, các chi tiết sẽ được tiếp tục tháo nhỏ cho nên cần phải lắp ráp thêm trước khi lắp ráp hoàn chỉnh, còn đối với thùng xe thì ở dạng rời chưa hàn và chưa qua sơn lót. Phương pháp lắp ráp dạng CKD2 có mức độ rời rạc cao hơn CKD1 do đó đòi hỏi việc trang bị công nghệ lắp ráp và sơn cũng phải hiện đại hơn.8 Dây chuyền lắp ráp ô tô khách tại nhà máy Tracomeco Trong khi đó, xe CKD lắp ráp trong nước sẽ khuyến khích phát triển công nghiệp phụ trợ, làm tăng tỷ lệ nội địa hóa, cộng thêm các cơ hội kinh doanh và việc làm được mở ra… nên phát triển xe CKD đặc biệt được chính phủ khuyến khích. Hẳn là có sự khác biệt về thông số kỹ thuật giữa hai loại xe CKD và CBU, chẳng hạn như vật liệu sử dụng, tay nghề công nhân, công nghệ hoàn thiện, tiêu chuẩn áp dụng… nhưng thường là rất nhỏ.
Tuy nhiên, một phần nhỏ người mua xe sẵn sàng chi trả nhiều tiền hơn gấp 2, gấp 3 lần giá trị gốc để mua một chiếc xe CBU vì tin rằng có sự khác biệt rõ rệt về chất lượng so với loại CKD. d) Phương pháp lắp ráp dạng IKD (Incompletety Knocked Down) Ở phương pháp này, lắp ráp sản phẩm từ các chi tiết rời được nhập từ nước ngoài. Trang 5 Luận Văn Tốt Nghiệp SVTH: Võ Minh Tiến Một tỷ lệ đáng kể các chi tiết trong sản phẩm sẽ được nền sản xuất trong nước cung cấp. Phương pháp này là bước chuẩn bị quan trọng cho việc lắp ráp sản phẩm từ 100% chi tiết được sản xuất trong nước với bản quyền về kỹ thuât được chuyển giao từ hãng sản xuất gốc.
Giới thiệu về công ty cổ phần Cơ khí – Xây dựng giao thông TRACOMECO 1. Quá trình hình thành Tiền thân của Công ty là Hãng thầu RMK do Mỹ thành lập từ năm 1962, là một cơ sở đại tu xe máy thi công công trình và sản xuất kết cấu thép lớn nhất khu vực Đông Nam Á lúc bấy giờ. Sau năm 1975, đứng trước nhu cầu cấp bách về xây dựng và phát triển ngành cơ khí, cơ sở quyết định thành lập Nhà máy Cơ khí Công trình với chức năng mới là sửa chữa và lắp ráp xe máy công trình, ô tô các loại, đặc biệt nổi bật là phát triển sang ngành tàu thủy… Đến năm 1996, Công ty Cơ khí Giao thông 2 được thành lập lại thành công ty có Hội đồng quản trị. Tháng 9/2003 Công ty tiến hành cổ phần hoá thành lập Công ty cổ phần Cơ khí – Xây dựng giao thông (Tracomeco).
9 Công ty cổ phần Cơ khí – Xây dựng giao thông Tracomeco Địa chỉ hiện tại: 429/4 Song hành Xa lộ Hà Nội - Khu phố 7 - Phường Trường Thọ - Thành phố Thủ Đức - Thành phố Hồ Chí Minh - Việt Nam. Tên người đại diện: Đào Việt Phương giữ chức vụ tổng giám đốc công ty. Trang 6 Luận Văn Tốt Nghiệp SVTH: Võ Minh Tiến Trải qua một chặng đường trên 20 năm phát triển, đến nay, Tracomeco đã để lại dấu ấn trên thị trường và trở thành một trong những đơn vị sản xuất ô tô khách hàng đầu tại VN. Với thế và lực sẵn có, công ty đã có quyết định mang tính đột phá mới là hợp tác với Hãng ô tô DCar nhằm tạo ra những dòng xe cao cấp, tiện nghi nhất trong tương lai và quyết tâm cống hiến để “Thay đổi thị trường vận chuyển hành khách VN”.
Nổi bật nhất hiện nay là các dòng xe: Khách sạn di động và Cung điện di động,… mang lại cảm giác mới mẻ, sang trọng.10 Lễ ký kết hợp tác toàn diện giữa Tracomeco - DCar 1. Cơ cấu tổ chức Khối gián tiếp bao gồm các phòng ban chính như sau: ❖ Phòng hành chính: - Có chức năng: tham mưu cho Tổng giám đốc về các hoạt động liên quan đến hành chính, lao động tiền lương và nhân sự. - Thực hiện các nhiệm vụ về quản lý hành chính: trang thiết bị trong văn phòng, tổ chức các cuộc họp và công tác đối ngoại; quản lý tổ chức và nhân sự. ❖ Phòng kế hoạch - đầu tư: - Có chức năng: tham mưu về tình hình sản xuất kinh doanh, kế hoạch cung ứng vật tư và đầu tư dự án cho Tổng giám đốc.
Trang 7 Luận Văn Tốt Nghiệp SVTH: Võ Minh Tiến - Thực hiện: kế hoạch sản xuất, đầu tư và tổng hợp sản xuất trong kinh doanh. ❖ Phòng quản lý kỹ thuật sản xuất: - Chức năng: nắm vững công tác kỹ thuật, công nghệ, tiến độ sản xuất.