Báo cáo khóa luận: Phòng bệnh lợn nái tại trại Đỗ Đức Thuận, Ba Vì - Nông Lâm Thái Nguyên Nguyễn Thu Quyên

Luận văn hướng dẫn quy trình chăm sóc, nuôi dưỡng và phòng trị bệnh cho lợn nái sinh sản và lợn con tại trại lợn Đỗ Đức Thuận, Ba Vì.

• Tác giả: Hà Văn Hai
• Người hướng dẫn: TS. Nguyễn Thu Quyên
• Trường học: Đại học Thái Nguyên
• Chuyên ngành: Thú y
• Đề tài: Thực Hiện Quy Trình Chăm Sóc, Nuôi Dưỡng Và Phòng Trị Bệnh Cho Lợn NáI Sinh Sản Và Lợn Con Tại Trại Lợn Đỗ Đức Thuận, Ba Vì
• Loại tài liệu: khóa luận tốt nghiệp
• Năm xuất bản: 2019
• Địa điểm: Thái Nguyên

Mục lục chi tiết

• LỜI CẢM ƠN
• 1. PHẦN 1: MỞ ĐẦU
• 1.1. Đặt vấn đề
• 1.2. Mục tiêu và yêu cầu của đề tài
• 1.2.1. Mục tiêu
• 1.2.2. Yêu cầu
• 2. PHẦN 2: TỔNG QUAN TÀI LIỆU
• 2.1. Điều kiện cơ sở nơi thực tập
• 2.1.1. Điều kiện tự nhiên
• 2.1.1.1. Vị trí địa lý
• 2.1.1.2. Dân số năm 2017
• 2.1.1.3. Điều kiện khí hậu
• 2.1.2. Điều kiện cơ sở vật chất nơi thực tập
• 2.1.2.1. Cơ cấu tổ chức của trại
• 2.1.2.2. Cơ sở vật chất
• 2.1.2.3. Thuận lợi và khó khăn
• 2.1.2.3.1. Thuận lợi
• 2.1.2.3.2. Khó khăn
• 2.2. Tổng quan tài liệu và các kết quả nghiên cứu trong và ngoài nước có liên quan đến chuyên đề
• 2.2.1. Những hiểu biết về quy trình nuôi dưỡng và chăm sóc lợn nái đẻ và lợn nái nuôi con
• 2.2.1.1. Quy trình nuôi dưỡng, chăm sóc lợn nái đẻ
• 2.2.1.1.1. Quy trình nuôi dưỡng
• 2.2.1.1.2. Quy trình chăm sóc
• 2.2.1.2. Quy trình nuôi dưỡng, chăm sóc lợn nái nuôi con
• 2.2.1.2.1. Quy trình nuôi dưỡng
• 2.2.1.2.2. Quy trình chăm sóc
• 2.2.1.3. Đặc điểm của lợn con giai đoạn theo mẹ
• 2.2.1.3.1. Đặc điểm về sinh trưởng
• 3. PHẦN 3: KẾT QUẢ VÀ PHÂN TÍCH KẾT QUẢ
• 3.1. Kết quả đánh giá tình hình sản xuất chăn nuôi tại trại lợn Đỗ Đức Thuận, thị trấn Tây Đằng, huyện Ba Vì, thành phố Hà Nội qua 3 năm từ 2017 - 2019
• 3.2. Kết quả thực hiện quy trình chăm sóc, nuôi dưỡng đàn lợn tại cơ sở
• 3.3. Đánh giá một số chỉ tiêu sinh sản của lợn nái tại trại
• 3.4. Kết quả công tác vệ sinh, phòng bệnh cho lợn tại cơ sở
• 3.4.1. Công tác vệ sinh sát trùng
• 3.4.2. Kết quả vệ sinh, sát trùng tại cơ sở
• 3.4.3. Kết quả phòng bệnh cho đàn lợn nái và lợn con theo mẹ tại trại bằng thuốc và vắc xin
• 3.5. Kết quả chẩn đoán, điều trị bệnh ở đàn lợn nái sinh sản và lợn con theo mẹ tại trại
• 3.5.1. Tình hình mắc bệnh ở đàn lợn nái sinh sản của trại
• 3.5.2. Kết quả điều trị bệnh ở đàn lợn nái sinh sản tại trại lợn Đỗ Đức Thuận huyện Ba Vì, thành phố Hà Nội
• 3.6. Kết quả thực hiện các công việc khác
• 4. PHẦN 4: KẾT LUẬN VÀ ĐỀ NGHỊ
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• MỘT SỐ HÌNH ẢNH TRONG QUÁ TRÌNH THỰC TẬP

Tóm tắt

I. Quy trình chăm sóc lợn nái

Quy trình chăm sóc lợn nái tại trại lợn Đỗ Đức Thuận, Ba Vì được thực hiện theo các bước chặt chẽ nhằm đảm bảo sức khỏe và năng suất sinh sản. Quy trình này bao gồm việc theo dõi sức khỏe, chuẩn bị chuồng đẻ, và chăm sóc sau sinh. Theo Trần Văn Phùng và cs (2004), việc giảm dần lượng thức ăn trước khi đẻ và tăng dần sau sinh giúp lợn nái phục hồi nhanh chóng. Lê Hồng Mận (2002) nhấn mạnh tầm quan trọng của việc trực lợn đẻ và xử lý kịp thời các biến chứng như sót nhau hoặc viêm vú. Quy trình này không chỉ đảm bảo sức khỏe lợn mẹ mà còn tăng tỷ lệ sống của lợn con.

1.1. Chuẩn bị chuồng đẻ

Chuồng đẻ được chuẩn bị kỹ lưỡng với việc vệ sinh, khử trùng và để trống từ 3-5 ngày trước khi lợn nái vào đẻ. Lê Hồng Mận (2002) khuyến cáo sử dụng đèn sưởi và đệm lót rơm để giữ ấm cho lợn con, đặc biệt trong mùa đông. Việc này giúp giảm thiểu nguy cơ mắc bệnh phân trắng ở lợn con.

1.2. Chăm sóc sau sinh

Sau khi đẻ, lợn nái được theo dõi liên tục trong 3 ngày để phát hiện các dấu hiệu bất thường như sốt sữa hoặc nhiễm trùng. Trần Văn Phùng và cs (2004) đề xuất việc bổ sung nước sạch có pha muối để giúp lợn mẹ phục hồi nhanh chóng. Ngoài ra, việc tăng dần lượng thức ăn sau sinh giúp lợn mẹ tiết sữa đủ cho lợn con.

II. Phòng trị bệnh lợn nái

Phòng trị bệnh lợn nái là một phần quan trọng trong quy trình chăn nuôi tại trại lợn Đỗ Đức Thuận, Ba Vì. Các biện pháp phòng bệnh bao gồm vệ sinh chuồng trại, tiêm phòng vắc xin, và sử dụng thuốc sát trùng. Lê Hồng Mận (2002) nhấn mạnh việc tiêm Oxytoxin để hỗ trợ lợn nái đẻ nhanh và an toàn. Ngoài ra, việc phát hiện và điều trị kịp thời các bệnh như viêm vú, viêm tử cung giúp giảm thiểu thiệt hại kinh tế.

2.1. Vệ sinh chuồng trại

Chuồng trại được vệ sinh và sát trùng định kỳ bằng các loại thuốc như RTD Iodine 10% và Vikon S. Trần Văn Phùng và cs (2004) khuyến cáo việc để trống chuồng ít nhất 3 ngày sau mỗi lứa đẻ để hạn chế sự lây lan của mầm bệnh.

2.2. Tiêm phòng và điều trị

Các loại vắc xin phòng bệnh như lở mồm long móng được tiêm định kỳ cho đàn lợn nái. Lê Hồng Mận (2002) đề xuất việc sử dụng thuốc kháng sinh để điều trị các bệnh nhiễm trùng sau sinh, đảm bảo sức khỏe lợn mẹ và lợn con.

III. Chăm sóc lợn con

Chăm sóc lợn con là yếu tố quyết định đến tỷ lệ sống và sự phát triển của đàn lợn. Tại trại lợn Đỗ Đức Thuận, Ba Vì, lợn con được chăm sóc từ giai đoạn sơ sinh đến khi cai sữa. Trần Văn Phùng và cs (2004) chỉ ra rằng lợn con cần được bú sữa mẹ trong 21 ngày đầu để đảm bảo dinh dưỡng và sức đề kháng. Ngoài ra, việc sử dụng đèn sưởi và đệm lót rơm giúp giữ ấm cho lợn con, đặc biệt trong mùa đông.

3.1. Giai đoạn sơ sinh

Lợn con được bú sữa mẹ ngay sau khi sinh để hấp thụ kháng thể tự nhiên. Lê Hồng Mận (2002) khuyến cáo việc cắt rốn và mài nanh cho lợn con để tránh tổn thương trong quá trình bú sữa.

3.2. Giai đoạn cai sữa

Lợn con được tập ăn sớm từ ngày thứ 7 để thích nghi với thức ăn rắn. Trần Văn Phùng và cs (2004) đề xuất việc giảm dần lượng sữa mẹ và tăng dần thức ăn hỗn hợp để lợn con phát triển đồng đều.

IV. Phòng bệnh lợn con

Phòng bệnh lợn con là một phần không thể thiếu trong quy trình chăn nuôi tại trại lợn Đỗ Đức Thuận, Ba Vì. Các biện pháp phòng bệnh bao gồm tiêm phòng vắc xin, vệ sinh chuồng trại, và sử dụng thuốc sát trùng. Lê Hồng Mận (2002) nhấn mạnh việc tiêm phòng các bệnh như lở mồm long móng và dịch tả lợn để giảm thiểu nguy cơ bùng phát dịch bệnh.

4.1. Tiêm phòng vắc xin

Lợn con được tiêm phòng các loại vắc xin cơ bản như lở mồm long móng và dịch tả lợn. Trần Văn Phùng và cs (2004) khuyến cáo việc tiêm phòng đúng lịch để đảm bảo hiệu quả phòng bệnh.

4.2. Vệ sinh chuồng trại

Chuồng trại được vệ sinh và sát trùng định kỳ bằng các loại thuốc như RTD Iodine 10% và Vikon S. Lê Hồng Mận (2002) đề xuất việc sử dụng đệm lót rơm để giữ ấm và giảm nguy cơ mắc bệnh phân trắng ở lợn con.

Nội dung chính

Bối cảnh và vấn đề nghiên cứu

Ngành chăn nuôi giữ vị trí quan trọng trong cơ cấu nông nghiệp, cung cấp nguồn thực phẩm thiết yếu cho xã hội. Trong đó, chăn nuôi lợn theo hướng trang trại công nghiệp và mô hình VAC (Vườn - Ao - Chuồng) đóng vai trò nòng cốt trong phát triển kinh tế hộ gia đình và hiện đại hóa nông nghiệp. Để nâng cao hiệu quả chăn nuôi, việc áp dụng đồng bộ các tiến bộ khoa học kỹ thuật vào quy trình nuôi dưỡng, chăm sóc và phòng trừ dịch bệnh cho đàn giống sinh sản và đàn con là yêu cầu thực tiễn cấp bách.

Khóa luận tốt nghiệp chuyên ngành Thú y của sinh viên Hà Văn Hai (Trường Đại học Nông Lâm – Đại học Thái Nguyên, 2019) được thực hiện nhằm giải quyết các yêu cầu thực tế trong công tác quản lý và chăm sóc đàn lợn tại cơ sở sản xuất.

Mục tiêu và nhiệm vụ của đề tài được xác định rõ ràng:

1. Đánh giá tình hình sản xuất chăn nuôi tại cơ sở thực tập qua các năm 2017 – 2019.
2. Học tập và thực hành thành thạo quy trình nuôi dưỡng, chăm sóc đàn lợn nái sinh sản và đàn lợn con theo mẹ.
3. Áp dụng và đánh giá quy trình vệ sinh phòng bệnh, sử dụng vắc xin và thuốc thú y tại trại.
4. Xác định tình hình mắc bệnh, thực hiện chẩn đoán lâm sàng và điều trị một số bệnh sinh sản phổ biến trên đàn nái (viêm tử cung, viêm vú, sát nhau) và các bệnh thường gặp ở lợn con.

Đối tượng và phạm vi nghiên cứu:

• Đối tượng nghiên cứu: Đàn lợn nái sinh sản (nái hậu bị, nái chửa, nái đẻ, nái nuôi con) và đàn lợn con theo mẹ đến giai đoạn cai sữa.
• Phạm vi không gian: Trại chăn nuôi lợn tư nhân Đỗ Đức Thuận, địa chỉ tại thị trấn Tây Đằng, huyện Ba Vì, thành phố Hà Nội. Trang trại có tổng diện tích 5 ha (2 ha khu chuồng trại và nhà xưởng, 3 ha ao hồ), hoạt động theo mô hình khép kín tự sản xuất con giống phục vụ nuôi thịt.
• Phạm vi thời gian: Quá trình theo dõi, thu thập số liệu và can thiệp kỹ thuật được tiến hành liên tục trong 6 tháng, từ ngày 21/11/2018 đến ngày 25/05/2019.

Cơ sở lý luận và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết và cơ sở khoa học chuyên ngành

Khóa luận tổng hợp các cơ sở sinh lý, dinh dưỡng và bệnh lý thú y làm nền tảng cho việc can thiệp thực tế:

• Quy trình nuôi dưỡng và chăm sóc lợn nái: Cơ sở khoa học về việc điều chỉnh khẩu phần thức ăn theo từng giai đoạn (hậu bị, nái chửa, chuẩn bị đẻ, nái nuôi con); kỹ thuật trợ sản, quy trình cắt rốn, mài nanh, bấm đuôi và quản lý tiểu khí hậu chuồng nuôi.
• Đặc điểm sinh lý lợn con theo mẹ: Tốc độ sinh trưởng nhanh nhưng cơ quan tiêu hóa chưa hoàn thiện (thiếu acid chlohydric tự do và men tiêu hóa pepsinogen chưa được hoạt hóa tối đa); khả năng điều tiết thân nhiệt kém trong những ngày đầu do lớp mỡ mỏng và cơ chế cân bằng nhiệt chưa hoàn chỉnh; hệ thống miễn dịch thụ động phụ thuộc hoàn toàn vào lượng kháng thể hấp thu từ sữa đầu của lợn mẹ.
• Đặc điểm sinh lý sinh dục và tiết sữa của lợn nái: Chu kỳ động dục trung bình 21 ngày (dao động 18 – 22 ngày) trải qua 4 giai đoạn (trước động dục, động dục, sau động dục, yên tĩnh); cơ chế tiết sữa theo phản xạ thần kinh - thể dịch gồm 3 pha (ngậm thúc vú, nằm im, mút vú) dưới tác động của hormone Oxytocin.
• Bệnh lý sinh sản thường gặp: Căn nguyên, triệu chứng, hậu quả và phác đồ điều trị đối với bệnh viêm tử cung (do các vi khuẩn như Escherichia coli, Staphylococcus aureus, Streptococcus hemolitica, Proteus vulgaris, Klebsiella), bệnh viêm vú (Staphylococcus aureus, Streptococcus agalactiae), bệnh sát nhau và hội chứng viêm tử cung - viêm vú - mất sữa (MMA).

Phương pháp nghiên cứu và thu thập dữ liệu

Tác giả kết hợp giữa phương pháp hồi cứu số liệu, điều tra thực địa và thực nghiệm lâm sàng:

• Phương pháp thu thập dữ liệu thứ cấp: Thu thập và tổng hợp số liệu từ sổ sách quản lý chăn nuôi, nhật ký trại từ năm 2017 đến tháng 5/2019; phỏng vấn trực tiếp cán bộ quản lý và công nhân kỹ thuật.
• Phương pháp theo dõi và can thiệp kỹ thuật: Trực tiếp thực hiện quy trình đỡ đẻ, bấm nanh, tiêm sắt, tiêm phòng vắc xin, thiến lợn đực và cai sữa cho lợn con.
• Phương pháp chẩn đoán lâm sàng: Đánh giá trạng thái ăn uống, đo thân nhiệt trực tràng bằng nhiệt kế chuyên dụng (43°C), quan sát dịch viêm ở mép âm hộ, sử dụng mỏ vịt có đèn soi vô trùng để kiểm tra âm đạo và xét nghiệm cảm quan màu sắc, độ đục của nước tiểu.
• Phương pháp xử lý số liệu: Tính toán các chỉ tiêu tỷ lệ mắc bệnh (%), tỷ lệ điều trị khỏi (%), tính số trung bình cộng ($\bar{X}$), độ lệch chuẩn ($S_X$) và sai số trung bình ($m_X$) thông qua phần mềm Microsoft Excel 2007.

Nội dung chính theo từng phần của khóa luận

Phần 1: Mở đầu

Trình bày tính cấp thiết của đề tài trong bối cảnh chăn nuôi hiện đại, nhấn mạnh phương châm kết hợp giữa lý thuyết đào tạo đại học và thực tiễn sản xuất tại trang trại chăn nuôi công nghiệp. Xác định rõ mục tiêu trang bị kỹ năng nghề nghiệp, hoàn thiện quy trình chăm sóc nái và lợn con, nâng cao năng suất sinh sản và kiểm soát dịch bệnh tại trại Đỗ Đức Thuận.

Phần 2: Tổng quan tài liệu

• Điều kiện tự nhiên và cơ sở vật chất nơi thực tập: Khảo sát vị trí địa lý thị trấn Tây Đằng, huyện Ba Vì; đặc điểm khí hậu nhiệt đới gió mùa (mùa mưa từ tháng 4 đến tháng 10 với nhiệt độ trung bình 23°C, lượng mưa 1832,2 mm; mùa khô từ tháng 11 đến tháng 3 với nhiệt độ xấp xỉ 20°C, lượng mưa thấp nhất vào tháng 12 đạt 15 mm). Cơ cấu trại gồm 1 trại trưởng, 2 công nhân và 2 sinh viên thực tập; hệ thống chuồng gồm 2 chuồng lợn thịt (8 ô/chuồng), 1 chuồng đẻ (2 dãy, 31 ô), 1 chuồng nuôi chung (90 nái chửa/hậu bị và 2 đực giống); trang bị quạt hút gió dàn mát duy trì nhiệt độ chuồng 28 – 30°C và lồng úm lợn con gắn đèn sợi đốt 100W – 200W.
• Tổng quan lý thuyết chuyên ngành: Khái quát các tài liệu khoa học về kỹ thuật nuôi dưỡng lợn nái chửa, nái đẻ, quy trình tập ăn sớm cho lợn con; sinh lý động dục và thời điểm phối giống thích hợp; cơ chế gây bệnh của các chủng vi khuẩn đường sinh dục và tuyến vú.
• Tình hình nghiên cứu trong và ngoài nước: Tổng thuật các công trình nghiên cứu về tỷ lệ nhiễm viêm đường sinh dục ở lợn nái tại Việt Nam (Trần Ngọc Bích, Nguyễn Xuân Bình, Phạm Hữu Doanh) và các giải pháp can thiệp thú y, vệ sinh chuồng trại quốc tế (Urban, Pierre Brouillt, Bernard Faralt, Trekaxova).

Phần 3: Đối tượng, nội dung và phương pháp tiến hành

Xác định quy trình thực hiện cụ thể:

• Quy trình chăm sóc nái đẻ và nuôi con: Chuyển nái lên chuồng đẻ trước 7 – 10 ngày; chế độ dinh dưỡng sử dụng thức ăn 567S (hậu bị 2,2 kg/ngày; nái lứa 2 – 4 ăn 3,5 kg/ngày; nái dạ lứa 5 trở lên ăn 5 kg/ngày); giảm ăn trước đẻ 4 ngày và tăng dần sau khi đẻ 2 ngày (chia 3 bữa/ngày).
• Lịch can thiệp và phòng bệnh cho lợn con theo mẹ:
  • Ngày sơ sinh: Cắt rốn, sát trùng, sau khi bú sữa non 2 – 3 giờ tiến hành mài nanh.
  • 3 ngày tuổi: Cho uống thuốc phòng bệnh phân trắng và tiêu chảy.
  • 4 ngày tuổi: Cắt đuôi, tiêm bổ sung sắt (Fe) và cho uống thuốc phòng cầu trùng.
  • 4 – 6 ngày tuổi: Bắt đầu tập ăn bằng thức ăn hỗn hợp hoàn chỉnh Tomahawk Plus.
  • 7 – 10 ngày tuổi: Tiến hành thiến lợn đực thương phẩm.
  • 15 ngày tuổi: Tiêm vắc xin phòng bệnh suyễn lợn.
  • 18 ngày tuổi: Tiêm vắc xin phòng dịch tả lợn.
  • 21 ngày tuổi: Tiêm thuốc chống còi cọc.
  • 21 – 25 ngày tuổi: Thực hiện tách mẹ, cai sữa dựa trên chỉ tiêu khối lượng.
• Quy trình vệ sinh sát trùng: Áp dụng nguyên tắc "cùng vào - cùng ra", sử dụng thuốc sát trùng RTD Iodine 10% và Virkon S, thời gian trống chuồng cách ly tối thiểu từ 3 đến 6 ngày.

Phần 4: Kết quả và phân tích kết quả

Phân tích chi tiết quy mô phát triển đàn lợn của trang trại qua 3 năm, tính toán các chỉ tiêu năng suất sinh sản thực tế của đàn nái, đánh giá kết quả thực hiện quy trình kỹ thuật đỡ đẻ, kết quả công tác vệ sinh phòng dịch bằng vắc xin và hiệu quả phác đồ chẩn đoán, điều trị các chứng bệnh viêm tử cung, viêm vú, sát nhau trên đàn nái.

Phần 5: Kết luận và đề nghị

Đúc kết những kết quả chính đạt được trong 6 tháng thực tập về mặt năng suất sinh sản, tỷ lệ mắc bệnh và hiệu quả điều trị; đưa ra các kiến nghị đối với chủ trại nhằm hoàn thiện hệ thống làm mát, nâng cao chất lượng phòng trừ dịch bệnh trong điều kiện thời tiết phức tạp.

Kết quả và đóng góp

Kết quả chăn nuôi và năng suất sinh sản

Số liệu tổng hợp từ sổ sách theo dõi của trang trại Đỗ Đức Thuận giai đoạn 2017 – 2019 được thể hiện qua bảng sau:

STT	Loại lợn	Năm 2017	Năm 2018	5 tháng đầu năm 2019
1	Lợn đực giống (con)	03	02	02
2	Lợn nái hậu bị (con)	15	05	03
3	Lợn nái sinh sản (con)	70	83	88
4	Lợn con cai sữa (con)	894	926	957
5	Lợn con chuyển nuôi thịt (con)	876	906	937
Tổng	Tổng đàn quản lý (con)	1858	1922	1987

Các chỉ tiêu kỹ thuật sinh sản chính được ghi nhận trong thời gian theo dõi:

• Năng suất sinh sản của đàn nái: Số con sơ sinh bình quân đạt 11,32 con/đàn; số con nuôi sống đến cai sữa đạt 10,52 con/đàn; số con đủ tiêu chuẩn chuyển sang nuôi thịt đạt 10,30 con/đàn.
• Chu kỳ lứa đẻ: Chu kỳ chuẩn của nái gồm 115 ngày mang thai + 25 ngày nuôi con + 5 ngày chờ phối lại sau cai sữa = 145 ngày. Trong tổng số 93 nái sinh sản tại trại, có 80 nái đạt chu kỳ chuẩn 145 ngày và 13 nái có chu kỳ kéo dài thêm một chu kỳ động dục 21 ngày (166 ngày).
• Chu kỳ lứa đẻ bình quân của trang trại: $$\text{Chu kỳ bình quân} = \frac{(145 \times 80) + (166 \times 13)}{93} = 147,1 \text{ ngày}$$
• Hệ số lứa đẻ/nái/năm: $$\text{Hệ số lứa đẻ} = \frac{365}{147,1} \approx 2,48 \text{ lứa/nái/năm (đạt mức 2,4 - 2,5 lứa/năm)}$$

Đóng góp thực tiễn của khóa luận

• Đánh giá được bức tranh thực tế về quy mô và hiệu quả vận hành mô hình trang trại chăn nuôi lợn khép kín quy mô vừa tại địa bàn huyện Ba Vì, Hà Nội.
• Hệ thống hóa và chuẩn hóa quy trình chăm sóc, nuôi dưỡng nái sinh sản và đàn con phù hợp với điều kiện cơ sở hạ tầng thực tế của trại tư nhân.
• Ghi nhận và cung cấp dữ liệu lâm sàng cụ thể về việc xử lý can thiệp sản khoa, đỡ đẻ an toàn, phòng ngừa hội chứng mất sữa và điều trị các bệnh viêm nhiễm sinh dục thường gặp ở nái nuôi con.

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

• Hạn chế: Phạm vi nghiên cứu giới hạn tại một cơ sở chăn nuôi tư nhân (trại Đỗ Đức Thuận) trong thời gian theo dõi 6 tháng (từ 11/2018 đến 05/2019). Hoạt động chăn nuôi chịu tác động bất lợi từ thời tiết diễn biến phức tạp của vùng đồng bằng sông Hồng, biến động giá thức ăn tăng cao và ảnh hưởng rủi ro từ các đợt bùng phát dịch bệnh lở mồm long móng trong khu vực vào tháng 12/2018.
• Hướng nghiên cứu tiếp: Tiếp tục theo dõi các lứa đẻ tiếp theo để đánh giá chu kỳ khai thác kinh tế lâu dài của đàn nái; mở rộng nghiên cứu thử nghiệm các phác đồ kháng sinh kết hợp thảo dược trong phòng trị viêm tử cung và viêm vú nhằm giảm thiểu nguy cơ kháng thuốc ở vật nuôi.

Giá trị tham khảo

• Đối tượng tham khảo: Sinh viên, học viên chuyên ngành Thú y, Chăn nuôi Thú y; kỹ sư chăn nuôi, kỹ thuật viên quản lý trại lợn và các chủ trang trại chăn nuôi lợn sinh sản quy mô vừa và nhỏ.
• Nội dung giá trị nhất: Quy trình kỹ thuật can thiệp theo từng ngày tuổi cho lợn con theo mẹ (từ cắt rốn, mài nanh, tiêm sắt, phòng cầu trùng đến lịch tiêm phòng vắc xin suyễn, dịch tả); định mức khẩu phần ăn chi tiết cho nái chửa và nái nuôi con; phương pháp tính toán chu kỳ lứa đẻ và hệ số sinh sản trong điều kiện chăn nuôi thực tế.

Câu hỏi thường gặp

1. Khẩu phần ăn của lợn nái nuôi con được điều chỉnh như thế nào sau khi sinh?

Theo quy trình áp dụng tại trại, ngày đẻ nái chỉ ăn ít (0,5 kg) hoặc nhịn ăn và uống nước tự do. Sau khi đẻ từ ngày thứ 1, 2 và 3, lượng thức ăn tăng dần tương ứng từ 1 kg, 2 kg đến 3 kg/ngày. Từ ngày thứ 4 đến ngày thứ 7, cho ăn 4 kg/nái/ngày. Từ ngày thứ 8 đến khi cai sữa, lượng thức ăn được tính theo công thức: $$\text{Lượng thức ăn (kg/nái/ngày)} = 2\text{ kg} + (\text{Số con} \times 0,35\text{ kg/con})$$

2. Các mốc can thiệp kỹ thuật và phòng bệnh chính cho đàn lợn con theo mẹ tại trại diễn ra vào những ngày tuổi nào?

• Ngay sau đẻ: Cắt rốn; sau khi bú sữa đầu 2 – 3 giờ thì mài nanh.
• 3 ngày tuổi: Cho uống thuốc phòng bệnh phân trắng và tiêu chảy.
• 4 ngày tuổi: Cắt đuôi, tiêm sắt và uống thuốc phòng cầu trùng.
• 4 – 6 ngày tuổi: Bắt đầu tập ăn thức ăn Tomahawk Plus.
• 7 – 10 ngày tuổi: Thiến lợn đực.
• 15 ngày tuổi: Tiêm vắc xin phòng bệnh suyễn lợn.
• 18 ngày tuổi: Tiêm vắc xin phòng bệnh dịch tả lợn.
• 21 ngày tuổi: Tiêm thuốc chống còi cọc.
• 21 – 25 ngày tuổi: Tách mẹ cai sữa.

3. Chu kỳ lứa đẻ bình quân và hệ số lứa đẻ/nái/năm của trại Đỗ Đức Thuận đạt bao nhiêu?

Chu kỳ lứa đẻ bình quân của trang trại được xác định là 147,1 ngày (trong đó 80 nái đạt chu kỳ chuẩn 145 ngày và 13 nái đạt chu kỳ 166 ngày). Hệ số lứa đẻ trung bình đạt 2,48 lứa/nái/năm (dao động trong khoảng 2,4 – 2,5 lứa/năm).

4. Quy trình vệ sinh chuồng trại "cùng vào - cùng ra" tại cơ sở được triển khai như thế nào?

Trang trại áp dụng việc đưa cả một lô lợn đồng đều về lứa tuổi, khối lượng vào nuôi cùng lúc. Sau khi xuất chuồng hoặc chuyển đàn, toàn bộ ô chuồng được cọ rửa sạch sẽ, để khô, phun thuốc sát trùng (RTD Iodine 10% hoặc Virkon S) và thực hiện để trống chuồng tối thiểu từ 3 đến 6 ngày trước khi đưa đàn lợn mới vào nuôi.

5. Những vi khuẩn nào được ghi nhận là nguyên nhân chính gây bệnh viêm tử cung trên đàn lợn nái?

Các tác nhân vi khuẩn gây viêm tử cung được tài liệu tổng kết gồm tụ cầu vàng (Staphylococcus aureus), liên cầu khuẩn (Streptococcus hemolitica), trực khuẩn đường ruột (Escherichia coli), Proteus vulgaris và Klebsiella.

Kết luận

Khóa luận tốt nghiệp của tác giả Hà Văn Hai đã phản ánh toàn diện thực trạng sản xuất và công tác thú y tại trại lợn Đỗ Đức Thuận trong giai đoạn 2018 – 2019. Đề tài đã chuẩn hóa quy trình chăm sóc nái sinh sản, kiểm soát tốt các chỉ tiêu sinh sản với năng suất đạt 2,48 lứa/nái/năm và 10,52 lợn con cai sữa/đàn. Công tác phòng trị bệnh cho nái và đàn con theo mẹ được thực hiện bài bản, góp phần đảm bảo an toàn sinh học và duy trì hiệu quả kinh tế cho trang trại.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Đặt vấn đề Chăn nuôi ngày càng có vị trí hết sức quan trọng trong cơ cấu của ngành nông nghiệp. Sản phẩm của ngành chăn nuôi là nguồn thực phẩm không thể thiếu được đối với nhu cầu đời sống con người. Trong đó, chăn nuôi lợn đang rất phổ biến và trở thành một nghề quan trọng để phát triển kinh tế hộ gia đình nông nghiệp và các trang trại, đặc biệt là mô hình trang trại VAC. Với mục đích đa ngành của nền kinh tế hiện nay, chăn nuôi lợn đã trở thành mũi nhọn trong cơ cấu ngành chăn nuôi nói riêng và phát triển công nghiệp hóa, hiện đại hóa nói chung.

Để hoàn thành chương trình học trong Nhà trường, thực hiện phương châm “Học đi đôi với hành”, “Lý thuyết gắn liền với thực tiễn”, giai đoạn thực tập tốt nghiệp tại cơ sở trước khi ra trường rất quan trọng đối với mỗi sinh viên, nhằm củng cố và hệ thống lại toàn bộ những kiến thức đã học, nâng cao tay nghề, đồng thời tạo cho mình sự tự lập, lòng yêu nghề, có phong cách làm việc đúng đắn,đáp ứng nhu cầu của thực tiễn sản xuất. Thực tập tại các trại chăn nuôi lợn sẽ giúp sinh viên nắm được phương pháp tổ chức và ứng dụng các tiến bộ khoa học kỹ thuật vào thực tiễn sản xuất, khi ra trường sẽ trởthành một người cán bộ khoa học có chuyên môn, đáp ứng nhu cầu thực tiễn,góp phần xứng đáng vào sự nghiệp phát triển đất nước. Xuất phát từ những cơ sở khoa học và thực tiễn trên, được sự đồng ý của Ban chủ nhiệm khoa Chăn nuôi Thú y - trường đại học Nông Lâm Thái Nguyên cùng với sự giúp đỡ tận tình của cô giáo hướng dẫn và cơ sở thực tập, em tiến hành thực hiện đề tài: “Thực hiện quy trình chăm sóc, nuôi dưỡng và phòng trị bệnh cho đàn lợn nái sinh sản và lợn con theo mẹ tại trại lợnĐỗ Đức Thuận huyện Ba Vì, thành phố Hà Nội”. Mục tiêu và yêu cầu của đề tài 1.

Mục tiêu - Đánh giá được tình hình chăn nuôi tại cơ sở - Học và thực hành thành thạo quy trình phòng, trị bệnh và nuôi dưỡng, chăm sóc đàn lợn nái nuôi con tại cơ sở chăn nuôi. Yêu cầu - Nắm vững quy trình phòng, trị bệnh trên đàn lợn nái nuôi con. - Nắm vững quy trình nuôi dưỡng, chăm sóc lợn nái nuôi con. - Thực hiện tốt các yêu cầu, quy định tại cơ sở.

- Chăm chỉ, học hỏi để nâng cao kỹ thuật, tay nghề của cá nhân. h 3 PHẦN 2 TỔNG QUAN TÀI LIỆU 2. Điều kiện cơ sở nơi thực tập 2. Điều kiện tự nhiên 2.

Vị trí địa lý -Trang trại lợn Đỗ Đức Thuậnthuộc địa bàn thị trấn Tây Đằng - huyện Ba Vì - thành phố Hà Nội. Vị trí địa lý của huyện được xác định như sau: - Thị trấn Tây Đằng là trung tâm kinh tế, văn hóa, chính trị của huyện Ba Vì, có chợ, bến sông, quốc lộ 32A, tỉnh lộ 413 chạy qua, có nhiều cơ quan đơn vị đóng trên địa bàn. + Phía Đông giáp xã Chu Minh. + Phía Tây giáp xã Vật Lại.

+ Phía Nam giáp xã Tiên Phong. + Phía Bắc giáp xã Phú Châu. - Toàn thị trấn có tổng diện tích đất tự nhiên: 1. Dân số năm 2017, tổng sốcó 3.

Điều kiện khí hậu -Huyện Ba Vì nằm trong vùng đồng bằng sông Hồng chịu ảnh hưởng khí hậu nhiệt đới gió mùa. Mùa mưa bắt đầu từ tháng 4 và kết thúc vào tháng 10 với nhiệt độ trung bình 23oC, tháng 6 và tháng 7 có nhiệt độ trung bình cao nhất là28,6oC Tổnglượng mưa là 1832,2mm (chiếm 90,87% lượng mưa cả năm). Lượng mưa các tháng đều vượt trên 100mm với 104 ngày mưa và tháng mưa lớn nhấtlàtháng 8 (339,6mm). h 4 Mùa khô bắt đầu từ tháng 11 và kết thúc vào tháng 3 với nhiệt độ xấp xỉ 20oC, tháng 1 có nhiệt độ thấp nhất 15,8oC; Lượng mưa các tháng biến động từ 15,0 - 64,4mm và tháng mưa ít nhất là tháng 12 chỉ đạt 15mm.

Điều kiện cơ sở vật chất nơi thực tập 2. Cơ cấu tổ chức của trại Cơ cấu tổ chức của trang trại bao gồm: - 01: trại trưởng. - 02: sinh viên Với đội ngũ công nhân trên, trại phân ra làm các tổ khác nhau như tổ chuồng đẻ, tổ chuồng bầu. Mỗi tổ thực hiện công việc hàng ngày một cách nghiêm túc, đúng quy định của trại.

Cơ sở vật chất - Trang trại có tổng diện tích 5ha trong đó: khu chăn nuôi, khu nhà ở, các công trình phụ khác, đất trồng cây xanh, cây ănquả chiếm 2ha, còn lại 3ha diện tích ao hồ. - Trại lợn được chia làm hai khu là khu điều hành và khu sản xuất. Khu điều hành gồm nơi làm việc của quản lý trại và nơi ăn, ở của công nhân. Khu sản xuất gồm: 2 chuồng nuôi lợn thịt (mỗi chuồng có 8 ô nuôi); 1 chuồng đẻ (2 dãy,31 ô), 1 chuồng nuôi chung gồm: 90 lợn nái (cả lợn bầu và hậu bị ) + 2 lợn đực khai thác (2 dãy), (số liệu tháng 11/2018).

Lợn sau khi sinh 21 - 25 ngày thì được nuôi ở ô cai sữa rồi chuyển qua chuồng nuôi lợn thịt. Mỗi năm trại cho xuất ra thị trường khoảng 800 - 1. h 5 Trại được xây dựng cách xa với đường lớn, xa trường học và nơi ít dân cư sinh sống, bao quanh trại là hệ thống kênh mương và xung quanh chủ yếu là đồng ruộng. Trại nằm trên địa hình khá cao ráo dễ thoát nước vào mùa mưa nhiều.

Xung quanh các chuồng nuôi được trồng cây tạo bóng râm mát cho mùahè.Với việc chăn nuôi lợn theo hướng công nghiệp, các biện pháp phòng chống dịch bệnh cho đàn vật nuôi của trại được thực hiện chủ động và tích cực. Vệ sinh phòng bệnh nhằm nâng cao sức đề kháng cho đàn lợn luôn là vấn đề được đặc biệt quan tâm. Cùng với việc vệ sinh thức ăn, nước uống, vật nuôi, dụng cụ chăn nuôi, sinh sản… thì việc vệ sinh chuồng trại, cải tạo tiểu khí hậu chuồng nuôi luôn được kỹ sư và đội ngũ công nhân kỹ thuật thực hiện chặtchẽ. Chuồng trại được thiết kế và xây dựng theo đúng tiêu chuẩn kỹ thuật đảm bảo thoáng mát về mùa hè, ấm áp về mùa đông.

Sau mỗi lứa lợn, chuồng trại đều được tẩy uế bằng phương pháp: rửa sạch ô nhốt lợn, để khô sau đó phun thuốc sát trùng như RTD Iodine 10 %, Vikon S và để trống chuồng nuôi tối thiểu là 3 ngày mới đưa lợn nái chờ đẻ khác lên. Với lợn con tuyệt đối không tắm rửa để tránh lạnh và ẩm ướt, định kỳ tiêu độc ở các chuồng nuôi lợn nái, lợn đực sản xuất bằng thuốc sát trùng, trại còn thường xuyên tiến hành vệ sinh môi trường xung quanh như việc dọn cỏ, phát quang bụi rậm, diệt chuột, thu dọn phân hằng ngày ở các ôchuồng. Hiện nay, trại áp dụng quy trình chăn nuôi “cùng vào - cùng ra”, trong đó một chuồng hoặc cả một dãy chuồng được đưa vào để nhốt đồng loạt cùng một loại lợn (có thể tương đồng về khối lượng, tuổi). Sau một thời gian nhất định số lợn này được đưa ra khỏi chuồng, lúc đó chuồng trại được rửa sạch, phun thuốc sát trùng và để trống ít nhất 6 ngày trước khi đưa đàn lợn mới lên đẻ.

Như vậy quy trình này có tác dụng phòng bệnh do vệ sinh chuồng trại thường xuyên, định kỳ mỗi khi xuất hết lợn, do đó hạn chế được khả năng lan truyền các mầm bệnh từ lô này sang lô khác. h 6 Hệ thống thông thoáng đối với chăn nuôi lợn công nghiệp rất quan trọng, ngoài việc cung cấp đủ oxy cho quá trình hô hấp của lợn, nó còn giúp giải phóng khí độc do phân, nước tiểu gây ra. Chính vì vậy, trại đã sử dụng hệ thống làm mát và chống nóng ở mỗi dãy chuồng vào mùa hè và hệ thống sưởiấm vào mùa đông. Bên cạnh đó các dãy chuồng được sắp xếp theo hướng Đông Nam để đảm bảo ấm áp vào mùa đông, thoáng mát về mùahè.

Đặc biệt vào mùa hè, thời tiết rất nóng sẽ ảnh hưởng không nhỏ đến khả năng sinh sản của đàn lợn nái cũng như sự sinh trưởng và phát triển của lợn con. Do đó trại đã lắp đặt hệ thống chống nóng gồm hệ thống quạt gió ở cuối mỗi dãy chuồng có tác dụng hút không khí có hơi nước từ hệ thống dàn mát trên đầu chuồng tạoluồng khí mát,thông thoáng.Chínhvì vậy không khí trong chuồng lợn luôn mát và nhiệt độ luôn duy trì trong khoảng 28 oC - 30oC. Trại trang bị hệ thống lồng úm bên trong có treo một bóng đèn sợi đốt 100W (mùa hè) hoặc 200W (mùa đông) với lợn sau cai sữa cũng có một đèn sưởi hoặc tấm sưởi ở mỗi ô chuồng, đảm bảo luôn duy trì nhiệt độ thích hợp cho lợn con. Thuận lợi và khó khăn -Thuận lợi: + Trại được xây dựng ở vị trí thuận lợi: Xa khu dân cư, thuận tiện đường giao thông.

+ Cán bộ kỹ thuật có trình độ chuyên môn cao, có tinh thần trách nhiệm cao trong côngviệc. + Công nhân có tay nghề cao, năng động, nhiệt tình và có trách nhiệm với côngviệc. + Trại được xây dựng theo mô hình công nghiệp, trang thiết bị hiện đại, do đó rất phù hợp với điều kiện chăn nuôi lợn công nghiệp hiện nay. h 7 - Khó khăn: + Trại nằm trong vùng nhiệt đới khí hậu nhiệt đới gió mùa, thời tiết diễn biến phức tạp nên khâu phòng trừ dịch bệnh gặp nhiều khó khăn.

+ Giá thức ăn chăn nuôi mỗi ngày một tăng khiến chi phí thức ăn tăng cao là một nỗi lo của trang trại. + Sự bùng phát của 1 số dịch bệnh như đợt dịch lở mồm long móng 12/2018 gây ra gây thiệt hại kinh tế cho trang trại và nguy cơ bùng phát các dịch bệnh khác. Tổng quan tài liệu và các kết quả nghiên cứu trong và ngoài nước có liên quan đến chuyên đề 2. Những hiểu biết về quy trình nuôi dưỡng và chăm sóc lợn nái đẻ và lợn nái nuôi con 2.

Quy trình nuôi dưỡng, chăm sóc lợn nái đẻ Mục đích chăn nuôi lợn nái đẻ nhằm đảm bảo cho lợn đẻ an toàn, lợn con có tỷ lệ sống cao, lợn mẹ có sức khỏe tốt, đủ khả năng tiết sữa nuôi con. Chính vì vậy quá trình chăm sóc, nuôi dưỡng có vai trò rất quan trọng và ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe lợn mẹ và lợn con. * Quy trình nuôi dưỡng Theo Trần Văn Phùng và cs (2004) [25], thức ăn dùng cho lợn nái đẻ phải là những thức ăn có giá trị dinh dưỡng cao, dễ tiêu hóa.