Khóa luận chăm sóc, nuôi dưỡng và phòng trị bệnh cho lợn nái sinh sản tại trại Tiếp Sen Thái Nguyên

Luận văn thạc sĩ nghiên cứu quy trình chăm sóc, nuôi dưỡng và phòng trị bệnh cho đàn lợn nái sinh sản tại trại lợn Tiếp Sen, Thái Nguyên.

• Tác giả: Trần Văn Quang
• Người hướng dẫn: PGS. Trần Huê Viên
• Trường học: Đại học Nông Lâm Thái Nguyên
• Chuyên ngành: Thú y
• Đề tài: Thực hiện quy trình chăm sóc, nuôi dưỡng và phòng trị bệnh cho đàn lợn nái sinh sản tại Trại Lợn Tiếp Sen, xóm 5, thị trấn Sông Cầu, huyện Đồng Hỷ, tỉnh Thái Nguyên, liên kết với công ty Thái Việt Pharma
• Loại tài liệu: Khóa luận tốt nghiệp đại học
• Năm xuất bản: 2022
• Địa điểm: Thái Nguyên

Mục lục chi tiết

• LỜI CẢM ƠN
• DANH MỤC CÁC BẢNG
• DANH MỤC CÁC TỪ, CỤM TỪ VIẾT TẮT
• 1. PHẦN 1: MỞ ĐẦU
• 1.1. Đặt vấn đề
• 1.2. Mục đích và yêu cầu của đề tài
• 1.2.1. Mục đích
• 1.2.2. Yêu cầu của đề tài
• 2. PHẦN 2: TỔNG QUAN TÀI LIỆU
• 2.1. Điều kiện cơ sở nơi thực tập
• 2.2. Vị trí địa lý
• 2.3. Điều kiện kinh tế - xã hội
• 2.4. Cơ cấu tổ chức của trại
• 2.5. Cơ sở vật chất của trại
• 2.6. Thuận lợi, khó khăn của trang trại
• 2.6.1. Thuận lợi
• 2.6.2. Khó khăn
• 2.7. Tổng quan tài liệu về chăm sóc, nuôi dưỡng và một số bệnh thường gặp ở lợn nái
• 2.7.1. Chăm sóc, nuôi dưỡng lợn nái
• 2.7.1.1. Giống
• 2.7.1.2. Xác định tuổi và khối lượng phối giống lần đầu
• 2.7.1.3. Sắp xếp lợn nái trong chuồng
• 2.7.1.4. Kiểm tra nái hàng ngày
• 2.7.1.5. Chuồng trại hợp lý
• 2.7.1.6. Chế độ dinh dưỡng
• 2.7.1.6.1. Nhu cầu năng lượng
• 2.7.1.6.2. Ảnh hưởng của khoáng chất
• 2.7.1.6.3. Ảnh hưởng của vitamin
• 2.7.1.6.4. Nhu cầu về protein
• 3. KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ THẢO LUẬN
• 3.1. Tình hình chăn nuôi tại trại
• 3.2. Số lượng lợn nái trực tiếp chăm sóc nuôi dưỡng
• 3.3. Thực hiện quy trình chăm sóc nuôi dưỡng đàn lợn nái của trại
• 3.4. Kết quả thực hiện quy trình chăm sóc nuôi dưỡng đàn lợn nái
• 3.5. Tình hình sinh sản của lợn nái nuôi tại cơ sở
• 3.6. Kết quả thực hiện các biện pháp vệ sinh phòng bệnh cho lợn nái sinh sản tại cơ sở
• 3.6.1. Thực hiện biện pháp vệ sinh phòng bệnh
• 3.7. Kết quả chẩn đoán, điều trị bệnh cho lợn nái sinh sản tại trại
• 3.8. Kết quả chẩn đoán, điều trị bệnh cho lợn nái
• 3.9. Kết quả thực hiện các công tác khác
• KẾT LUẬN VÀ ĐỀ NGHỊ
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• MỘT SỐ HÌNH ẢNH THỰC TẬP TẠI TRẠI

Tóm tắt

I. Quy trình chăm sóc lợn nái

Quy trình chăm sóc lợn nái tại Trại Lợn Tiếp Sen, Thái Nguyên được thực hiện nghiêm ngặt nhằm đảm bảo sức khỏe và năng suất sinh sản. Các bước bao gồm việc cung cấp khẩu phần ăn phù hợp, kiểm tra sức khỏe định kỳ, và duy trì môi trường sống sạch sẽ. Kỹ thuật chăn nuôi hiện đại được áp dụng để tối ưu hóa quá trình chăm sóc, đặc biệt là trong giai đoạn lợn nái đẻ và nuôi con. Việc sử dụng hệ thống làm mát và sưởi ấm trong chuồng trại giúp duy trì nhiệt độ lý tưởng, đảm bảo sự phát triển tốt nhất cho lợn nái và lợn con.

1.1. Chế độ dinh dưỡng

Chế độ dinh dưỡng cho lợn nái sinh sản được thiết kế cẩn thận, bao gồm năng lượng, protein, khoáng chất, và vitamin. Khẩu phần ăn được điều chỉnh theo từng giai đoạn, từ khi mang thai đến sau khi đẻ, nhằm đảm bảo sức khỏe và năng suất sinh sản. Ví dụ, trong giai đoạn mang thai, lợn nái cần được cung cấp đủ canxi và photpho để hỗ trợ sự phát triển của thai nhi. Vitamin A, D, và E cũng được bổ sung để ngăn ngừa các vấn đề như sảy thai hoặc chết phôi.

1.2. Quản lý chuồng trại

Quản lý chuồng trại là yếu tố quan trọng trong quy trình chăn nuôi. Trại Lợn Tiếp Sen được trang bị hệ thống làm mát, thông gió, và sưởi ấm hiện đại, giúp duy trì nhiệt độ ổn định trong chuồng. Việc vệ sinh chuồng trại được thực hiện thường xuyên để ngăn ngừa sự lây lan của bệnh lợn nái. Hệ thống xử lý chất thải cũng được áp dụng để đảm bảo môi trường sống sạch sẽ và an toàn cho đàn lợn.

II. Phòng trị bệnh cho lợn nái

Phòng trị bệnh là một phần không thể thiếu trong quy trình chăn nuôi lợn nái tại Trại Lợn Tiếp Sen. Các biện pháp phòng bệnh bao gồm tiêm phòng vắc xin định kỳ, khử trùng chuồng trại, và kiểm soát chặt chẽ nguồn thức ăn. Khi phát hiện bệnh lợn nái, các biện pháp điều trị kịp thời được áp dụng để ngăn chặn sự lây lan và giảm thiểu thiệt hại. Kỹ thuật chăn nuôi hiện đại giúp nâng cao hiệu quả của các biện pháp phòng trị bệnh, đảm bảo sức khỏe và năng suất của đàn lợn.

2.1. Tiêm phòng và khử trùng

Tiêm phòng và khử trùng là hai biện pháp chính trong phòng bệnh lợn nái. Trại Lợn Tiếp Sen thực hiện lịch tiêm phòng định kỳ cho đàn lợn, bao gồm các loại vắc xin phòng bệnh truyền nhiễm như lở mồm long móng và dịch tả lợn. Hệ thống khử trùng chuồng trại cũng được áp dụng thường xuyên để loại bỏ vi khuẩn và virus gây bệnh. Các hóa chất khử trùng được sử dụng an toàn và hiệu quả, đảm bảo môi trường sống sạch sẽ cho đàn lợn.

2.2. Chẩn đoán và điều trị bệnh

Khi phát hiện bệnh lợn nái, Trại Lợn Tiếp Sen áp dụng các biện pháp chẩn đoán và điều trị kịp thời. Các bệnh thường gặp như bệnh ký sinh trùng, bệnh nội ngoại khoa, và bệnh truyền nhiễm được điều trị bằng thuốc đặc hiệu. Quá trình điều trị được giám sát chặt chẽ để đảm bảo hiệu quả và an toàn cho đàn lợn. Các biện pháp cách ly cũng được áp dụng để ngăn chặn sự lây lan của bệnh trong trại.

III. Quản lý trại lợn Tiếp Sen

Quản lý trại lợn là yếu tố then chốt trong việc đảm bảo hiệu quả của quy trình chăn nuôi. Trại Lợn Tiếp Sen được tổ chức với cơ cấu rõ ràng, bao gồm các kỹ sư, kỹ thuật viên, và công nhân có trình độ chuyên môn cao. Các hoạt động sản xuất được quản lý chặt chẽ, từ việc cung cấp thức ăn đến vệ sinh chuồng trại. Chăn nuôi tại Thái Nguyên đã đạt được nhiều thành tựu nhờ vào sự quản lý hiệu quả và áp dụng các kỹ thuật chăn nuôi tiên tiến.

3.1. Cơ cấu tổ chức

Cơ cấu tổ chức của Trại Lợn Tiếp Sen bao gồm các bộ phận chuyên môn như kỹ thuật, quản lý, và chăm sóc lợn. Mỗi bộ phận có nhiệm vụ cụ thể, đảm bảo quy trình chăn nuôi được thực hiện một cách hiệu quả. Các kỹ sư và kỹ thuật viên có trách nhiệm giám sát và điều chỉnh các hoạt động chăn nuôi, trong khi công nhân thực hiện các công việc hàng ngày như cho ăn, vệ sinh chuồng trại.

3.2. Cơ sở vật chất

Cơ sở vật chất của Trại Lợn Tiếp Sen được đầu tư hiện đại, bao gồm hệ thống chuồng trại tự động, kho chứa thức ăn, và hệ thống xử lý chất thải. Các thiết bị hiện đại như hệ thống làm mát, thông gió, và sưởi ấm giúp duy trì môi trường sống lý tưởng cho đàn lợn. Việc đầu tư vào cơ sở vật chất đã góp phần nâng cao hiệu quả chăn nuôi và đảm bảo sức khỏe của đàn lợn.

Nội dung chính

Bối cảnh và vấn đề nghiên cứu

Trong những năm gần đây, ngành chăn nuôi lợn tại Việt Nam có xu hướng chuyển dịch mạnh mẽ sang các mô hình trang trại quy mô vừa và lớn nhằm giảm giá thành, nâng cao sức cạnh tranh trên thị trường nội địa và hướng đến mục tiêu xuất khẩu. Tuy nhiên, điều kiện khí hậu nhiệt đới gió mùa nóng ẩm là môi trường thuận lợi cho nhiều loại mầm bệnh phát sinh và lây lan, bao gồm bệnh truyền nhiễm, ký sinh trùng, nội ngoại khoa và đặc biệt là các hội chứng bệnh sản khoa trên đàn lợn sinh sản. Các bệnh lý như viêm tử cung, viêm vú, mất sữa, sót nhau hay bại liệt sau đẻ làm suy giảm trực tiếp năng suất sinh sản, tăng tỷ lệ loại thải đàn nái và gây tổn thất kinh tế cho cơ sở chăn nuôi. Khóa luận tốt nghiệp của sinh viên Trần Văn Quang (ngành Thú y, Khoa Chăn nuôi Thú y, Trường Đại học Nông lâm - Đại học Thái Nguyên) được thực hiện nhằm giải quyết các yêu cầu thực tiễn về chăm sóc, nuôi dưỡng và kiểm soát dịch bệnh trên đàn nái.

Mục tiêu nghiên cứu của đề tài được xác định gồm:

1. Đánh giá tình hình chăn nuôi tại trang trại lợn Tiếp Sen, xóm 5, thị trấn Sông Cầu, huyện Đồng Hỷ, tỉnh Thái Nguyên (liên kết với Công ty Cổ phần Dược phẩm Thái Việt Pharma).
2. Đánh giá khái quát các bệnh thường xảy ra đối với đàn lợn tại trang trại.
3. Đánh giá hiệu quả điều trị các bệnh phát sinh trên đàn lợn nái sinh sản.

Nhiệm vụ và yêu cầu nghiên cứu bao gồm:

• Điều tra tình hình cơ cấu đàn và điều kiện cơ sở vật chất của trại lợn Tiếp Sen.
• Vận dụng kiến thức chuyên môn thú y để tiếp thu và thực hành quy trình nuôi dưỡng, chăm sóc lợn nái sinh sản và lợn con theo mẹ.
• Áp dụng các biện pháp vệ sinh thú y, tiêm phòng vắc xin và trực tiếp theo dõi, chẩn đoán, điều trị các bệnh sản khoa thường gặp.

Đối tượng và phạm vi nghiên cứu:

• Đối tượng nghiên cứu: Đàn lợn nái sinh sản (thuộc các giống ngoại thuần và dòng thương phẩm: Landrace, Yorkshire, Duroc) và đàn lợn con theo mẹ.
• Không gian nghiên cứu: Trại lợn Tiếp Sen, xóm 5, thị trấn Sông Cầu, huyện Đồng Hỷ, tỉnh Thái Nguyên.
• Thời gian nghiên cứu: 6 tháng, từ ngày 19/06/2021 đến ngày 26/12/2021.

---

Cơ sở lý thuyết và phương pháp

Khóa luận xây dựng trên hệ thống lý thuyết chuyên ngành Chăn nuôi - Thú y, tập trung vào sinh lý sinh dục gia súc, dinh dưỡng lợn nái theo giai đoạn và bệnh học sản khoa:

• Khung lý thuyết dinh dưỡng và chăm sóc: Tiêu chuẩn năng lượng trao đổi (NLTĐ) và hàm lượng đạm thô theo từng giai đoạn sinh lý. Đối với lợn nái chửa, nhu cầu dinh dưỡng đạt mức NLTĐ 2.900 kcal/kg thức ăn và đạm thô 13% (Trần Thanh Vân và cs, 2017). Đối với lợn nái nuôi con, nhu cầu đạt mức NLTĐ 3.100 kcal/kg, đạm thô 15%, canxi 0,9 - 1,0%, photpho 0,7% (Trần Văn Phùng và cs, 2004).
• Khung lý thuyết bệnh học sản khoa: Phân loại các thể viêm tử cung (viêm nội mạc tử cung Endometritis, viêm cơ tử cung Myometritis puerperalis, viêm tương mạc tử cung Perimetritis puerperalis theo Trần Tiến Dũng và cs, 2002; Nguyễn Văn Thanh, 2003); bệnh lý viêm vú (Mastitis theo Trương Lăng, 2000; Ngô Nhật Thắng, 2006); hội chứng mất sữa (Agalactiae theo Nguyễn Xuân Bình, 2005) và hội chứng bại liệt sau đẻ do tổn thương thần kinh hoặc hạ canxi huyết.

Phương pháp nghiên cứu và thu thập dữ liệu:

• Phương pháp điều tra và hồi cứu: Thu thập số liệu thứ cấp từ ban quản lý, cán bộ kỹ thuật trang trại về cơ cấu đàn lợn từ năm 2019 đến tháng 12/2021, cơ sở hạ tầng, lịch tiêm phòng và lịch sát trùng.
• Phương pháp theo dõi lâm sàng: Quan sát trực tiếp thể trạng đàn nái hàng ngày (theo 3 ca: sáng, trưa, chiều), kiểm tra phát hiện lợn động dục lại (lốc), lợn bỏ ăn, sốt, đau chân, sảy thai hoặc các biểu hiện bất thường tại cơ quan sinh dục và tuyến vú.
• Phương pháp thực nghiệm lâm sàng và thao tác kỹ thuật: Trực tiếp tham gia đỡ đẻ cho 301 lượt lợn nái; thực hiện kỹ thuật chăm sóc lợn con (cắt rốn, bấm nanh, cắt đuôi, bấm số tai, thiến lợn đực, tập ăn); thực hiện các liệu trình phòng bệnh bằng vắc xin, hóa dược và phác đồ điều trị bệnh sản khoa theo hướng dẫn chuyên môn.
• Phương pháp thống kê: Số liệu theo dõi được tổng hợp và xử lý trên phần mềm Microsoft Excel theo các công thức xác suất thống kê cơ bản:

$$\text{Tỷ lệ mắc bệnh (%)} = \frac{\text{Số lợn mắc bệnh (con)}}{\text{Số lợn theo dõi (con)}} \times 100$$

$$\text{Tỷ lệ khỏi (%)} = \frac{\text{Số con khỏi bệnh (con)}}{\text{Số con điều trị (con)}} \times 100$$

---

Nội dung chính theo từng phần

Khóa luận được cấu trúc thành 5 phần chính theo bố cục học thuật chuẩn:

Phần 1: Mở đầu

Tác giả trình bày tính cấp thiết của việc chuẩn hóa quy trình chăm sóc, nuôi dưỡng và kiểm soát dịch bệnh sản khoa tại các trang trại liên kết công nghiệp. Xác lập 3 mục tiêu cụ thể và các yêu cầu kỹ thuật cần đạt được trong thời gian thực tập tốt nghiệp.

Phần 2: Tổng quan tài liệu

• Điều kiện cơ sở thực tập: Trình bày đặc điểm tự nhiên, kinh tế - xã hội huyện Đồng Hỷ (diện tích 427,73 km², dân số 90.709 người, nhiệt độ trung bình 23,4°C, độ ẩm 85,1%, lượng mưa 2.500 mm/năm). Trại lợn Tiếp Sen có tổng diện tích khoảng 5 ha, chuồng trại khép kín tự động gồm 2 khu chính (khu phối giống và khu hậu bị) với quy mô trên 1.200 lợn nái, trang bị hệ thống quạt hút, giàn làm mát, đèn sưởi úm con và hệ thống xử lý chất thải biogas. Cơ cấu nhân lực gồm 1 chủ trại, 3 kỹ thuật trại, 3 kỹ sư CP, 1 quản lý kỹ thuật, 19 công nhân chuồng nái (8 chuồng bầu, 11 chuồng đẻ), 7 công nhân hậu bị, 4 sinh viên thực tập và nhân viên phụ trợ.
• Quy trình kỹ thuật chăm sóc nuôi dưỡng: Tổng kết tiêu chuẩn chọn giống hậu bị (>80 kg, 12-16 vú, âm môn hình quả đào), thời điểm phối giống lứa đầu ở lợn ngoại (6-8 tháng tuổi, đạt 65-80 kg trở lên). Quy định mức cám công nghiệp cho nái chửa gồm cám 566SF (giai đoạn chửa kỳ I và kỳ II đến 100 ngày) và 567SF (từ ngày 100 đến 114). Quy định khẩu phần ăn giảm dần trước khi đẻ 4 ngày (từ 3,5 kg xuống 1,5 kg ở nái cơ bản; 2,5 kg xuống 1,0 kg ở nái hậu bị) và tăng dần sau khi đẻ từ ngày thứ 1 đến ngày thứ 5 (đạt 5,0 - 6,0 kg/ngày). Quy trình chăm sóc lợn con sơ sinh qua các mốc 1-3 ngày, 3-4 ngày, 4-5 ngày, 4-6 ngày, 10-21 ngày, 21-25 ngày (cai sữa) và 28-35 ngày tuổi.
• Tổng quan bệnh học và nghiên cứu liên quan: Phân tích cơ chế bệnh sinh, triệu chứng lâm sàng và các nghiên cứu trong nước (Nguyễn Văn Thắng, Đặng Vũ Bình, Nguyễn Văn Thanh, Nguyễn Như Pho, Nguyễn Xuân Bình, Nguyễn Hoài Nam) cùng các nghiên cứu quốc tế (Jan Gordon, Andrew Gresham, Madec, Wrathall) về bệnh lý đường sinh sản và các can thiệp thú y.

Phần 3: Đối tượng, nội dung và phương pháp tiến hành

Xác định đối tượng là đàn lợn nái sinh sản; thời gian từ ngày 19/06/2021 đến 26/12/2021 tại trại Tiếp Sen. Thiết lập danh mục các chỉ tiêu theo dõi về cơ cấu đàn, năng suất sinh sản, lịch trình sát trùng, lịch trình vắc xin và hiệu quả phác đồ điều trị 4 nhóm bệnh sản khoa.

Phần 4: Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Trình bày chi tiết toàn bộ số liệu thực nghiệm thu thập được trong 6 tháng thực tập:

• Cơ cấu đàn qua giai đoạn 2019 - 12/2021: Tổng quy mô đàn tăng từ 14.450 con (năm 2019) lên 15.138 con (năm 2020) và 15.825 con (tháng 12/2021). Trong đó lợn nái sinh sản tăng từ 1.100 con (7,61%) lên 1.200 con (7,58%), lợn đực giống từ 20 con lên 25 con, lợn hậu bị từ 130 con lên 200 con và lợn con từ 13.200 con lên 14.400 con.
• Quy mô chăm sóc trực tiếp: Theo dõi trực tiếp 301 lợn nái sinh sản gồm 108 nái Yorkshire (35,88%), 107 nái Landrace (35,55%) và 86 nái Duroc (28,57%). Tổng số lợn con sinh ra là 3.660 con, số lợn con nuôi sống đến cai sữa là 3.550 con.
• Theo dõi năng suất sinh sản: Trong 301 ca đẻ, có 290 nái đẻ bình thường (96,35%) và 11 nái đẻ khó phải can thiệp bằng tay hoặc dụng cụ (3,65%), tập trung chủ yếu ở nái lứa đầu hoặc nái quá béo, thai nghịch ngôi, thai quá lớn.
• Công tác vệ sinh thú y và phòng bệnh: Hoàn thành 100% kế hoạch khử trùng với 720 lần phun sát trùng chuồng (nồng độ 1/300), 360 lần xả vôi đường đi, 360 lần xịt gầm dội vôi, 58 lần tổng vệ sinh chuồng và 180 lần tắm sát trùng; nguồn nước uống được khử trùng bằng Clo ở nồng độ 35 ppm.
• Thực hiện lịch tiêm phòng: Đạt tỷ lệ 100% đối với các loại thuốc và vắc xin: Nova Fe + B12 (410 con lợn con 2 ngày tuổi), Diacoxin 5% phòng cầu trùng (410 con lợn con 3 ngày tuổi), Hyogen phòng suyễn (356 con lợn con 14 ngày tuổi), Crico plex phòng còi cọc (575 con lợn con 21 ngày tuổi), Coglapest phòng dịch tả (898 con lợn con 21 ngày tuổi), Parvo phòng khô thai (53 nái hậu bị), Begonia phòng giả dại (36 nái hậu bị), Aftopor phòng lở mồm long móng (62 nái hậu bị). Đối với nái mang thai: tiêm Coglapest cho 341 nái lúc 10 tuần chửa và Aftopor cho 341 nái lúc 12 tuần chửa.
• Kết quả chẩn đoán và điều trị bệnh: Theo dõi trên 301 nái, ghi nhận 27 lượt mắc bệnh (tỷ lệ mắc chung 8,97%), điều trị khỏi 20 ca (tỷ lệ khỏi chung 74,07%). Cụ thể:
  • Viêm tử cung: Mắc 9 con (2,99%), điều trị khỏi 8 con (88,89%). Phác đồ: Thụt rửa thuốc tím 1% (1-2 lần/ngày trong 2 ngày) kết hợp tiêm bắp Amoxinject LA (1 ml/15 kg thể trọng), Oxytocin hoặc Lutalyse (2 ml/con), Analgin (1 ml/10 kg thể trọng), Vitamin B1 (5 ml/30 kg thể trọng) trong 3-4 ngày.
  • Viêm vú: Mắc 6 con (1,99%), điều trị khỏi 5 con (83,33%). Phác đồ: Tiêm Amoxinject LA 15% (1 ml/15 kg thể trọng), Analgin (1 ml/10 kg thể trọng), Glucoza (1 ml/10 kg thể trọng) liên tục 3-5 ngày.
  • Sót nhau: Mắc 5 con (1,66%), điều trị khỏi 3 con (60,00%). Phác đồ: Dùng Oxytocin hoặc Lutalyse (2 ml/con) kết hợp tiêm Hitamoxine (1 ml/15 kg thể trọng) trong 2 ngày.
  • Bại liệt sau đẻ: Mắc 7 con (2,33%), điều trị khỏi 4 con (57,14%). Can thiệp: Đảo trở lợn tránh hoại tử tỳ đè, bổ sung Mg-calcium, tiêm Vitamin B1, Strychnine, Canxi, Vitamin B12.

Phần 5: Kết luận và đề nghị

Đánh giá tổng kết kết quả đạt được về năng lực chuyên môn thực tế, xác nhận tính phù hợp của quy trình kỹ thuật tại trang trại và kiến nghị tiếp tục duy trì nghiêm ngặt an toàn sinh học.

---

Kết quả và đóng góp

Số liệu tổng hợp từ nghiên cứu thực tế

Bảng 1: Cơ cấu đàn lợn tại Trại lợn Tiếp Sen qua giai đoạn 2019 - 12/2021

STT	Loại lợn	Năm 2019 (con)	Tỷ lệ (%)	Năm 2020 (con)	T12/2021 (con)	Tỷ lệ (%)
1	Lợn đực giống	20	0,14	23	25	0,16
2	Lợn nái sinh sản	1.100	7,61	1.150	1.200	7,58
3	Lợn hậu bị	130	0,90	165	200	1,26
4	Lợn con	13.200	91,35	13.800	14.400	91,00
Tổng	Tính chung	14.450	100,00	15.138	15.825	100,00

Bảng 2: Kết quả theo dõi sinh sản trên đàn nái trực tiếp chăm sóc (tháng 7 - 12/2021)

Tháng	Số nái theo dõi (con)	Đẻ bình thường (con)	Tỷ lệ đẻ thường (%)	Đẻ khó can thiệp (con)	Tỷ lệ đẻ khó (%)
7/2021	50	48	96,00	2	4,00
8/2021	49	47	95,92	2	4,08
9/2021	49	46	93,88	3	6,12
10/2021	50	49	98,00	1	2,00
11/2021	52	50	96,15	2	3,85
12/2021	51	50	98,04	1	1,96
Tính chung	301	290	96,35	11	3,65

Bảng 3: Kết quả chẩn đoán và điều trị bệnh sản khoa trên đàn lợn nái

Tên bệnh	Số nái theo dõi (con)	Số ca mắc (con)	Tỷ lệ mắc (%)	Số ca điều trị khỏi (con)	Tỷ lệ khỏi (%)
Bệnh viêm tử cung	301	9	2,99	8	88,89
Bệnh viêm vú	301	6	1,99	5	83,33
Bệnh sót nhau	301	5	1,66	3	60,00
Bệnh bại liệt sau đẻ	301	7	2,33	4	57,14
Tổng cộng	301	27	8,97	20	74,07

Giải pháp và bài học kinh nghiệm tác giả đề xuất

• Kỹ thuật quản lý phối giống và đỡ đẻ: Ghi chép chính xác ngày phối giống để tính toán ngày đẻ dự kiến, chuẩn bị chuồng đẻ (sát trùng và để trống 3-5 ngày), chuẩn bị ô úm lợn con (kích thước 1,2 m x 1,5 m). Trong quá trình đỡ đẻ, không để lợn tự đẻ đơn độc; thao tác can thiệp đẻ khó phải vô trùng, cắt ngắn móng tay, thực hiện nhẹ nhàng để tránh làm tổn thương, xây xát niêm mạc âm đạo và tử cung.
• Điều chỉnh khẩu phần ăn: Giảm khẩu phần thức ăn trước khi đẻ 4 ngày nhằm chống hiện tượng ép thai, đẻ khó và giảm nguy cơ căng tức sữa gây viêm vú sau đẻ. Tăng dần lượng thức ăn từ ngày thứ 1 đến ngày thứ 5 sau đẻ để kích thích tiết sữa và tránh rối loạn tiêu hóa.
• Biện pháp vệ sinh cách ly: Nhốt lợn con vào ô úm khi tắm rửa cho nái mẹ, chờ sàn khô hoàn toàn mới thả lợn con ra ngoài để ngăn ngừa triệt để bệnh phân trắng ở lợn con theo mẹ.

Đóng góp thực tiễn của đề tài

Tác giả đã trực tiếp kiểm chứng và thực hiện quy trình kỹ thuật chăn nuôi lợn nái công nghiệp quy mô lớn tại địa bàn Thái Nguyên; cung cấp bộ dữ liệu thực tế về tỷ lệ đẻ khó (3,65%), cơ cấu bệnh sản khoa (viêm tử cung chiếm tỷ lệ cao nhất với 2,99%) và kiểm chứng hiệu quả lâm sàng của các phác đồ điều trị kháng sinh kết hợp hộ lý, trợ sức (đạt tỷ lệ khỏi 88,89% đối với viêm tử cung và 83,33% đối với viêm vú).

---

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

• Hạn chế của nghiên cứu:
  • Thời gian theo dõi thực địa gói gọn trong 6 tháng (từ tháng 6 đến tháng 12/2021), chưa bao quát toàn diện sự biến thiên dịch bệnh và năng suất sinh sản qua tất cả các mùa trong năm (đặc biệt là giai đoạn chuyển mùa xuân - hè).
  • Nghiên cứu thực hiện tại một trang trại duy nhất (Trại Tiếp Sen), số lượng ca bệnh ở một số thể bệnh như sót nhau (5 ca) và bại liệt (7 ca) còn ít, mang tính cục bộ theo điều kiện quản lý riêng của trại.
  • Các chẩn đoán bệnh sản khoa chủ yếu dựa trên quan sát triệu chứng lâm sàng và bệnh tích đại thể, chưa thực hiện các xét nghiệm vi sinh phân lập định danh vi khuẩn hoặc kháng sinh đồ chuyên sâu.
• Hướng nghiên cứu tiếp:
  • Tiếp tục theo dõi các chỉ tiêu sinh sản của đàn nái qua nhiều lứa đẻ liên tiếp để đánh giá tuổi thọ kinh tế và tỷ lệ loại thải dài hạn.
  • Mở rộng nghiên cứu phân lập căn nguyên vi khuẩn gây viêm tử cung, viêm vú tại trại để xây dựng kháng sinh đồ định kỳ, hạn chế nguy cơ kháng thuốc.

---

Giá trị tham khảo

Tài liệu khóa luận có giá trị tham khảo thiết thực cho:

• Sinh viên và học viên chuyên ngành Thú y, Chăn nuôi Thú y: Nguồn tư liệu tham khảo thực tế về phương pháp thu thập chỉ tiêu sinh sản, cách bố trí thí nghiệm thực địa và quy trình xử lý số liệu sản khoa gia súc.
• Kỹ thuật viên và người quản lý trang trại chăn nuôi lợn:
  • Bảng định mức khối lượng cám 566SF và 567SF chi tiết theo tuần mang thai và các ngày trước/sau đẻ.
  • Lịch trình tiêm phòng vắc xin cụ thể cho từng lứa tuổi (lợn con, lợn hậu bị, lợn nái chửa) với tên thương phẩm, liều lượng và đường đưa thuốc rõ ràng.
  • Phác đồ can thiệp điều trị từng bệnh sản khoa (liều lượng Amoxinject LA, Oxytocin, Lutalyse, nồng độ thuốc tím 1% thụt rửa tử cung).

---

Câu hỏi thường gặp

1. Khóa luận được thực hiện trên quy mô bao nhiêu lợn nái và gồm những giống nào?
Nghiên cứu được thực hiện trực tiếp trên 301 lượt lợn nái sinh sản tại trại Tiếp Sen trong thời gian từ tháng 7 đến tháng 12/2021, bao gồm 3 giống: Yorkshire (108 con, chiếm 35,88%), Landrace (107 con, chiếm 35,55%) và Duroc (86 con, chiếm 28,57%).

2. Quy định khẩu phần thức ăn cho lợn nái cơ bản trong giai đoạn cận sinh và sau khi đẻ như thế nào?
Trước khi đẻ: Ngày thứ 4 trước đẻ ăn 3,5 kg; ngày thứ 3 ăn 3,0 kg; ngày thứ 2 ăn 2,5 kg; ngày thứ 1 ăn 2,0 kg; ngày đẻ ăn 1,5 kg (hoặc cho ăn cháo loãng). Sau khi đẻ: Ngày 1 ăn 2,5 kg; ngày 2 ăn 3,5 kg; ngày 3 ăn 4,5 kg; ngày 4 ăn 5,5 kg; từ ngày thứ 5 trở đi cho ăn 6,0 kg/ngày (chia 3 bữa: sáng, chiều, tối).

3. Lịch tiêm phòng vắc xin cho đàn lợn nái mang thai tại cơ sở gồm những loại vắc xin nào?
Lợn nái mang thai được tiêm phòng 2 loại vắc xin chính: Vắc xin Coglapest phòng dịch tả lợn lúc 10 tuần chửa (tiêm bắp liều 2 ml/con) và vắc xin Aftopor phòng bệnh lở mồm long móng lúc 12 tuần chửa (tiêm bắp liều 2 ml/con).

4. Trong 4 bệnh sản khoa được theo dõi, bệnh nào có tỷ lệ mắc cao nhất và hiệu quả điều trị của từng bệnh ra sao?
Bệnh viêm tử cung có tỷ lệ mắc cao nhất là 2,99% (9/301 con) với tỷ lệ điều trị khỏi đạt 88,89% (8/9 con). Bệnh bại liệt sau đẻ có tỷ lệ mắc 2,33% (7 con), chữa khỏi 57,14% (4 con). Bệnh viêm vú có tỷ lệ mắc 1,99% (6 con), chữa khỏi 83,33% (5 con). Bệnh sót nhau có tỷ lệ mắc 1,66% (5 con), chữa khỏi 60,00% (3 con).

5. Lịch khử trùng và xử lý nước sinh hoạt tại trang trại Tiếp Sen được thực hiện với các thông số kỹ thuật nào?
Thuốc sát trùng phun bên trong chuồng nuôi được pha ở nồng độ 1/300, phun khu vực bên ngoài chuồng ở nồng độ 1/3500. Nguồn nước cấp được xử lý khử trùng bằng Clo trong bể lắng lớn đạt nồng độ 35 ppm trước khi đưa vào hệ thống cấp nước chuồng trại.

---

Kết luận

Khóa luận tốt nghiệp của sinh viên Trần Văn Quang đã hệ thống hóa và đánh giá chi tiết quy trình chăn nuôi đàn lợn nái sinh sản quy mô 301 con tại Trại lợn Tiếp Sen (liên kết Công ty Cổ phần Dược phẩm Thái Việt Pharma). Tác giả đã hoàn thành việc theo dõi các chỉ tiêu sinh sản, ghi nhận tỷ lệ đẻ bình thường đạt 96,35%, đồng thời thực hiện 100% khối lượng công việc tiêm phòng vắc xin và sát trùng chuồng trại theo kế hoạch. Các phác đồ điều trị bệnh sản khoa được áp dụng đúng kỹ thuật chuyên môn thú y, mang lại hiệu quả chữa khỏi đạt 88,89% đối với viêm tử cung và 83,33% đối với viêm vú, cung cấp nguồn tư liệu thực nghiệm có giá trị cho thực tiễn chăn nuôi lợn nái công nghiệp.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Đặt vấn đề Trong các năm gần đây, để hạ giá thành của sản phẩm, nâng cao được sức cạnh tranh thị trường trong nước, đáp ứng được nhu cầu xuất khẩu thịt lợn, mô hình chăn nuôi lợn quy mô vừa và nhỏ đã phát triển nhanh chóng, được chú trọng và phát triển trên toàn quốc. Ngành chăn nuôi lợn ngày nay đã mang lại nguồn lợi kinh tế rất lớn và góp phần giúp đất nước phát triển kinh tế. Tuy nhiên, do đặc điểm địa lý, khí hậu nóng ẩm của nước ta nên hoạt động chăn nuôi cũng gặp không ít khó khăn, thách thức do đặc điểm địa lý, khí hậu nóng ẩm của nước ta. Bên cạnh sự cạnh tranh của các ngành khác, chính sách, chi phí đầu vào của giá thức ăn và các nguyên nhân khác, mà ngành chăn nuôi lợn còn phải đối mặt với tình hình dịch bệnh ngày càng khó khăn và phức tạp, lợn thường mắc nhiều bệnh như: bệnh ký sinh trùng, bệnh nội ngoại khoa, bệnh truyền nhiễm, Bệnh tật sản khoa ảnh hưởng đến cơ cấu và sự phát triển đàn, làm giảm lợi ích kinh tế của người chăn nuôi.

Với mong muốn góp phần nâng cao khả năng sinh sản và giảm chi phí thuốc thú y cho lợn nái nuôi tại trang trại. Trên cơ sở từ sản xuất thực tế của trang trại, và được sự đồng ý của khoa em đã thực hiện chuyên đề: “Thực hiện quy trình chăm sóc, nuôi dưỡng và phòng trị bệnh cho đàn lợn nái sinh sản tại trại lợn Tiếp Sen, xóm 5, thị trấn Sông Cầu, huyện Đồng Hỷ, tỉnh Thái Nguyên, liên kết với công ty Thái Việt Pharma”. Mục đích và yêu cầu của đề tài 1. Mục đích - Đánh giá tình hình chăn nuôi tại trang trại lợn Tiếp Sen, xóm 5, thị trấn Sông Cầu, huyện Đồng Hỷ, tỉnh Thái Nguyên liên kết với công ty cổ phần Dược Phẩm Thái Việt Pharma.

n 2 - Đánh giá khái quát được các bệnh hay xảy ra đối với đàn lợn tại trang trại. - Đánh giá hiệu quả điều trị bệnh và nắm được các bệnh hay xảy ra trên đàn lợn. Yêu cầu của đề tài - Điều tra tình hình chăn nuôi tại trại lợn Tiếp Sen, xóm 5, thị trấn Sông Cầu, huyện Đồng Hỷ, tỉnh Thái Nguyên liên kết với công ty cổ phần Dược Phẩm Thái Việt Pharma. - Học tập, tích lũy và vận dụng kiến thức tại trường để tiếp thu và tực hành những kiến thức mới từ thực tiễn chăn nuôi lợn nái sinh sản tại trại.

- Áp dụng quy trình nuôi dưỡng và chăm sóc cho đàn lợn sinh sản nuôi tại trại đạt hiệu quả cao. n 3 Phần 2 TỔNG QUAN TÀI LIỆU 2. Điều kiện cơ sở nơi thực tập 2. Vị trí địa lý - Đồng Hỷ là một Huyện miền núi phía Đông Bắc của Tỉnh Thái Nguyên.

- Huyện Đồng Hỷ có diện tích đất tự nhiên là 427,73 km²; dân số của huyện năm 2019 là 90.709 người, mật độ dân số đạt 212 người/km2. - Đồng Hỷ phía Bắc với huyện Chợ Mới tỉnh Bắc Kạn, về phía Đông Bắc tiếp giáp với Huyện Võ Nhai; phía Tây Đồng Hỷ tiếp giáp với Huyện Phú Lương; phía Nam Tiếp giáp với Thành Phố Thái Nguyên và Huyện Phú Bình, về phía Đông Huyện Đồng Hỷ tiếp giáp với giáp huyện Yên Thế của tỉnh Bắc Giang. - Hiện nay Huyện Đồng Hỷ bao gồm có 15 đơn vị hành chính trực thuộc, gồm 2 thị trấn: Trại Cau, Sông Cầu và 13 xã: Cây Thị, Hóa Thượng, Hóa Trung, Hòa Bình, Hợp Tiến, Khe Mo, Minh Lập, Nam Hòa, Quang Sơn, Tân Lợi, Tân Long, Văn Hán, Văn Lăng. Huyện lỵ mới của huyện Đồng Hỷ đặt tại xã Hóa Thượng do thị trấn Chùa Hang, huyện lỵ cũ đã chuyển về thành phố Thái Nguyên vào cuối năm 2017.

Tuy nhiên, do trụ sở hành chính của huyện chưa xây xong, nên hiện tại huyện Đồng Hỷ vẫn tiếp tục sử dụng trụ sở cũ tại phường Chùa Hang, thành phố Thái Nguyên. * Địa hình đất đai Huyện Đồng Hỷ thuộc vùng trung du miền núi phía Bắc nước ta, có địa hình đồi núi xen kẽ với đồng bằng và ngả thấp về phía Nam. * Thời tiết, khí hậu - Nhiệt độ không khí trung bình của Huyện Đồng Hỷ là 23,4°C; tháng cao nhất đạt tới 28,3°C; tháng thấp nhất là 16,3°C. n 4 - Độ ẩm trung bình hàng năm là 85,1%, tháng cao nhất đạt tới 91%; tháng thấp nhất nhất đạt 78%.

- Lượng mưa trung bình hàng năm là 2500mm, tháng lớn nhất là tháng 8, tháng thấp nhất là tháng 1. Khí hậu Thái Nguyên mang đậm chất nhiệt đới gió mùa, kiểu thời tiết đặc trưng ở miền bắc Việt Nam. Mùa hè nóng ẩm mưa nhiều, mùa đông thì lạnh khô. Điều kiện kinh tế - xã hội Những năm gần đây, huyện Đồng Hỷ đã biết tận dụng tối đa về các thế mạnh của một vùng đất giàu tiềm năng về kinh tế, đa dạng về ngành nghề và nắm bắt thời cơ khai thác tối đa tiềm năng vốn có trong tự nhiên.

Trên cơ sở đó Huyện Đồng Hỷ nhanh chóng xác định các ngành kinh tế mũi nhọn để đầu tư và phát triển, tích cực chuyển dịch cơ cấu kinh tế, thúc đẩy quá trình công nghiệp hóa - hiện đại hóa, bước đầu đã thu được những kết quả hết sức tốt đẹp. Trong đó, ngành chăn nuôi gia súc, gia cầm được chú trọng, đàn lợn và đàn gia cầm tăng theo hướng sản xuất hàng hóa, phát triển mạnh mẽ về cả số lượng và quy mô. Có thể nói nền kinh tế của huyện Đồng Hỷ trong những năm gần đây đã có những sự phát triển vượt bậc, hoạt động kinh tế sôi động đã mang lại hơi thở mới cho người dân nơi đây. Đời sống vật chất cũng như tinh thần của người dân trong huyện Đồng Hỷ đã bước sang một trang mới.

Các dự án đầu tư cơ sở hạ tầng, phát triển văn hóa giáo dục ngày càng được chú trọng và đẩy mạnh. Cơ cấu tổ chức của trại Cơ cấu tổ chức của trại như sau: - 1 chủ trại. - 03 kỹ thuật trang trại. - 03 kỹ sư của công ty CP.

- 01 quản lý kỹ thuật trang trại. n 5 - 19 công nhân khu vực nuôi lợn nái sinh sản (8 công nhân chuồng bầu và 11 công nhân chuồng đẻ). - 07 công nhân khu vực chuồng nuôi lợn hậu bị. - 04 sinh viên thực tập.

- 01 thợ điện nước. - 01 người nấu cơm. Với đội ngũ trên, trang trại được chia thành 2 khu: Khu chăm sóc lợn nái sinh sản gồm các khu khác nhau, bao gồm: khu đẻ, chửa, nuôi con, cai sữa và khu đực giống. Mỗi tổ đều thực hiện công việc chuyên môn cẩn thận, đúng quy định của trang trại.

Cơ sở vật chất của trại - Tổng diện tích trang trại khoảng 5 ha, bao gồm khu chăn nuôi và khu sinh hoạt, các công trình phụ trợ khác và khu trồng cây ăn quả, ao hồ, phần lớn diện tích còn lại được bao phủ bởi rừng xanh, chủ yếu là cây keo, làm sạch môi trường không khí và giảm lượng nước ngầm để điều hòa. - Khu chăn nuôi được chia thành hai khu riêng biệt gồm khu phối giống và khu hậu bị. - Tại khu chăn nuôi con lợn nái giống tốt, được bố trí trong chuồng hơn 1200 con lợn nái, các con giống sản xuất như Landrace, Josiah, Duroc, có giá trị kinh tế, sức đề kháng cao cho giống tốt, sức sản xuất mạnh, được nhập khẩu từ nước ngoài. - Vì vậy, trang trại là nơi sản xuất lợn giống và cung cấp lợn giống cho các trang trại chăn nuôi lợn của Công ty Cổ phần Việt Nam.

- Một số công trình phụ trợ khác phục vụ chăn nuôi như: kho chứa thức ăn, kho thuốc, kho thiết bị cơ điện, phòng khử trùng. n 6 - Chuồng được đóng và thiết lập hoàn toàn tự động. Trang thiết bị trong chuồng hiện đại, do đối tác công ty CP thiết kế và xây dựng. - Đầu mỗi gian hàng có hệ thống làm mát, cuối gian hàng có hệ thống quạt hệ thống làm mát.

- Ngoài ra còn có một hệ thống bóng sưởi được thiết kế đặc biệt cho chuồng đẻ để sưởi ấm cho lợn con trong thời tiết lạnh. - Tại khu vực chăn nuôi, đường đi giữa chuồng và các khu đều được bê tông hóa, có hố sát trùng. - Nước thải từ giặt là chuồng trại và xả thải ngầm được xử lý qua hệ thống thoát nước ngầm hiện đại. - Hệ thống chuồng trại được xây dựng hoàn toàn tự động.

Trang thiết bị trong chuồng hiện đại, do đối tác Công ty CP thiết kế và xây dựng. - Đầu mỗi chuồng đều có hệ thống làm mát, cuối chuồng có hệ thống thông gió và đặc biệt đối với chuồng đẻ còn có hệ thống bóng sưởi để sưởi ấm cho lợn con khi trời lạnh. - Xung quanh sân có trồng thêm rau, cây ăn quả, ao cá tạo sự trong lành, thoáng mát. - Nhà máy xử lý chất thải được sử dụng để sản xuất khí sinh học phục vụ sinh hoạt của trang trại.

* Đàn lợn nái có cơ cấu bao gồm: lợn nái hậu bị, lợn nái kiểm định và lợn nái cơ bản. - Lợn đực giống và lợn nái được chọn làm giống sau khi cai sữa và được nuôi đến khi có chửa lần đầu phối giống (lợn nái chọn làm giống thường chọn lợn con lúc 21 tuần tuổi), đến khi lợn nái động dục và phối giống lần đầu thì mang thai phối giống. - Tùy theo giống, thành thục sinh dục và vóc dáng của heo nái hậu bị mà thời gian phối giống heo nái hậu bị ngắn hay dài. n 7 - Bất kỳ giống lợn nào.

Đây là bước đầu tiên trong quy trình chăn nuôi lợn nái sinh sản do đó rất quan trọng quyết định. - Về chất lượng đàn lợn nái và lợi nhuận của việc nuôi sau này. Cơ cấu đàn lợn tại cơ sở qua 3 năm được thể hiện qua bảng 2. Cơ cấu đàn lợn của trại Tiếp Sen qua 3 năm (2019 - T12/2021) STT Loại lợn (con) Năm 2019 Năm 2020 T12 - Năm 2021 1 Lợn đực giống 20 23 25 2 Lợn nái sinh sản 1100 1150 1200 3 Lợn hậu bị 130 165 200 4 Lợn con 13200 13800 14400 Tổng 14450 15138 15825 Số liệu trong Bảng 2.1 cho thấy số lượng các loài lợn khác nhau vẫn tương đối ổn định trong vài năm qua.

Số lượng lợn đực giống năm 2019 là 20 con, năm 2020 - 23 con và năm 2021 - 25 con. Số lượng lợn nái từ 1100 con đến 1200 con, con hậu bị từ 130 con đến con số 200 con, con con từ 13200 con đến 14 con con. theo mẹ của họ.