PHẦN MỞ ĐẦU 1. Tính cấp thiết của đề tài Việt Nam đang hội nhập ngày càng sâu rộng vào nền kinh tế quốc tế. Với xu thế hội nhập và toàn cầu hóa đang diễn ra mạnh mẽ nhƣ hiện nay, hoạt động kinh doanh ngân hàng đƣợc coi là một trong những lĩnh vực nhạy bén và đáp ứng các tiêu chuẩn theo Basel 2 và sau đó triển khai Basel 3 và Basel 4 trong tƣơng lai. Thực tiễn hoạt động kinh doanh của các ngân hàng trên thế giới cũng nhƣ hoạt động ngân hàng ở Việt Nam cho thấy những biến động của nền kinh tế - xã hội lớn nhỏ đều tác động đến tất cả các lĩnh vực hoạt động của các ngân hàng thƣơng mại.
Đặc biệt, rủi ro tín dụng của các ngân hàng thƣơng mại luôn thƣờng trực, rình rập và đe dọa kết quả kinh doanh, giá trị vốn hóa thị trƣờng của các ngân hàng đã niêm yết công khai và đăng kí giao dịch trên TTCK. Trong những năm gần đây, các ngân hàng thƣơng mại đang ở Việt Nam chịu áp lực tái cấu trúc, cải thiện các thiết bị hành chính và tổ chức hoạt động, đảm bảo quản lý tốt rủi ro tín dụng theo tiêu chuẩn quốc tế và trong mọi tình huống cho dù là xấu nhất. Ngân hàng TMCP Ngoại thƣơng Việt Nam (Vietcombank) là ngân hàng đi đầu trong công tác quản trị rủi ro tín dụng tại Việt Nam để có thể nâng cao năng lực cạnh tranh, giảm bớt thiệt hại, hạn chế rủi ro cho cả khách hàng và ngân hàng. Vietcombank có thế mạnh lớn trong hệ thống tài chính với quy mô vốn hóa lớn, đã hoàn thành các tiêu chí quy định tại Basel 2 về quản trị rủi ro và tổ chức quản trị hoạt động.
Trong tƣơng lai, công tác quản trị rủi ro tín dụng sẽ đƣợc số hóa bằng cơ sở dữ liệu lớn, áp dụng công nghệ thông tin hiện đại để có thể dự báo đƣợc chính xác hơn các rủi ro, đặc biệt là tác động của những yếu tố phi tài chính đến kết quả quản trị rủi ro, kịp thời cung cấp thông tin và báo cáo tới các cấp chuyên môn và quản trị cao nhất của ngân hàng. Cuộc khủng hoảng dịch bệnh SARS-CoV-2 trên thế giới nói chung và Việt Nam nói riêng đã hiện diện tại Việt Nam từ năm 2020 và đã có những tác động nhất định đến hoạt động kinh doanh của các doanh nghiệp nói chung và công tác quản trị 1 rủi ro tín dụng tại các NHTM cũng nhƣ Ngân hàng TMCP Ngoại thƣơng Việt Nam chi nhánh Thăng Long nói riêng. Mặc dù ổn định tài chính chung đã đƣợc duy trì đến cuối năm 2021, nhƣng chất lƣợng khoản vay bắt đầu có dấu hiệu xấu đi ở một số ngân hàng. “Tỷ lệ an toàn vốn tổng thể của các ngân hàng đã giảm từ 11,95% cuối năm 2019 xuống còn 11,13% vào tháng 12/2020, và 11,37% cuối tháng 9/2021” (NHNN, 2022).
Nhận thức đƣợc tầm quan trọng của vấn đề, tác giả đã lựa chọn đề tài “Quản trị rủi ro tín dụng tại Ngân hàng TMCP Ngoại thương Việt Nam Chi nhánh Thăng Long” làm luận văn thạc sĩ của mình. - Về mặt thực tiễn, luận văn đƣợc thực hiện nhằm đề xuất các giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả quản trị rủi ro tín dụng tại Vietcombank chi nhánh Thăng Long gồm tái cơ cấu các khoản vay, đảm bảo an toàn vốn vay với nợ xấu đạt dƣới mức 3% theo quy định của Ngân hàng nhà nƣớc; đồng thời đạt mục tiêu về lợi nhuận. - Về mặt khoa học, luận văn ứng dụng một số phƣơng pháp phân tích sử dụng dữ liệu chuỗi thời gian, qua đó giúp so sánh đƣợc bức tranh quản trị rủi ro tín dụng tại Vietcombank Chi nhánh Thăng Long. - Về đạo đức trong nghiên cứu, đề tài tuân thủ tuyệt đối các quy định đối với trích dẫn và chống sao chép, đạo văn.
Câu hỏi nghiên cứu - Thực trạng quản trị RRTD tại Ngân hàng TMCP Ngoại thƣơng Việt Nam chi nhánh Thăng Long trong giai đoạn 2019-2021 nhƣ thế nào và chịu ảnh hƣởng của các nhân tố nào là chủ yếu? - Giải pháp nào nhằm nâng cao hiệu quả quản trị rủi ro tín dụng tại Ngân hàng TMCP Ngoại thƣơng Việt Nam chi nhánh Thăng Long thời gian tới? 3. Mục tiêu và nhiệm vụ nghiên cứu 3. Mục tiêu nghiên cứu Mục tiêu nghiên cứu của đề tài là đề xuất giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả quản trị rủi ro tín dụng tại Ngân hàng TMCP Ngoại thƣơng Việt Nam chi nhánh Thăng Long. Nhiệm vụ nghiên cứu - Hệ thống hóa những vấn đề lý luận về quản trị rủi ro tín dụng tại ngân hàng thƣơng mại.
- Phân tích thực trạng quản trị rủi ro tín dụng tại Ngân hàng TMCP Ngoại thƣơng Việt Nam chi nhánh Thăng Long. - Đề xuất giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả quản trị rủi ro tín dụng tại Ngân hàng TMCP Ngoại thƣơng Việt Nam chi nhánh Thăng Long. Đối tƣợng và phạm vi nghiên cứu - Đối tƣợng nghiên cứu: thực trạng quản trị rủi ro tín dụng tại Ngân hàng TMCP Ngoại thƣơng Việt Nam chi nhánh Thăng Long. - Phạm vi nghiên cứu: + Về không gian: đề tài nghiên cứu trong phạm vi Ngân hàng TMCP Ngoại thƣơng Việt Nam.
+ Về thời gian: đề tài sử dụng dữ liệu trong giai đoạn 2019-2021. + Về nội dung: đề tài nghiên cứu các nội dung về quản trị rủi ro tín dụng trong ngân hàng thƣơng mại gồm: chính sách quản trị rủi ro tín dụng; các quy định áp dụng nhằm đảm bảo an toàn trong cho vay đối với tổ chức tín dụng nói chung và đối với ngân hàng TMCP Ngoại thƣơng Việt Nam chi nhánh Thăng Long nói riêng; cơ cấu, xu hƣớng và tính mùa vụ của nợ phải trả và những nhân tố tác động đến kết quả quản trị rủi ro tín dụng tại Ngân hàng TMCP Ngoại thƣơng Việt Nam chi nhánh Thăng Long. Bố cục của đề tài Luận văn dự kiến gồm 04 chƣơng sau: Chƣơng 1: Tổng quan tình hình nghiên cứu và cơ sở lý luận về quản trị rủi ro tín dụng tại ngân hàng thƣơng mại Chƣơng 2: Phƣơng pháp nghiên cứu Chƣơng 3: Phân tích thực trạng quản trị rủi ro tín dụng tại ngân hàng TMCP Ngoại Thƣơng Việt Nam chi nhánh Thăng Long Chƣơng 4. Giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả quản trị rủi ro tín dụng tại ngân hàng TMCP Ngoại Thƣơng Việt Nam chi nhánh Thăng Long 3 CHƢƠNG 1: TỔNG QUAN TÀI LIỆU NGHIÊN CỨU VÀ CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN TRỊ RỦI RO TÍN DỤNG TẠI NGÂN HÀNG THƢƠNG MẠI 1.
Tổng quan tài liệu nghiên cứu 1. Các nghiên cứu trong nước Tín dụng ngân hàng nói chung, quản trị rủi ro tín dụng nói riêng là vấn đề luôn đƣợc các nhà nghiên cứu cũng nhƣ các chuyện gia quan tâm. Thời gian gần đây, đã có khá nhiều các công trình nghiên cứu về rủi ro tín dụng và quản trị rủi ro tín dụng nói chung, cho các NHTM hay một vài ngân hàng điển hình nói riêng nhằm nâng cao công tác quản trị rủi ro tín dụng, có thể kể đến các công trình nghiên cứu sau: - Đối với các công trình nghiên cứu là luận văn, luận án: Lê Nguyễn Phƣơng Ngọc (2007), “Quản lý rủi ro tín dụng trong hoạt động cho vay doanh nghiệp vừa và nhỏ tại Ngân hàng thương mại cổ phần Kỹ Thương Việt Nam Chi nhánh thành phố Hồ Chí Minh”, Luận văn thạc sỹ kinh tế tại Trƣờng đại học kinh tế Thành phố Hồ Chí Minh. Luận văn mới đƣa ra đƣợc một số lý luận cơ bản về tín dụng và rủi ro tín dụng của các Ngân hàng thƣơng mại.
Nêu đƣợc thực trạng rủi ro trong hoạt động cho vay đối với các doanh nghiệp vừa và nhỏ tại Ngân hàng thƣơng mại cổ phần Kỹ Thƣơng Việt Nam Chi nhánh thành phố Hồ Chí Minh giai đoạn năm 2005 - 2007. Qua đó đƣa ra một số giải pháp nâng cao hiệu quả quản lý rủi ro tín dụng đối với hoạt động cho vay các doanh nghiệp vừa và nhỏ tại Ngân hàng thƣơng mại cổ phần Kỹ Thƣơng Việt Nam Chi nhánh thành phố Hồ Chí Minh. Tác giả Đàm Xuân Yên (2012), “Quản trị rủi ro tín dụng tại Ngân hàng TMCP Sài Gòn Thương tín (Sacombank Phú Thọ)”, luận văn thạc sĩ kinh tế, Đại học Kinh tế và quản trị kinh doanh – Đại học Thái Nguyên. Tác giả đã sử dụng các phƣơng pháp so sánh, phân tích, thống kê,.
vào phân tích thực trạng hoạt động tín dụng của Sacombank Phú Thọ. Từ đó đề xuất những giải pháp cụ thể nhằm nâng cao công tác quản trị rủi ro tín dụng tại Sacombank Phú Thọ. 4 Tác giả Đặng Thị Minh Thúy (2013), “Giải pháp hạn chế rủi ro tín dụng tại NHTM cổ phần Đại Dương – Chi nhánh Thăng Long”, luận văn thạc sĩ kinh tế, Học viện Ngân hàng. Tác giả đã dựa vào nguồn số liệu quá khứ qua các năm về tình hình nợ xấu và tỷ lệ nợ xấu, căn cứ vào các nghị quyết, các chiến lƣợc kinh doanh, kế hoạch của Ngân hàng và vận dụng các phƣơng pháp phân tích khác nhau để làm sáng tỏ thực trạng quản trị rủi ro tín dụng tại Ngân hàng TMCP Đại Dƣơng – Chi Nhánh Thăng Long.
Nguyễn Tuấn Anh (2016), “Quản trị rủi ro tín dụng của Ngân hàng Nông nghiệp và Phát triển nông thôn Việt Nam”, Luận án Tiến sĩ kinh tế, Trƣờng Đại học Kinh tế Quốc Dân. Luận án có những đóng góp mới về mặt học thuật, lý luận. Áp dụng các quan niệm về mặt rủi ro tín dụng và quản trị rủi ro tín dụng vào bối cảnh Việt Nam trong giai đoạn hội nhập kinh tế quốc tế. Luận án đƣa ra một hệ thống đầy đủ các chỉ tiêu định tính và định lƣợng để đánh giá hiệu quả công tác quản trị rủi ro tín dụng của NHTM ở Việt Nam – điều mà các nghiên cứu trƣớc đây tại Việt Nam chƣa đƣa ra đầy đủ.
Các nội dung và tiêu chí đánh giá này là cơ sở khoa học quan trọng để xây dựng và đảm bảo thành công cho một chiến lƣợc quản trị rủi ro tín dụng hoàn thiện tại các NHTM ở Việt Nam nói chung và Ngân hàng Nông nghiệp và Phát triển nông thôn Việt Nam nói riêng. Nguyễn Thị Vân Anh (2016), “Nâng cao năng lực quản trị rủi ro tín dụng theo thông lệ quốc tế tại các Ngân hàng thương mại Việt Nam”, Luận án tiến sỹ kinh tế tại Viện hàn lâm khoa học xã hội Việt Nam – Học viện khoa học xã hội. Luận án đã đƣa ra đƣợc các cơ sở lý luận và các thông lệ quốc tế về quản trị rủi ro tín dụng và năng lực quản trị rủi ro tín dụng tại các Ngân hàng thƣơng mại.